Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 22 - Trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở Mường Lèo

G Đối với mỗi người đọc sách chính là sự chuẩn bị để có thể làm một “cuộc trường chinh v¹n dÆm trªn con ®êng häc vÊn nh»m ph¸t hiÖn thÕ giíi míi” tiÕp tôc tiÕn xa trªn con ®êng häc tËp[r]

Trang 1

Tuần 22 Ngày soạn: 24/ 02/ 2008 Ngày giảng: Lớp: 8 A: 18/ 02/ 2008

Tiết: 85 Lớp: 8 B: 18/ 02/ 2008

Bài 21

NGẮM TRĂNG (Vọng nguyệt)

Hồ Chí Minh

A Mục tiêu bài học.

1 Kiến thức.

Giúp HS hiểu về sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháo đọc sách qua bài nghị luận sâu sắc, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm

2 Tích hợp.

Tích hợp với phần Tiếng Việt qua bài: Câu cảm thán; Câu trần thuật

Tập làm văn qua bài: Văn biểu cảm và miêu tả

Văn qua một số bài thơ trong tập Nhật kí trong tù.

3 Kĩ năng.

Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu, phân tích luận điểm luận chứng trong văn bản nghị luận

B Chuẩn bị của GV và HS.

1 Chuẩn bị của GV.

+ Soạn giảng

+ Sgk – SgV – STK

+ TLTK: Tranh ảnh

2 Chuẩn bị của HS.

+ Đọc Sgk và trả lời các câu hỏi theo yêu cầu trong Sgk

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học.

1 Ổn định tổ chức (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (3 phút)

? Hãy đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Tức cảnh Pá Bó?

? Hãy đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Nguyên tiêu (Rằm tháng riêng)?

HS Đọc thơ.

GV Nhận xét, đánh giá, cho điểm cho HS.

3 Bài mới (5 phút)

Giới thiệu bài.

Mùa thu năm 1942, từ Cao Bằng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, lấy tên là Hồ Chí Minh, sang Trung Quốc để tranh thủ sự ủng hộ, viện trợ của quốc tế cho cách mạng Việt Nam Đến huyện Túc Vinh (Quảng Tây- Trung Quốc), Người bị nhà cầm quyền Tưởng Giới Thạch bắt giữ rồi bị giải tới, giải lui gần 30 nhà giam thuộc 13 huyện của tỉnh Quảng

Tây, bị đày ải cực khổ hơn một năm trời từ 29 08 1942 đến 10 09 1943 (Mười bốn

trăng tê tái gông cùm- Tố Hữu) Trong thời gian đó để ngâm ngợi cho khuây, vừa ngâm vừa đợi đến ngày tự do, Bác Hồ viết tập Nhật kí trong tù (Ngục trung nhật kí), gồm 133

Trang 2

(135?) bài Ngoài bìa tập thơ, Bác vẽ hai nắm tay bị xiềng xích đang giơ cao cùng bốn câu đề:

Thân thể ở trong lao Tinh thần ở ngoài lao Muốn lên sự nghiệp lớn Tinh thần càng phải cao

Phiên âm chữ Hán:

Thân thể tại ngục trung Tinh thần tại ngục ngoại Dục thành đại sự nghiệp Tinh thần cánh yếu đại

Tiếp theo là bài Khai quyển (Mở đầu tập nhật kí):

Ngâm thơ ta vốn không ham Nhưng mà trong ngục biết làm chi đây Ngày ngày ngâm ngợi cho khuây Vừa ngâm vừa đợi đến ngày tự do

Phiên âm chữ Hán:

Lão phu nguyên bất ái ngâm thi Nhân vị tù trung vô sở vi;

Liêu tá ngâm thi tiêu vĩnh nhật Thả ngâm thả đãi tự do thì.

Tiếp theô là 130 bài thơ, phần lớn là thơ tứ tuyệt Đường luật và cuối cùng là bài kết

luận: Ngục trung nhật kí từ đây dứt và bài Tân xuất ngục, học đăng sơn (Mới ra tù tập

leo núi) Tập thơ cho thấy một tâm hồn cao đẹp, ý chí cách mạng kiên cường, tài thơ

xuất sắc của Hồ Chí Minh Ngục trung nhật kí là viên ngọc quý trong kho tàng văn học dân tộc Chúng ta đi tìm hiểu một trong những vẻ đẹp ấy qua bài thơ hôm nay: Ngắm

trăng; Đi đường

Nội dung.

GV Gọi HS đọc chú thích *Sgk 37.

GV Hướng dẫn đọc: đọc rõ ràng, mạch lạc,

chú ý giọng đọc của từng câu: câu 1 nhịp

2/2/3 hoặc 3/5, giọng tương đối bình thản;

câu 2 nhịp 4/3, giọng bối rối; câu 3- 4 nhịp

4/3, giọng đằm thắm, vui, sảng khoái

GV Đọc mẫu – Gọi HS đọc tiếp.

GV Nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm

cách đọc của HS

GV Gọi HS đọc từ phiên âm tiếng Hán-

dịch nghĩa.Sgk 37

GV Giải thích một số từ trong chú thích

I §äc vµ t×m hiÓu chung v¨n b¶n (8

phót)

1 §äc v¨n b¶n.

2 Gi¶i thÝch tõ khã.

Trang 3

Sgk 10.

? Hãy cho biết về thể loại, bố cục của văn

bản ?

GV Và vẻ đẹp ấy được thể hiện qua các câu

thơ như thế nào ? - Phân tích văn bản

GV Gọi HS đọc câu 1 Sgk 37.

Tác giả đã lí giải tầm quan trọng và sự cần

thiết của việc đọc sách đối với mỗi con

người như thế nào ?

HS Để lí giải vấn đề quan trọng và sự cần

thiết của việc đọc sách, tác giả đặt ra trong

mối quan hệ với học vấn của con người Trả

lời câu hỏi đọc sách để làm gì, vì sao phải

đọc sách ? Tác giả đưa ra các lí lẽ

Mối quan hệ giữa đọc sách với học vấn ?

HS Đọc sách là con đường quan trọng của

học vấn nhưng đó không phải là con đường

duy nhất của học vấn

? Học vấn là gì ?

HS Học vấn là thành quả tích luỹ lâu dài

của nhân loại

Nhưng tích luỹ học vấn bằng cách nào và ở

đâu ?

HS Tích luỹ bằng sách và đọc sách

Trong thời đại ngày nay, để trau dồi học vấn

ngoài con đường đọc sách thì còn có con

đường nào khác không ?

HS Ngoài trau dồi học vấn bằng con đường

đọc sách nhân loại ngày nay con tích luỹ tri

thức bằng con đường văn hoá nghe nhìn qua

sách, báo, đài, ti vi, vi tính

G Ngày nay với sự phát triển như vũ bão

của cách mạng khoa học công nghệ – cách

mạng tin học, các phương tiện thông tin đại

chúng, thông tin loài người được truyền tải

phổ biến rộng khắp mọi nơi, tin tức cập nhật

có thể tính từng phút dưới những hình thức

3 Bố cục – Thể loại

- Thể loại: Thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

- Bố cục: 4 câu + Câu 1: Khai đề

+ Câu 2: Thừa đề

+ Câu 3: Chuyển đề

+ Câu 4: Hợp đề

II Phân tích văn bản.

1 Cái không có trong cuộc ngắm trăng.

2 Những điều sẵn có trong cuộc

ngắm trăng.

Trang 4

nghe, nhìn rất sinh động, hấp dẫn và lôi

cuốn, đặc biệt là phim ảnh vượt qua phần

nào hàng rào ngôn ngữ văn hoá và văn hoá

nghe, nhìn trở thành nếp sống mới của con

người hiện đại, mang lại cho con người

những lợi ích to lớn

GV Cung cấp TLTK: “Văn hoá đọc và văn

hoá nghe, nhìn” trích GS Phạm Đức Dương

– STK trang 12,13

? Hãy cho biết tầm quan trọng và ý nghĩa

của việc đọc sách hiện nay là gì ?

HS Sách đã ghi chép rất cô đúc, lưu truyền

mọi thông tin, mọi thành tựu mà loài người

tìm tòi và tích luỹ được qua mọi thời đại

Những cuốn sách có giá trị có thể xem là

những cột mốc trên con đường phát triển

học thuật của nhân loại Vậy sách là kho

tàng quý báu lưu giữ tinh thần của nhân loại,

những cột mốc ghi dấu sự tiến hoá của nhân

loại Sách trở thành kho tàng quý báu của di

sản tinh thần mà con người thu lượm, suy

ngẫm suốt mấy nghìn năm Sách là con

đường tích luỹ và nâng cao vốn tri thức

G Vậy coi thường sách và không đọc sách là

xoá bỏ quá khứ là kẻ thụt lùi, lạc hậu là kẻ

kiêu căng, ngạo mạn một cách ngu xuẩn

Đọc sách là trả nợ quá khứ, là ôn lại kinh

nghiệm loài người, là hưởng thụ kiến thức

lời dạy tâm huyết của quá khứ

? Em hiểu câu: “Có được sự chuẩn bị như

thế thì loài người mới có thể làm được cuộc

trường chinh vạn dặm trên con đường học

vấn nhằm phát hiện thế giới mới” như thế

nào ?

G Đối với mỗi người đọc sách chính là sự

chuẩn bị để có thể làm một “cuộc trường

chinh vạn dặm trên con đường học vấn

nhằm phát hiện thế giới mới” tiếp tục tiến xa

trên con đường học tập phát hiện thế giới

Và không thể thu được các thành tựu mới

trên con đường phát triển học thuật nếu như

không biết kế thừa và phát huy thành tựu

của các thời đại đã qua

G Rõ ràng cách lập luận như trên là hợp lí

lẽ, thấu tình đạt lí, kín kẽ, sâu sắc trên con

Trang 5

đường gian nan trau dồi học vấn của con

người, đọc sách trong tình hình hiện nay vẫn

là con đường quan trọng trong nhiều con

đường khác Đọc sách là con đường tích luỹ

tri thức, nâng cao kiến thức Đọc sách là con

đường tự học Đọc sách là học với các thầy

vắng mặt Đọc sách có ý nghĩa lớn lao và

lâu dài đối với mỗi con người Dù văn hoá

nghe, nhìn, thực tế cuộc sống đang là những

con đường học tập quan trọng khác nhưng

không bao giờ thay thế được đọc sách –

văn hoá đọc

III Tổng kết – Ghi nhớ.

* Ghi nhớ Sgk 38.

IV Luyện tập.

4 Củng cố.

GV Cung cấp TLTK: 1 Chiến sĩ- thi sĩ- một tâm hồn bao giờ cũng hướng ra ánh sáng

2 Ba bài thơ trăng của Bác Hồ

3 Ngắm trăng

4 Trăng và người

5 Thiên nhiên và nghệ thuật

6 Về bài thơ ngắm trăng

5.Dặn dò – Hướng dẫn HS.

Học bài và làm bài tập sách bài tập

Tìm hiểu TLTK phần củng cố

Đọc kĩ văn bản: Ngắm trăng; Đi đường và học thuộc lòng.

Chuẩn bị tiết 2 và bài: Đi đường.

6 Nhận xét – Rút kinh nghiệm.

Trang 6

Ngµy so¹n: 15/ 02/ 2008 Ngµy gi¶ng: Lớp: 8 A: 18/ 02/ 2008

Tiết: 86 Lớp: 8 B: 19/ 02/ 2008

Bài 21

ĐI ĐƯỜNG (tẩu lộ)

Hồ Chí Minh

A Mục tiêu bài học.

1 Kiến thức.

Giúp HS hiểu được bài thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật bình dị, tự nhiên mà chặt chẽ mang ý nhĩa sâu sắc Từ việc đi đường gian khổ để nói lên bài học đường đời, bài học cách mạng

2 Tích hợp.

Tích hợp với phần Tiếng Việt qua bài: Câu cảm thán; Câu trần thuật

Tập làm văn qua bài: Văn biểu cảm và miêu tả

Văn qua một số bài thơ trong tập Nhật kí trong tù.

3 Kĩ năng.

Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu, phân tích luận điểm luận chứng trong văn bản nghị luận

B Chuẩn bị của GV và HS.

1 Chuẩn bị của GV.

+ Soạn giảng

+ Sgk – SgV – STK

+ TLTK: Tranh ảnh

2 Chuẩn bị của HS.

+ Đọc Sgk và trả lời các câu hỏi theo yêu cầu trong Sgk

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học.

1 Ổn định tổ chức (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (3 phút)

? Hãy trình bày bài thơ Ngắm trăng (phần dich thơ và phần phiên âm)?

HS Đọc thơ.

GV Nhận xét, đánh giá, cho điểm cho HS.

3 Bài mới (1 phút)

Giới thiệu bài.

Đây là bài thơ thứ 30 trong tập Nhật kí trong tù, sau bài Tết song thập 10/ 10 bị giải đi

Thiên Bảo và trước bài Mộ (Chiều tối) Cảm hứng trong Nhật kí trong tù thường được

khơi từ hai nguồn: trong nhà giam và trên đường bị giải đi: Lộ thượng (Trên đường đi);

Tảo giải (Giải đi sớm); Nhai thượng (Trên đường phố); Cảnh binh khiêng lợn cùng đi; Giữa đường đáp chuyến đi Ung Ninh Đó là những bài thơ rất tiêu biểu, cho phong

cách thơ Hồ Chí Minh, vừa tả cảnh vừa tả tình, vừa có ý nghĩa thực vừa có ý nghĩa

tượng trưng, triết lí mà vẫn vui tươi, bình dị Và Tẩu lộ là một bài thơ như thế nào?

Chúng ta đi tìm hiểu nội dung bài học hôm nay

Trang 7

Nội dung.

GV Gọi HS đọc chỳ thớch *Sgk 39.

GV Hướng dẫn đọc: đọc rừ ràng, mạch lạc,

chỳ ý giọng đọc của từng cõu 1 nhịp 2/2/3

hoặc nhịp 4/3, nhấn mạnh cỏc điệp từ; giọng

chậm rói suy ngẫm

GV Đọc mẫu – Gọi HS đọc tiếp.

GV Nhận xột, đỏnh giỏ, rỳt kinh nghiệm

cỏch đọc của HS

GV Gọi HS đọc từ phiờn õm tiếng Hỏn-

dịch nghĩa.Sgk 39

GV Giải thớch một số từ trong chỳ thớch

Sgk 39

? Hóy cho biết về thể loại, bố cục của văn

bản ?

GV Và vẻ đẹp ấy được thể hiện qua cỏc cõu

thơ như thế nào ? - Phõn tớch văn bản

GV Tỏc giả nờu ra sự cần thiết và ý nghĩa

quan trọng của việc đọc sỏch Nhưng tỏc giả

khụng tuyệt đối hoỏ việc đọc sỏch

GV

GV Nhận xột, đỏnh giỏ, rỳt kinh nghiệm

cỏch đọc của HS

GV Gọi HS đọc chỳ thớch Sgk 10.

GV Giải thớch một số từ trong chỳ thớch

Sgk 10

I Đọc và tìm hiểu chung văn bản.

(8 phút)

1 Đọc văn bản.

2 Giải thích từ khó.

3 Bố cục – Thể loại

- Thể loại: Thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

- Bố cục: 4 câu

+ Câu 1: Khai đề

+ Câu 2: Thừa đề

+ Câu 3: Chuyển đề

+ Câu 4: Hợp đề

II Phân tích văn bản (8 phút)

Trang 8

? Hãy cho biết về thể loại của văn bản ?

? Chúng ta dựa vào yếu tố nào để xác định

đúng tên, kiểu, thể loại văn bản ?

HS Dựa vào hệ thống luận điểm, cách lập

luận và tên văn bản để xác định đúng tên,

kiểu, thể loại văn bản

? Hãy cho biết bố cục của văn bản được

chia làm mấy đoạn?

G Đây là một đoạn trích nên không đầy đủ

các phần của một văn bản nghị luận (mở

bài, thân bài, kết bài) Vì vậy chúng ta chỉ đi

giải quyết, tìm hiểu phần thân bài – Giải

quyết vấn đề Như vậy chúng ta chỉ đi tìm

hiểu bố cục đoạn trích, tức là đi tìm hiểu các

hệ thống luận điểm của văn bản trích

HS Bố cục: Chia làm 3 đoạn

+ Đoạn 1: Học vấn không chỉ là phát hiện

của thế giới mới.- Sự cần thiết và ý nghĩa

của việc đọc sách

+ Đoạn 2: Lịch sử càng tiến bộ tự tiêu hao

lực lượng – Những khó khăn, nguy hại hay

gặp phải của việc đọc sách trong tình hònh

hiện nay

+ Đoạn 3: Đọc sách không cốt lấy nhiều

hết – Phương pháp chọn sách và đọc sách

GV Vấn đề đọc sách được bàn chủ yếu trên

3 bình diện Vậy nội dung của các luận

điểm, luận chứng ấy như thế nào ? - Phân

tích văn bản

GV Gọi HS đọc đoạn 1 Sgk.