Giáo án Môn Toán 1 bài 11: Lớn hơn. Dấu >

- Phải căn cứ vào những yếu tố quan trọng nhất của tp đó là sự việc và nhân vật chính cốt truyện và nhân vật chính - Trung thành với văn bản, không thêm bớt - Bảo đảm tính hoàn chỉnh : m[r]

Trang 1

Tuần: 4 Ngày soạn: 15/09/2012

Tiết PPCT: 16-17 Ngày dạy: 17/09/2012

Văn bản : CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG

(Trích Truyền kì mạn lục - Nguyễn Dữ)

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Bước đầu làm quen với thể loại truyền kì

- Cảm nhận được giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo và sáng tạo nghệ thuật của Nguyễn Dữ trong tác phẩm

B.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ:

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong một tác phẩm truyện truyền kì

- Hiện thực về số phận của người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ cũ và vẻ đẹp truyền thống của họ

- Sự thành công của tác giả về nghệ thuật kể chuyện

- Mối liên hệ giữa tác phẩm và truyện Vợ chàng Trương

2 Kỹ năng:

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc – hiểu tác phẩm viết theo thể truyền kì

- Cảm nhận được những chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm tự sự có nguồn gốc dân gian

- Kể lại được chuyện

3 Thái độ: Biết cảm thông, yêu thương đối với số phận của người phụ nữ trong xã hội xưa

C.PHƯƠNG PHÁP:

- Đọc – tóm tắt, đọc phân vai, phát vấn, giải thích - minh họa, kĩ thuật khăn trải bàn, phân vai, giảng

bình, thảo luận nhóm

D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1.Ổn định lớp: Kiểm diện HS ( 1 ’ ) 9A2: Sĩ số ……Vắng: ……(P:……… ; KP:……… )

2 Kiểm tra bài cũ: ( 9 ’ ) Hãy nêu những đề xuất đảm bảo cho trẻ em được bảo vệ, chăm sóc và phát

triển toàn diện ?

- Nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản? - Trình bày những hiểu biết của em về sự quan tâm của Đảng, Nhà

nước, các tổ chức xã hội với vấn đề chăm sóc và bảo vệ trẻ em?

3.Bài mới: Cách đây 5 thế kỉ, ở xã Chân lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam có một người con gái đã trẫm

mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn Nhân dân ta thương xót và lập miều thờ cho nàng Nàng là ai? Có

cuộc đời ra sao? Vì sao lại từ vẫn? Nguyễn Dữ đã ghi chép lại câu chuyện đau thương này và gọi là “ Chuyện

người con gái Nam Xương” Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu giá trị nội dung nghệ thuật của văn bản

GIỚI THIỆU CHUNG ( 20 ’ )

GV: Dựa vào chú thích, HS trình bày những

hiểu biết của mình về về tác giả Nguyễn Dữ ?

HS nhìn chú thích và trả lời, GV nhận xét và

cung cấp thêm một vài thông tin về tác giả

- Nguyễn Dữ còn là học trò của (Tuyết Giang

Phu Tử) Nguyễn Bỉnh Khiêm Thời kỳ này, chế

độ phong kiến nhà Hậu Lê đã lâm vào khủng

hoảng, các tập đoàn phong kiến tranh giành

quyền lực, loạn lạc liên miên

GV: “Chuyện người con gái Nam Xương”

thuộc thể loại nào? Có nguồn gốc từ đâu?

HS trả lời, GV nhận xét

GV: Thế nào là “Truyền kỳ mạn lục”?

GV gợi ý: giải thích từng câu chữ, truyện có

nguồn gốc từ đâu, nghệ thuật, nhân vật…

I.GIỚI THIỆU CHUNG:

1 Tác giả:

- Nguyễn Dữ sống vào thế kỉ XVI, người huyện Trường Tân, nay thuộc Thanh Miện, tỉnh Hải Dương

- Tuy học rộng, tài cao nhưng tránh vòng danh lợi, chỉ làm quan một năm rồi về quê nhà ở ẩn

- Sáng tác thể hiện cái nhìn tích cực của ông đối với văn học dân gian

2.Tác phẩm:

a.Xuất xứ: Chuyện người con gái Nam Xương” là một

trong hai mươi truyện của “Truyền kì mạn lục”, có nguồn gốc từ truyện cổ dân gian “Vợ chàng Trương” (tại huyện Nam Xương Lý Nhân - Hà Nam ngày nay)

b Thể loại: Truyện truyền kì (Truyền kỳ mạn lục)

* Truyền kỳ mạn lục: Tập sách gồm 20 truyện, viết bằng

Trang 2

Tác phẩm gồm 20 truyện với nhiều đề tài: Chế

độ phong kiến suy thoái, bọn tham quan vô lại,

hôn quân bạo chúa, tình yêu và hạnh phúc lứa

đôi, tình nghĩa vợ chồng… Hầu hết các nhân

vật đều là người phụ nữ, người tri thức, các sự

việc đều diễn ra ở nước ta Nguyễn Dữ đã gửi

gắm vào tác phẩm tâm tư, tình cảm, nhận thức

của người tri thức có lương tri vào những vấn

đề lớn của thời đại thể hiện ước mơ khát vọng

của nhân dân về một xã hội tốt đẹp

GV: Văn bản sử dụng phương thức biểu đạt

nào?

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN ( 15 ’ )

GV: Hướng dẫn HS đọc phân biệt lời kể với lời

đối thoại của các nhân vật trong truyện

Phân vai từng học sinh đọc văn bản ( lời Vũ

Nương, mẹ chồng, bé Đản, Trương Sinh, Linh

Phi, Phan Lang )

Nhận xét giọng đọc của học sinh

GV: Dựa vào phần chú thích, giải thích ngắn gọn

các từ khó (GV-HS:Cùng giải thích)

GV: Em hãy kể tóm tắt văn bản?

HS: kể chuyện GV nhận xét và chốt ý và gọi HS

khác kể lại

GV: Nhận xét về bố cục của văn bản?

HS: thảo luận (4 phút ) trình bày ý kiến GV

nhận xét

HẾT TIẾT 16 CHUYỂN TIẾT 17 ( 42 ’ )

GV: Qua phần soạn bài ở nhà, HS nêu đại ý của

văn bản?

HS: suy nghĩ và trả lời

GV: Nhận xét và chốt ý và bổ sung thêm

Tác phẩm còn thể hiện mơ ước ngàn đời

của nhân dân: Người tốt bao giờ cũng được đền

trả xứng đáng, dù chỉ là ở một thế giới huyền

GV: Nhân vật Vũ Nương được tác giả giới

thiệu như thế nào? Nhận xét gì về cách giới thiệu

của tác giả?

HS: dựa vào văn bản trả lời

Giới thiệu nhan sắc : đẹp nết, đẹp người

GV: Trong cuộc sống bình thường nàng như

thế nào? Khi tiễn chồng đi lính, khi xa chồng?

- Nhận xét gì về thái độ của tác giả ở đây?

GV: Khi phải sống xa chồng nàng bộc lộ những

đức tính gì?)

chữ Hán, khai thác truyện cổ dân gian và các truyền thuyết lịch sử, dã sử Việt Nam (ghi lại những truyện lạ lùng kỳ quái)

+ Truyền kỳ: là loại văn xuôi tự sự, viết bằng chữ Hán,

có nguồn gốc từ Trung Quốc, được các nhà văn Việt Nam tiếp nhận dựa trên những chuyện có thực về những con người thật, với các yếu tố tiên phật, ma quỷ vốn được lưu truyền rộng rãi trong dân gian

+ Mạn lục: Ghi chép tản mạn.

+ Nhân vật lựa chọn để kể : những người phụ nữ, tri thức + Hình thức nghệ thuật: viết viết bằng chữ Hán, khai thác truyện cổ dân gian

c.Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với biểu cảm và

miêu tả

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

1.Đọc – Tìm hiểu từ khó:

* Tóm tắt

- Vũ Nương là người con gái thuỳ mị nết na, lấy Trương Sinh (người ít học, tính hay đa nghi)

- Trương Sinh phải đi lính chống giặc Chiêm Vũ Nương sinh con, chăm sóc mẹ chồng chu đáo Mẹ chồng ốm rồi mất

- Trương Sinh trở về, nghe câu nói của con và nghi ngờ

vợ không chung thủy Vũ Nương bị oan nhưng không thể minh oan, đã tự tử ở bến Hoàng Giang, được Linh Phi cứu giúp

- Ở dưới thuỷ cung, Vũ Nương gặp Phan Lang (người cùng làng) Phan Lang được Linh Phi giúp trở về trần gian - gặp Trương Sinh, Vũ Nương được giải oan - nhưng nàng không thể trở về trần gian

2.Tìm hiểu văn bản:

a.Bố cục: :(3 đoạn )

+ Đ1: Từ đầu đến “cha mẹ đẻ mình”

-> Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương, sự

xa cách vì chiến tranh và phẩm hạnh của nàng

+ Đ2: Tiếp đến “ đã qua rồi” -> Nỗi oan khuất và cái chết

bị thảm của Vũ Nương

+ Đ3: Còn lại -> Cuộc gặp gỡ giữa Phan Lang và Vũ Nương trong động Linh Phi Vũ Nương được giải oan

b Đại ý: Câu chuyện kể về số phận oan nghiệt của Vũ

Nương phụ nữ có nhan sắc, có đức hạnh dưới chế độ phong kiến, chỉ vì một lời nói ngây thơ của con trẻ mà bị chồng nghi ngờ, bị sỉ nhục, bị đẩy đến bước đường cùng, phải tự kết liễu cuộc đời mình để giãi bài và làm sáng tỏ tấm lòng trong sạch của mình.Tác phẩm thể hiện ước mơ ngàn đời của nhân dân: người tốt bao giờ cũng được đền trả xứng đáng, dù chỉ là ở một thế giới huyền bí

c.Phân tích:

c1 Vẻ đẹp của nhân vật Vũ Nương:

* Những phẩm chất tốt đẹp của nàng:

- Tính tình: Thuỳ mỵ, nết na,

Trang 3

HS: Lời kể ngắn nhưng tỏ thái độ trân trọng

của tác giả.

GV chốt ý:

+ Không mong vinh hiển, áo gắm phong hầu +

Mong chồng được bình an trở về

+ Cảm thông trước những nỗi vất vả, gian lao

mà chồng sẽ phải chịu đựng

GV: Lời trăng trối của mẹ chồng nàng giúp ta

hiểu thêm được điều gì về nàng?

HS ghi nhận công lao, nhân cách của Vũ

Nương

GV: Vậy khi xa chồng nàng là người phụ nữ,

người con như thế nào?

HS: Yêu thương chồng, con, hiếu thảo

GV:Khi nàng bị chồng nghi oan là không chung

thuỷ, nàng đã làm gì? (Chú ý tới những lời thoại

của nàng)

HS thông qua các lời thoại trả lời

GV: Qua các tình huống trên đây, em có nhận

xét gì về nhân vật Vũ Nương?

HS trả lời

GV: Em có cảm nhận gì về số phận người phụ

nữ trong xã hội phong kiến?

HS trình bày theo quan điểm của riêng mình

GV: Qua hình ảnh nhân vật Vũ Nương, em có

nhận xét gì về thái độ của tác giả?

HS: thảo luận 4 phút theo kĩ thuật khăn trải bàn

GV nhận xét, chốt ý

GV: Nguyên nhân dẫn đến nỗi oan khuất của

Vũ Nương?

HS : Suy nghĩ và trình bày ý kiến cá nhân

GV: Nhận xét về nghệ thuật và nêu ý nghĩa của

văn bản ?

* Yếu tố kì ảo: Phan Lang nằm mộng rồi thả

rùa, lạc vào động rùa của Linh Phi … gặp Vũ

Nương … được đưa về dương thế

- Hình ảnh Vũ Nương hiện ra sau khi Trương

Sinh lập đàn tràng giải nỗi oan cho nàng ở bến

Hoàng Giang

- Tạo nên một phần kết thúc có hậu: Thể hiện

ước mơ của nhân dân ta về sự công bằng: Người

tốt dù phải chịu oan khuất rồi cuối cùng cũng

được giải oan

Một học sinh đọc ghi nhớ

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC ( 3 ’ )

GV gợi ý từ Hán Việt: mãng xà, thiếp, chàng,

thủy cung…

- Dáng vẻ và nhan sắc: Tốt đẹp

* Trong cuộc sống bình thường:

- Đức hạnh, thủy chung với chồng: dặn dò, khắc khoải, nhớ nhung khi chồng đi lính

- Một mình chăm sóc con nhỏ và rất mực yêu thương con

- Chăm sóc mẹ già tận tình, chu đáo, khi mẹ chồng mất:

thương xót, lo ma chay, hiếu thảo

* Khi bị chồng nghi oan:

+ Nàng đã phân trần với chồng:

+ Cầu xin chồng đừng nghi oan

+ Tìm đến cái chết để minh oan

 Hết lòng tìm cách hàn gắn cái hạnh phúc gia đình

=>Một người phụ nữ vẹn toàn đẹp người, đẹp nết, bao dung, nặng lòng với gia đình

c2.Nỗi oan khuất của Vũ Nương:

* Cuộc hôn nhân không bình đẳng:

- Tính cách của Trương Sinh: Đa nghi, hay ghen

- Nghe lời con nhỏ, cách cư xử hồ đồ, độc đoán của

- Do hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ:

+ Xã hội trọng nam, khinh nữ

+ Đất nước có chiến tranh

 Nghệ thuật tạo tình huống, xung đột,

=> Bi kịch của Vũ Nương là một lời tố cáo xã hội phong

kiến

c2 Thái độ của tác giả:

- Phê phán sự ghen tuông mù quáng (của Trương Sinh)

- Ngợi ca người phụ nữ tiết hạnh (Vũ Nương)

3 Tổng kết:

* Nghệ thuật:

- Khai thác vốn văn học dân gian (truyện truyền kì)

- Sáng tạo về nhân vật, sáng tạo trong cách kể chuyện,

sử dụng yếu tố truyền kì

- Sáng tạo nên một kết thúc tác phẩm không mòn sáo (kết thúc có hậu)

* Ý nghĩa văn bản:

- Với quan niệm cho rằng hạnh phúc khi đã tan vỡ không thể hàn gắn được, truyện phê phán thói ghen tuông mù quáng và ngợi ca vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

III.HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Học bài, tóm tắt được văn bản, nắm được vẻ đẹp của

Vũ Nương và thái độ của tác giả

- Tìm hiểu thêm về tác giả Nguyễn Dữ và tác phẩm Truyền kì mạn lục

- Nhớ một số từ Hán Việt được sử dụng trong văn bản

- Chuẩn bị: “Xưng hô trong hội thoại”

E RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 4

Tiết PPCT: 18 Ngày dạy: 19/09/2012

Tiếng Việt: XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

- Hiểu được tính chất phong phú, tinh tế, giàu sắc thái biểu cảm của từ ngữ xưng hô tiếng Việt

- Biết sử dụng từ ngữ xưng hô một cách thích hợp trong giao tiếp

1 Kiến thức: - Hệ thống từ ngữ xưng hô tiếng Việt

- Đặc điểm của việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt

2 Kỹ năng: - Phân tích để thấy rõ mối quan hệ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong văn bản cụ th

- Sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô giao tiếp

3 Thái độ : - Ý thức sâu sắc tầm quan trọng của việc sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô và biết cách sử dụng

tốt những phương tiện này

- Vấn đáp , phân tích ví dụ cụ thê – minh họa – giải thích, thảo luận nhóm

1.Ổn định lớp: Kiểm diện HS ( 1 ’ )

9A2: Sĩ số ……Vắng: ……(P:………… ; KP:………… )

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra 15 phút

Đề bài

A Trắc nghiệm: (3điểm)

Câu 1: Có mấy phương châm hội thoại đã học

Câu 2: Tuân thủ phương châm hội thoại về chất là:

a Trong giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội dung lời nói không thừa, không thiếu

b Khi giao tiếp không nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có chứng cứ xác thực

c Khi giao tiếp cần nói đúng chủ đề giao tiếp, tránh nói lạc đề

d Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng người khác

Câu 3: Câu tục ngữ : « Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược » liên quan đến phương châm :

a Phương châm cách thức b Phương châm về lượng

c Phương châm quan hệ d Phương châm về chất

Câu 4: Nói : « Chiến tranh là chiến tranh » thì câu nói đó vi phạm phương châm :

a Phương châm lịch sự b Phương châm về lượng

Câu 5: Câu nói nào dưới đây liên quan đến phương châm lịch sự:

a Nói nhăng nói cuội b Nói thao thao bất tuyệt

c Cực chẳng đã tôi phải nói d Râu ông nọ chắp cằm bà kia

Câu 6: Đọc tình huống sau và cho biết Sơn vi phạm phương châm hội thoại nào:

“Tuấn đến nhà Sơn không gặp liền gọi điện hỏi: - Cậu đang ở đâu vậy? Tớ đến nhà cậu mà không gặp.

Sơn vội vàng trả lời: - Ở Đạ Long chứ ở đâu.”

a Phương châm cách thức b Phương châm về lượng

B Tự luận: (7 điểm)

Câu 1: Việc không tuân thủ các phương châm hội thoại bắt nguồn từ những nguyên nhân nào? (3 điểm)

Câu 2: Tục ngữ có câu: “ Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”

Câu tục ngữ trên khuyên em điều gì? Nó liên quan đến phương châm hội thoại nào?

Đáp án

A Trắc nghiệm: Mỗi câu trả lời đúng1 điểm

Trang 5

Câu 4: b Câu 5: c Câu 6: b

B Tự luận

Câu 1: Hs nêu đượcc ác ý trong phần ghi nhớ sgk/37 ( 3 điểm)

Câu 2:

- Câu tục ngữ khuyên chúng ta: Trong khi giáo tiếp phải lựa chọn lời nói tế nhị, nhã nhặn, lịch sự, dễ

nghe để không làm mất lòng ai (2 điểm)

- Câu tục ngữ trên liên quan đến phương châm lịch sự ( 2 điểm)

3.Bài mới: Trong các giờ trước, các em đã được tìm hiểu các phương châm hội thoại Để đạt được mục đích

trong giao tiếp thì người nói cần phải chú ý tới việc vận dụng các phương châm hội thoại phù hợp với đặc

điểm của tình huống giao tiếp Vì vậy, có những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại Ngoài

những vấn đề này, trong giao tiếp sự phong phú,tinh tế, giàu sắc thái biểu cảm của hệ thống các phương tiện

xưng hô là đặc điểm nổi bật của Tiếng Việt Khi sử dụng nó bao giờ cũng được xét trong mối quan hệ với tình

huống giao tiếp Mời các em vào tìm hiểu giờ học hôm nay

TÌM HIỂU CHUNG ( 20 ’ )

GV: Treo bảng phụ, HS quan sát và trả lời câu

hỏi :

Các từ ngữ xưng hô Ông, bà, cha, mẹ, chú, bác,

cô dì, dượng, cậu, mợ…chỉ mối quan hệ gì ?

GV: Các từ ngữ xưng hô: Cô giáo, thầy giáo,

bác sĩ, hiệu trưởng, nhân viên, ca sĩ …chỉ mối

quan hệ gì ?

HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý

GV lấy VD: Bố vợ tương lai mời con rể

(khách) dùng nước Khách đáp lại:

“Cám ơn! Tôi/mình vừa uống nước xong”.

“Cám ơn! Bản thân vừa uống nước xong”.

“Bản thân” không thuộc vào hệ thống từ xưng

hô Để tự chỉ mình trong lúc lúng túng, ông

khách đã dùng từ này để xưng hô (Tình huống

giao tiếp)

GV: Hãy nêu một số từ ngữ dùng để xưng hô

trong tiếng Việt ? Cách sử dụng từ ngữ đó? Nếu

xét tình thái có thể chia Ntn?

HS Phát hiện và trả lời, GV nhận xét và chốt ý

GV: Nhận xét về số lượng từ ngữ dùng để xưng

hô? HS tự phát hiện

GV: Xác định các từ ngữ xưng hô trong hai

đoạn trích trên?

HS đọc ví dụ

GV: Phân tích sự thay đổi về cách xưng hô của

Mèn và Choắt trong hai đoạn trích ? Giải thích

sự thay đổi đó? (Có sự thay đổi vì tình huống

giao tiếp thay đổi)

GV: Từ tình huống giao tiếp trên người nói cần

căn cứ vào đâu để sử dụng từ ngữ xưng hô?

HS rút ra nhận xét

LUYỆN TẬP (13 ’ )

HS đọc yêu cầu bài tập 1

GV: Lời mời trên có sự nhầm lẫn như thế nào?

I TÌM HIỂU CHUNG:

1 Từ ngữ xưng hô trong Tiếng Việt

- Từ ngữ xưng hô chỉ quan hệ gia đình:

Ông, bà, cha, mẹ, chú, bác, cô dì, dượng, cậu, mợ…

- Từ ngữ xưng hô chỉ nghề nghiệp:

Cô giáo, thầy giáo, bác sĩ, hiệu trưởng, nhân viên, ca sĩ

…

- Hệ thống từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt rất phong phú

và giàu sắc thái biểu cảm

- Ngôi 1: tôi, tao, chúng tôi, chúng ta

- Ngôi 2: mày, mi, chúng mày

- Ngôi 3: nó, hắn, chúng nó, họ

 Từ ngữ xưng hô rất phong phú

- Suồng sã: mày, tao

- Thân mật : anh –em-chị

- Trang trọng : quí ông, quí đại biểu

 Giàu sắc thái biểu cảm

2 Cách sử dụng từ ngữ xưng hô:

VD1 : Đoạn a): - Anh – em (Dế Choắt).

- Ta – Chú mày (Dế Mèn)

Cách xưng hô không bình đẳng giữa một kẻ ở vị thế yếu - thấp hèn cần nhờ vả người khác với một kẻ ở vị thế mạnh, kêu căng và hách dịch

Đoạn b) - Tôi – Anh (Dế Mèn)

- Tôi – Anh (Dế Choắt)

Sự xưng hô khác hẳn (bình đẳng - ngang hàng

Thay đổi trên do tình huống giao tiếp: Dế choắt không còn coi mình là kẻ thấp hèn, đàn em nữa mà nói những lời trăng trối với tư cách là một người bạn

 Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp

II LUYỆN TẬP Bài1: Cách xưng hô “chúng ta” (ngôi gộp)

-> gây sự hiểu lầm -> Do ảnh hưởng thói quen dùng

Trang 6

Vì sao có sự nhầm lẫn đó?

HS Thảo luận nhóm 4 phút-> trả lời.

Chúng ta: gồm người nói + nghe

Chúng tôi : chỉ người nói

HS Đọc yêu cầu bài tập 3.

GV: Hướng dẫn HS thảo luận -> trả lời.

HS Đọc yêu cầu bài tập 6

GV: Phân tích cách dùng từ xưng hô và thái độ

của người nói trong câu chuyện?

Thảo luận -> trả lời

Gọi 1 HS lên bảng viết, còn lại làm vào vở

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (1 ’ )

GV gợi ý: Xưng hô khiêm nhường (xưng khiêm

hô tôn) : Trẫm – các khanh -> xưng hô của vua

chúa ngày xưa

Thưa bác, anh nhà cháu không có nhà ạ

Kính thưa quý vị đại biểu, quý thầy cô giáo…

tiếng mẹ đẻ không phân biệt “ngôi gộp” “ngôi trù”

Bài4 : Vị tướng có quyền cao chức trọng vẫn gọi thầy –

xưng con -> thể hiện lòng biết ơn

Bài 6: Từ ngữ xưng hô :

- Từ ngữ xưng hô của Cai lệ : Thằng kia, ông – mày, mày – mày, ông – mày

-> Kẻ có quyền thế nên hống hách, trịch thượng

- Từ ngữ xưng hô của chị Dậu : nhà cháu, nhà cháu – ông-> Xưng hô khiêm nhường của người thấp cổ bé họn

- Xưng hô có sự thay đổi: tôi- ông, mày – bà, bà –

mày->tình huống giao tiếp thay đổi (sự thay đổi về tâm lí và hành vi ứng xử trong hoàn cảnh đang bị dồn ép đến mức đường cùng)

- Hệ thống từ ngữ xưng hô và cách sử dụng

- Học bài + Xem lại các bài tập

- Tìm VD về việc lựa chọn từ ngữ xưng hô khiêm nhường tôn trọng người đối thoại trong giao tiếp

- Soạn: “Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp”

*****************************

Tiếng Việt : CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

- Nắm được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp lời của một người hoặc một nhân vật

- Biết chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp và ngược lại

- Cách dẫn trực tiếp và lời dẫn trực tiếp

- Cách dẫn gián tiếp và lời dẫn gián tiếp

2 Kỹ năng:

- Nhận ra được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

- Sử dụng được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong quá trình tạo lập văn bản

3 Thái độ :

- Dùng đúng mục đích, yêu cầu cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp tăng hiệu quả giao tiếp

- Vấn đáp, phân tích ví dụ cụ thể – minh họa – giải thích, thảo luận nhóm

1.Ổn định lớp: Kiểm diện HS

9A2: Sĩ số ……Vắng: ……(P:………… ; KP:………… )

2 Kiểm tra bài cũ: (5 ’ ) Hệ thống từ ngữ xưng hô và cách sử dụng ? cho ví dụ minh họa?

-Tìm VD về việc lựa chọn từ ngữ xưng hô khiêm nhường tôn trọng người đối thoại trong giao tiếp?

3.Bài mới: Trong hội thoại người ta có thể dẫn lại lời nói hay ý nghĩ của một người hay của nhân vật mà

lời nói là ý nghĩ được nói ra, ý nghĩ là lời nói bên trong chưa được nói ra Có khi lời nói bên trong đúng,

nghiêm túc nhưng nếu biến nó thành lời bên ngoài thì không thích hợp ví dụ như truyện cười Sgk Khi tạo tập

Trang 7

văn bản viết, ta thường dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người, một nhân vật Song cách dẫn đó của ta đã đúng

hay chưa? Có những cách dẫn nào; để tìm hiểu về vấn đề này, mời các em sẽ tìm hiểu bài học hôm nay

GIỚI THIỆU CHUNG (20 ’ )

Ví dụ 1: Hai đoạn trích (Trích “Lặng lẽ Sa

Pa”-Nguyễn Thành Long)-SGK/53

- Hai học sinh đọc

GV:Ở đoạn trích a, b, bộ phận in đậm là lời

nói hay ý nghĩ của nhân vật, nó được ngăn

cách với những bộ phận trước đó bằng

những dấu gì?

HS: thảo luận theo cặp và trả lời GV nhận

xét

GV: Trong cả hai đoạn trích, có thể thay đổi

vị trí giữa các bộ phận in đậm với bộ phận

đứng trước nó được không? Nếu được thì

ngăn cách với nhau bằng những dấu gì?

HS: Có thể thay đổi vị trí giữa các bộ phận

in đậm với bộ phận đứng trước nó Hai bộ

phận ấy ngăn cách với nhau bằng dấu ngoặc

kép và dấu ( - ) Cụ thể là: a: “Đấy, bác là

gì” – Cháu nói b: “Khách tới bất ngờ,

chẳng hạn” – Hoạ sỹ nghĩ thầm

GV: Thế nào là cách dẫn trực tiếp ? HS trả

lời

* Ví dụ 2: (SGK trang 53) Hai học sinh

đọc

GV:Trong đoạn trích a, bộ phận in đậm là

lời nói hay ý nghĩ? Nó được ngăn cách với bộ

phận đứng trước bằng dấu gì? HS: suy nghĩ

và trả lời

GV:Trong đoạn trích b, bộ phận in đậm là

lời nói hay ý nghĩ? HS: suy nghĩ và trả lời

GV: Giữa bộ phận in đậm và bộ phận đứng

trước có từ gì? Có thể thay bằng từ gì? HS:

trả lời

GV:Cách dẫn như ở đoạn a, b trong ví dụ 2

được gọi là cách dẫn gián tiếp Em hiểu như

thế nào là cách dẫn gián tiếp?

GV :Chốt ý - Hai học sinh đọc phần ghi

nhớ

Từ VD đã phân tích, HS nêu cách chuyển

lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp

Từ VD đã phân tích, HS nêu cách chuyển

lời dẫn gián tiếp thành lời dẫn trực tiếp

LUYỆN TẬP (18 ’ )

- Một học sinh đọc yêu cầu bài tập.1

- Làm miệng trước lớp

- Học sinh khác nhận xét, bổ sung

- GV :chốt

- Hai học sinh đọc yêu cầu bài tập.2

I GIỚI THIỆU CHUNG:

1 Cách dẫn trực tiếp:

*Ví dụ 1 SGK/ 53

- Đoạn a: “ Đấy, … người là gì?”

->Phần in đậm ở đoạn a là lời nói, vì trước đó có từ “nói”

- Dấu hiệu: Được tách ra khỏi phần câu đứng trước bằng dấu

hai chấm và dấu ngoặc kép Đoạn b: “Khách tới…… chăn

chẳng hạn”

-> Phần câu in đậm là ý nghĩ, vì trước đó có từ “nghĩ”.

=> Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của

người hoặc nhân vật Lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép

2.Cách dẫn gián tiếp:

*Ví dụ 2: SGK/53

 Đoạn a, phần câu in đậm là lời nói:

Không có dấu hiệu ngăn cách phần này

 Đoạn b, bộ phận câu in đậm là ý nghĩa (Trước đó có từ “Hiểu”)

- Giữa phần ý nghĩ và phần lời của người dẫn có từ rằng Có thể thay từ rằng bằng từ là

=>Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc

nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép

3 Chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:

VD: Cô tin: “em sẽ đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp tỉnh ” ->

Cô giáo tin rằng bạn Lan sẽ đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp tỉnh

- Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc kép

- Thay đổi đại từ nhân xưng cho phù hợp

- Lược bỏ các từ chỉ tình thái

- Thêm từ “rằng” hoặc từ “là” trước lời dẫn

- Không nhất thiết phải đúng chính xác về từ nhưng phải dẫn đúng về ý

4 Chuyển lời dẫn gián tiếp thành lời dẫn trực tiếp:

VD: Cha ông ta thường nói rằng uống nước nhớ nguồn: dẫn gián tiếp -> Cha ông ta nói : “Uống nước nhớ nguồn”: dẫn trực tiếp

- Khôi phục lại nguyên văn lời dẫn

- Sử dụng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép

II LUYỆN TẬP 1.Bài tập 1: (SGK trang 54).

- Đoạn a, lời dẫn “A! Lão già tệ lắm! mày à?”

: Là lời nói của cậu Vàng mà lão Hạc gán cho nó  Lời dẫn trực tiếp

Trang 8

- GV Hướng dẫn h/s làm bài tập này.

- Học sinh dựa vào những gợi ý hoàn thành

bài tập  Trình bày miệng trước lớp

- Viết lời dẫn trực tiếp và tự chuyển thành

lời dẫn gían tiếp Sau đó, đưa câu vừa

chuyển vào đoạn văn cụ thể

- Đoạn văn tham khảo : Dân tộc Việt Nam

ta vốn rất trọng đạo lí và những đạo lí ấy

đã trở thành những truyền thống tốt đẹp, cần

gìn giữ và lưu truyền về sau Trong đó có

câu: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” mà ai cũng

phải nhớ Truyền thống tốt đẹp ấy đã hun

đúc nên đời sống tâm hồn người Việt, tạo vẻ

đẹp riêng , ấy thế mà mọi người luôn bảo

rằng ăn quả nhớ kẻ trồng cây xin đừng quên

bạn nhé!

- Đoạn b, “Cái vườn này còn rẻ cả”: Là ý nghĩ của lão Hạc (Trước đó có ngữ “Lão tự bảo rằng”)  Lời dẫn trực tiếp

2.Bài tập 2: (SGK trang 54, 55).

a Dẫn trực tiếp:

Trong “Báo cáo …thức II của Đảng”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Chúng ta anh hùng”

- Dẫn gián tiếp.

Trong “Báo cáo ”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng chúng ta …

b Dẫn trực tiếp:

Trong cuốn sách “Chủ tịch Hồ Chí Minh…

thời đại”, đồng chí Phạm Văn Đồng viết: “Giản dị … làm được”

Trong cuốn sách “Chủ tịch …”, đồng chí Phạm Văn Đồng khẳng định rằng giản dị…

c Dẫn trực tiếp:

Trong cuốn “Tiếng Việt dân tộc”, ông Đặng Thai Mai khẳng định “Người Việt Nam của mình”

Trong cuốn “Tiếng Việt dân tộc”, ông Đặng Thai Mai đã khẳng định rằng “Người Việt Nam… của mình”

- Nắm được lời dẫn trực tiếp và gián tiếp, cách chuyển

- Viết đoạn văn có sử dụng lời dẫn trực tiếp, gián tiếp

- Sửa lỗi trong việc sử dụng cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong một bài viết của bản thân

- Chuẩn bị: “Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự” : Đọc và tóm tắt văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương”

*****************************************

Tập làm văn : LUYỆN TẬP TÓM TẮT TÁC PHẨM TỰ SỰ

- Biết linh hoạt trình bày văn bản tự sự với các dung lượng khác nhau phù hợp với yêu cầu của mỗi hoàn cảnh

giao tiếp, học tập

- Củng cố kiến thức về thể loại tự sự đã được học

- Các yếu tố của thể loại tự sự (nhân vật, sự việc, cốt truyện )

- Yêu cầu cần đạt của một văn bản tóm tắt tác phẩm tự sự.

Trang 9

2 Kỹ năng: Tóm tắt một văn bản tự sự theo các mục đích khác nhau.

3 Thái độ : Nghiêm túc, tự tin, mạnh dạn hơn

C.PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, minh họa – giải thích, thảo luận

1.Ổn định lớp: Kiểm diện HS 9A2: Sĩ số ……Vắng: ……(P:………… ; KP:………… )

2 Kiểm tra bài cũ: (5 ’ )

* Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ? Mục đích của việc tóm tắt văn bản tự sự (là kể lại 1 cốt truyện để người

đọc hiểu được nội dung cơ bản của Tác phẩm ấy)

* Khi tóm tắt cần chú ý điều gì?

- Phải căn cứ vào những yếu tố quan trọng nhất của tp đó là sự việc và nhân vật chính (cốt truyện và nhân vật

chính)

- Trung thành với văn bản, không thêm bớt

- Bảo đảm tính hoàn chỉnh : mở - kết

- Bảo đảm tính cân đối : dành cho nhân vật chính nhiều hơn

3.Bài mới: Như vậy văn bản tự sự là những văn bản phản ánh cuộc sống bằng cách kể lại các sự việc theo

một chuỗi liên tục có quá trình,có các mối liên hệ với nhau nhằm bộc lộ ý nghĩa, phơi bày mâu thuẫn khắc hoạ

hình tượng các nhân vật, và việc học xong các văn bản tự sự chúng ta cần tóm tắt được nội dung các văn bản

đó là rất cần thiết

TÌM HIỂU CHUNG (15 ’ )

Đọc các tình huống trong SGK/58

Tình huống 1: Do bị ốm, em không được

xem bộ phim Chiếc lá cuối cùng (dựa theo

truyện ngắn cùng tên của nhà văn Ô.Hen-ri)

và muốn nhờ bạn kể lại

Tình huống 2: Để nắm chắc nội dung

Chuyện người con gái Nam Xương, cô giao

yêu cầu tất cả học sinh phải đọc và tóm tắt

truyện trước khi đến lớp

Tình huống 3: Em được phân công giới

thiệu về một tác phẩm văn học mà mình yêu

thích trong buổi sinh hoạt câu lạc bộ văn học

GV: Trong cả 3 tình huống trên, người ta đều

phải tóm tắt văn bản  Em hãy rút ra nhận

xét về sự cần thiết phải tóm tắt văn bản?

GV: Hãy tìm hiểu và nêu lên các tình huống

khác trong cuộc sống mà em thấy cần phải

vận dụng kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự?

HS trình bày

HS đọc các sự việc trong SGK/58.

GV: Các sự việc chính đã được nêu đầy đủ

chưa? Có thiếu không? Sự việc thiếu có quan

trọng? Tại sao? Trình tự xếp sắp đã hợp lý

chưa?

HS thảo luận, trình bày, nhận xét bản tóm tắt

của bạn

LUYỆN TẬP (20 ’ )

GV: Hãy tóm tắt miệng trước lớp về một câu

chuyện xảy ra trong cuộc sống mà em đã nghe

hoặc chứng kiến ? (một vụ trộm cắp, tai nạn

giao thông, câu chuyện về gương người tốt

việc tốt có thật trong đời sống…)

I.TÌM HIỂU CHUNG:

1 Củng cố kiến thức:

* Các tình huống SGK/58 -> Tóm tắt văn bản tự sự là một nhu cầu tất yếu do cuộc sống đặt ra

* Các sự việc trong SGK/58

- Có 7 sự việc chính, còn thiếu 1 sự việc: đứa con chỉ cái bóng trên tường

-> Sự việc này đã giúp Trương Sinh hiểu ra vợ mình đã bị oan chứ không phải đợi đến khi Phan Lang kể lại Trương Sinh mới biết (như sự việc thứ 7 trong Sgk)

- Bổ sung vào sau sự việc thứ 6

=> Kết luận:

* Khái niệm:

Tóm tắt văn bản tự sự là cách làm giúp cho người đọc, người nghe nắm được nội dung chính của văn bản đó

* Mục đích của việc tóm tắt văn bản tự sự:

+ Dùng để trao đổi vấn đề liên quan đến các tác phẩm được tóm tắt

+ Dùng để lưu trữ tài liện học tập + Dùng để giới thiệu tác phẩm tự sự

* Yêu cầu của việc tóm tắt văn bản tự sự:

+ Văn bản phải ngắn gọn, phù hợp với mục đích sử dụng + Các sự việc chính phải được tổ chức thành một chỉnh thể thống nhất, dễ theo dõi, trung thành với cốt truyện + Ngôn ngữ cần cô đọng, khái quát, câu văn có khả năng bao quát nhiều sự kiện

II LUYỆN TẬP

Tóm tắt miệng trước lớp về một câu chuyện xảy ra trong cuộc sống mà em đã nghe hoặc chứng kiến ?

- Rút gọn hoặc mở rộng một văn bản tóm tắt theo mục

Trang 10

- HS thực hành tóm tắt, GV nhận xét , cho

điểm.

HS tóm tắt hoàn chỉnh văn bản “Chuyện

người con gái Nam Xương” để giới thiệu cho

bạn bè cùng biết

GV nhận xét

đích sử dụng

- Tóm tắt một tác phẩm vừa đọc với mục đích:

+ Giới thiệu cho bạn bè cùng biết + Đưa vào bài văn nghị luận về một tác phẩm làm dẫn chứng cho một nhận xét về đặc điểm cốt truyện

- Biết cách tóm tắt văn bản và chuẩn bị “Sự phát triển của

từ vựng”

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	226,21 KB