thì: “Học để bi ết,học để làm,học để chung sống,học để làm a, Thùc hµnh ph©n tÝch người và để t ự khẳng định mỡnh”tức là học để phỏt triển và một vấn đề hoàn thiện con người theo qui luậ[r]
Trang 1Ngày soạn: 27/12/2010 Ngày dạy: 29/12/2010
Tuần 19 -Bài 18
Tiết 91 ,92
Chu Quang Tiềm
A Mục tiêu bài học: Học xong văn bản này, học sinh đạt được:
1.Kiến thức:
-ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đọc sách và phương pháp đọc sách
-Phương pháp đọc sách có hiệu quả
2.Kĩ năng:
-Biết cách đọc-hiểu một văn bản dịch(không sa đà vào phân tích ngôn từ)
-Nhận ra bố cục chặt chẽ, hệ thống luận điểm rõ ràng trong một VB NL
-Rèn kĩ năng tìm và phân tích luận điểm, luận chứng trong văn bản nghị luận Rèn cách
viết bài văn nghị luận
3 Thái độ:
-Tạo hứng thú đọc sách, học từ sách cho hs
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn bài,đọc kĩ lưu ý
- Học sinh: Đọc bài ở nhà ,suy nghĩ các câu hỏi
C Tiến trình các hoạt động
Trang 21-Ôn định tổ chức:
2-Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
Hoạt động 1 3-Bài mới: M.Go-rơ-ki đã từng khẳng định giá trị và lợi ích của việc đọc
sách “Phải yêu sách,nó là nguồn kiến thức ,chỉ có kiến thức mới là con đường sống”sách
là người bạn thân thiết đối với người hiếu học Vậy để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc đọc sách và cách đọc sách ntn chúng ta sẽ vào tìm hiểu một văn bản của Chu Quang Tiềm
"Sắm đèn để soi sáng Sắm sách để hiểu đạo lí Sáng để soi nhà tối, đạo lí để soi lòng người "
(Ngạn ngữ Trung Hoa )
Sách làm cho tôi gắn bó với thế giới , cuộc đời càng trở nên rực rỡ có ý nghĩa hơn Sách
làm cho khắp trái đất tràn ngập nỗi buồn nhớ cái tốt đẹp hơn Mỗi cuốn sách đều là tâm hồn
được ghi lại ”
( M gor – ki )
?Em hãy nêu những hiểu biết về
Thực ( 1897 – 1986 )
- Quê : Đông Thành – An Huy – Trung Quốc
- Là nhà mĩ học và lí luận nổi tiếng
?Hãy nêu xuất xứ tp?
(bài viết là kết quả của quá trình
tích luỹ kinh nghiệm …dày
công suy nghĩ của t/g)
- Trích trong cuốn “ Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui, nỗi buồn của việc
đọc sách”
Giáo viên nêu yêu cầu đọc,
hướng dẫn học sinh đọc, gọi học
sinh đọc bài
Giải nghĩa các từ khó SGK
-Đọc rõ ràng rành
mạch,nh-ưng vẫn với giọng tâm tình, nhẹ nhàng như lời trò chuyện
-Chú ý hình ảnh so sánh trong bài
-h đọc theo y/c-nhận xét
?Văn bản thuộc thể loại gì?
Hãy xác định những luận điểm
-Văn bản nghị luận (lập luận giải thích một vấn đề xã hội) -hs nêu:
Thể loại: nghị luận
Trang 3chính được trình bày trong văn
bản ?
Bố cục: 3 phần
P1(phát hiện thế giới mới): Sự
cần thiết và ý nghĩa của việc
đọc sách P2 :Những khó khăn, thiên hướng sai lệch dễ mắc khi
đọc sách
P3: còn lại : Phương pháp
chọn và đọc sách
Bố cục: 3 phần (3 luận điểm)
1 Sự cần thiết của việc đọc sách.
Theo dõi phần đầu văn bản và
cho biết:
-Bàn về sự cần thiết của việc đọc
sách,tác giả đã đưa ra những
luận cứ nào?
-Nếu học vấn là những hiểu
biết…học tập thì học vấn thu
được từ đọc sách là gì?
-Khi cho rằng học vấn không
chỉ là chuyện đọc sách…của
học vấn Tác giả muốn ta nhận
thức được điều gì về đọc sách và
quan hệ đọc sách với học vấn?
*Luận điểm về sự cần thiết của
việc đọc sách,tác giả phân tích
rõ trong trình tự các lí lẽ nào?
-hs nêu 2 luận cứ:
* Tầm quan trọng của sách
* ý nghĩa của việc đọc sách
-Ghi chép , lưu truyền tri thức , thành tựu
-Cột mốc trên con đường tiến hoá học thuật
->-Muốn có học vấn không thể không đọc sách
-Sách là kho tàng…tinh thần nhân loại
-Nhất định….trong quá khứ làm xuất phát
* Tầm quan trọng của
sách
-Sách: kho tàng di sản tinh thần nhân loại
Theo tác giả: Sách là…nhân
loại=>Em hiểu ý kiến này như
thế nào?
thụ……….con đường học vấn.=>Sách là thành tựu đáng quý, muốn nâng cao học vấn cần dựa vào thành tựu này
-Tủ sách của nhân loại đồ sộ,
có giá trị.Sách là những giá trị quý giá,là tinh hoa trí tuệ, tư
Trang 4tưởng, tâm hồn của nhân loại
được mọi thế hệ lưu giữ cẩn thận
?Những cuốn sách giáo khao em
đang học có phải là di sản tinh
thần không?
?Bản thân em nhận thấy sách
giúp em những gì?
?Hãy khái quát lại tầm quan
trọng của sách?
-hs trả lời
*Có, vì nó là một phần tinh hoa học vấn của nhân loại
-hs tự bộc lộ -hs nêu
-Sách lưu giữ tất cả học vấn của nhân loại
-Vì sao tác giả lại quả quyết
rằng:Nếu….xuất phát.?
Hoạt đông nhóm:
Các nhóm trả lời câu hỏi:
1.Theo ý kiến của tác giả, Đọc
sách là hưởng thụ,là chuẩn bị
trên con đường học vấn.Em hiểu
ý kiến này như thế nào?
2.Em hưởng thụ được những gì
từ việc đọc sách Ngữ văn để
chuẩn bị cho học vấn của mình?
3.Với những lí lẽ trên của tác
giả đem lại cho em hiểu biết gì
về sách và lợi ích của việc đọc
sách?
-hs nêu
(Các nhóm trả lời vào bảng phụ)
-Các nhóm trình bày (tri thức TV và VB ,kĩ năng nghe nói đọc viết)
*ý nghĩa của việc
đọc sách
-Con đường quan trọng của học thụât
-Chuẩn bị làm cuộc trường chinh phát hiện thế giới mới
=>Đọc sách: thừa hưởng giá trị tinh hoa nhân loại
GV khái quát lại: *Sách là vốn quý của nhân loại,đọc sách là cách để tạo học vấn, muốn tiến lên trên con đường học vấn, không thể không đọc sách.
Theo em việc đọc sách có dễ
không? Tác giả đã lí giải điều
đó như thế nào ?
Tác giả đã đưa ra 2 thiên hướng
sai lệch khi đọc sách là: đọc
không chuyên sâu và đọc lạc
hướng Em hiểu gì về mỗi cách
Lịch sử phát triển, di sản tinh thần nhân loại càng nhiều <–
> sách nhiều
2 Những khó khăn
và thiên hướng sai lệch dễ mắc khi đọc sách.
a, Những khó khăn:
-Trở ngại: thời gian,
lựa chọn, nghiên cứu học vấn
b, Thiên hướng sai lệch
Trang 5đọc này?
*Hoạt động nhóm:Hãy tóm tắt ý
kiến của tác giả về cách đọc
chuyên sâu và cách đọc không
chuyên sâu?
-Em hãy nhận xét về thái độ
bình luận và cách trình bày lí lẽ
của tác giả?
Em nhận thức được gì từ lời
khuyên này của tác giả?
-Nhận xét của tác giả về cách
đọc lạc hướng như thế nào?
-Vì sao lại có hiện tượng đọc lạc
hướng?Cái hại của đọc lạc
hướng là gì?
-Liếc qua nhiều mà đọng lại ít
<–> “ăn tươi nuốt sống”
-Phân tích qua so sánh đối chiếu và dẫn chứng cụ thể
-Đọc sách để tích lũy, nâng cao học vấn cần đọc chuyên sâu, tránh tham lam ,hời hợt
-hs nhận xét -Đọc lạc hướng là tham lam nhiều mà không thực chất
-Vì sách vở ngày càng nhiều
-Đọc lạc hướng lãng phí thời gian và sức lực trên những cuốn sách vô thưởng vô phạt,
bỏ lỡ cơ hội đọc sách quan trọng cơ bản
-Đọc không chuyên sâu:
không vụ thực chất
<–> trận đánh nhiều mục tiêu
-Đọc lạc hướng :
=> Lãng phí thời gian và sức lực Sa vào thói hư danh nông cạn
Để làm nổi rõ những khó khăn
và thiên hướng sai lệch, em thấy
cách trình bày lí lẽ và thái độ
của tác giả như thế nào ?
Em nhận được lời khuyên nào từ
việc này? Từ đó em liên hệ gì
đến việc đọc sách của mình?
-hs khái quát
-hs bộc lộ
- Cách phân tích, so sánh đối chiếu và dẫn chứng cụ thể , thực tế -> Lí lẽ thuyết phục
= > Báo động về cách
đọc thiếu mục đích
pháp đọc sách Câu1: Bàn về phương pháp đọc sách tác giả đã đề cao cách
chọn tinh và đọc kĩ Em hiểu như thế nào về phương pháp
này?
Câu 2: Để tạo sức thuyết phục, cách lập luận và trình bày lí lẽ
của tác giả ở phần này như thế nào?
a Chọn sách:
b Đọc sách:
Kết hợp phân tích lí lẽ với liên hệ so sánh, trình
Chọn tinh
Đọc không cốt lấy nhiều Chọn 1 quyển giá trị = 10 quyển không quan trọng
Đọc nhiều lần một cuốn
Đọc nhiều mà không
nghĩ – cưỡi ngựa qua chợ nhiều châu báu ->
về tay không
Trang 6“ Sách cũ trăm lần xem chẳng chán
Thuộc lòng ngẫm nghĩ một mình hay”
bày toàn diện tỉ mỉ =>
đưa ra lời khuyên bổ ích
về phương pháp đọc sách
GV giới thiệu một số cuốn sách cần đọc
Những kinh nghiệm đọc sách
nào được truyền tới người đọc? =>Đọc sách cốt để chuyên sâu, ngoài ra còn phải đọc để
có học vấn rộng phục vụ cho chuyên sâu
*Hoạt động nhóm:Theo em lời
khuyên nào bổ ích nhất?
-hs bộc lộ
Hoạt động 4
Những lời bàn của Chu Quang
Tiềm trong “ Bàn về đọc sách
cho ta những lời khuyên bổ ích
nào ?
- Từ “ Bàn về đọc sách” em
hiểu gì tác giả ?
-hs nêu
- Đọc sách cần coi trọng đọc chuyên sâu kết hợp với đọc
mở rộng, đọc thành tích luỹ nâng cao học vấn
Sách là tài sản tinh thần quý giá của nhân loại Muốn có học vấn thì phải đọc sách
- Lí lẽ , dẫn chứng sinh
III.Tổng kết
Đọc kĩ Đọc tập thành nếp nghĩ sâu
xa -> thay đổi khí chấta
Đọc để có kiến thức phổ thông -> đọc chuyên sâu
Đọc sách chỉ để trang trí
bộ mặt – kẻ trọc phú khoe của => Phẩm chất tầm thường thấp kém
Trang 7- Em học tập được gì trong cách
viết văn nghị luận của tác giả ?
động cụ thể -> Sức thuyết phục lớn
- Kết hợp phân tích, so sánh gần gũi
Hoạt động 5 4 Củng cố
Nếu chọn một lời bàn về đọc sách hay nhất để ghi lên giá sách của mình, em sẽ chọn câu nào của tác giả Chu Quang Tiềm ? Vì sao em chọn câu đó?
Liên hệ đến việc đọc sách hiện nay của em?
?Từ sách cũ trong câu
“ Sách cũ trăm lần xem chẳng chán
Thuộc lòng, ngẫm kĩ một mình hay”
nên hiểu như thế nào? (A Sách đọc nhiều lần )
? Câu thơ “ Sách cũ trăm lần xem chẳng chán
Thuộc lòng, ngẫm kĩ một mình hay” khuyên ta điều gì khi đọc sách
(Chọn sách có giá trị, đọc và suy nghĩ kĩ những điều sách nói)
Từ những lời bàn của tác giả Chu Quang Tiềm và từ thực tế em hãy rút ra cho mình bài học về cách đọc sách như thế nào cho có hiệu quả ?
- Việc đọc sách phải có kế hoạch, có mục đích cụ thể
- Phải biết chọn sách cho tinh, cho phù hợp
- Đọc sách cho kĩ Cần kết hợp đọc rộng và đọc sâu
- Có thể đọc lớt một lần, để nắm nội dung khái quát, bố cục
- Đọc sách để học tập tri thức
- Đọc sách để rèn luyện tính cách, học làm ngời
5/ Hướng dẫn học và làm bài ở nhà:
- - Viết một đoạn văn thể hiện điều em thu hoạch thấm thía nhất sau khi học xong bài “Bàn về đọc sách” Theo dõi các buổi Đọc truyện đêm khuya, chuyên mục Mỗi ngày một cuốn sách ; làm thẻ thư viện đọc, mượn, có kế hoạch mua sách cho tủ sách riêng hàng tháng, hàng năm
- Đọc lại văn bản, học bài
- Làm bài tập luyện tập / sgk tr 7
- Chuẩn bị bài : Khởi ngữ ( Xem trước bài )
*******************************************************
Ngày soạn: 31/12/2010
Ngày dạy: 2/1/2011
Tiết 93 -Tiếng Việt
Khởi ngữ
A Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:
1.Kiến thức:
Trang 8-Đặc điểm của khởi ngữ.
- Nhận biết công dụng của khởi ngữ là nêu đề tài của câu chứa nó
2.Kĩ năng:
- Nhận biết khởi ngữ, phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ của câu
- Biết đặt những câu có khởi ngữ
3 Thái độ:
-Có ý thức học tập, ý thức sử dụng khởi ngữ trong tạo lập vb
B Chuẩn bị.
1 Thầy: Soạn giáo án
-Đọc TLTK
-Bảng phụ ghi mẫu
2 Trò : Chuẩn bị theo sgk
C Tiến trình dạy - học.
1:ổn định tổ chức :
2:Kiểm tra baì cũ:
Hoạt động 1 3:Bài mới : M ột số tài liệu ngữ phỏp quan niệm TV là ngụn ngữ biến
hỡnh từ v à trật tự t ừ là phương thức ngữ phỏp rất quan trọng đối với TV do đú cần phõn biệt cỏc thành phần cõu dựa vào trật tự của chỳng trong đú cú TP khởi ngữ
dụng của khởi ngữ trong câu.
GV treo bảng phụ
Gọi hs đọc 3 mẫu
?Hãy xác định chủ ngữ trong
các câu gạch chân?
Mẫu
a Nghe gọi ,con bé giật mình, tròn mắt nhìn Nó ngơ ngác lạ lùng Còn anh, anh không ghìm
nổi xúc động.
(Nguyễn Quang Sáng,
Chiếc lược ngà)
b Giàu , tôi cũng giàu rồi.
(Nguyễn Công Hoan,
Bước đường cùng)
c.Đối với tôi ,tôi sẽ làm tiếp.
? Hãy phân biệt từ ngữ in
đậm với chủ ngữ về vị trí,
quan hệ với vị ngữ.?
-Về vị trí?
-Về nội dung đối với câu?
?Trước nó có những QHT
nào?
-hs xác định + Tất cả các từ ngữ in đậm không có quan hệ với chủ vị với chủ ngữ
a Từ “anh” thứ 2 là chủ ngữ
- Vị trí: đứng trước chủ ngữ
- Quan hệ: nêu đề tài nói ở vị ngữ
b Từ “giàu” trước chủ ngữ “tôi”
- Vị trí: đứng trước chủ ngữ
Trang 9(y/c 3 nhóm thảo luận ) - Vị trí: đứng trước chủ ngữ.
- Quan hệ :nêu đề tài nói ở vị ngữ
c Từ ngữ “các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ”
- Vị trí: đứng trước chủ ngữ
- Quan hệ: nêu đề tài nói ở vị ngữ
- Quan hệ: nêu đề tài nói ở vị ngữ
? Trước những từ ngữ in đậm
trên ,có thể thêm các quan hệ
từ nào.?
HS nêu
- Thêm các quan hệ từ: về ,với,
đối với…
-Trước nó có các QHT:về ,với,đối với
GV kết luận
Gọi HS đọc Ghi
*Bài tập thêm:Hãy xác định
TP câu cho cụm từ trong 2
câu sau: A.Tôi đọc quyển sách này rồi.B.Quyển sách này tôi đọc rồi
->A-Bổ ngữ
->B-Khởi ngữ
Hoạt động 3
L:Y/C hs đọc bài tập
?Nêu y/c của bài tập?
Chia lớp thành 4 nhóm làm
bài
.GV nhận xét –sửa chữa
*Lưu ý :Để xác định công
dụng của khởi ngữ có thể đặt
câu hỏi :Cái gì là đối tượng
được nói đến trong câu này ?
- HS đọc
? Tìm khởi ngữ trong các đoạn trích sau:
- a ,b, c, d, e (sgk- T8)
HS làm theo nhóm-đại diện trình bày
III/ Luyện tập.
*Bài tập 1:
a Điều này.
b Đối với chúng mình.
c Một mình.
d Làm khí tượng.
e Đối với cháu.
L : Y/C hs đọc bài tập
?Nêu y/c của bài tập?
Đọc các câu lên
-Mục đích của bài:Thực hành luyện tập dùng khởi ngữ 1 cách
có ý thức
a Anh ấy làm bài cẩn thận lắm
b Tôi hiểu rồi nhưng cũng chưa
giải được.
HS làm bài cá nhân
Bài tập 2:
?Chuyển phần in đậm trong
Trang 10câu thành khởi ngữ ? a Làm bài thì anh ấy cẩn thận lắm.
KN
b Hiểu thì tôi hiểu rồi nhưng giải thì tôi chưa giải được
KN KN
?Em hãy đặt câu trong đó có
dùng khởi ngữ?
HS đặt câu (theo bàn) VD:-Về phương pháp đọc sách,tôi đã hiểu.
-Nói về vấn đề học tập ,chúng
em rất thích
*Bài tập 3:
Hoạt động 4 4/ Củng cố:
?Hãy nhắc lại đặc điểm và công dụng của khởi ngữ?
?Câu nào sau đây không có khởi ngữ?Nêu rõ công dụng của các khởi ngữ?
A.Tôi thì tôi xin chịu
B Miệng ông, ông nói Đình làng, ông ngồi
C Nam Bắc 2 miền ta có nhau
D.Cá này rán thì ngon
5/ Dặn dò:
-Tiếp tục hoàn thiện bài luyện tập
-Học kĩ ghi nhớ
-Tìm khởi ngữ trong những câu của văn bản “Bàn về phép học"
************************************************
Ngày soạn: Ngày dạy:
Tiết 94
Phép phân tích và tổng hợp
A.Mục tiêu cần đạt.
Học xong bài này ,học sinh đạt được:
1.Kiến thức:
- Hiểu và biết vận dụng các phép lập luận phân tích, tổng hợp trong tập làm văn nghị luận -Sự khác nhau giữa hai phép lập luận phân tích và tổng hợp
-Tác dụng của hai phép lập luận phân tích và tổng hợp
2.Kĩ năng:
-Nhận diện được phép lập luận phân tích và tổng hợp
- Vận dụng hai phép này khi tạo lập và đọc-hiểu văn bản nghị luận
3 Thái độ:
-Tạo hứng thú học tập cho hs
-Biết sử dụng hai phép lập luận trong tạo lập vb
B Chuẩn bị.
1.Thầy :Soạn giáo án - đọc tư liệu tham khảo
Trang 11-Đọc kỹ những điều lưu ý sgv.
2 Trò : Chuẩn bị theo sgk
C Tiến trình dạy - học.
1:ổn định tổ chức :
2:Kiểm tra baì cũ: Không
Hoạt động 1 3:Bài mới:
Trong văn bản nghị luận,song song với việc sử dụng cỏc dẫn chứng,luận cứ nhằm nờu
rừ luận điểm,người ta cũn phải vận dụng cỏc phộp phõn tớch tổng hợp từng ý từng phần mới thành bài văn hoàn chỉnh
Hoạt động 2
Gọi hs Đọc văn bản sau.(sgk-
I/ Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp.
a Phép phân tích.
Trả lời câu hỏi
? Bài văn đã nêu những dẫn
chứng gì về trang phục ?
?Dẫn chứng này nêu ra vấn đề
gì ?
?Dẫn chứng tiếp theo ? Dẫn
chứng này nêu ra yêu cầu
gì ?
- Không ai đi giày bít tất đầy đủ nhưng phanh hết cúc áo…
- Không ai mặc áo quần chỉnh tề
mà lại đi chân đất…
=>hs nêu
- Cô gái một mình trong hang sâu…
- Anh thanh niên…
*Phải chỉnh tề từ đầu
đến chân
*Trang phục phù hợp với môi trường,với hoàn cảnh
? Vì sao không ai làm điều
phi lí như tác giả nêu ra ?
? Việc không làm đó cho thấy
những qui luật nào trong ăn
mặc của con người
-hs phát biểu (Tuân thủ những qui tắc ngầm mang tính VHXH)
- Không ai làm điều đó vì nó đi ngược lại với nếp sống văn hoá
xã hội
- Đó là “ qui tắc ngầm của văn hoá” chi phối cách ăn mặc của con người.(giản dị ,hài hoà với môi trường xung quanh)
* Trang phục phù hợp với đạo đức
? Tác giả đã dùng phép lập
luận nào để nêu ra các dẫn
chứng
GV khái quát các ý
- Dùng phép lập luận phân tích - phân tích các qui tắc trong ăn mặc-đưa ra dẫn chứng cụ thể -hs nghe =>Là cách trình bày từng bộ phận phương
diện của vấn đề