Môc tiªu bµi häc: * Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: cảm nhận được phong vị đặc sắc , nét đẹp văn hóa của 1 thứ quà giản dị mà độc đáo trong cảm nhận của nhà văn; Thấy được tình cảm trâ[r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2010
Ngày dạy: tháng năm 2010
Tuần 15
Tiết : 57 một thứ quà của lúa non: Cốm
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: cảm nhận phong vị đặc sắc , nét đẹp văn
hóa của 1 thứ quà giản dị mà độc đáo trong cảm nhận của nhà văn; Thấy tình cảm trân trọng của Thạch Lam đối với thứ quà dân dã Cảm nhận sự nhẹ nhàng, tinh tế mà sâu sắc trong lối văn của Thạch Lam
*Kĩ năng cần rèn: Rèn đọc, cảm nhận và tìm hiểu, phân tích văn bản tùy bút.
*Giáo dục Giáo dục ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
II.Trọng tâm của bài: Tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo
*Học sinh: Học bài cũ, xem / 7 bài mới ở nhà
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’)
Đọc thuộc lòng bài thơ Tiếng gà / ) và
nêu những nét đặc sắc về ND, NT của bài
thơ ?
Trả lời dựa vào ghi nhớ-sgk-151
B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Trên mảnh đất VN, cây lúa-hạt gạo đã trở thành một biểu cho
vẻ đẹp kì diệu của mảnh đất và tâm hồn tinh tế của con ng Bằng một t/yêu đằm thắm, nhà văn Ng.Đình Thi trong tp Bài ca Hắc Hải đã ca ngợi đồng lúa đất trời VN trong 2 câu thơ rất truyền cảm trên 1/ 7 Ng.Đình Thi có 1 nhà văn, bằng thiên tuỳ VN> Đó là Th.Lam với bài Một thứ quà của lúa non: Cốm Bây giờ chúng ta cùng
2. Nội dung bài dạy (35’)
Tg
05’
Hoạt động của Thầy và trò Hoạt động 1: J 7 dẫn tìm hiểu
chung
- Hs đọc chú thích* (161), cho biết
vài nét về tác giả Thạch Lam
- Gv nhấn vài nét chủ yếu về t/g
? Nêu xuất xứ, thể loại của tp ?
- Gv:
+ Đây là tập tùy bút viết về các thức quà
riêng của Hà nội
1945
+ Tùy bút là thể loại văn xuôi thuộc loại
ký, B ghi chép những con BA sự
kiện có thật mà nhà văn quan sát
Nội dung kiến thức
I Đọc tìm hiểu chung
1.Tác giả : (1910 - 1942 )
- Nguyễn 1 Y Lân
- Một nhà văn, một cây bút truyện ngắn và tuỳ bút
- Ông là một nhà văn tinh tế, nhạy cảm và rất giàu lòng trắc ẩn
2 Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác : Trích từ tập tuỳ bút “Hà Nội băm sáu phố
b Thể loại : Ký ( Tuỳ bút )
Trang 220’
biệt nhà văn chú trọng đến bộc lộ cảm xúc,
t/c, đánh giá
Hoạt động 2: J 7 dẫn đọc hiểu
văn bản
- Gv nêu cách đọc: giọng tình cảm
tha thiết, trầm lắng, chậm
- Hs đọc văn bản
- Hs, gv nhận xét cách đọc
? Em hãy cho biết tp có ND là gì ?
? Em hãy cho biết tác phẩm có thể
chia thành mấy phần ? Nội dung của
từng phần ?
Hoạt động 3: J 7 dẫn tìm hiểu
chi tiết
? Cảm xúc của tác giả bắt đầu từ đâu?
Nhờ giác quan nào là chủ yếu ?
- Gv bình: Cảm giác chủ yếu có
nhờ khứu giác Quả thật đấy chính là cảm
giác rõ nhất, đặc nhất của mùa thu
Việt Nam, mùa thu Hà Nội.
+ “ Bên kia sông Đuống,
? Tìm các từ miêu tả hạt thóc nếp đầu
tiên làm nên cốm?
- Hs tìm chi tiết
- Gv: Hạt thóc
ngoài, thấy cả mùi vị từ bên trong, tả cả sự
lớn dần của hạt Sự cảm nhận bằng nhiều
giác quan
? Tại sao nhà văn lại dùng một câu
vậy có tác dụng gì?
? Đoạn văn 2 thiên về tả, kể hay biểu
cảm? Nếu kể thì nhà văn đã kể các
chi tiết nào về cốm làng Vòng?
Thiên về kể:
+ Kể về thời điểm gặt lúa nếp.
+ Kể về cách chế biến.
+ Kể về tính truyền thống của nghề cốm.
+ Kể về cốm làng Vòng nổi tiếng
? Vì sao nhà văn ko kể tỉ mỉ kỹ thuật
II Đọc tìm hiểu chi tiết
1 Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc:
*Từ khó:
2 Đại ý : Một món ăn làm từ hạt gạo
3 Bố cục:3 đoạn
- Từ đầu “thuyền rồng”: Nguồn gốc của cốm
- Tiếp “nhũn nhặn”: Giá trị văn hoá của cốm
4.Tìm hiểu chi tiết
a Nguồn gốc của cốm
* Đoạn 1
- Cảm xúc bắt đầu từ:
+ J U thơm của lá sen
+ Mùi thơm mát của bông lúa non -> Cảm nhận bằng khứu giác
- Hạt thóc nếp làm nên cốm:
Là tinh hoa của trời đất, thiên nhiên
- Câu hỏi lôi kéo sự đồng cảm và N của Y đọc
sự N của Y đọc
* Đoạn 2
- Kể về cốm làng Vòng: Kể để ngợi ca
- Chỉ dùng một số từ biểu cảm để
Trang 3hay công việc làm cốm mà chỉ nói
qua?
? Cốm làng Vòng miêu tả gắn
tác dụng gì ?
( Cô gái bán cốm xinh xinh, gọn ghẽ với
cái đòn gánh hai đầu cong vút lên
chiếc thuyền rồng ).
- Gv: Cách vào bài tự nhiên thể hiện sự
tinh tế và thiên về cảm giác của Thạch
Lam; Thể hiện t/y sâu nặng và sự nhạy cảm
đối với cảnh sắc và ` vị của 1 vùng
nông thôn Hà Nội.
quà ntn ?
Hs “Cốm là nội cỏ”
? Qua đó, em thấy giá trị đầu
tiên của cốm là gì ?
? Cốm dùng nhiều nhất vào việc
gì tại sao ?
? Bàn luận về tục lệ “sêu tết”, Thạch
Lam chú ý đến điều gì ?
? Em hiểu thêm giá trị nào của cốm
từ lời bình luận trên?
? Giá trị của cốm phát hiện trên
- Hs suy luận
- Hs trả lời
- Gv bình:
Từ cốm mà nghĩ đến dây tơ hồng, đến
quả hồng, đến hồng - cốm tốt đôi, tức hạnh
phúc lứa đôi lâu bền, mà nghĩ đến phong
tục tập quán tốt đẹp của dân tộc đang ngày
một mai một Tất cả làm tăng thêm chất trữ
tình, tính triết lí của văn tuỳ bút.
? Vì sao khi ăn cốm phải ăn từng ít?
? T/g cảm thụ cốm bằng các giác
ngợi ca
- Tả hình ảnh cô gái bán cốm
Tôn lên nét đẹp truyền thống dân tộc, mang cả nét đẹp duyên dáng của con Y trong cốm làng Vòng
b Giá trị văn hoá của cốm.
- Là thức quà rất riêng, giản dị, độc
đáo mà tinh khiết của đất và Y Việt Nam
- Là quà lễ tết, là sính lễ trong phong tục 7 hỏi
- “ Hồng - cốm tốt đôi ”: sự hoà hợp
Biểu cho sự gắn bó trong tình duyên đôi lứa
-> Cốm góp phần cho nhân duyên tốt
đẹp
=> Cốm vừa có giá trị văn hóa dân tộc, vừa có giá trị tinh thần
+ Tác giả phê phán, chê Y thói chuộng ngoại, đáng tiếc cho tục lệ ngày một phai nhạt dần
-> Mong muốn mọi Y trân trọng
của dân tộc
c Sự thưởng thức cốm.
cách mua với thái độ văn hóa
+ Ăn chút ít, thong thả, ngẫm nghĩ
quan khứu giác, thị giác, xúc giác, vị giác và cả sự suy N -> T/g là Y tinh tế, sâu sắc, rất sành về cốm
- Để cảm nhận mùi thơm, màu xanh, U mát, vị ngọt, cái dịu dàng,
Trang 4quan nào?
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ
ngữ của t/g:
( Cũng câu hỏi ở đầu bài văn, lời văn
đang giao tiếp, đang khuyên răn,
đang tìm sự đồng cảm, thể hiện sự tha
thiết )
? Bài văn có những đặc sắc nghệ
thuật nào mà em cần học tập khi
viết văn?
? Bài văn cho em những hiểu biết mới
mẻ sâu sắc nào về cốm? ? Em cảm
nhận giá trị nội dung nào từ bài
văn?
( Cốm là thức quà đặc biệt vì nó kết tinh
nhiều vẻ đẹp: quê ` Y` vị, màu sắc
đồng quê), vẻ đẹp của B chế biến, của
tục lệ nhân duyên, của cách mua và
thức).
- Hs học ghi nhớ sgk (163)
thanh đạm
+ “Hỡi các bà mua hàng!”,
“hãy”,“chớ”, “phải”, “nên”
cảm, tha thiết muốn bảo = -% gìn giữ những phong tục tập quán tốt đẹp
** Đó là văn hoá ẩm thực của Y Việt Nam
5 Tổng kết.
a Nghệ thuật
- Kết hợp tả, kể và biểu cảm
- Câu văn, từ ngữ giàu hình ảnh, giàu chất trữ tình
b Nội dung
- Sự trân trọng nét đẹp văn hoá dân tộc trong một thứ quà giản dị
- Sự hiểu biết sâu sắc về thứ quà đó
- Khuyên răn những ai không trân trọng truyền thống văn hoá dân tộc
C.Luyện tập(3’)
t - tầm 1 số câu thơ, ca dao nói về cốm
?
Đêm giăng chày đập vang thôn bản Phấn cốm bay bay phủ lá ngàn
(Thôi Hữu) Giã gạo thì ốm, giã cốm thì khoẻ
(Tục ngữ)
D.Củng cố(1’) Cảm nghĩ của em về Thạch Lam ntn?
(Thạch Lam là B sành cốm, sành các món ẩm thực của Hà Nôi; Có t/c dân tộc tinh tế và sâu sắc).
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học thuộc ghi nhớ, thuộc 1 đoạn tiêu biểu
- Phân tích cảm xúc của t/g qua văn bản
- Chuẩn bị: Sài Gòn tôi yêu
... nét đẹp duyên dáng Y cốm làng Vịngb Giá trị văn hố cốm.
- Là thức quà riêng, giản dị, độc
đáo mà tinh khiết đất Y Việt Nam
- Là quà lễ tết, sính...
b Nội dung
- Sự trân trọng nét đẹp văn hoá dân tộc thứ quà giản dị
- Sự hiểu biết sâu sắc thứ quà
- Khuyên răn khơng trân trọng truyền thống văn hố dân tộc
C.Luyện... Hắc Hải ca ngợi đồng lúa đất trời VN câu thơ truyền cảm 1/ 7 Ng.Đình Thi có nhà văn, thiên tuỳ VN> Đó Th.Lam với Một thứ quà lúa non: Cốm Bây
2. Nội dung dạy (35’)
Tg