Môc tiªu bµi häc : Gióp häc sinh : Nắm được đặc điểm của văn bản nghịn luận: luận điểm, luận cứ, lập luận - Biết cách xác định : Luận điểm, luận cứ, lập luận trong một số văn bản mẫu - B[r]
Trang 1Bài 19
Ngày dạy : 12/1/2009
Tiết 77
Tục ngữ về con người và xã hội
A Mục tiêu bài học :
Giúp học sinh :
- Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức diễn đạt ( so sánh, ẩn dụ …) của những câu tục ngữ trong bài học
- Thuộc lòng các câu tục ngữ trong văn bản
B Đồ dùng, phương tiện.
- GV: Giáo án + bảng phụ ( văn bản)
- HS: Học bài cũ + Soạn bài
C Tiến trình Tổ chức các hoạt động.
1 ổn định (đủ 34)
2 Kiểm tra bài cũ :
- Đọc thuộc 8 câu tục ngữ đã học?
Theo em câu nào hay nhất, sâu sắc nhất? Vì sao?
3 Bài mới :
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
- GV giới thiệu, dẫn dắt học sinh vào bài
Hoạt động 2 : Đọc, tìm hiểu chú thích, bố
cục
- GVHD đọc : To, chậm, 5 ý vần 5
đối
- GV đọc – HS đọc
- GV + HS nhận xét
- Tìm hiểu chú thích (1) , (2)
- ( Không chia)
HĐ3 : Hướng dẫn đọc, tìm hiểu văn bản
- Bảng phụ ( văn bản)
I.Đọc, hiểu chú thích,bố cục
1.Đọc:
2 Chú thích:
3 Bố cục:
II Tìm hiểu văn bản :
1 Câu 1:
Trang 2- HS đọc câu 1
? “Mặt Z[ có nghĩa là gì?
- Bộ phận của cơ thể con Z
? “ Mặt Z[ ở đây có dùng với
nghĩa ấy không? Nó chỉ điều gì?
- Không – Con Z ( hoán dụ)
? “ mặt của” có nghĩa là gì?
-Của cải
GV: “ Mặt của” ở đây là cách nói nhân hoá
nhằm tạo ra sự ] ứng về hình thức và ý
nghĩa của sự so sánh trong câu
- GV đọc câu TN
? Câu TN đã sử dụng biện pháp nghệ thuật
nào?
-So sánh : 1Mặt Z = 10 mặt của
-? Từ so sánh? ( bằng )
? Nhận xét về các số từ trong 2 vế của phép
so sánh này?
-Chênh lệch nhau rất nhiều Nói cách khác
nó đối lập về nghĩa ít hay nhiều
? Biện pháp nghệ thuật so sánh với việc sử
dụng những từ chỉ số 5 có nghĩa trái
? Tìm một số câu TN có nội dung ý nghĩa
] tự?
- a Z làm ra của chứ của không làm ra
Z4
- a Z sống hơn đống vàng
- Lấy của che thân chứ không ai thân che
của
? Câu TN này có thể sử dụng trong những
2Z hợp nào?
- Phê phán những 2Z hợp coi của hơn
- So sánh
- Đề cao giá trị con Z với của cải a Z quý hơn của, quý hơn rất nhiều lần
Trang 3- An ủi, động viên những 2Z hợp mà
ND cho là “ Của đi thay Z[4
- Nói về ^ đạo lý, triết lý sống của
nhân dân:Khẳng định, đề cao giá trị con
Z4
- HS đọc câu 2:
? “ Góc con Z[ là ntn?
- 1 phần của con Z ( hình thức)
? Tại sao cái răng, cái tóc lại là “ góc con
Z[4
- Răng trắng đều, tóc đen: Trẻ tuổi
- Răng : Lung lay, rụng; tóc bạc : Già
- Răng : vàng choé, tóc bù xù, xoăn xít
bóng # nhà giàu ăn chơi đua đòi
- GV liên hệ : MGS ( Truyện Kiều) ; Chí
Phèo ( Chí Phèo)
? Câu TN này sử dụng trong những
2Z hợp nào?
( Khi nào thì Z ta vận dụng câu tục ngữ
này)
- Khuyên nhủ, nhắc nhỡ con Z ta phải
gìn giữ, vệ sinh răng và tóc cho sạch, cho
đẹp
- Khi nhìn nhận, đánh giá , bình phẩm về
Z khác
- HS đọc câu 3:
? Về hình thức của câu này có gì đáng 5
ý?
- Có hai vế đối nhau rất chỉnh
? Nghĩa của câu TN?
? Đói, sách, sạch, thơm có thể hiểu
theo mấy nghĩa?
2 Câu 2:
- Thể hiện tình trạng sức khoẻ của con Z4
- Thể hiện hình thức, tính tình cách của con Z4
3 Câu 3:
- Dù đói vẫn phải ăn uống sạch sẽ, dù rách vẫn phải ăn mặc sạch sẽ, thơm tho
- Dù nghèo khổ thiếu thốn vẫn phải sống trong sạch, không làm điều
Trang 4? Câu tục ngữ này sử dụng trong 2Z
hợp nào?
- Giáo dục con Z lòng tự trọng
- Nhắc nhở con Z trong những tình
huống dễ sa ngã
- HS đọc câu 4:
? Về hình thức, câu TN này có gì đặc biệt?
Có 4 vế, mỗi vế 2 tiếng, mỗi vế đầu đều bắt
đầy bằng từ “ học”
? Từ “ học” nhắc lại mấy lần?
4 Điệp từ :
? Tác dụng của điệp từ?
- Nhấn mạnh con Z cần phải học đồng
thời mở ra điều mà con Z cần phải
học
? Những điều mà con Z cần phải học là
gì ?
? Tại sao con Z cần phải học những
điều đó ?
- Học ăn, học nói : Thể hiện rất rõ trình độ
văn hoá, nếp sống, tính cách, tâm hồn của
con Z4
? Cái hay và lý thú của câu TN này là gì ?
? Lời thách đố này ra nhằm mục đích
gì?
? Câu TN này sử dụng trong 2Z
hợp nào?
- Nhắc nhỡ con Z ta phải biết kính
trọng thầy
- HS đọc câu 6:
? “ không thầy” nghĩa là gì?
? Biện pháp nghệ thuật sử dụng trong
xấu xa, tội lỗi
4 Câu 4:
-Điệp từ
- Muốn sống có văn hoá, lịch sự cần phải học, từ cái lớn đến cái nhỏ, phải học hàng ngày
5 Câu 5:
- Thách đố
- Đề cao vai trò của Z thầy trong việc giảng dạy, giáo dục con Z4
6 Câu 6:
Trang 5câu TN này?
? Tác dụng của BPNT ấy?
? Tại sao nhân dân ta lại cho rằng : “Học
thầy không tày học bạn”?
HS đọc câu 7:
? BPNT sử dụng?
? tác dụng của BPNT so sánh ấy?
HS đọc câu 8:
? Tìm hiểu nghĩa đen, nghĩa bóng của câu
TN?
? Câu TN sử dụng trong tình huống nào?
HS đọc câu 9
? tìm hiểu ý nghĩa của câu TN?
HĐ4 : Hướng dẫn tổng kết
?Khái quát những đặc điểm về nội dung và
hình thức của các câu tục ngữ ?
- HS đọc ghi nhớ ?
HĐ5 : Hướng dẫn luyện tập
- HS đọc bài tập 1
- Nêu yêu cầu của BT
- HS làm nhóm Trình bày
- GV + HS nhận xét
- So sánh
- Đề cao vai trò, ý nghĩa của việc học bạn
7 Câu 7:
8 Câu 8:
- Khi nhận thành quả thì phải biết ơn, phải nhớ đến Z đã giúp mình
Câu 9: Sức mạnh của sự đoàn kết
III Tổng kết :
1 Nghệ thuật:
- So sánh, ẩn dụ, từ, câu nhiều nghĩa 2.Nội dung:
- Tôn vinh giá trị con Z ra nhận xét, lời khuyên về những phong cách và lối sống mà con Z cần phải có
IV.Luyện tập :
Bài tập 1: Câu 1:
- a Z sống hơn đống vàng -Của trọng hơn Z
* Câu 8:
- Uống G nhớ nguồn
- Ăn cháo đá bát
4 Củng cố :
- Hs đọc lại ghi nhớ
5 HDVN :
- Học bài , soạn bài Tiết 78
Trang 6Ngày dạy : 13/1/2009
Tiết 78
Rút gọn câu
A Mục tiêu bài học :
Giúp học sinh :
- Nắm cách rút gọn câu
- Hiểu tác dụng của cách rút gọn câu
B Đồ dùng, phương tiện.
- GV: Giáo án + bảng phụ ( ví dụ +bài tập )
- HS: Soạn bài
C Tiến trình Tổ chức các hoạt động.
1 ổn định (đủ 34)
2 Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới :
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
GV giới thiệu dẫn dắt HS vào bài
HĐ2 : Thế nào là rút gọn câu
- Bảng phụ ( Ví dục 1 sgk/Tr 1415)
- HS đọc ví dụ
? Cấu tạo của hai câu trên có gì khác
nhau ?
? Tìm những từ có thể làm chủ ngữ trong
câu a ?
-Chúng ta, em, họ, mọi Z …
? Theo em, vì sao CN trong câu a lại bị
5 bỏ?
- Ngụ ý làm cho hành động nói chung
trong câu là của chung mọi Z4
I Thế nào là rút gọn câu:
1 Ví dục : a ví dụ 1
- (a) : VN
- (b) : CN –VN
a Ví dụ 1:
-(a) : Thiếu CN
Hàm ý hành động nói trong câu là của chung mọi Z4
- (b) : Đủ CN – VN
Trang 7- Bảng phụ ví dụ 2 ( SGK/15)
- HS đọc ví dụ
? Trong 2 ví dụ trên, thành phần nào của
câu bị 5 bỏ?
? Em có thể khôi phục lại các thành phần
đã bị 5 bỏ không?
? Tại sao Z ta lại bỏ các thành phần
ấy đi?
- Làm cho câu gọn hơn, thông tin
nhanh tránh lặp từ
? Thế nào là câu rút gọn? tác dụng của
câu rút gọn?
- HS đọc ghi nhớ SGK/15
HD3: Cách dùng câu rút gọn:
- Bảng phụ ( VD1 –Mục II –SGK/15)
- HS đọc ví dụ
? Những câu gạch chân trong ví dụ trên
thiếu thành phần nào?
- Thiếu CN
cho Z đọc, Z nghe hiểu sai nội
dung, ý nghĩa của câu
? Qua ví dục này em rút ra 5 ý gì
khi dùng câu rút gọn?
- Chỉ rút gọn khi chúng ta hoàn toàn có
thể khôi phục các thành phần đã bị
5 bỏ dựa vào các câu đứng 2G4
RGC tránh làm cho Z đọc, Z
nghe hiểu sai, hiểu không đầy đủ về nội
dung, ý nghĩa của câu
- Bảng phụ ( VD 2 – Mục II –SGK/15)
- HS đọc ví dụ
b Ví dụ 2:
- (a) : CN ( VN bị bỏ) -(b): Chỉ có TN ( CN – VN bị bỏ)
Làm cho câu gọn hơn, thông tin nhanh, tránh lặp từ
câu rút gọn
2 Bài học : ( Ghi nhớ 1 SGK /15)
II Cách dùng câu rút gọn :
1.Ví dụ :
- Thiếu CN
Hiểu sai nội dung, ý nghĩa của câu
Bài học : ( Ghi nhớ 2 SGK -16)
Trang 8? Cần thêm những từ ngữ nào vào câu rút
gọn –“a” trên đây để thể hiện thái độ lễ
phép ?
? Qua hai ví dụ trên, em rút ra KL
gì về việc dùng câu rút gọn?
- HS đọc ghi nhớ 2 SGK/16
HĐ4: Luyện tập
- Bảng phụ ( bài tập 1)
- HS đọc bài tập, nêu yêu cầu
- HS làm bài tâp, trình bày
- GV +GS nhận xét
- Bảng phụ ( BT2)
- HS đọc, xác định yêu cầu
- HS làm nhóm
- Đại diện nhóm trình bày
- GV + HS nhận xét
- HS đọc bài 3, nêu yêu cầu
- HS trả lời GV + HS nhận xét
- HS làm bài 4
- HS trình bày
- Gv + HS nhận xét
III Luyện tập :
Bài 1:
-b: CN
- c: CN
- d : CN – VN Bài 2:
a Câu 1 ( tôi) - CN Câu 7 ( tôi) - CN
b Câu 1( a Z ta ) – CN Câu 3 ( Vua ) - CN
Câu5, 7 ( Quan G ) –CN
- Ca dao và thơ chuộng lối diễn đạt súc tích, quy định nghiêm ngặt về thể thơ Bài 3 :
- Cậu bé dùng câu rút gọn, Z khách hiểu sai ý của cậu bé
- Phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn vì rút gọn không đúng có thể gây hiểu nhầm
Bài 4 :
- Các câu rút gọn của anh chàng phàm ăn
gây Z và phê phán Z đọc,
Z nghe không hiểu 4
4 Củng cố :
- Học sinh đọc lại ghi nhớ
5 HDVN:
Học bài, soạn tiết 79, 80
Trang 9Ngày dạy : 15/1/2009
Tiết 79
Đặc điểm của văn bản nghị luận
A Mục tiêu bài học :
Giúp học sinh :
Nắm đặc điểm của văn bản nghịn luận: luận điểm, luận cứ, lập luận
- Biết cách xác định : Luận điểm, luận cứ, lập luận trong một số văn bản mẫu
- Biết xây dựng luận điểm, luận cứ và triển khai lập luận cho 1 đề bài
B Đồ dùng, phương tiện.
- GV: Giáo án + bảng phụ ( bài tập )
- HS: Soạn bài
C Tiến trình Tổ chức các hoạt động.
1 ổn định (đủ 34)
2 Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là văn bản nghị luận?
Đáp án : Ghi nhớ – SGK /9
3 Bài mới :
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
- GV giới thiệu, dẫn dắt học sinh vào bài
HĐ2 : Luận điểm, luận cứ và lập luận
-HS đọc lại văn bản " Chống nạn thất học”
? Luận điểm chính của bài viết là gì?
- Chống nạn thất học
? Luận điểm ấy nêu ra G dạng nào và cụ
thểhoá thành phần câu văn ntn?
- Câu khẳng định
“ Một trong những công việc … trí”
? Luận điểm ấy đóng vai trò gì trong văn nghị luận?
- Là linh hồn của bài văn nghị luận
? Muốn có sức thuyết phục luận điểm phải đạt yêu cầu
gì?
I Luận điểm, luận cứ và lập luận.
1 Luận điểm:
- Là ý kiến thể hiện
^ quan điểm trong bài văn nghị luận
Trang 10- Rõ ràng, chân thực, đứng ứng nhu cầu thực tế
? Tìm những luận cứ trong văn bản “ Chống nạn thất
học”
- Vì sao phải chống nạn thất học?
- Pháp cai trị …95% dân số G ta bị mù chữ lạc
hậu, nghèo nàn không phát triển 4
- Nay đất G đã độc lập rồi cần phải xây dựng
đất G mà không biết chữ thì không thể tham gia vào
việc xây dựng đất G4
Chống nạn thất học
? Chống nạn thất học bằng cách nào?
- Phụ nữ càng cần phải học
Khả thi, có thể thực hiện
Chống nạn thất học
? Muốn có sức thuyết phục luận cứ cần phải đạt yêu
cầu gì ?
? Chỉ ra trình tự lập luận của văn bản “ Chống nạn thất
học”?
1 Lý do, mục đích của việc chống nạn thất học?
2 ^ chống nạn thất học ?
3 Cách chống nạn thất học?
- HS đọc ghi nhớ sgk /19
Hoạt động 3 : Luyện tập
- Đọc lại văn bản " Cần tạo ra 1 thói "
? Nêu luận điểm, luận cứ và cách lập luận?
2 Luận cứ:
- Là lý lẽ và dẫn chứng làm cơ sở luận điểm
- Yêu cầu: Chân thực, chính thức
3 Lập luận:
- Là cách lựa chọn, sắp xếp, trình bày luận cứ KL
- Ghi nhớ ( sgk /19)
II Luyện tập :
1 Luận điểm :
- Cần tạo ra một thói quen tốt trong đời sống XH
2 Luận cứ :
a Vì sao cần phải tạo ra ?
- Có thói quen tốt và thói
Trang 11quen xấu Tạo ra thói quen tốt khó
- Có Z biết phân biệt
thói quen khó bỏ
b Thói quen xấu có hại ntn ?
- Tác giả ra nhiều dẫn chứng hại của thói quen xấu
Mọi Z cần xem lại mình để tạo ra …
3 Lập luận : a.Giới thiệu thói quen tốt và xấu
b Chỉ ra cái hại của những thói quen xấu
c Khuyên nhủ Z cần
…
4 Củng cố :
HS đọc bài đọc thêm
5 HDVN:
- Học bài, soạn tiết 80
Trang 12Ngày dạy : 15/1/2009
Tiết 80
đề văn nghị luận và việc lập ý cho bài văn nghị luận
A Mục tiêu bài học :
Giúp học sinh :
- Nhận rõ đặc điểm và cấu tạo của đề bài văn NL, các 3G hiểu đề văn nghị luận, các yêu cầu chung của một bài văn nghị luận, xác định luận điểm
- Nhận biết luận điểm, tìm hiểu đề bài văn NL và tìm ý, lập ý
B Đồ dùng, phương tiện.
- GV: Giáo án + bảng phụ (đề)
- HS: Soạn bài
C Tiến trình Tổ chức các hoạt động.
1 ổn định (đủ 34)
2 Kiểm tra bài cũ :
- Vì không học liền tiết
3 Bài mới :
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
Các em đã nắm đặc điểm của văn bản nghị luận, để làm một đề văn nghị
hôm nay sẽ giải đáp cho các em câu hỏi đó
HĐ2 : Tìm hiểu đề bài văn nghị luận
- Bảng phụ ( II đề SGK)
- HS đọc đề bài
? Các vấn đề nêu trong 11 đề trên đều xuất phát
từ đâu?
- Cuộc sống con Z4
? Các đề văn trên có thể xem là đầu đề, đề bài
văn nghị luận?
- Có, Vì nó đã cung cấp đề tài
? Căn cứ vào đâu để xác định các đề bài trên là
I Tìm hiểu đề văn nghị luận
1 Nội dung và tính chất của đề văn nghị luận :
Trang 13đề văn NL?
- Mỗi đề bài mang một luận điểm
- Chỉ có phân tích, chứng minh, giải thích mới
giải quyết các vấn đề trên
? T/C của đề văn có ý nghĩa gì đối với việc làm
văn?
- HS đọc đề và cho biết đề nêu lên vấn đề gì?
? Đối và phạm vi nghị luận ở đây là gì?
hay phủ định?
? Đề này đòi hỏi Z viết phải làm gì?
? 2G một đề văn, muốn làm bài tốt cần tìm
hiểu điều gì trong đề?
- Xác định đúng vấn đề, phạm vi, T/C của bài
văn nghị luận
HĐ3: Lập ý cho bài văn nghị luận ( 15’).
- GV nêu lại đề bài
- HS trả lời các câu hỏi SGK
- Đề bài “ Chớ nên tự phụ” nêu ra một ý kiến,
thể hiện một ^ một thái độ đối với thói tự
phụ
? Em có tán thành với ý kiến đó không?
- Có
- Tán thành thì coi đó là luận điểm của mình và
lập luận cho luận điểm đó
- Tìm luận cứ Z ta ra các câu hỏi
+ Tự phụ là gì ?
+ Vì sao khuyên Z ta chớ nên tự phụ ?
? Hại cho ai?
+ Chớ nên tự phụ bằng cách nào?
Hãy sắp xếp các luận cứ để giải quyết đề bài?
HĐ 4: Luyện tập.
2 Tìm hiểu đề văn nghị luận
II Lập ý cho bài văn nghị luận
Đề bài : Chớ nên tự phụ
1 Luận điểm
2 Luận cứ
3 Lập luận
Trang 14III Luyện tập :
Tìm hiểu đề và lập ý cho đề bài “ Sách là Z bạn lớn của con
Z[
1 Tìm hiều đề :
- Luận điểm: ích lợi của việc đọc sách
-T/C: Giải thích, ca ngợi
2 Lập ý:
- Luận điểm : ích lợi của việc đọc sách
- Luận cứ :
a Vì sao đọc sách lại có lợi?
b Cần phải đọc sách ntn?
- Lập luận
4 Củng cố :
HS đọc lại ghi nhớ
5 HDVN:
- Học bài, làm bài tập, soạn tiết 81