Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Bài 02 - Tiết 05, 06: Văn học cuộc chia tay của những con búp bê

Nhưng văn bản lại không thể không liên kết.Vậy làm thế nào để các phần,các đoạn của một văn bản vẫn được phân cắt rành mạch mà lại không mất đi sự liên kết?. Bài học Mạch lạc trong văn b[r]

Ngày soạn : 10/ 9/ 08

Bài 02_Tiết 05+06_Văn học

CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ

(Khánh Hoài)

A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:

 Thấy được tình cảm chân thành của hai anh em trong câu chuyện cảm động.Cảm nhận được nỗi đau đớn,xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh.Biết thông cảm và chia sẽ với những bạn ấy

 Thấy được cái hay của truyện là ở cách kể chuyện chân thành và cảm động

B.Chuẩn bị:

 GV:

+ Nghiên cứu SGK,SGV,sách tham khảo

+ Sưu tầm một câu ca dao,tục ngữ về tình cảm gia đình

_ Bảng phụ

 HS: + Đọc ,trả lời câu hỏi SGK

C Tiến trình lên lớp:

1.Ổn định

2 Bài cũ: _ Văn bản là một bức thư của người bố gởi cho con nhưng tại sao tác giả lại

lấy nhan đề là “ Mẹ tôi”?

_ Qua bài văn, em rút ra được bài học gì cho bản thân mình?

3.Bài mới:

a.Giơí thiệu: Trẻ em là chủ nhân của tương lai.Đó là đối tượng được XH quan tâm,

chăm sóc Công ước về quyền trẻ em của LHQ đã từng quy định: Trẻ me có quyền được vui chơi, học hành, được XH nâng niu, chăm sóc Vậy mà đây đó vãn còn những em nhỏ phải chịu nỗi đau sống thiếu cha hoặc mẹ do gia đình chia lìa Dù có như thế, song tình cảm anh em trong sáng, sự gắn bó máu thịt vẫn là tình cảm thiêng liêng, không trở ngại nào chia cắt được Điều ấy được thể hiện rõ trong văn bản mà các em sẽ được học hôm nay: Cuộc chia tay của những con búp bê”

b.Tiền trình tổ chức:

TUẦN 2

Tiết 05+06: Cuộc chia tay của những con búp bê.

Tiết 07 : Bố cục trong văn bản.

Tiết 08 : Mạc lạc trong văn bản.

HOẠT ĐỘNG DẠY HOẠT ĐỘNG HỌC GHI BẢNG

* HĐ1: Hướng dẫn HS tiếp cận

văn bản :

 GV giới thiệu: + Là văn bản

nói về quyền trẻ em đưọc giải

nhì trong cuộc thi do viện

KHGĐ và Tổ chức cứu trợ trẻ

em Rát_đa Bác nen (Thụy

Điển) tổ chức năm 1992

+ Văn bản là một truyện ngắn khá

hoàn chỉnh: có cốt truyện và nhân

vật,có sự việc và chi tiết,có mở

đầu và kết thúc

 GV đọc mẫu,hướng dẫn đọc

 Gọi HS tóm tắt truyện

* HĐ 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu

văn bản

? Truyện viết về ai? Việc gì? Ai là

nhân vật chính?

? Câu chuyện được kể theo ngôi

thứ mấy?Việc lựa chọn ngôi kể

này có tác dụng gì?

? Tại sao tên truyện là” Cuộc chia

tay búp bê”.? Tên ấy có liên

quan gì đến ý nghĩa của truyện?

 GV: Chia búp bê_chia đò

chơi_chia đồ đạc trong nhà _

gia đình bắt đầu chia lìa,tan vỡ

 GV: Anh em Thành_Thủy sẽ

phải xa nhau,chia tay nhau vì

gia đình tan vỡ.Nhưng không

có trở lực nào có thể ngăn cản

tình cảm giữa anh em với nhau

? Em hãy tìm các chi tiết trong

truyện để thấy hai anh em rất mực

gần gũi,thương yêu,chia sẽ và

quan tâm đến nhau?

 HS lắng nghe

 3 HS đọc lại

 1 HS tóm tắt truyện

+ Hai anh em Thành_

Thủy

+ Cuộc chia tay của họ

+Thành xưng “tôi” _ ngôi 1

+ Giúp tác giả thể hiện trực tiếp,sâu sắc suy nghĩ tình cảm của nhân vật_ tăng tính chân thật,sức thuyết phục

 HS thảo luận nhóm

+ Búp bê vốn ngộ nghĩnh,ngây thơ,không tội lỗi

gì mà phải chia tay như anh

em Thành_Thủy

+ Tên truyện góp phần thể hiện nội dung ,chủ đề của truyện(Gia đình)

+ Thủy đem kim chỉ ra tận sân vận động vá áo cho anh

+Chiều nào Thành cũng đón em,vừa đi vừa trò chuyện

I Giới thiệu:

_ Văn bảnnhật dụng của Khánh Hoài nói về quyền trẻ em

_ Tuyện ngắn khá hoàn chỉnh

II Phân tích:

1 Tình cảm giữa hai anh em Thành_ Thủy

 GV cho HS bình phẩm về tình

cảm giữa hai anh em

 GV: Với tình cảm sâu nặng ấy

khi phải chia tay ,các em phải

đối mặt với sự thật như thế

nào?_ Ý nghĩa? Truyện phản

ành những cuộc?

? Hãy thuật lại ngắn gọn cuộc chia

tay giữa hai con búp bê? [ Cuộc

chia tay ấy làm ta liên tưởng đến

cuộc chia tay nào?]

? Lời nói và hành động của Thủy

khi thấy anh chia hai con búp bêcó

gì mâu thuẩn?

? Theo em có cách nào giải quyết

được mâu thuẩn ấy không?

? Kết thúc truyện Thủy đã lựa

chọn cách giải quyết như thế nào?

? Chi tiết đó gợi lên trong em suy

nghĩ và tình cảm gì?

? Cuộc chia tay của những con

búp bê gợi em liên tưởng gi?

? Hãy đọc những câu văn miêu tả

tâm trạng của mỗi nhân vật?

+ Thành bày em hoc,nhường hết đồ chơi cho em

Thủy như mất hồn,mặt xanh như tàu lá Thành nước mắt giàn giụa

+Thủy nhường lại con vệ sĩ

Trong sáng,thân thiết gắn bó máu thịt,chân thành,sâu nặng

T2

 HS thuật

_ [Thành và Thủy]

Rất gần gũi,không muốn chia rẽ hai con búp bê nhưng mặt khác em rất thương anh,sợ đêm đêm không

Chỉ có cách gia đình Thủy phải đoàn tụ,hai anh em không phải chia tay

Để lại con “ em nhỏ” ở bên cạnh con “vệ sĩ” để chúng không bao giờ xa nhau

Lòng thương cảm một em bé giàu lòng vị tha thà mình chịu chia lìa chứ không để búp bê phải chia tay, không để anh đêm đêm phải sợ _

ngưòi đọc thấy sự chia tay của những con búp bê là vô lý,không nên có

+ Cuộc chia tay của hai anh em

+ Thủy như người tàu lá

+ Tôi khóc nấc lên,đứng chôn chân xuôïng đất?

_ Gắn bó máu thịt _ Chân thành,sâu nặng

2 Cuộc chia tay: _ Giữa “em nhỏ” và

“vệ sĩ”: [ Giữa Thành và Thủy]

_ Là vô lý, không nên có

_ Giữa Thành và Thủy:

? Em cảm nhận được gì tình cảm

của Thành và Thủy?

? Chi tiết nào trong cuộc chia tay

của Thủy với lớp học khác cô giáo

bình thường và làm em xúc động

nhất? Vì sao?

? Em hãy giải thích tại sao khi dắt

em ra khỏi trường, tâm trạng của

Thành lại” kinh ngạc vật”?

 GV Đây là một diễn biến

tâm lý được tác giả miêu tả rất

chính xác_ tăng thêm nỗi buồn

sâu thẳm,trạng thái vọng, bơ vơ

của nhân vật trong truyện

* HĐ 3: Hướng dẫn tổng kết tiết

học

? Em hãy nhận xét về cách kể

chuyện của tác giả?

? Qua câu chuyện này,tác giả

muốn gởi gắm người đọc điều gì?

+ Nỗi đau, sự thiệt thòi mất mát của những bạn nhỏ bất hạnh khi gia đình tan vỡ

Em không được đi học nũa

_ Cô giáo tặng Thủy quyển vở và cây bút

Bất ngờ,chỉ một sự chia tay mà làm thay đổi tất cả

Vì trong khi tất cả mọi việc đều diễn ra bình thường thế mà Thành và Thủy lại phải chịu đựng sự mất mát và đổ vỡ qúa lớn

Kể bằng sự miêu tả các vật xung quanh và bằng miêu tả tâm lý nhân vật

 HS thảo luận nhóm

 HS đọc ghi nhớ

_ Đầy nước mắt gợi sự thương cảm,xót xa

_ Giữa Thủy và lớp học

Bất ngờ,thương tiếc

Bài học:

3 Ý nghĩa:

_ Kể chuyện thật cảm động

_ Hãy giữ gìn,bảo vệ tổ ấm gia đình

4 Cũng cố: _ Tình cảm chân thành,sâu nặng của Thành và Thủy.

_ Cuộc chia tay đầy thương cảmHạnh phúc ,tổ ấm gia đình là quan trọng_ biết chia sẻ,thông cảm

5 Dặn dò: _ Học thuộc ghi nhớ,xem kỹ bài học.

Đọc trước “ Bố cục trong văn bản”

************************************

Bài 02_Tiết 07_Tập làm văn

BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN

A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS hiểu rõ:

 Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản,trên cơ sở đó có ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản.Thế nào là một bố cục rành mạch,hợp lý để bước đầu xây dựng được những bố cục rành mạch,hợp lý cho bài văn

 Tính phổ biến và hợp lý của dạng bố cục ba phần, nhiệm vụ của mỗi phần trong bố cục.Từ đó có thể làm mở bài,thân bài,kết bài đúng hướng hơn

B.Chuẩn bị:

 GV: +Nghiên cứu SGK,SGV, sách BTNV 7

+ Bảng phụ

 HS : + Đọc ,trả lời trước câu hỏi SGK/28_29_30

C.Lên lớp:

1.Ổn định:

2.Kiểm tra: _ Văn bản là gì? Thế nào là liên kết trong văn bản?

_ Có những phương tiện liên kết nào? Làm bài tập 5/19

3.Bài mới:

a Giới thiệu: Trong bóng đá,các HLV phải sắp xếp các cầu thủ thành một đội hình; còn trong chiến đấu các vị tướng phải bố trí các đạo quân, cách quân thành thế trận Nếu không có sự sắp xếp như vậy, sẽ dẫn đến hậu quả gì? Trong việc tạo lập văn bản cũng thế, các ý cần được bố trí, sắp đặt theo một trình tự hợp lý Đó là nội xung của bài học chúng ta hôm nay

b Tiến trình tổ chức:

HOẠT ĐỘNG DẠY HOẠT ĐỘNG HỌC GHI BẢNG

* HĐ 1: Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu bài:

 Bước 1: Tìm hiểu bố cục của văn

bản

? Em muốn viết 1 lá đơn gia nhập

Đội TNTP_ nội dung lá đơn ấy có

cần được sắp xếp theo một trình tự

không?Vì sao?

? Trật tự ấy gọi là bố cục.Vậy em

hiểu bố cục của văn bản là gì?

 Yêu cầu đọc ghi nhớ 1/30

 Theo dõi 1/a/28

_ Cần,vì nó đảm bảo tính hệ thống,rành mạch,người đọc dễ tiếp thu

Là sự bố trí,sắp xếp các phần ,đoạn theo một trình tự rành mạch,hợp lý

 HS đọc GN 1/30

I.Tìm hiểu bài:

1 Bố cục của văn bản:

_ Là sự sắp xếp, bố trí các phần,đoạn theo một trình tự rành mạch, hợp lý

2 Yêu cầu về bôï

 Bước 2: Tìm hiểu những yêu cầu

về bố cục trong văn bản:

 Yêu cầu đọc hai ví dụ/29

? Hai câu chuyện trên đã có bố cục

chưa? Cách kể chuyện như trên bất

hợp lý ở chổ nào?

? Theo em, nên sắp xếp lai bố cục

của chúng ra sao?

? Khi đọc bố cục mới,người nghe có

dễ tiếp xúc văn bản không?

 Bước 3: Tìm hiểu các phần trong

bố cục văn bản

? Bố cục đày đủ nhất của một văn

bản gồm mấy phần? Nêu nhiệm vụ

của mỗi phần?

? MB+ KB viết sơ lược_ Đúng

không?

* HĐ 2: Hướng dẫn tiếp thu, khắc

sâu bài học

 Yêu cầu đọc ghi nhớ/30

* HĐ 3: Hướng dẫn luyện tập:

_ BT 1: Tìm ví dụ trong thực tế để

chứng minh tính thuyết phục

của,hiệu quả của của bố cục văn

bản?

_ BT 2: + Ghi lại bố cục “ Cuộc chia

tay của những con búp bê”.?

+ Có thể kể theo một bố cục khác?

_ BT 3: Xác định bố cục của một

văn bản đã cho

2 HS đọc ví dụ/29

_ Chưa _ Nội dung lộn xộn, chưa thống nhất vớinhau:(Chưa giải thích lại nêu diễn biến, chưa nói nguyên nhân lại nêu kết quả) các ý chưa có sự phân biệt rạch ròi( ý viết về trâu nhập luôn với ếch)

HS thực hiện

_Dễ

HS đọc ghi nhớ 2/30

_ 3 phần (MB,TB,KB)

_ MB: giới thiệu đề tài

_TB: triển khai ,phát triển đề tài

_ KB: Kết luận,tạo ấn tượng

Không, cần thu hút người đọc

 HS đọc GN

 HS đọc_ xác định yêu cầu của BT 1/30

 HS thực hiện độc lập

Được, miễn sao rành mạch và hợp lý

 HS thảo luận nhóm

 Cử đại diện trình bày

cục:

_Nội dung phải thống nhất

_ Có sự phân biệt rạch ròi giữa các ý

_ Giúp người nghe dễ tiếp thu

3 Các phần của bố cục:

_ MB: giới thiệu đề tài

khai,phát triển đề tài

_ KB: Kết,tạo ấn tượng cho người đọc

III Luyện tập:

_ BT 1/30:

+ Lời kêu gọi (Bác Hồ)

+ Diễn văn khai trường( cô Hiệu trưởng )

+ Bài văn của những bạn giỏi

_ BT 2/30:

+ Chia đồ chơi_ Thủy: tay lớp_ 2 anh em

_ BT 3/30:

+ Chưa thật rành

 Gợi ý: _ Nội dung đã thấy trước?

_ Để bố cục rành mạch thì:

+ Nêu lời chào mừng HN + giới

thiệu về mình

+ Nêu từng kinh nghiệm hoc tập( tập

trung nghe giảng, làm bài tập, học

bài cũ, nghiên cứu tài liệu )

+ Nhờ thế, việc học phát triển như

thế nào?

+ Nguyện vọng muốn nghe ý kiến

troao đổi,góp ý

+ Chúc ĐH thành công

mạch,hợp lý (1),(2), (3) chỉ kể lại việc học tốt chứ chưa trình bày kinh nghiệm.Hoặc không phải nói về học tập

4 Củng cố: _ Vì sao khi xây dựng văn bản, cần phai quan tâm đến bố cục?

_ Nhiệm vụ của mỗi phần trong bố cục 3 phần?

5 Dặn dò: _ Học thuộc ghi nhớ.

_ Xem kỹ bài mạch lạc trong văn bản?

*************************************

Bài 02_Tiết 08_Tập làm văn

MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN

A Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:

 Có những hiểu biết ban đầu về mạch lac trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản mạch lạc,không đứt đoạn hoặc quẩn quanh

 Chú ý đến sự mạch lạc trong các bài tập làm văn

B Chuẩn bị:

 GV: + Nghiên cứu kỹ SGK,SGV,sách BTNV 7

+ Bảng phụ

 HS: + Đọc ,trả lời trước câu hỏi SGK

C Tiến hành:

1 Ổn định:

2.Kiểm tra: _ Vì sao khi xây dựng văn bản cần phải quan tâm đến bố cục? Bố

cục văn bản là gì?

_ Nêu cụ thể các phần trong bố cục văn bản?

1 Bài mới:

a giới thiệu:Nói đến bố cục là nói đến sự sắp đặt,sự phân chia Nhưng văn bản lại

không thể không liên kết.Vậy làm thế nào để các phần,các đoạn của một văn bản

vẫn được phân cắt rành mạch mà lại không mất đi sự liên kết? Bài học Mạch lạc

trong văn bản sẽ giúp em các thao tác ,kinh nghiệm đó.

b Tiến trình hoạt động:

HOẠT ĐỘNG DẠY HOẠT ĐỘNG HỌC GHI BẢNG

* HĐ 1: Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu bài

 Bước 1: Tìm hiểu tính mạch

lạc

 Cho đọc mục 1/a/31

 GV giảng giải: Mạch lạc trong

Đông y vốn có nghĩa đen là “

Mạch máu trong cơ thể “

? Vậy khái niệm “ mạch lạc”

trong văn bản có được dùng theo

nghĩa đen trên không?

? Tuy nhiên nội dung của khái

niệm “mạc lạc” trong văn bản có

xa rới với nghĩa đen của từ “mạc

 1 em đọc

Vậy không có nghĩa tương tự,có các tính chất: _Trôi chảy_

_ Tuần tự trôi qua phần đầu

_ Thông suốt,liên

I Tìm hiểu bài:

1 Mạch lạc trong văn bản:

lạc” không?

 Yêu cầu HS nhắc lai một số

văn bản lớp 6 và nêu bố cục

một văn bản tự sự? Miêu tả?

 Dùng bảng phụ

 GV: Yêu cầu mạch lạc: các sự

việc nối kết nhau hợp lý theo

diễn biến

 GV: Yêu cầu mạch lạc: các

diện quan sát phải có sự liên

kết để tạo cái nhìn tổng thể

? Vậy em hiểu mạch lạc trong

văn bản là gì?

 GV: Các ý,các phần trong văn

bản thống nhất, hướng về một

chủ đề chung

 Bước 2: Tìm hiểu các điều

kiện để văn bản có tính mạch

lạc

? Mình nghĩ ra ý nào, viết ra là có

một văn bản mạch lạc_đúng

không? Tại sao?

 GV : Ví thế để tạo tính mạch

lạc cần có các điều kiện như

thế nào?

 Cho HS đọc mục 2.a/31

? Các sự việc trong văn bản “

Cuộc chia búp bê” xoay quanh

sự việc chính nào? Những nhân

vật chính nào?

? Sự chia tay và nhũng con búp

bê đóng vai trò gì?

? Theo em sự lặp đi lặp lại một số

từ ngữ có tác dụng gì?

? Hãy cho biết các đoạn trong

văn bản được nối với nhau theo

mối liên hệ nào?

tục,không đứt đoạn

_“ CRTC” ,” Thánh Gióng”, “ SN Cà Mau”

+ Văn bản tự sự:

Giới thiệu sự việc_ diễn biến sự việc_ kết thúc sự việc_ý nghĩa sự việc

+ Văn bản miêu tả:

Giới thiệu cảnh vật_miêu tả theo sự quan sát_ cản nghĩ về cảnh vật

 HS tự rút ra

Không, vì văn bản

xếp,không có bố cục

 HS thảo luận nhóm

_ Hai anh em Thành _Thủy phải chia tay,chia những con búp bê

Đóng vai trò chính trong truyện_ đề tài,chủ đề

Biểu thị sự liên kết các sự việc

Thời gian,không gian,tâm lý,ý nghĩa

_ Là sự tiếp nối các câu,các

ý theo một trình tự hợp lý

2 Các điều kiện để có một văn bản mạch lạc:

_ Các phần,đoạn cùng nói về một đề tài,hướng về một chủ đề chung

_ Các phần được tiếp nối

? Qua đó ,em thấy để tạo tính

mạch lạc trong văn bản cần có

nhũng điều kiện nào?

 Cho đọc điểm 2/ghi nhớ

* HĐ 2: Hướng dẫn khắc sâu

kiến thức qua ghi nhớ

* HĐ 3: Hướng dẫn luyện tập

_ BT 1: HS làm độc lập:

? Tìm hiểu tính mạch lạc của:

a Văn bản “ Mẹ tôi”

 GV gợi ý:

_ Chủ đề: Phải kính trọng, yêu

thương mẹ

b Văn bản “ Lão nông và các

con”

 GV gợi ý và kết luận

_ Chủ đề: Phải yêu quý lao động

c Văn bản “Ngày mùa”

 GV gợi ý và kết luận:

_ Chủ đề: Sắc vàng đầm ấm, trù

phú của làng quê vào màu

đông,giữa ngày mùa

 HS rút ra hai ý nhỏ

 HS đọc ghi nhớ 2/32

 Hai em đọc lại phần ghi nhớ/32

 HS theo dõi thực hiện

với nhau theo một trình tự hợp lý

II Bài học:

Ghi nhớ/32

III Luyện tập:

_ BT 1: Tìm hiểu tính mạch lạc:

a “Mẹ tôi”: _ Có lời giới thiệu của nhân vật tôi, nói rõ lý do gì mà bố viết thư cho con

_ Sau đó là bức thư được E nhớ lại:

+ Bố nhắc lại sự hỗn láo của con

+ Bố nhắc lại quá khứ mẹ

lo mất con,đánh gia sự hi sinh của mẹ

+ Bố đặt giả định ngày mất mẹ

+ Bố yêu cầu nghiêm khắc

Tất cả các đoạn,phần đều liên kết trôi chảy gợi nhiều suy nghĩ cho người đọc

b “Lão nông và các con”: Mở bài: hai dòng đầu,thân bài:14 dòng giữa,kết bài: 4 dòng cuối_ các phần tiếp nối theo một trình tự hợp lý,tạo sự liên kết chặt chẽ,nội dung mạch lạc trôi chảy

c “Ngày mùa”:

_ Câu đầu: giới thiệu bao quát về sắc vàng trong thời gian và trong không gian_ sau đó nêu những biểu hiện