- Về mặt nội dung, đó là những thành tựu về âm tiết, lược đồ âm tiết tiếng Việt, về khái niệm nguyên âm, phụ âm, bán nguyên âm, các thành tố cấu tạo âm tiết, về sự thể hiện bằng chữ viết[r]
Trang 1MỘT VÀI VẤN ĐỀ VỀ NGỮ ÂM TIẾNG VIỆT TRONG CHƯƠNG TRÌNH TIẾNG VIỆT 1 CGD
ThS Võ Thanh Hà
Nam ! "# $ %&' () *+ ,- Hà /0 công 1 2 3# 45 quan trình Ngữ âm tiếng Việt (xem /42/) A & 15 + 3# các thành B C có 2
*# EO- 1
Công trình Ngữ âm tiếng Việt (sdđ) C trình bày %; 2 / dung khoa
hình thành cho
trong công trình này
1 Khái niệm âm vị
quan
âm S7
Âm
– thính giác,
âm S7
âm thanh
Phiên âm âm S / /
2 Khái niệm âm tiết
Chu
khúc o)n, tA lOn #n nhT khác nhau (Rn vS phát âm nhT nh;t là âm ti#t Ch`ng h)n,
tA xà phòng &,c phát âm thành xà và phòng Ta có hai âm ti#t: xà và phòng.
Âm
âm M lên O d cao ; %L trùng M : P %L Qf- O E) 1f
Tác
là:
- Trong tiếng Việt, ranh giới âm tiết trùng với ranh giới hình vị \] âm #
là hình
R ! L ! *S a h # lên toàn f f 2 ta” O phát ngôn này, # &, phân tích trên bình
hình vị, ta Ql có 15" hình S khác nhau Phát ngôn trên # &, phân tích trên bình
Trang 2M Z hai 1[ cách Z vào % âm, vào EL R $ khi phát âm và Q E&, âm # và Q E&, hình S 1[ nhau và ranh O ! chúng trùng nhau
- Trong tiếng Việt, âm tiết là điểm xuất phát của việc phân tích âm vị học
âm
âm S %"2 7 Chúng ta :; phát A các hình S P O âm S & vì hình S E) trùng O âm # nên c chính là :; phát A âm # P O âm và &, 3P # hàng trong nghiên Z7i (Xem /42/)
Cấu trúc âm tiết:
Âm ti#t ti#ng Vi t gLm 3 b/ ph9n /c l9p: thanh i u, âm u, phn vn Các
b/ ph9n này có thP coi là thành t hoWc phân chia thành m/t s thành t
Z ! các thành a
- Thành Z ; có Z khu 1 âm # này O âm # khác 2
/ khác nhau Thành này &, là thanh 7
- Thành
có cách 1[ QB xát ! không khí v.v Ta D là âm 7
- Thành
Âm
xét và ta
- Thành Z & có Z quy S âm Qf ! "# ! âm # 7 Nó là ) nhân ! âm # 7 Vì 9" nó &, là âm chính
- Thành cùng có Z 3# thúc âm # 7 Cách 3# thúc khác nhau f 8W không f v.v ) làm thay + âm Qf ! âm # và có tác MN khu 1 âm # này O âm # khác Thành này là âm 7
Các bậc trong sự phân định thành tố:
Âm
Âm #
Âm ^
I… Thanh
Âm
Âm chính
II ……… Âm
Trang 3Lược đồ âm tiết tiếng Việt
Thanh
Âm
Thành
Âm
Âm
Âm chính do âm
Âm
v&, L âm # này C &, 9 MN trong môn *# 1 Công giáo MN7
3 Khái niệm nguyên âm, phụ âm, bán nguyên âm
3.1 Nguyên âm:
do, có
S có &' cong 1P Mw hoàn, &, là # thanh Trong ngôn ngữ,
các nguyên âm về bản chất âm học là tiếng thanh
3.2 Phụ âm:
âm nào do ] dây thanh không 8) / và P T7 Tuy nhiên, trong quá trình thoát ra ngoài
dây thanh, QB #- xúc ! E&y O % QB khép W ! hai môi, nó - 5 lách qua khe
1P Mw 1[ &' cong không hoàn và &, là # / 7 ^ &R
Đặc điểm cơ bản của cơ chế phát âm các phụ âm là sự cản trở không khí, là
sự cấu tạo tiếng động
3.3 Bán nguyên âm hay bán phụ âm: A mang tính ; nguyên âm A mang
tính ; - N âm
VD: i, u trong bấy lâu, đại hội
4 Các thành tố cấu tạo âm tiết
4.1 Thanh điệu
Thanh
*# có sáu thanh a
Trang 4- Thanh không M;a Thanh cao, &' nét 9/ 1[ - ` A
# 7
- Thanh "2a Thanh ;-7 (&' nét 9 / 1[ - ` 2 R : 7
- Thanh
: và E) lên :Z O &' : 7 (/ cao lúc 3# thúc 1[ / cao lúc ban 7
- Thanh ngã: Thanh ngã 1f / cao ngang thanh "2 & không
ngang mà vút lên 3# thúc $ / cao R 5 thanh không M;7 (&' nét 9
- Thanh Qfa Lúc 1f / cao ! thanh Qf ngang O thanh không M; & thanh Qf không ngang mà lên
- Thanh
Các thanh này
- Thanh không M;a khi # không có M;7
- Thanh "2a \
- Thanh ngã: ~
- Thanh Ta ?
- Thanh Qfa /
- Thanh W a
4.2 Âm đầu:
Các âm
c là các - N âm
Tác
t, th, tr, x, v
trên
con
Ông
S này mà sau D C &, áp MN P M)" E9 chính 5 cho sinh *#
1 Công giáo MN & sau:
(D là:
- âm
+ k khi Z %&O nguyên âm i, ê, e, iê: kí, 3j 3P
3#-+ q khi Z %&O bán nguyên âm /w/: 45 quê
+ c %&' ,- còn E)a cá, '77
- âm
+ gh khi Z %&O nguyên âm i, ê, e: ghi, # ghé
+ g %&' ,- khác: gà gô
- âm
+ ngh khi Z %&O %&O nguyên âm i, ê, e, iê: F nghe, 2
-q
Trang 5- Nhóm con
âm # thì 1S tinh 5 còn “g”: ví MNa làm gì El - 5 # giì), cái #
El - 5 # # 07
Bên
âm
không - 5 là &, &, chú ý trong môn *# 1
4.3 Âm đệm
Trong
- Ghi
+ %&O nguyên âm x- R x-a VD: huy, #q + sau - N âm /k-/ VD: qua, quê, quân %&' ,- này C &, & vào M)" E9 chính 5 trong *# 1 CGD)
- Ghi
hoe, …
Ngoài ra, trong
môn *# 1
4.4 Âm chính
Tác 5 (8 * * 9 C d ra trong # có 16 âm S làm âm chính Trong D có: 13 nguyên âm R và 3 nguyên âm 7
Trong
tính
Các nguyên âm
R u, & y,
chính 5 trong # 1 CGD
- Nguyên âm iê:
+ ghi
/?/: ví MNa yêu
+ ghi
khác /?/: ví MNa tiêu tiền.
+ ghi
+ ghi
- Nguyên âm uô
+ ghi
+ ghi
- Nguyên âm &R
+ ghi
+ ghi
4 5 Âm cuối
*# có:
8 âm S làm âm a 6 - N âm, 2 bán nguyên âm
Trang 66
2 bán nguyên âm
Bên ) D tác 5 (8 * * 9 còn 2 9- # âm S zêrô Âm S này
trong môn *# 1
Trên
nghiên Z cùng tên ! GS (8 * * 9 7
Có
# L () C khéo léo 9 MN trong M)" *# 1 CGD pháp làm 7
-
E9 chính 5 cho sinh *# 1 CGD
nói chung là
-
khoa
+ (D là cách phân :; ] E' nói thành các âm # 7 (2 này có P ;" qua các bài tiên là Tách lời thành tiếng Qua câu ca dao 2 Bác La “Tháp
\&' x- ; bông sen Nam x- ; có tên Bác Li sinh C cách phân :; tách E' thành các # khác nhau
+ (D là cách E;" âm # là R S :; phát P phân :; thành các thành
T R7 (2 này P qua các bài & tách # thành hai - các
lan, loan
5 Một số vấn đề về chính tả cần lưu ý trong chương trình Tiếng Việt 1 CGD
5.1 Luật viết hoa
a Tiếng đầu câu
*# câu - 5 # hoa
b Tên riêng
b1 Tên riêng *#
- # hoa ; 5 các # không có ) 7 Ví MNa ) Xuân, Nam
- Tên riêng
b2 Tên riêng # &O ngoài
Cam-pu-chia, Xinh-ga-po
5 2 Luật ghi tiếng nước ngoài
- Nghe
) 7
Trang 75.3 Luật ghi một số thành tố
a Ghi dấu thanh
- # M; thanh $ âm chính ! 7
Ví MNa bà, bá…
-
Ví MNa loá, 4 777
- # có âm là bán nguyên âm (u,o, i, y) thì M; thanh W $ âm chính
Ví MNa bào, mùi
- # có nguyên âm mà không có âm thì M; thanh &, # $ S trí con
Ví MNa mía, múa
-
Z hai ! nguyên âm 7
Ví
b Ghi một số âm đầu
b1 v9 e, ê, i
- Âm
- Âm
- Âm
b2
Âm
b3
c Ghi một số âm chính
c1 Âm
Âm chính O âm y và u, # & a (không có M; - N0
c2 Quy f chính 5 khi # âm i
-
+
+ # y # D là A Hán (y tá)
-
& nay quy S chung # là i: thi QF7
- Khi có âm
c3 Cách ghi nguyên âm 7
Cách # 1 Nguyên âm Không có âm Có âm
Riêng nguyên âm
-
-
yê: chuyên, "# 777
yê: yên, "P 777
Trang 8& 9" nguyên âm iê có ; 5 4 cách # a
ia / ya và iê / yê
d Âm cuối và thanh điệu
- Các # có âm là m, n, ng, nh, o, u, i, y có P 3# ,- O 6 thanh 7
- Các # có âm là p, t c, ch d 3# ,- O 2 thanh a Qf W 7
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lê A,
2 Mai A c (Z Hoàng *% ^ # Cơ sở ngôn ngữ học Tiếng
Việt, NXB Giáo MN 2008.
3 Võ Thanh Hà, Dạy chính tả lớp 1 theo chương trình Công nghệ giáo dục, 2 tài
;- phòng, P2006-38-09
4 Lê L Hoàn thiện công nghệ dạy tiếng Việt lớp 1 cho học sinh dân
51-T (7
5 (8 * * 9 , Ngữ âm tiếng Việt, NXB ( Gia Hà / 2004.
... âm, vào EL R $ phát âm Q E&, âm # Q E&, hình S 1[ ranh O ! chúng trùng- Trong tiếng Việt, âm tiết điểm xuất phát việc phân tích âm vị học
âm. .. data-page="3">
Lược đồ âm tiết tiếng Việt< /i>
Thanh
Âm
Thành
Âm
Âm
Âm âm
Âm
v&, L âm # C &, 9...
4.4 Âm chính
Tác 5 (8 * * 9 C d # có 16 âm S làm âm Trong D có: 13 nguyên âm R nguyên âm 7
Trong
tính
Các nguyên âm
R