Mục tiêu cần đạt: giúp hs - Cảm nhận được nét đẹp riêng của Sài Gòn với thiên nhiên, khí hậu nhiệt đới và nhất là phong cách con người Sài Gòn - Nắm được nghệ thuật biểu hiện tình cảm, c[r]
Trang 1Tiết 61: CHUẨN MỰC SỬ DỤNG TỪ
I Mục tiêu cần đạt: giúp hs
- Nắm được các yêu cầu trong việc sử dụng từ
- Trên cơ sở nhận thức được các yêu cầu đó, tự kiểm tra thấy được những nhược điểm của bản thân trong việc sử dụng từ, có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực, tránh thái độ cẩu thả khi nói, khi viết
II Chuẩn bị:
1 Thầy : Đọc Sgk - Sgv - đèn chiếu
2 Trò : tìm hiểu bài trước ở nhà
III Lên lớp :
1 Ổn định:
2 Bài cũ:
3 Bài mới:
a Giới thiệu bài :
b Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Sử dụng từ đúng âm,
đúng chính tả
- Gọi 1 hs đọc phần I trong Sgk
- Gv đưa lên đèn chiếu
1 Một số người sau một thời gian dài
dùi đầu vào làm ăn, nay đã khấm khá
2 Em bé đã tập tẹ biết nói
3 Đó là những khoảng khắc sung
sướng nhất trong đời em
? Các câu trên có từ nào viết sai lỗi
chính tả, không đúng âm.
? Hãy sửa lại các từ viết sai
- Có 3 từ sai (dùi đầu, tập tẹ, khoảng khắc)
- vùi đầu
- bập bẹ
I Sử dụng từ đúng âm, đúng chính tả:
TUẦN 16:
Tiết 61: Chuẩn mực sử dụng từ Tiết 62: Ôn tập văn biểu cảm Tiết 63: Sài gòn tôi yêu
Tiết 64: Mùa Xuân của tôi
Trang 2? Vì sao các từ trên dễ bị nhầm lẫn và
viết sai
- Giáo viên : cho thêm ví dụ
Hoạt động 2: Tìm hiểu nghĩa
- Gọi 1 hs khác đọc phần II
- Gv đưa lên đèn chiếu cho Hs quan
sát
1 Đất nước ta ngày càng sáng sủa.
2 Ông cha ta đã để lại cho chúng ta
những câu tục ngữ cao cả để chúng ta
vận dụng trong thực tế
3 Con người phải biết lương tâm.
? Các câu trên có từ nào dùng không
đúng nghĩa với câu.
? Có thể thay thế các từ đó bằng các
từ nào
? Do đâu các từ đó dùng không đúng
nghĩa trong câu
Hoạt động 3: tìm hiểu yêu cầu sử
dụng từ đúng tính chất ngữ pháp của
từ
- Một hs đọc phần III
- Gv đưa lên đèn chiếu
1 Nước sơn làm cho đồ vật thêm hào
quang.
2 Ăn mặc của chị thật là đơn giản.
3 Bọn giặc đã chết với nhiều thảm
hại: máu chảy thành sông
4 Đất nước sự giả tạo phồn vinh
? Ba câu đầu có từ nào dùng chưa
đúng tính chất ngữ pháp của nó.
- khoảnh khắc
- do nói theo giọng địa phương hoặc do liên tưởng sai
- Có 3 từ (sáng sủa, cao cả, biết)
- tươi đẹp
- sâu sắc
- có
- không nắm vững khái niệm của từ
- không phân biệt các từ đồng nghĩa, gần nghĩa
- 3 từ (hào quang, ăn mặc, thảm hại)
- cần phát âm đúng và liên tưởng đúng để viết đúng
II Sử dụng từ đúng nghĩa
* Phải hiểu nghĩa của từ và phân biệt các từ đồng nghĩa, gần nghĩa để dùng từ cho chính xác
III Sử dụng từ đúng tính chất ngữ pháp của từ
Trang 3(gv nhắc lại vai trò ngữ pháp của 3 từ
loại chính)
? Hãy cho biết các từ đó thuộc từ loại
gì.
? Hãy cho biết các từ đó dùng không
đúng tính chất ngữ pháp của nó ntn
? Câu thứ 4 có cụm từ nào dùng chưa
thuận.
? Hãy tìm cách sửa lại các câu trên
cho đúng tính chất ngữ pháp
? Vì sao các câu trên lại viết sai như
thế
Hoạt động 4: Tìm hiểu yêu cầu sử
dụng từ đúng sắc thái biểu cảm, hợp
phong cách
- gọi hs đọc phần IV
- gv đưa lên đèn chiếu
1 Quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị lãnh
đạo sang xâm lược nước ta.
2 con hổ dùng những cái vuốt nhọn
hoắt quần nhau với chú hổ.
? Hai câu trên có từ nào dùng không
đúng với sắc thái biểu cảm
? Vì sao không thể dùng 2 từ đó trong
văn cảnh này - và phải thay bằng từ gì
- hào quang (danh từ)
- ăn mặc (động từ)
- thảm hại (tính từ)
- hào quang : danh từ không
thể trực tiếp làm VN
- ăn mặc, thảm hại: động từ và
tính từ như danh từ (diễn đạt câu 2, 3 không thuận)
- giả tạo phồn vinh
1 nước sơn làm cho đồ vật
thêm hào nhoáng.
2 sự ăn mặc của chị thật giản
dị
3 Bọn giặc đã chết rất thảm hại
4 .sự phồn vinh giả tạo
- Do không hiểu đúng tính chất ngữ pháp của từ
- 2 từ (lãnh đạo, chú hổ)
- với tên tướng giặc không thể dùng từ “lãnh đạo” - và con hổ như thế này không đáng yêu nên không gọi là “chú”
- thay từ “lãnh đạo” cầm đầu, “chú” con hổ hoặc nó
- Cần phải hiểu đúng tính chất ngữ pháp của từ để sử dụng cho đúng
IV sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm, hợp phong cách
- Cần phải hiểu đúng sắc thái biểu
Trang 4? Vậy nguyên nhân của việc dùng từ
sai trong trường hợp này là gì
Hoạt động 5: Tìm hiểu yêu cầu
không lạm dụng từ địa phương, từ
Hán Việt
? Trong trường hợp nào thì không nên
dùng từ địa phương.
? Tại sao không nên lạm dụng từ Hán
Việt.
- Giáo viên bổ sung thêm ví dụ địa
phương
? Vậy muốn dùng từ đúng, chính xác,
ta cần lưu ý những điểm nào
- HS đọc ghi nhớ Sgk
- Gv tổng kết lại những điều cần chú ý
khi sử dụng từ
- không đúng sắc thái biểu cảm, không hợp phong cách
- gây khó hiểu cho người ở vùng khác (trừ các tp văn học có mục đích riêng)
- vì nó khó hiểu nên dễ dùng sai Nếu có từ thuần Việt thay thế thì nên dùng để lời nói tự nhiên trong sáng, sinh động phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
cảm của từ để dùng cho chính xác
V Không lạm dụng từ địa phương, từ Hán Việt:
- Ghi nhớ 167 Sgk
4 Củng cố: Liên hệ lại những lỗi dùng từ mà hs mắc phải trong bài TLV
5 Dặn dò: - Học bài
- Chuẩn bị bài mới
- Soạn ôn tập văn biểu cảm 5 câu
- Và đọc 6 bài
Trang 5Tiết 62: ÔN TẬP VĂN BIỂU CẢM
TLV
I Mục tiêu cần đạt: giúp hs
- Ôn lại những điểm quan trọng nhất về lý thuyết làm văn bản biểu cảm
- Phân biệt văn tự sự, miêu tả với yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm
- Cách lập dàn ý và lập dàn bài cho một đề văn biểu cảm
- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm
II Chuẩn bị:
1 Thầy : Đọc Sgk - Sgv
2 Trò : Đọc và trả lời các câu hỏi trong sách Sgk
III Lên lớp :
1 Ổn định:
2 Bài cũ:
3 Bài mới:
a Giới thiệu bài :
b Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Phân biệt văn miêu tả
và văn biểu cảm
- Cho hs đọc lại các văn bản
1 Hoa hải đường - trang 73
2 Về An Giang - trang 88
3 Hoa học trò - trang 87
4 Cây sấu Hà Nội - trang 100
5 Các đoạn văn biểu cảm - trang 118
6 Cảm nghĩ về 1 bài ca dao-trang 146
? Hãy cho biết văn miêu tả và văn
biểu cảm khác nhau như thế nào
? Văn biểu cảm thường sử dụng các
biện pháp tu từ nào
- văn miêu tả : nhằm tái hiện lại đối tượng
- văn biểu cảm: miêu tả đối tượng
- So sánh, ẩn dụ, nhân hóa
I Phân biệt văn miêu tả và văn biểu cảm:
-văn miêu tả nhằm tái hiện lại đối tượng, còn văn biểu cảm miêu tả đối tượng -văn biểu cảm thường sử dụng phép so sánh, ẩn dụ, nhân hóa
Trang 6Hoạt động 2: phân biệt văn biểu cảm
với văn tự sự
- cho hs đọc bài “kẹo mầm” trang 138
? Hãy cho biết văn biểu cảm khác với
văn từ sự ở điểm nào
Gv giảng thêm:
Yếu tố tự sự trong biểu cảm thường là
nhớ lại những sự việc trong quá khứ
chứ không đi sâu vào nguyên nhân,
kết quả như tự sự
Hoạt động 3: vai trò của tự sự và
miêu tả trong văn biểu cảm
? Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
đóng vai trò gì chúng thực hiện nhiệm
vụ biểu cảm như thế nào
? Hãy nêu ví dụ có tự sự, có miêu tả
mới nảy sinh tình cảm, cảm xúc của
người viết.
- gv đưa ví dụ và phân tích cho hs
thấy:
Bài: Cảnh khuya (HCM) cảm xúc,
tình cảm của Bác nảy sinh từ vẻ đẹp
của ánh trăng
Hay: văn bản “cuộc chia tay của
những con búp bê” - cảm xúc, tình
cảm nảy sinh từ sự việc hai anh em
chia tay nhau
Hoạt động 4: Tìm ý và lập dàn bài
- Gv ghi đề theo yêu cầu Sgk” cảm
nghĩ mùa xuân”
? Em sẽ thực hiện đề bài này qua
những bước nào
- văn tự sự : kể lại một câu chuyện
- văn biểu cảm: có yếu tố tự sự làm nền để nói lên cảm xúc
- tự sự và miêu tả đóng vai trò làm giá đỡ cho tình cảm, cảm xúc của người viết được bộc lộ
- thiếu tự sự và miêu tả thì tình cảm sẽ mơ hồ, không cụ thể
Bởi tình cảm, cảm xúc của con người nảy sinh từ sự việc, từ cảnh
1 Tìm hiểu đề - tìm ý
2 Lập dàn bài
II Phân biệt văn biểu cảm với văn tự sự:
- Tự sự: kể lại sự
việc, câu chuyện
- Biểu cảm: bộc
lộ cảm xúc
III Vai trò của tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
- có sự việc và cảnh vật thì cảm xúc, tình cảm con người mới nảy sinh
IV Tìm ý và lập dàn bài:
Trang 7? Theo đề bài này, ta sẽ tìm ý và sắp
xếp ý như thế nào
? Nêu những cảm xúc của em về mùa
xuân
? Em sẽ sắp xếp ý như thế nào ở từng
phần trong bài tập làm văn (mở bài,
? Người ta nói ngôn ngữ trong văn
biểu cảm gần với thơ, em có đồng ý
không - vì sao?
3 Viết bài
4 Đọc lại và sửa chữa
* Tìm ý:
- Mùa xuân tiết trời ấm áp
- cây cối đâm chồi nảy lộc
- đánh dấu tuổi thọ và sự trưởng thành của mỗi người
- gia đình được đoàn tụ
- tạo nhiều ảm hứng trong thơ
ca, nhạc họa
* Dàn bài:
1 Mở bài: giới thiệu mùa xuân là mùa em yêu thích nhất trong bốn mùa
2 Thân bài: nêu cảm nghĩ về mùa xuân theo phần tìm ý ở trên
3 Kết bài: mùa xuân để lại trong em nhiều điều thích thú
- đồng ý
- vì nó có mục đích biểu cảm như thơ
1 Tìm ý:
2 Dàn bài
a Mở bài: giới thiệu mùa xuân
b Thân bài : nêu cảm nghĩ về mùa xuân
c Kết bài: yêu thích mùa xuân
4 Củng cố: Vai trò của tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
5 Dặn dò: Học bài và soạn bài “ Sài Gòn Tôi Yêu”
Trang 8Tiết 63: SÀI GÒN TÔI YÊU
I Mục tiêu cần đạt: giúp hs
- Cảm nhận được nét đẹp riêng của Sài Gòn với thiên nhiên, khí hậu nhiệt
đới và nhất là phong cách con người Sài Gòn
- Nắm được nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua những hiểu biết cụ thể, nhiều mặt của tác giả về Sài Gòn
II Chuẩn bị:
1 Thầy : Đọc Sgk - Sgv
Tranh về Sài Gòn
2 Trò : Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi trong Sgk
III Lên lớp :
1 Ổn định:
2 Bài cũ:
3 Bài mới:
a Giới thiệu bài : có thể vào bài bằng cách hỏi:
Em nào đã vào thành phố Hồ Chí Minh rồi? Em thấy cảnh và người ở đó như thế nào?
b Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu
chú thích
- gv đọc mẫu một đoạn, gọi HS
đọc tiếp
(chú ý sắc thái biểu cảm ở mỗi
đoạn và những từ địa phương)
- Một HS khác đọc phần chú
thích
? Văn bản này của tác giả nào -
trích ở đâu.
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản
? Tác giả cảm nhận Sài Gòn về
những phương diện nào
- Cảm nhận của tác giả về Sài Gòn trên các phương diện: thiên nhiên, khí hậu, thời tiết, cuộc sống, sinh hoạt và phong
I Đọc và tìm hiểu chú thích:
1 Tác giả:
- Minh Hương
2 Tác phẩm: Trích phần mở đầu trong tập tùy bút, bút ký “ nhớ Sài Gòn”
II Tìm hiểu văn bản:
Trang 9? Dựa vào mạch cảm xúc và suy
nghĩ của tác giả, em hãy chia bố
cục văn bản này
- HS đọc thầm đoạn 1
? Tác giả đã có cảm nhận gì về
thiên nhiên và cuộc sống của Sài
Gòn - Tìm những từ ngữ thể hiện
GV: Đó là sự cảm nhận những nét
riêng về thiên nhiên và cuộc sống
đa dạng của Sài Gòn
? Cụm từ nào hay lặp lại trong
đoạn văn trên
? Qua đó thể hiện tình cảm của
tác giả đối với Sài Gòn như thế
nào?
GV: Chính từ tình yêu ấy mà tác
giả cảm nhận nhiều vẻ đẹp, nét
riêng của Sài Gòn Thậm chí ngay
cả những khi thời tiết thay đổi đột
ngột, hay cuộc sống ồn ào giờ cao
điểm Vì thế tác giả mới biện
minh cho mình 2 câu ca dao ở
cuối đoạn này
? Trong đoạn này, tác giả đã sử
dụng các biện pháp nghệ thuật gì
- HS đọc thầm đoạn 2
? Ở đoạn 2, tác giả tập trung vào
nét nổi bật gì
? Nét đặc trưng của phong cách
cách con người Sài Gòn
- 3 đoạn:
a Từ đầu tông chi họ hàng:
ấn tượng chung về Sài Gòn và tình cảm của tác giả
b Ở miền này hơn năm triệu:
cảm nhận và bình luận về phong cách con người Sài Gòn
c Còn lại: khẳng định lại tình cảm của tác giả
- Thiên nhiên: nắng sớm ngọt ngào, buổi chiều gió lộng, những cây mưa nhiệt đới, thời tiết trái chứng
- Cuộc sống : náo động, dập dìu
xe cộ giờ cao điểm - không khí mát dịu , thanh sạch buổi sáng
- Tôi yêu, yêu
- Tác giả bộc lộ tình yêu nồng nhiệt, thiết tha với thành phố Sài Gòn
- điệp từ, điệp cấu trúc
- đoạn 2 tập trung nói về phong cách của người Sài Gòn
- đặc điểm về dân cư: Sài Gòn
1 Tình cảm của tác giả với Sài Gòn:
- Bộc lộ tình yêu nồng nhiệt, thiết tha với thành phố Sài Gòn
Nghệ thuật: điệp từ, điệp cấu trúc
2 Thái độ, tình cảm của tác giả đối với con người Sài Gòn
Trang 10ấy là gì
? Thái độ và tình cảm của tác giả
đối với con người Sài Gòn được
biểu hiện ntn.
? để thể hiện những tình cảm và
việc thấu hiểu phong cách người
Sài Gòn của tác giả, đoạn văn đã
- HS đọc thầm đoạn 3
? Tình cảm của tác giả đối với Sài
Gòn và con người ở đây được
khẳng định ở đoạn cuối ntn.
? Qua bài văn này, em cảm nhận
được điều gì mới và sâu sắc về Sài
Gòn cùng tình cảm với mảnh đất
ấy của tác giả
- HS đọc phần ghi nhớ trong Sgk
trang 173
Hoạt động 3: Luyện tập
Bài tập 1/173 (về nhà)
Bài tập 2/173 (làm tại lớp)
là nơi hội tụ của người bốn phương nhưng đã hòa hợp, không phân biệt nguồn gốc mà chỉ còn là người Sài Gòn
- phong cách của người Sài Gòn: chân thành, bộc trực, cởi mở, và gan dạ dũng cảm, các cô gái có vẻ đẹp tự nhiên, dễ gần gũi
Sài Gòn là nơi đất lành
- Tác giả rất am hiểu và yêu mến người Sài Gòn - tác giả đã chứng minh những nhận xét và hiểu biết của mình về người Sài Gòn qua năm mươi năm gần gũi họ
- Tác giả hồi tưởng lại quá khứ, suy nghĩ về hiện tại
- Tình yêu dai dẳng và bền chặt
- Tác giả hiểu biết sâu sắc về người Sài Gòn và rất yêu mến họ, một tình yêu dai dẳng và bền chặt
- Hồi tưởng lại quá khứ và suy nghĩ đến hiện tại
III Bài học:
Ghi nhớ trang 173
IV Luyện tập:
HS viết đoạn văn ngắn - GV đưa lên đèn chiếu hoặc đọc lên cả lớp nghe
4 Củng cố : phần luyện tập
5 Dặn dò: - Học bài
- Soạn : “Mùa xuân của tôi”