Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh - Nắm vững hơn và vận dụng thành thạo hơn các kĩ năng làm bài văn lập luận giải thích, đồng thời củng cố những kiến thức xã hội và văn học có liên quan đế[r]
Trang 1Tiết 109,110 NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA- REN
NS:
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Hiểu được giá trị của đoạn văn trong việc khắc họa sắt nét hai nhân vật Va- Ren và Phan Bội Châu với hai tính cách, đại diện cho hai lực lượng xã hội, phi nghĩa và chính nghĩa - thực dân Pháp và nhân dân Việt Nam - hoàn toàn đối lập nhau trên đất nước ta thời pháp thuộc
B Phương tiện thực hiện:
1 Chuẩn bị :
- GV: Sgk - Sgv, bảng phụ, thiết kế bài dạy
- HS: phân tích quy nạp, bình, tích hợp
2 Phương pháp: Phân tích, qui nạp, bình, tích hợp.
C Tổ chức bài học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ: Sống chết mặc bay
- Chỉ ra hai mặt tương phản cơ bản trong truyện” Sống chết mặc bay” Nêu lên dụng ý của tác giả trong việc dựng cảnh tương phản này
- Tại sao có thể nói chuyện ngắn” Chết sống mặc bay” có giá trị hiện thực và nhân đạo
3 Bài mới:
a)- Giới thiệu bài:
Chúng ta đã học những bài thơ của Bác, đã biết một phần cuộc sống của Bác qua bài “ Đức tính giản dị của Bác Hồ “ Hôm nay chúng ta tìm hiểu truyện ngắn “Những trò lố hay Va - Ren và Phan Bội Châu “ để biết thêm một năng lực viết truyện ngắn trào phúng bằng tiếng Pháp xuất sắc của Bác
Truyện ra đời từ một hiện tượng lịch sử: Nhà đại cách mạng PBC sau hai chục năm bôn ba hải ngoại để tìm đường cứu nước, đến năm 1925, bị thực dân Pháp bố trí bắt cóc từ Trung Quốc giải về nước, xử tù chung thân, nhưng sau đó, trước phòng trào nhân dân cả nước đấu tranh đòi thả, chúng
TUẦN 28:
Tiết 109,110: Những trò lố hay Va - Ren và Phan Bội Châu
Tiết 111 : Dùng cụm chủ vị để mở rộng câu : Luyện tập
Tiết 112 : Luyện nói! Bài văn giải thích một vấn đề
Trang 2đã phải ra lệnh ân xá Va-ren vốn là một đảng viên Đảng Xã hội Pháp, phản bội đảng, được cử làm Toàn quyền Đông Dương thay Méc - lanh trước đó bị nhà cách mạng Phạm Hồng Thái giết hụt phải về nước Va - ren trước ngày chuẩn bị sang Đông Dương nhận chức có tuyên bố sẽ quan tâm tới vụ PBC, và ngay lập tức Nguyễn Aïi Quốc viết tác phẩm Những trò lố hay là
Va - ren và PBC để phơi bày thực chất dối trá, lố bịch của Va - ren
b)- Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu
chung.
- GV gọi 1 em đọc chú thích sao
Đọc chú thích từ khó Chú ý các từ
xà lim, thiên sứ, tôn sùng, khai hóa,
hào hiệp, cố chấp
Hoạt động 2: Tìm hiểu tính hư
cấu của tác phẩm.
GV gọi HS đọc đoạn đầu từ “Do
sức ép đang rên xiết”
? Theo em, đây là một tác phẩm ghi
chép sự thật hay là tưởng tượng hư
cấu?
? Căn cứ vào đâu để kết luận như
vậy?
Hoạt động 3: Tìm hiểu nhân vật
Va-ren
? Trước hoàn cảnh vụ án PBC ông
Va-ren đã hứa gì ?
- Cụm từ “nửa chính thức hứa” và
câu hỏi của tác giả cứ cho rằng sẽ
- Đọc chú thích dấu sao
- Đây là một truyện ngắn, hình thức có vẻ như một bài kí sự
nhưng thực tế là một câu chuyện
hư cấu.
- Căn cứ vào sự việc:
Ngài chỉ muốn chăm sóc đến khi nào yên vị thật xong xuôi ở bên ấy đã
Ngài chỉ vừa mới xuống tàu,
chừng bốn tuần lễ cơ
Hãy theo dõi, theo dõi bằng
đôi cánh của trí tưởng tượng, những trò lố chính thức của ông
Va - ren.
- Hứa sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu trước khi sang nhậm chức Toàn quyền Đông Dương
- Lời hứa dối trá, hứa để vuốt ve, trấn an nhân dân VN đang đấu
I Giới thiệu:
- Tác giả: Nguyễn Aïi Quốc (1890-1969)
- Tác phẩm: truyện ngắn in trên báo “ Người cùng khổ” năm 1925
II Phân tích:
1 Nhân vật Va-ren:
a) Những trò lố của y trước khi gặp PBC:
Trang 3“chăm sóc” vụ ấy vào lúc nào và ra
làm sao” có ý nghĩa gì trong việc
bộc lộ thực chất lời hứa của
Va-ren?
- Qua cách nói đó, đã nói lên thái
độ gì của tác giả đối với Va-ren
GV: Cụm từ “nửa chính thức hứa”
và câu hỏi “ ra làm sao” mang
tính chất nghi ngờ của tác giả đã
cho ta thấy được lời hứa của Va-ren
chỉ là lời hứa suông, dối trá, thực
chất là 1 trò lố, vì PBC vẫn bị giam
trong tù
GV cho HS đọc đoạn: “Ôi thật là
một tấn kịch kề bên cổ”
? Tác giả đã giới thiệu lí lịch của
Va-ren như thế nào ?
? Lời nói và hành động của Varen
đối với PBC ra sao?
Hãy chỉ ra tính chất lố bịch của
hành động đó?
- GV cho học sinh đọc những lời
nói của Varen (nói về mình, )
? Lời lẽ của Va-ren mang hình thức
ngôn ngữ gì?
tranh đòi hỏi thả PBC Lời hứa đó có ý nghĩa thực chất là một trò lố
- Thái độ mỉa mai, châm biếm của tác giả
- Va-ren được giới thiệu là kẻ phản bội giai cấp vô sản Pháp, tên chính khách đã bị đồng bọn đuổi
ra khỏi tập đoàn, kẻ đã ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, ruồng bỏ giai cấp mình Đó là 1 kẻ phản bội nhục nhã
- Lời nói: tôi đem tự do đến cho
ông đây; đòi điều kiện có đi phải có lại
- Hành động: tay phải bắt tay
PBC, tay trái thì nâng cái gông to kệch đang xiết chặt PBC trong nhà tù ảm đạm
- Hành động và lời nói mâu thuẩn
nhau rất lố bịch bắt tay tỏ vẻ thân thiện trong khi cái gông to kệch đang xiết chặt tay PBC
- Đó là hình thức đối thoại đơn phương, gần như độc thoại tự nói một mình, vì PBC không hề nói lại điều gì
- Câu hỏi mang tính nghi ngờ
- Lời hứa sẽ chăm sóc vụ PBC là lời hứa dối trá, là một trò lố
b Va-ren gặp PBC - trò lố chính thức :
Trang 4? Em có nhận xét gì chuyện Va-ren
kể về mình và những con người đã
từng phản bội lí tưởng để được
quyền cao, chức trọng?
? Qua ngôn ngữ gần như độc thoại
của Va-ren, động cơ, tính cách của
Varen được bộc lộ như thế nào?
? Những từ ngữ nào thể hiện sự
ngạc nhiên, sửng sốt của Va-ren ?
Vì sao Va-ren sửng sốt?
GV diễn giảng để HS thấy được
tính cách lố bịch xảo trá và vô cùng
nhục nhã của Va-ren
Hoạt động 4: Tìm hiểu nhân vật
Phan Bội Châu
? PBC đã có cách ứng xử với
Va-ren như thế nào?
? Qua hình thức ứng xử đó, thái độ,
tính cách của PBC được bộc lộ ra
sao?
Đọc lời bình của tác giả về sự im
lặng của PBC
- GV cho HS đọc đoạn lời: bình của
tác giả từ “Ừ thì PBC nhìn Va-ren
sửng sốt cả người”
- Lời bình của tác giả trước hiện
tượng im lặng, dửng dưng của
PBC đã thể hiện giọng điệu ntn và
điều đó có ý nghĩa gì ?
- Qua sự im lặng của PBC và lời
bình của tác giả về sự im lặng đó,
- Kẻ phản bội không biết nhục lại còn trâng tráo thuyết phục PBC theo gương mình, theo gương những kẻ đã từng phản bội lí tưởng, phản bội dân tộc chỉ vì lợi ích cá nhân
- Thể hiện sự vuốt ve, dụ dỗ, bịp bợm một cách rất trắng trợn của Va-ren
- Ô! Ông nghe tôi, ông PBC này !
- Nhưng sao thế, ông hãy nhìn tôi này, ông PBC !
- Sửng sốt ! * vì lần đầu tiên bị PBC đối xử lạnh nhạt đến khinh bỉ
* vì không hiểu sao PBC lại không nhận sự ưu đải để có cuộc đời sung sướng mà lại chịu ngồi tù, chịu bị gông xiềng
- Dùng hình thức im lặng, phớt lờ, coi như không có Va-ren trước mặt
- Qua đó bộc lộ thái độ khinh bỉ và bản lĩnh kiên cường trước kẻ thù
- HS đọc lời bình
- Giọng điệu hóm hỉnh mỉa mai, góp phần làm rõ thêm thái độ, tính cách của PBC
- Người CM vĩ đại có khí phách
- Lời nói, hành động mâu thuẩn nhau
- Ngôn ngữ độc thoại
- Va-ren là kẻ phản bội nhục nhã, là bịp bợm một cách rất trắng trợn Đó là trò lố bịch nhất
2 Nhân vật
Châu:
Trang 5em thấy gì về khí phách, tư thế của
PBC trước Va-ren?
Hoạt động 5: Tìm hiểu đoạn kết
và lời tái bút
GV cho HS đọc đoạn kết và lời tái
bút
- Theo em, ví thử truyện dừng lại ở
câu: “ chỉ là vì PBC không hiểu
Va-ren cũng như Va-ren không hiểu
PBC” thì có được không? Nhưng ở
đây lại có thêm đoạn kết và lời tái
bút ? Em hiểu giá trị ý nghĩa của
lời tái bút và đoạn kết ntn ?
GV: Nếu với lời kết ở trên, thái độ
khinh bỉ của PBC được thể hiện
bằng hình thức ứng xử là im lặng,
dửng dưng thì ở lời tái bút lại là
một hành động chống trả quyết
liệt: nhổ vào mặt Va-ren Như thế,
với kẻ thù phải có nhiều cách tỏ
thái độ Chỉ im lặng dửng dưng
chưa đủ, còn phải nhổ vào mặt nó
Cách dẫn truyện như thế thật hóm,
thật thú vị và quan trọng là làm
tăng thêm ý nghĩa của vấn đề
? Em có nhận xét gì giữa tính cách
của hai nhân vật?
? Số lượng lời văn dành cho việc
khắc họa tính cách của từng nhân
vật nhiều ít ntn?
Dụng ý nghệ thuật gì của tác giả?
hiên ngang, tư thế hào hùng không khuất phục
- HS đọc đoạn kết và lời tái bút
- Lời quả quyết của anh lính dõng và chi tiết về lời đoán thêm của tác giả làm tăng giá trị xác thực về câu chuyện hư cấu của tác giả và nâng cao khí phách cao đẹp, xem thường, khinh bỉ đối phương của PBC
- Lời tái bút là một hành động chống trả quyết liệt: nhổ vào mặt Va-ren
- Hai con người, hai lí tưởng, hai nhân cách hoàn toàn đối lập Toàn quyền là kẻ phản bội, nhục nhã
PBC là bậc anh hùng, cách mạng
vĩ đại, bất khuất
- Tác giả dành một số lượng từ ngữ lớn, hình thức ngôn ngữ trần thuật để khắc họa tính cách của Va-ren Còn với PBC, tác giả dùng sự im lặng Đây là phương thức nghệ thuật đối lập của tác giả, một bút pháp, một cách viết
- PBC là bậc anh hùng, cách mạng
vĩ đại, bất khuất
Trang 6Hoạt động 6: hướng dẫn tổng kết
? Em có nhận xét gì về giọng văn
và cách xây dựng câu chuyện, xây
dựng nhân vật của tác giả.
? Tác giả đã khắc họa được tính
cách của hai nhân vật Va-ren và
PBC ntn?
Hoạt động 7: HD luyện tập
? Em hiểu nghĩa của cụm từ “
Những trò lố” trong nhan đề tác
phẩm ntn?
vừa tả vừa gợi rất thâm thúy, sinh động, lí thú
HS đọc ghi nhớ Sgk/95
- Cụm từ “Những trò lố” trong nhan đề tác phẩm chính là xuất phát từ ý muốn trực tiếp vạch trần hành động lố lăng, bản chất xấu
xa của Va-ren
III Tổng kết:
Ghi nhớ Sgk/95
IV Luyện tập:
HS trả lời miệng
4 Củng cố : HS đọc bài đọc thêm trang 95, 96.
5 Dặn dò : - Học bài, học ghi nhớ.
- Soạn bài mới: “Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu: Luyện tập (TT)
Trang 7Tiết 111 DÙNG CỤM CHỦ - VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU:
NS:
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Củng cố kiến thức về việc dùng cụm Chủ - Vị để mở rộng câu
- Bước đầu biết cách mở rộng câu bằng cụm Chủ - Vị
B Phương tiện thực hiện:
1 Chuẩn bị :
- GV: Sgk - Sgv, bảng phụ, thiết kế bài dạy
- HS: phân tích quy nạp, bình, tích hợp
2 Phương pháp: Làm miệng, hỏi đáp, làm theo nhóm.
C Tổ chức bài học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ: Dùng cụm Chủ - Vị để mở rộng câu.
- Thế nào là dùng cụm Chủ - Vị để mở rộng câu? Em hãy phân tích cấu tạo của cụm danh từ và cấu tạo của phụ ngữ trong cụm danh từ của câu sau: Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có
- Kể các trường hợp dùng cụm C - V để mở rộng câu Cho 1 ví dụ
3 Bài mới:
a)- Giới thiệu bài:
b)- Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Nhắc lại kiến thức
GV yêu cầu 2 HS đọc lại phần ghi nhớ của tiết dùng cụm Chủ - Vị để mở rộng câu ở bài 25 - Sgk / trang 68, 69
Hoạt động 2: Làm bài tập (trang 96 - 97 Sgk)
Bài tập 1: a/ Có một cụm C - V làm chủ ngữ (khí hậu nước ta ấm áp) và một cụm C-V làm phụ ngữ trong cụm động từ cho phép (ta quanh năm trồng trọt ).
b/ Có hai cụm C - V làm phụ ngữ cho danh từ khi và một cụm C - V làm phụ ngữ cho động từ nói (tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay).
c/ Có hai cụm C - V làm phụ ngữ cho động từ thấy.
Bài tập 2: Gộp các câu cùng cặp thành một câu có cụm C-V làm thành
phần câu hoặc thành phần của cụm từ
a, Chúng em học giỏi làm cho cha mẹ và thầy cô rất vui lòng
b, Nhà văn Hoài Thanh khẳng định rằng cái đẹp là cái có ích.
Trang 8c, Tiếng Việt rất giàu thanh điệu khiến lời nói của người Việt Nam ta
du dương, trầm bổng như một bản nhạc
d, Cách mạng tháng Tám thành công đã khiến cho ca hát tiếng Việt có một bước phát triển mới, một số phận mới.
Bài tập 3: Gộp mỗi cặp câu hoặc vế câu thành một câu có cụm C- V làm
thành phần câu hoặc thành phần của cụm từ:
a, Anh em hòa thuận khiến hai thân vui vầy.
b, Đây là một cảnh rừng thông ngày ngày biết bao nhiêu người qua lại.
c, Hàng loạt vở kịch như “ Tay người đàn bà “, “ Giác ngộ”, “ Bên kia sông Đuống “ , ra đời đã sưởi ấm cho ánh đèn sân khấu ở khắp mọi miền đất
nước
4 Củng cố: Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu.
5 Dặn dò: Về nhà đặt mỗi trường hợp một câu về cách dùng cụm C - V để
mở rộng câu - Soạn : Luyện nói: Bài văn giải thích một vấn đề Mỗi tổ làm một đề (Tổ 1: Đề 1; Tổ 2: đề 2; Tổ 3: đề 3; Tổ 4: đề 4)
Trang 9Tiết 112 LUYỆN NÓI : BÀI VĂN GIẢI THÍCH MỘT VẤN ĐỀ
TLV
NS
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Nắm vững hơn và vận dụng thành thạo hơn các kĩ năng làm bài văn lập luận giải thích, đồng thời củng cố những kiến thức xã hội và văn học có liên quan đến bài luyện tập
- Biết trình bày miệng về một vấn đề xã hội (hoặc văn học), để thông qua đó, tập nói năng một cách mạnh dạn, tự nhiên, trôi chảy
B Phương tiện thực hiện:
1 Chuẩn bị :
Thầy : SGK, SGV, Trò: chuẩn bị bài viết ở nhà
2 Phương pháp: Hướng dẫn học sinh chủ động trình bày bài viết đã chuẩn
bị ở nhà Nói rõ ràng, mạch lạc
C Tổ chức bài học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài soạn của học sinh
3 Bài mới:
a)- Giới thiệu bài:
b)- Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Kiểm tra sự chuẩn bị
ở nhà của học sinh
- GV cho HS nhắc lại dàn ý chung
của bài văn giải thích
- GV ghi 4 đề lên bảng
- GV cho HS đọc 4 đề và phần gợi
ý trong Sgk (5’)
Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS
luyện nói
- Giọng nói: Nói rõ, nói to đủ cho
cả lớp nghe được (tránh nói lí nhí)
- Ngữ điệu: sống động, diễn cảm.
- Tư thế, điệu bộ: Đứng tự nhiên
trước lớp, nét mặt tươi tắn, mắt nhìn
HS chuẩn bị phần bài tập ở nhà vào vở bài tập (mỗi tổ một đề theo thứ tự)
- Dàn ý chung văn giải thích
1 Mở bài:
- Giới thiệu xuất xứ
- Trích dẫn đề
- Nêu nội dung, ý nghĩa chung của vấn đề
2 Thân bài:
- Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng của từng từ ngữ, từng vế câu trước
- Giải thích nghĩa đen, bóng của cả câu, của toàn nhận định
Cho HS ghi dàn
ý chung vào vở
1 Mở bài:
2 Thân bài:
Trang 10vào mọi người.
- 15’ đầu GV cho HS sinh hoạt nói
trong nhóm
- 20’ GV gọi HS đại diện nhóm, lên
nói bài của mình (có thể GV cho
HS nói từng đoạn)
(Có thể dùng ví dụ để giải thích)
- Chọn 1 số dẫn chứng để làm sáng rõ cho giải thích
- Chú ý dùng từ, cụm từ liên kết để lập luận chặt chẽ, mạch lạc
- Viết phải phù hợp với mở bài
3 Kết bài:
- Nhắc lại vấn đề giải thích (câu nói, câu tục ngữ )
- Khẳng định ý nghĩa, giá trị, bài học của vấn đề mang lại cho ta
3 Kết bài:
4 Củng cố: HS nêu yêu cầu chung của dàn ý bài văn giải thích.
5 Dặn dò:
- HS hoàn thiện dàn bài các đề còn lại mà các tổ đã chuẩn bị
- Soạn bài tiết 113: Ca Huế trên sông Hương