Giíi thiÖu bµi TiÕt häc h«m nay sÏ gióp c¸c em cñng cè nh÷ng hiÓu biÕt vÒ c¸ch lµm bµi v¨n lËp luËn giải thích và vận dụng những hiểu biết đó vào một việc làm mộtt bài văn giải thích cho[r]
Trang 1Ngày soạn: /3/2011 Ngày dạy: /3/2011
Tuần 27 Tiết 105-106
(Phạm Duy Tốn)
A Mục tiêu bài học: Học xong văn bản này, học sinh:
1/Kiến thức :
-S
- Hieồu ủửụùc giaự trũ hieọn thửùc, nhaõn ủaùo vaứ nhửừng thaứnh coõng ngheọ thuaọt cuỷa truyeọn
ngaộn “Soỏng cheỏt maởc bay”
-NT XD tình huống truyện nghịch lí
2/Kĩ năng:
- Đọc-hiểu một truyện ngắn hiện đại đầu thế kỉ XX
tăng cấp
-Kể tóm tắt truyện
3/Thái độ:
-Biết căm ghét xã hội bất công vô nhân đạo
B Chuẩn bị:
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn + ảnh tác giả
+ Học thuộc bài cũ
C Các bước lên lớp:
Trang 21 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: Tục ngữ có thể coi là văn bản nghị luận đặc biệt +9M không? Vì
sao?
3 Bài mới
Hoạt động 1* Giới thiệu bài
Văn xuôi quốc ngữ buổi đầu đã có sự đóng góp của PDT Truyện ngắn Sống chết mặc bay của ông là một trong những thành tựu đột xuất của dòng văn học hiện thực thuở sơ khai Tác phẩm 67 xem là một bông hoa đầu mùa của truyện ngắn hiện đại VN Trong chửụng trỡnh ngửừ vaờn THCS “ Soỏng cheỏt maởc bay laứ truyeọn ngaộn hieọn ủaùi ủửụùc hoùc ủaàu tieõn Muoỏn hoùc toỏt taực phaồm naứy chuựng ta phaỷi hieồu ủửụùc hai pheựp ngheọ thuaọt : tửụng phaỷn vaứ taờng caỏp maứ truyeọn ủaừ sửỷ duùng thaứnh coõng.
Hoạt động 2
* GV: Cho HS xem ảnh tác
giả
I Tìm hiểu chung:
- Quan sát chú thích * và nêu
hiểu biết của em về tác giả? - HS quan sát và trả lời ( Các bút danh: Ưu Thời Mẫn;
Đông 9ơng Sóc; Thọ An)
Ông sinh 1881 - m ất 25 tháng 2 năm
1924 *Quê: làng 9ợng Vũ, huyện
9ờng Tín, tỉnh Hà Tây
*Ông tốt nghiệp !9ờng thông ngôn,
vào làm việc tại Toà Thống sứ Bắc Kỳ
Sau đó đổi sang làm ở ngân hàng Đông Dơng, đ9M thời gian ngắn thì chuyển sang viết báo.
* Tác phẩm chính: Bực mình( truyện ngắn, 1914); Sống chết mặc bay khanh (truyện ngắn, 1919); N9P đời lắm lỗi (truyện ngắn, 1919)…
1/ Tác giả:
- PDT (1883- 1924)
Tây
- Sinh quán: Thôn Đông Thọ phố Hàng Dầu, Hà Nội
Em hãy nêu xuất xứ của tác
phẩm? -hs nêu thể loại,xuất xứ 2/ Tác phẩm: -Thể loại:-Truyện ngắn
HĐ này +9M đăng tải trên bấo Nam Phong số
18 Năm 1918
GV:Truyeọn ngaộn hieọn ủaùi xuaỏt hieọn muoọn trong lũch sửỷ vaờn hoùc (ủaàu 20) Truyeọn vieỏt baống vaờn xuoõi tieỏng vieọt hieọn ủaùi thieõn veà keồ chuyeọn (gaàn guừi vụựi kyự) vụựi sửù vieọc, coỏt truyeọn phửực taùp, hửụựng vaứo vieọc khaộc hoùa hieọn tửụùng, phaựt hieọn baỷn chaỏt trong quan heọ nhaõn sinh hay ủụứi soỏng taõm hoàn cuỷa con ngửụứi ẹaởc bieọt coỏt truyeọn thửụứng ngaộn dieón ra trong haùn cheỏ
Theo em cần đọc văn bản với
giọng đọc 9 thế nào?
GV đọc 1 đoạn sau đó gọi
HS: Chú ý phân biệt các giọng
đọc: kể, tả, giọng các nhân vật
Trang 3Hs đọc.
Hãy tóm tắt truyện khoảng 7
câu?
- HS đọc
- HS tóm tắt
Giaựo vieõn goùi hoùc sinh toựm taột truyeọn
Truyeọn xaừy ra ụỷ Baộc Boọ, vaứo luực 1 giụứ ủeõm, nửụực soõng Nhũ Haứ leõn to quaự, khuực ủeõ X, thuoọc phuỷ X chuaồn bũ vụừ Nhửng caựch ủoự khoõng xa, trong ủỡnh, ủeứn thaộp saựng trửng, nha leọ, lớnh traựng keỷ haàu ngửụứi haù cho quan phuù maóu ủaựnh toồ toựm Trửụực tIõn nguy caỏp ủeõ vụừ, quan phuù maóu, nha laùi tieỏp tuùc ủaựnh toồ toõm thụứ ụỷ trửụực caỷnh tửụùng nhoỏn nhaựo lo sụù cuỷa daõn chuựng vaứ cuoỏi cuứng khuực ủeõ aỏy vụừ Nhaõn daõn laõm vaứo tỡnh traùng “nghỡn saàu, muoõn thaừm
Theo em văn bản có thể chia
làm mấy phần? Nội dung của
từng phần?
- Từ đầu hỏng mất -> Nguy cơ
b Tiếp điếu mày-> Cảnh quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm trong khi đi hộ đê
c - còn lại:Cảnh đê vỡ, nhân dân lâm vào tình trạng thảm sầu
Bố cục: 3 phần
- Tác giả đã giới thiệu cảnh
nhân dân vật lộn !9P nguy
cơ đê vỡ vào thời gian không
gian, địa điểm?
: -
trong !"
) +,
- Các chi tiết đó gợi một
- Tên sông +9M nói cụ thể
ghi bằng kí hiệu Điều đó thể
hiện dụng ý gì của tác giả?
- HS trả lời
Thời gian: Gần một giờ đêm
- Không gian: Trời 96 tầm tã, 9P sông Nhị Hà lên to
- Địa điểm: khúc sông làng X , Thuộc xã phủ, hai ba đoạn đã thẩ lậu
* Tỡnh " : HS: Tác giả muốn bạn đọc hiểu câu chuyện này không chỉ xảy ra
ở một nơi mà có thể là phổ biến ở nhiều nơi ở 9P ta
1 Cảnh đê sắp vỡ:
-Tỡnh vụ cựng nguy nan , /0 12
- Em có nhận xét gì về phần
mở truyện - Ngay những dòng đầu truyện đã tạo nên tình huống căng thẳng để
từ đó các sự việc liên tiếp sẽ xảy ra
2 Cảnh trên đê và cảnh trong đình trước khi đê vỡ:
a Cảnh trên đê:
Trang 4giả miêu tả 9 thế nào?
Khụng khớ quang trong
% 6, miờu 6
nào ? Trong lỳc dõn =
8* " nhỏo > ? * thỡ
quan @ < ?
A$ chi nào trong
B C miờu D:
EF dựng sinh quan
2 trong khi = 8 là gỡ?
-Ngoài trời m96 tầm tã n9P
sông dâng cao
-Không khí: Tĩnh mịch, nghiêm trang, nhàn nhã,
-Dáng ngồi uy nghi, chễm chệ, gọi ng9F hầu gãy, gọi
điếu đóm, tiếng quan truyền…
Đồ dùng: Toàn bằng vàng bạc ngà-> xa hoa quí phái Bỏt 12 6H phốn + Quang đánh tổ tôm : lúc mau lúc khoan , ung dung ầm ĩ , khi 6H , khi nói , vui
-Trong đình vững chãi, đèn sáng, đê vỡ cũng không sao hoang mang căng thẳng
-Trăm nghìn ng9F đội m96 ngập d9P bùn, 9P nh9 chuột, đói rét và kiệt sức -Tay không ,rét 9P
dàng
-Âm thanh : " ) liờn thanh , " O vụ F , 6H xao xỏc Q nhau
- Em hiểu điều gì về tính
cách của quan phủ qua thái
độ của y?
- Qua cách miêu tả gợi lên
9 thế nào?
->- Chứng tỏ một cuộc sống sang trọng, rất cỏch biệt với cuộc sống lầm than cơ khổ của nhõn dõn
- Thiờn tai đang từng bước giỏng xuống đe dọa cuộc sống của người dõn
? - Ngôn ngữ miêu tả có gì
đặc biệt? bõm, $9P 9P xao xác, tầm tã,
cuồn cuộn) Kết hợp ngôn ngữ
biểu cảm (than ôi, lo thay, nguy thay)
AB & : 6 2 , RB kờ , > 12 ->Làm O !& rừ tớnh
1 6@ quan 2 và 7
6H dõn
?Thái độ của t/g +9M thể
hiện ntn? * Thỏi = F 7 , +U lo V
+, hói cho tỡnh 6H dõn trong 7 thiờn tai
GW 7 U .2 – bỡnh &
?Các em hãy miêu tả lại cơn
Trang 5?Cảm nhận của em ntn?
- Bức tranh 1 miêu tả cảnh
gì? Đọc đoạn văn miêu tả
cảnh ấy?
- Cảnh đê vỡ để lại trong em
- Theo em nguyên nhân nào
dẫn đến tình trạng sầu thảm
ấy?
- Hình ảnh tên quan hộ đê
cho em hiểu gì về bọn quan
lại sau chế đề phong kiến cũ?
Hóy [ ra cỏc 26
!W 6, +\ #] trong
-hs đọc-nêu các chi tiết
- gà chú trõu bũ kờu vang phớa
- 6_ tràn lờnh lỏng
- xoỏy thành -nhà trụi lỳa &2
- /L +" khụng ` @ , 6H
khụng chụn YY/W sao cho P !
+Thỏi = !Q nha :
run 7 &2 +Thỏi = quan 2] 7b - H
núi : ụng cỏch O , ụng ! tự chỳng mày , O O nú ra
- c\ [ : quay vào vỏn bài ngài #@
xoố vỏn bài : ự thụng tụm , chi chi , . mày
SA 7 vui tàn ! , phi nhõn
quan 2] 7b
-hs nêu
3 Cảnh đê vỡ:
AB & : B kờ , > 12 , 6 2 ,
!W 7 U .2 Làm cho cõu B càng
Q càng 12 #b , nỳt V càng , mõu b càng !M 0 _ cao trào ,Tõm lớ nhõn
Hoạt động 4
Chúng ta cần ghi nhớ điều gì
về nghệ thuật của tác phẩm? 1 Nghệ thuật: Vận dụng phép
III/Tổng kết
Trang 6- Theo em giá trị hiện thực và
nhân đạo của truyện +9M thể
hiện 9 thế nào?
Gọi hs đọc ghi nhớ
sinh động
2 Nội dung:
- Hiện thực: Phản ánh sự đối lập trong cuộc sống và tình trạng
của tác giả !9P cuộc sống lầm than cơ cực của nhân dân, !9P
thiên tai và thái độ vô trách nhiệm của bọn cầm quyền
Ghi nhớ Hoạt động 5 4 Củng cố:
- HS lên bảng điền bảng phụ, lớp nhận xét và chỉ rõ ngôn ngữ ấy +9M thể hiện ở câu,
đoạn văn nào
Hãy đánh dấu (+) vào cột có, dấu (-) vào cột không trong bảng sau:
Bài t ập 1 – 83/SGK
i
Ngụn ng$ đ"i thoi
Ngụn ng$ đ=c thoi n=i tõm
Ngụn ng$ nhõn v&t
Ngụn ng$ ng6Hi dbn truyBn
Ngụn ng$ biWu cm Ngụn ng$ miờu t
Ngụn ng$ tU sU
Khụng Cú
Hỡnh thức ngụn ngữ
& nhúm
So sỏnh = dung cõu B và cảnh chống lũ ngày nay e D , cho ! ngày nay , nhà 6_ ta C quan tõm , giỳp f nhõn dõn " thiờn tai và giỳp f nhõn dõn !M thiờn tai 6 nào ?
5.Hướng dẫn học tập:
- Nắm vững các nội dung đã học về văn bản
- Chuẩn bị bài: cách làm bài văn lập luận giải thích
***********************************************************************
Ngày soạn: 9/3/2011 Ngày dạy: 12/3/2011
Trang 7Tiết 107 Cách làm bài văn lập luận giải thích
A Mục tiêu bài học: Học xong bài này,học sinh:
1/Kiến thức :
để việc học cánh làm bài có cơ sở chắc chắn,
2/Kĩ năng:
>9P đầu nắm +9M cách thức cụ thể trong việc làm một bài văn lập luận giẩi thích, những
điều cần $9 ý và những lỗi cầnh tránh trong lúc làm bài
3/Thái độ:
- -Có ý thức học bài
-B Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn +.Chuẩn bị bảng phụ để viết ví dụ
- Học sinh: + Soạn bài
+ Học thuộc bài cũ và làm bài tập
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
thích trong văn nghị luận?
3 Bài mới
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
- HS đọc đề bài
* Đề bài: giải thích câu tục ngữ "Đi một ngày đàng học một sang khôn"
I Các bước làm bài văn lập luận giẩi thích
- Muốn làm +9M bài văn
ta phải làm gì?
- Đề bài yêu cầu gì?
- Theo em làm thế nào để
hiểu +9M ý nghĩa chính xác
và đầy đủ của câu tục ngữ?
thích tại sao đi một ngày
đàng học một sàng không
không? vì sao?
- Em rút ra kết luận gì về
- Yêu cầu của đề: giải thích câu tục ngữ
- Nội dung: khuyên ta đi đây
đó để mở rộng tầm nhìn, sự hiểu biết
- Câu tục ngữ có ý nghĩa 9 thế nào?
- Vì sao đi một ngày đàng học một sàng khôn?
- Chúng ta phải đi 9 thế nào? Học ra sao?
1 Tìm hiểu đề :
2 Tìm ý:
đọc sách báo, tra từ điển,
tự mình suy nghị thêm
Trang 8việc tìm hiểu đề, tìm ý cho
bài văn?
- Cần giải thích để hiểu rõ, hiểu sâu câu tục ngữ
- Bài văn giải thích có nên
gồm 3 phần chính giống 9
bài văn chứng minh không?
- HS lập dàn ý ra giấy nháp,
đọc và nhận xét
- Phần mở bài nêu ý gì? Có
giống mở bài trong bài văn
lập luận chứng minh không?
- Phần thân bài phải làm
nhiệm vụ gì?
- Sắp xếp các ý trong phần
thân bài 9 thế nào cho hợp
lý?
- Phần kết bài trong bài văn
giải thích phải làm nhiệm vụ
gì?
a) Mở bài:
- Đề cao sự cần thiết và vai trò to lớn của việc đi vào
- Trích câu tục ngữ
b) Thân bài:
* Giải thích câu tục ngữ
- Nghĩa đen:
+ Đi một ngày là đi đâu?
+ Một sàng khôn là gì?
- Nghĩa bóng: Câu tục ngữ đúc kết một kinh nghiệm về nhận thức: phải đi vào cuộc sống thì mới mở mang hiểu biết
- Liên hệ với các câu ca dao tục ngữ khác:
- Đi một bữa chợ học một mớ khôn
- Đi cho biết đó biết đây
ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn
* Vì sao lại đi một ngày đàng học một sàng khôn? Lợi ích- Đi 9 thế nào?- Học 9 thế nào?
- Kiến thức cuộc sống rất rộng lớn: chúng ta học thầy, học bạn, học trong sách vở 96 đủ, phải học trong cuộc sống Vì nhân dân là ông thầy vĩ đại của mỗi chúng ta
- Đi rộng, biết nhiều, tầm mắt +9M mở rộng, tiếp xúc
biết xa lánh cái xấu học cái hay
- Cách học 9 thể là cách học đi đôi với hành
* Chúng ta phải đi và học 9 thế nào?
- Tham gia hoạt động ngoại khoá, cắm trại
- Đi tham quan những danh lam thắng cảnh của đất 9P&
- Học cái hay, cái tốt
- Xa lánh điều xấu, điều dở c) Kết luận:
- Khẳng định lại ý nghĩa câu tục ngữ
- Chúng ta cần xác định cho mình đi đâu và học 9 thế nào cho +9M nhiều tri thức nhất
Quan sát cách mở bài trong
Trang 9- Làm thế nào để đoạn đầu
của thân bài liên kết với mở
bài?
- Đoạn giải thích nghĩa đen
và nghĩa bóng của câu tục
ngữ 9 thế nào?
- Đoạn giải thích nghĩa sâu
cần giải thích 9 thế nào?
- Đoạn khái quát phần thân
bài nên có những ý gì?
- Nếu mở bài theo cách đi từ
chung đến riêng thì các đoạn
phần thân bài 9 ở SGK có
phù hợp không?
- Kết bài ở SGK đã cho thấy
vấn đề +9M giải thích xong
96N
- Có phải mỗi đề văn chỉ có
một cách kết bài duy nhất?
- Có nhiều cách mở bài, tuỳ thuộc kĩ năng của mỗi
- Không phù hợp vì vậy thân bài cần phù hợp với mở bài để bài văn thành một thể thống nhất
- Có nhiều cách kết bài
- Đi thẳng vào vấn đề
- Đối lập hoàn cảnh với ý thức
- Nhìn từ chung đến riêng
b Viết thân bài:
- Viết đoạn giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ
- Viết đoạn giải thích nghĩa sâu của câu tục ngữ
- Viết đoạn khái quát
c viết phần kết
đọc và sửa chữa?
này?
5 Đọc và sửa:
Bài học hôm nay ta cần ghi
-hs thực hiện II/Luyện tập
Bài tập: Giải thích câu tục ngữ: “Tốt gỗ hơn tốt 9P sơn”
4.Củng cố:
-GV yêu cầu hs đọc lại nội dung ghi nhớ
5 Hướng dẫn học tập:
- Học thuộc ghi nhớ
- - Chuẩn bị tiết Luyện tập giải thích
*************************************************
Ngày soạn: Ngạy dạy:
A Mục tiêu bài học: Học xong bài này, học sinh:
1/Kiến thức :
- Củng cố chắc chắn hơn nữa những hiểu biết về cách làm bài văn giải thích
2/Kĩ năng:
Vận dụng những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn giải thích cho một nhận định, một
ý kiến về một vần đề quen thuộc với đời sống của các em
Trang 103/Thái độ:
-ý thức lập dàn bài
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
- Học sinh: + Soạn bài
+ Học thuộc bài cũ và chuẩn bị bài
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
Em hãy tìm hiểu đề cho đề bài: Giải thích câu: " Học, học nữa học mãi"
3 Bài mới
* Giới thiệu bài
Tiết học hôm nay sẽ giúp các em củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận giải thích và vận dụng những hiểu biết đó vào một việc làm mộtt bài văn giải thích cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề qyen thuộc với đời sống của các em.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
I Đề bài: Một nhà văn nói:
" Sách là ngọn đèn sáng bất
1 Tìm hiểu đề và tìm ý:
- Nhắc lại những yêu cầu tìm
hiểu đề và tìm ý?
- Đề yêu cầu giải thích vấn
đề gì?
- Làm thế nào để nhận ra yêu
cầu đó?
- Để đạt +9M yêu cầu bài
làm cần có những ý gì? ( Có
thể đặt câu hỏi )
- Hs nhắc lại yêu cầu tìm hiểu đề và tìm ý
- Căn cứ vào những từ ngữ
quan trọng vào hoàn cảnh
mà nhận định nêu trong
đề bài +9M nói ra
- Trình bày ý kiến cá nhân
- Nhận xét
* Tìm hiểu đề:
- Thể loại: Giải thích một vấn đề trong đời sống
- Nội dung: Vai trò của sách đối với trí tuệ con
* Tìm ý:
- Câu nói đó có ý nghĩa 9 thế nào?
- Tại sao sách là ngọn đèn
- Chúng ta phải làm gì để thể hiện lời khuyên đó?
2 Lập dàn bài:
- Nhắc lại yêu cầu của việc
lập dàn bài?
- Yêu cầu HS lập dàn ý
- Nhắc lại bố cục của dàn bài
- 1 hs trình bày dàn ý trên
bảng
- Từng cặp trao đổi dàn ý đã
a Mở bài:
- Câu dẫn: ý nghĩa của sách
- Trích dẫn: " Sách là ngọn đèn sáng nất diệt của trí tuệ
... data-page="8">việc tìm hiểu đề, tìm ý cho
bài văn?
- Cần giải thích để hiểu rõ, hiểu sâu câu tục ngữ
- Bài văn giải thích có nên
gồm phần giống 9
bài văn. .. class="text_page_counter">Trang 7< /span>
Tiết 1 07< /b> Cách làm văn lập luận giải thích
A Mục tiêu học: Học xong này ,học sinh:
1/Kiến... tục ngữ khác:
- Đi bữa chợ học mớ khôn
- Đi cho biết biết
nhà với mẹ biết ngày khơn
* Vì lại ngày đàng học sàng khơn? Lợi ích- Đi 9 nào ?- Học 9 nào?
- Kiến