Thái độ : Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh TÞnh.. - G[r]
Trang 1Tuần 1 Ngày soạn:
Tiết:1 Ngày dạy:
Bài 1 Văn bản: Tôi đi học
( Thanh Tịnh )
I Mục tiêu cần đạt :
bản tự sự qua ngòi bút của Thanh Tịnh
2 Kĩ năng : - Rèn kĩ năng đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu
đầu tiên của bản thân
3 Thái độ : Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về
Thanh Tịnh
II Chuẩn bị.
- Học sinh: Chuẩn bị SGK , vở ghi Soạn bài ở nhà theo các câu hỏi phần Đọc – hiểu v
III Tiến trình lên lớp
1.ổn định tổ chức lớp.(1phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5phút)
hãy tóm tắt lại văn bản đó
G/v nhận xét – Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
3 Bài mới.
GV giới thiệu bài , ghi đầu bài lên bảng
T/g
10'
Cho học sinh đọc chú thích * SGK tr8
?Qua phần chú thích * em hãy tóm tắt về
nhà văn Thanh Tịnh
viết theo thể loại gì? Xuất xứ ?
I Giới thiệu tác giả,văn bản
1-Tác giả.
Thanh Tịnh(1911-1988)
các thể loại thơ , truyện
- Các sáng tác của ông toát lên vẻ
đẹp đằm thắm , tình cảm êm dịu trong trẻo
2-Văn bản.
-Truyện ngắn mang đậm tính tự truyện
-In trong tập “Quê mẹ-1941”
Trang 215'
10'
? n Q thức biểu đạt chính của văn bảm
này là gì
S dẫn học sinh đọc văn bản
+Đoạn văn diễn tả dòng tâm trạng của nhân
vật “tôi” nên cần đọc với giọng thay đổi
theo dòng tâm trạng của nhân vật
Cho học sinh đọc văn bản
Cho G\V: Cho học sinh tìm hiểu chú thích 2,3,7
Chú ý chú thích “Ông đốc;Lạm nhận
-Lạm nhận:nhận quá đi, nhận vào mình
những phần, những điều không phải của
mình
trong bài?
-Những cảnh cuối thu đã khiến tác giả nhớ
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi”
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi” khi
nghe tên mình, khi phải rời tay mẹ vào lớp
+ Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi”lúc
ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học
đầu tiên
?Em hãy nêu những sự việc (hoàn cảnh và
HS trao đổi trong bàn , xác định các sự
việc
Gọi 2-3 HS trả lời – GV thống nhất
?Vì sao vào thời điểm đó tác giả lại nhớ về
-Kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với biểu cảm
II.Đọc và tìm hiểu chung
1-Đọc.
2-Tìm hiểu chú thích
3-Bố cục.
III:-Phân tích.
1-Khơi nguồn nỗi nhớ
- Sự biến chuyển của cảnh vật sang thu : Lá ngoài - rụng nhiều, mây bàng bạc
- Hình ảnh mấy em nhỏ núp LS Thời điểm khai giảng hàng
Trang 3IV.Củng cố (3phút)
Tuần 1 Ngày soạn:
Tiết 2 Ngày dạy:
Văn bản: Tôi đi học (Tiếp)
-Thanh
Tịnh-I Mục tiêu. (7 tiết 1)
II Chuẩn bị:
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo
III Tiến trình bài dạy.
1 ổn định tổ chức lớp.(1phút)
2 Kiểm tra bài cũ.(5phút)
? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và tác phẩm “ Tôi đi học”
?Hãy phân tích diễn bến tâm trạng của nhân vật “ Tôi”-,khi cùng mẹ đi đến Giáo viên nhận xét, cho điểm
3 Bài mới.
T/g
III.Phân tích văn bản
2 Những hồi vật “tôi”
?Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ về
thế nào?
?Để diễn tả tâm trạng đó tác giả đã sử dụng
những từ ngữ thế nào? Em hãy phân
tích giá trị biểu cảm của những từ ngữ đó?
năm
-Tâm trạng: Náo nức, mơn man,
Cảm xúc chân thực, cụ thể góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại
Trang 49'
9'
giả miêu tả thế nào
- “Những cảm giác trong sáng ấy lại
nảy nở…bầu trời quang đãng
? Những hình ảnh, chi tiết nào trong văn bản
- “Buổi mai hôm ấy …Mẹ tôi lắm tay tôi
…Con - này tôi đã quen đi lại lắm
lần…có sự thay đổi lớn :hôm nay tôi đi học”
- “Tôi có ý nghĩ
?Khi kể truyện trong đoạn văn này tác giả sử
dụng nghệ thuật gì.Em có nhận xét gì về
nghệ thuật này?
Cảm giác và tâm trạng của nhân vật lúc này
ra sao.?
nào quần áo cũng sạch sẽ Q mặt vui
“đâm ra lo sợ vẩn vơ… bỡ ngỡ đứng nép bên
- thân
?Khi nghe thấy tiếng trống và khi nghe đến
tên mình nhân vật tôi đã có tâm trạng gì?
dội cả lòng”cảm thấy mình chơ vơ , vụng về
lúng túng
?Vì sao nhân vật tôi lại bất giác dúi đầu vào
lòng mẹ nức nở khóc khi sắp vào lớp?
?Qua tìm hiểu trên em thấy nhân vật tôi là
một cậu bé thế nào Cậu có phải là
- yếu đuối không ?
-Vì xa lạ sợ hãi của một cậu bé nông thôn
rụt rè ít tiếp xúc với đám đông… không phải là một cậu bé yếu đuối
a-Tâm trạng của nhân vật “tôi”
khi cùng mẹ trên
- Có sự thay đổi lớn cả về nhận thức và hành động
- Cách kể truyên nhẹ nhàng , miêu tả những cảm giác bằng những lời văn giàu chất thơ , hình
ảnh so sánh đầy thơ mộng
b -Tâm trạng và cảm giác của nhân vật “tôi” khi trên sân mình vào lớp
náo nức , vui vẻ cũng rất trang trọng
- Cảm giác : xa lạ , ngùng , e sợ
- Tâm trạng : hồi hộp -> Cảm giác nhất thời
Dùng lối so sánh , từ ngữ
Trang 510'
6'
?Em có nhận xét gì về cách miêu tả tâm
trạng của nhân vật tôi.?
trạng thế nào.?
-Nhìn cái gì cũng thấy mới,thấy hay hay,
cảm giác lạm nhận (nhận bừa)-Chỗ ngồi kia
là của riêng mình, nhìn bạn mới quen mà
thấy quyến luyến ;
?Hình ảnh một con chim liệng đến đứng
trên bậc cửa sổ hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ
cánh bay đi có phải đơn thuần chỉ có nghĩa
thực hay không.Vì sao.?
tiếc những ngày trẻ thơ chơi bời tự do đã
cuộc đời-Làm học sinh
?Dòng chữ tôi đi học kết thúc truyện có ý
nghĩa gì?
?Em có nhận xét gì về thái độ cử chỉ của
những - lớn (Ông đốc;thầy giáo;phụ
huynh )đối với các em lần đầu tiên đi học?
-Ông đốc: Từ tốn, bao dung
-Thày giáo trẻ: Vui tính, giàu tình yêu
-Phụ huynh: Chu đáo, trân trọng ngày khai
?Qua hình ảnh,cử chỉ và tấm lòng của -
gì?
Cho học sinh đọc ghi nhớ
G/v nhấn mạnh ghi nhớ
? Nhận xét những thành công về NT của
truyện ?
miêu tả tâm trạng chính xác cảm xúc của nhân vật
c -Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi ngồi vào trong lớp học.
- Thấy lớp học , bạn bè vừa mới lạ vừa quen thuộc , gần gũi
- Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ Dòng chữ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn và mở ra một thế giới mới Dòng chữ gợi cho ta hồi nhớ lại buổi thiếu thời, thể hiện chủ đề truyện
=> Trách nhiệm, tấm lòng của
IV Tổng kết :
1 Nghệ thuật :
- Miêu tả tinh tế , chân thực diễn biến tâm trạng nhân vật
“tôi”ngày đầu tiên đi học
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm , hình ảnh so sánh độc
- Giọng điệu trữ tình trong sáng
2 Nội dung : Tâm trạng hồi hộp
Trang 6? Nội dung chính của văn bản ?
VB có ý nghĩa gì ?
bao giờ quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh
- Gọi 1 HS đọc Ghi nhớ (SGK)
?Em hãy kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên
?Hãy nêu những cảm xúc của em khi đi tới
, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
“tôi” trong ngày đầu tiên đến
V.Luyện tập.
Kể những kỉ niệm trong ngày đầu tiên đến trừng ( kỉ niệm tiêu biểu nhất)
4 Củng cố.(4phút)
Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản “Tôi đi học” khi cùng mẹ tới
5 Hướng dẫn học bài (1phút)
- Học lại bài cũ
- Làm bài tập phần luyện tập
-Tuần 1 Ngày soạn:
Tiết 3 Ngày dạy:
Trang 7
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức : Học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
2 Kĩ năng : Rèn kĩ năng thực hành so sánh , phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa
3 Thái độ : Giáo dục học sinh sử dụng từ Tiếng Việt cho đúng
II Chuẩn bị:
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo.bảng phụ
- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa
III Tiến trình bài dạy.
1 ổn định tổ chức lớp.(1phút)
2 Kiểm tra bài cũ.(5phút)
?Em hãy nhắc lại kiến thức : Thế nào là từ đồng nghĩa? Thế nào là từ trái nghĩa? Lấy ví dụ cụ thể?
- Cho học sinh nhận xét
- Giáo viên nhận xét, cho điểm
3 Bài mới.
20'
G/v treo bảng phụ
Học sinh quan sát sơ đồ
? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp
hơn các từ “thú,cá, chim”
?Vì sao
-Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn nghĩa của
các từ “thú chim cá” vì: Từ “động vật” chỉ
chung cho tất cả các sinh vật có cảm giác và
?Nghĩa của từ “thú” rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ “voi Q*(
?Vì sao
-Nghĩa của từ “thú” rộng hơn nghĩa của các từ
“voi, Q*( vì từ “thú” có nghĩa khái quát ,
bao hàm tất cả các động vất có `Q sống
bậc cao , có lông mao,tuyến vú, nuôi con
bằng sữa …
?Nghĩa của từ “cá” rộng hay hẹp hơn nghĩa
của từ “cá thu, cá rô”
Vì sao.?
-Nghĩa rộng hơn vì : Phạm vi nghĩa của từ
“cá” bao hàm nghĩa các từ “cá rô,cá thu”
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.
1.Ví dụ.
2 Nhận xét.
-Nghĩa của từ “động vật” bao hàm cả phạm vi nghĩa của các
từ “thú chim cá”
…
-Nghĩa của từ “thú” bao hàm cả phạm vi nghĩa của các từ “voi, Q*(
- nghĩa từ “chim” rộng hơn vì : Phạm vi nghĩa của từ “chim” bao hàm nghĩa các từ “tu hú,
Trang 815'
?Nghĩa của từ “chim” rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của từ “tu hú, sáo”
Vì sao.?
?Nghĩa của các từ “thú, chim, cá” rộng hơn
nghĩa của các từ nào và đồng thời hẹp hơn
nghĩa của các từ nào?
?Qua phần tìm hiểu trên em hiểu thế nào là
một từ có nghĩa rộng và một từ có nghĩa hẹp
?Một từ có thể vừa có đồng thời nghĩa rộng và
?Vì sao
- Học sinh nêu
- Cho học sinh đọc Ghi nhớ
- G/v phân tích , nhấn mạnh ND mục ghi nhớ
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh thảo luận theo bàn
-Gọi học sinh trả lời sau khi đã thảo luận
-G/vnhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
sáo”
-Nghĩa của từ “thú, chim, cá” rộng hơn nghĩa của các từ “voi, Q* tu hú,sáo, cá rô,cá thu”
đồng thời hẹp hơn nghĩa từ
“động vật”
c Kết luận Ghi nhớ ( SGK / tr10)
II Luyện tập
1-Bài tập 1
a Y phục quần áo
quần đùi; q dài áo dài; sơ mi
b Vũ khí
súng bom
b.bi
2-Bài tập 2.
a chất đốt d.nhìn b.nghệ thuật c.thức ăn e.đánh
3-Bài tập 3.
a xe cộ: xe đạp; xe máy; ôtô…
b kim loại: đồng; sắt; vàng…
Trang 9G/v S dẫn cho học sinh làm bài
c hoa quả: cam; xoài; nhãn…
d họ hàng: họ nội; họ ngoại…
e mang: xách; đeo; gánh…
4-Bài tập 4.
a thuốc lào c bút
điện
b thủ quỹ d hoa tai
5-Bài tập 5.
+ Động từ có nghĩa rộng: khóc +Động từ có nghĩa hẹp: nức nở; sụt sùi
4 Củng cố.(3phút)
?Lấy ví dụ về từ ngữ có nghĩa rộng, ví dụ về từ ngữ có nghĩa hẹp, từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp
5 Hướng dẫn học bài.(1phút)
- Học lại bài cũ
- Làm hoàn chỉnh bài tập 5 SGK
- Chuẩn bị bài: 1- từ vựng
Tuần 1 Ngày soạn:
Tiết : 4 Ngày dạy:
tính thống nhất về chủ đề của văn bản
I Mục tiêu cần đạt
Trang 10bản
- Giáo dục học sinh có ý thức tích hợp với văn bản đã học
- Rèn cho học sinh biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
II Chuẩn bị:
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo
mới
III Tiến trình bài dạy.
1 ổn định tổ chức lớp.(1phút)
2 Kiểm tra bài cũ.(4phút)
G/v kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
Nhận xét chung về sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới.
T/g
8'
[@1 duy lại văn bản “ Tôi đi học”
học”
?Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc
nào trong thời thơ ấu của mình
?Hãy phát biểu chủ đề của văn bản
“Tôi đi học”
?Em hãy kể lại những kỉ niệm buổi tựu
? Từ các nhận thức trên, em hãy cho
biết chủ đề của văn bản là gì?
? Căn cứ vào đâu em biết văn bản “Tôi
đi học”nói lên những kỉ niệm của tác
I Chủ đề của văn bản.
1) Ví dụ :
Văn bản :Tôi đi học
2) Nhận xét :
- Nội dung : Những kỉ niệm về buổi
- Chủ đề : Trong cuộc đời mỗi -
giờ phai mờ trong kí ức… Nó làm cho con - ta xúc động khi nhớ nó
3) Kết luận :
trong toàn bộ văn bản
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
1) Ví dụ : Văn bản “Tôi đi học”
2) Nhận xét :
- Nhan đề văn bản “ Tôi đi học” cho phép dự đoán văn bản nói về chuyện
“Tôi” đi học
Trang 1112'
14'
- Nhan đề
- Các từ ngữ và câu văn
?Tìm và phân tích các từ ngữ, các chi
tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ
ngỡ của nhận vật tôi khi cùng mẹ tới
Cho HS minh hoạ :
+Hôm nay tôi đi học
+Hàng năm cứ vào
…ấy
+Hai quyển vở mới…nặng.
+Tôi …xuống đất.
-Trên - đi học
+Cảm nhận về con - : quen đi lại
lắm lần bỗng thấy lạ, đổi khác
+Thay đổi hành vi: lội qua sông thả
diều, đi ra đồng nô đùa chuyển thành
việc đi học, cố làm một học trò
thực sự
cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong
làng,chuyển thành xinh xắnoai nghiêm
khiến lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
+Cảm giác lúng túng, ngỡ ngàng khi
xếp hàng vào lớp Đứng nép bên -
thân, chỉ dám nhìn một nửa…
-Trong lớp học
Cảm giác bâng khuâng khi xa mẹ
…giờ nhớ nhà
G/v cho học sinh thảo luận các câu hỏi
sau
+Thế nào là tính thống nhất của văn
- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của “tôi” nên đại từ “Tôi”, các từ
lắp lại nhiều lần
- Các câu , các phần của văn bản đều nhắc tới kỉ niệm ngày đầu đi học
=> Cảm giác trong sáng nảy nở trong
Q tiện ngôn ngữ trong văn bản tập chung tô đậm, làm rõ
- Văn bản có sự nhất quán về cảm xúc của tác giả , có quan hệ chặt chẽ giữa nhan đề và bố cục , giữa các phần của
vb và các câu văn , từ ngữ
=> Văn bản có tính thống nhất chủ đề Thể hiện ở hai Q diện :
Hình thức
Nội dung
Trang 12bản?
+Tính thống nhất về chủ đề của văn
nào của văn bản?
+Làm thế nào để có thể viết một văn
bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề?
+H/s nêu
-Cho học sinh đọc ghi nhớ
-G/v nhấn mạnh 1số ý
- Tính thống nhất chủ đề của văn bản :
mọi chi tiết trong vb nhằm biểu hiện
trong văn bản , các đơn vị ngôn ngữ
đều bám sát vào chủ đề
- Điều kiện đẩm bảo : mối quan hệ chặt
chẽ giữa nhan đề và bố cục , giữa các
phần của văn bản và những câu văn , từ
ngữ then chốt
- Cách viết một văn bản đảm bảo tính
thống nhất chủ đề : Xác lập hệ thống ý
cụ thể , sắp xếp và diễn đạt các ý đó
cho phù hợp với chủ đề đã xác định
H/s đọc văn bảnm ở SGK
G/v S dẫn học sinh phân tích tính
thống nhất về chủ đề của văn bản
?Hãy cho biết văn bản trên viết về đối
và vấn đề theo một thứ tự thế nào.?
? Chủ đề của văn bản trên là gì?
G/v S dẫn học sinh phất hiện và
gạt bỏ ý lạc hoặc quá xa chủ đề
H/s thảo luận trong bàn điều chỉnh lại
các từ, các ý cho sát với yêu cầu của đề
bài
3) Kết luận :
( Ghi nhớ: SGK tr12)
III Luyện tập
1 - Bài tập 1.
văn bản “Rừng cọ quê tôi”
-Viết về : Rừng cọ quê tôi (Nhan đề) -Vấn đề: Tình cảm của - sông Thao với rừng cọ
-Theo thứ tự 3 phần:
+Mở bài: Niềm tự hào của - sông Thao về rừng cọ
+Thân bài: Nói về vẻ đẹp của rừng cọ +Kết bài: Tình cảm gắn bó của - dân sông Thao với rừng cọ
-Chủ đề:vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ
2 -Bài tập 2.
-ý (b); (d)
3 -Bài tập 3.