Đáp án:- Chủ đề của văn bản là đối tượng, vấn đề chính mà văn bản biểu đạt - Chủ đề của văn bản Tôi đi học tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ trong buổi đầu đến trường của nhân vật tôi..[r]
Trang 1Ngày giảng: Tiết:1.
tôi đi học
(Thanh Tịnh )
I.Mục tiêu.
1 Kiến thức - Cảm nhận tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
- Thấy ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi : vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
2 Kỹ năng - Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phân tích tâm
Trạng nhân vật
thân
II Chuẩn bị
- Giáo viên: sách giáo khoa, giáo án tài liệu tham khảo
- Học sinh Bài soạn , vở ghi
III.Tiến trình bài dạy.
1.ổn định tổ chức : (1phút) ………
2 Kiểm tra; (5phút)
? Kiểm tra vở bài soạn của HS
3 Bài mới.
Họat động1:.(1phút) Giới thiệu bài
Là học sinh ai cũng có lần đầu tiên
ngỡ vì mới lạ với thầy cô, bạn bè, lớp học
các em học hôm nay cũng đồng tâm
trạng với các em ngày đó
Hoạt động 2:.(20 phút) HDHS đọc,
tìm hiểu chú thích, bố cục văn bản
HS đọc, HS nhận xét, GV nhận xét?
? Gọi HS đọc phần chú thích?
?Trình bày những hiểu biết của em
về nhà văn Thanh Tịnh ?
?Nêu những nét cơ bản về tác phẩm
? Giải nghĩa các từ sau :
I Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục
1 Đọc
2 Tìm hiểu chú thích.
a.Tác giả.-Thanh Tịnh-Trần Văn
Ninh.(1911-1988) ở Huế
-Vừa dậy học, viết báo tham gia kháng chiến, vừa viết văn và làm thơ
b.Tác phẩm Tác phẩm “Tôi đi
học “ in trong tập Quê mẹ xuất bản năm 1941
c.Tìm hiẻu từ khó.
Trang 2-Lạm nhận? (nhận những điều
không phải của mình )
- Tại sao lớp 5 là lớp nhỏ nhất thời xa ?
?Văn bản đợc chia làm mấy phần, nội
dung chính của từng phần?
- Phần 1 Từ đầu đến t,ng bừng rộn rã:
Khơi nguồn nỗi nhớ
- Phần 2 Tiếp đến trên ngọn núi: Tâm
trạng và cảm giác của nhân vật tôi trên
đờng cùng mẹ tựu trờng
- Phần 3 Tiếp đến trong các lớp: Tâm
trạng và cảm giác của tôi khi đứng giữa sân
trờng, khi nhìn mọi ngời, các bạn
- Phần 4 Tiếp đến chút nào hết: Tâm trạng
của tôi khi nghe giọi tên và rời mẹ vào lớp
học
- Phần 5 Còn lại: Tâm trạng của tôi khi
ngồi vào chỗ của mình và đón nhận tiết học
đầu tiên
Hoạt động 3:.(14 phút) HDHS tìm
hiểu văn bản
? Văn bản Tôi đi học thuộc kiểu văn
bản nào đã học ?
-> Văn bản biểu cảm
?Nhân vật chính là ai ?
? Em chỉ ra đoạn văn mang tính tự sự
và đoạn văn mang tính miêu tả trong
văn bản ?
-> Đoạn đầu : Tự sự
-> Đoạn ba : miêu tả
? Nội dung chính của văn bản là gì ?
-> Bộc lộ tâm trạng nhân vật
ta tìm hiểu phần một?
đợc khơi nguồn vào thời điểm nào ?
tôi
> Cảnh thiên nhiên, con ngời, trờng
lớp, đều có sự thay đổi lạ thờng.: con
3 Bố cục.
II Tìm hiểu văn bản.
1.Khơi nguồn kỉ niệm của
“Tôi”trong ngày tựu ,<
-Thời điểm : Cuối thu ( Tháng 9
-Thiên nhiên : Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt : Mấy em bé rụt
Trang 3? Em hãy lí giải tại sao nỗi nhớ buổi
thời điểm đó?
đồng , tự nhiên giữa hiện tại và quá
khứ của bản thân
? Tại sao tôi lại cảm thấy cảnh vật
-> Vì chính lòng nhân vật tôi đang có
sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học.
? Em hãy phân tích giá trị biẻu cảm
của 4 từ láy tả cảm xúc đó?
-> Những từ láy sử dụng để tả
tâm trạng, cảm xúc của tôi khi nhớ
cảm giác trong sáng nảy nở trong
lòng
? Cảm giác và tâm trạng của tôi có
gũi, bổ sung cho nhau thể hiện cảm
xúc thực của tôi
- Tâm trạng : nao nức, mơn man,
-> Những cảm giác, kỷ niệm sâu sắc trong sáng nảy nở trong lòng
4 Củng cố (3phút)
? Cảm nhận của em về tâm trạng nhân vật tôi ở đầu đoạn văn ?
5 @, đẫn về nhà.(1phút)
? Đọc, tìm hiểu tiếp văn bản trên
* Những 23 ý, rút kinh nghiệm sau khi dạy.
………
………
………
………
………
………
Trang 4
Ngày giảng:
Tiết 2
Tôi đi học
(Tiếp)
I Mục tiêu:
1.Kiến thức - Cảm nhận tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
-Tâm trạng của nhân vật tôi khi cùng mẹ tới trờng và tại sân trờng ở lớp học
- Thấy ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi : vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
2 Kỹ năng - Rèn kỹ năng đọc diễn cảm, phân tích nội tâm nhân vật.
thân
II Chuẩn bị :
- Giáo viên : SGK, giáo án, tài liệu tham khảo
- Học sinh: Soạn bài , vở ghi
III.Tiến trình tổ chức dạy - học
1.ổn định tổ chức lớp : ( 1phút)
2 Kiểm tra bài cũ : (5phút)
nào?
Đáp án:
-Thiên nhiên : Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
-> Những cảm giác, kỷ niệm sâu sắc trong sáng nảy nở trong lòng
3 Bài mới
Hoạt động 1 (30 phút) HDHS Tìm
hiểu văn bản
I Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục
II Tìm hiểu văn bản.
1.Khơi nguồn kỉ niệm của
“Tôi”trong ngày tựu ,<
2 Tâm trạng của “ Tôi” trên con
,< cùng mẹ tới ,<
- Cảnh vật thay đổi
- Lòng tôi có sự thay đổi lớn-> tôi
đi học
- Năng niu mấy quyển vở, muốn bạn
-> Cảm giác, bỡ ngỡ, lạ lùng,
Trang 5? Những chi tiết nào diễn tả tâm trạng
->Sự chuyển biến tâm trạng từ háo
hức hăm hở sang bỡ ngỡ là sự
chuyển biến hợp quy luật tâm lí trẻ
em
? Khi nghe ông đốc đọc bản danh
nào?
?Khi chuẩn bị %U vào lớp học tâm
? Tâm trạng và cảm xúc của tôi khi
->Cảm giác nhận bừa chỗ ngồi, nhìn
đổi tự nhiên của tâm lí nhân vật
? Hình ảnh Một con chim liệng đến
đứng ben bờ cửa sổ , hót mấy tiếng
rụt rè rồi vỗ cánh bay cao gợi cho em
suy nghĩ gì?
-> Hình ảnh đó gợi nhớ, nhớ tiếc
những ngày trẻ thơ hoàn toàn chơi bời
tự do đã chấm dứt để %U vào giai
đoạn mới trong cuộc đời
->Các bậc phụ huynh chuẩn bị chu
tiên
thầy từ tốn bao dung, giàu tình
trong công tác giáo dục ?
->Vô cùng quan trọng.)
? Văn bản tôi đi học đã sử dụng
-> Miêu tả, tự sự, so sánh
? Gọi HS đọc ghi nhớ?
Hoạt động 2: ( 5phút) HDHS luyện
trang nghiêm, ngây thơ, non nớt
3 Tâm trạng và cảm giác của
“Tôi” khi đến ,<K vào lớp học.
- Tâm trạng: lo sợ, bỡ ngỡ, ngập ngừng, e sợ
- Đã lúng túng lại càng lúng túng hơn hồi hộp chờ nghe tên mình
- Dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
- Cảm giác cái gì cũng thấy lạ và hay hay
- Các em nhỏ đợc quan tâm chăm sóc, chu đáo của mọi ngời
.
* Ghi nhớ : SGK( T 9)
III Luyện tập.
Trang 6?Em hãy chỉ ra các chi tiết so sánh đã
sử dụng trong văn bản?
-> Những cảm giác trong sáng ấy nảy
9 mỉm 0 gữa bầu trời quang
đãng
-> Tôi không lội qua sông thả diều và
-> ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi
ngang trên ngọn núi
4 Củng cố (3 phút’)
5 @, dẫn về nhà.(1 phút’)
? Làm bài tập 2 SGK- 9
? Tìm và học thuộc bài hát ”Đi học” của Bùi Đình Thảo?
* Những 23 ý, rút kinh nghiệm sau khi dạy.
………
………
………
………
………
………
Ngày giảng: 28.8.2008 Tiết 3. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ I.Mục tiêu: 1.Kiến thức : Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ 2.Kỹ năng : rèn luyện duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng 3.Thái độ : tìm hiểu và yêu thích Tiếng Việt. II.Chuẩn bị: - GV: SGK, SGV, phiếu học tập - HS : Soạn bài III.Tiến trình tổ chức dạy và học 1.ổn định tổ chức (1phút) 2.Kiểm tra bài cũ:(5phút)
? Kiểm tra bài soạn của học sinh.?
Trang 73.Bài mới:
Hoạt động 1.(18 phút) HDHS tìm
hiểu từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ
nghĩa hẹp
? GV treo bảng phụ viết sơ đồ mục I
SGK?
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của các từ thú, chim,
cá? Vì sao?
? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ voi, ,5"? Vì
sao?
? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ tu hú, sáo? Vì
sao?
? Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ voi, ,5"? Vì
sao?
? Vậy em hiểu cấp độ khái quát của
nghĩa từ ngữ là gì?
* Hoạt động nhóm(5 phút)
- GV giao nhiệm vụ: Tìm các từ ngữ có
phạm vi nghĩa hẹp hơn từ cây, cỏ, hoa và
từ ngữ cónghĩa rộng hơn ba từ đó?
- Các nhóm tập trung giải quyết vấn đề
- Đại diện nhóm trả lời
- HS nhận xét-> GV nhận xét
? Gọi HS đọc phần nghi nhớ?
Hoạt động 2.(17 phút) HDHS luyện
tập
? Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát
của ngghĩa từ ngữ trong mỗi nhóm từ
sau?
* Hoạt động nhóm:( 5phút)
- GV giao nhiệm vụ: Tìm các từ có
nghĩa bao hàm trong phạm vi
nghĩa của mỗi từ ngữ có trong bài tập
3
- Các nhóm tập trung giải quyết vấn
đề
- Đại diện nhóm trả lời
I.Từ ngữ nghĩa rộng-Từ ngữ nghĩa hẹp
-Nghĩa rộng: Từ động vật
- - Nghĩa hẹp hơn từ động vật là từ thú, chim, cá.
- - Nghĩa hẹp hơn từ thú, chim, cá là
từ voi, tu hú, cá rô
*Ghi nhớ : SGK (T.10)
II.Luyện tập
1.Bài tập1.
2.Bài tập 2.
a Chất đốt
b Nghệ thuật
c Thức ăn
d Nhìn
e Đánh
3 Bài tập 3.
a Từ xe cộ bao hàm các từ xe đạp,
Trang 8- HS nhận xét -> GV nhận xét.
làm bài -> GV kiểm tra?
? Chỉ ra những từ ngữ không thuộc
phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ trong
bài tập 4?
xe máy, xe hơi
b Từ kim loại bao hàm các từ sắt,
đồng, nhôm
c.Từ hoa quả bao hàm các từ chanh, cam, chuối
d từ họ hàng bao hàm các từ họ
nội, nọ ngoại, bác, chú
e Từ amng bao hàm các từ xách, khiêng, gánh 4 Bài tập 4. a Thuốc lào b Thủ quỹ c Bút điện d Hoa tai 4 Củng cố.(3 phút) ? Thế nào là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ ? Cho ví dụ? 5.@, dẫn về nhà: (1 phút) ? Học bài và làm bài tập 5? ? Soạn bài: tính thống nhất về chủ đề của văn bản? * Những 23 ý, rút kinh nghiệm sau khi dạy. ………
………
………
………
………
……… Ngày giảng: 30.8.2008
Tiết 4
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức: HS hiểu chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn
bản
- Biết một số văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
2.Kỹ năng: Vận dụng kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói, viết đảm
bảo tính thống nhất về chủ đề
3.Thái độ: Yêu thích các thể loại văn học.
II.Chuẩn bị:
- GV: SGV, SGK, phiếu học tập
- HS: Bài soạn, đọc lại văn bản tôi đi học
Trang 9III.Tiến trình tổ chức dạy học:
1.ổn định tổ chức: ( 1 phút) 2.Kiểm tra bài cũ.(5 phút).
? Kiểm tra bài soạn của HS?
3 Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
Hoạt động 1 (10 phút): HDHS tìm hiểu
chủ đề của văn bản
? Gọi HS đọc lại văn bản tôi đi học?
? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào
trong thời thơ ấu của mình?
-> Kỉ niệm về ngày tựu trờng đầu tiên
? Sự hồi tởng ấy gợi lên ấn tợng gì trong
lòng tác giả?
-> ấn tỡng về trờng mới, thầy mới, bạn
mới, với tâm trạng lo âu, ngỡ ngàng, quyến
luyến
? Nội dung chủ đề văn bản tôi đi học là gì?
-> Hồi tởng tâm trạng, cảm giác buổi đầu
tiên đến trờng của nhân vật tôi.
Hoạt động 2 : (10 phút) HDHS Tìm
hiểu tính thống nhất về chủ đề trong
văn bản
? Căn cứ vào đâu em biết văn bản tôi
đi học nói lên những kỉ niệm của tác
-> Nhan đề của văn bản cho ta biết
văn bản nói về việc Tôi đi học.
-> Đại từ Tôi, các từ ngữ biểu thị ý
nghĩa đi học lặp đi lặp lại nhiều
lần
-> Các câu đều nhắc đến kỉ niệm của
? Tìm những từ ngữ chứng tỏ tâm
trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ in sâu
trong lòng của nhân vật Tôi suốt
cuộc đời?
+ Thay đổi hành vi: Thả diều-> đi
I.Chủ đề của văn bản.
* Ví dụ:
-Văn bản: Tôi đi học (Thanh Tịnh)
- Chủ đề của văn bản Tôi đi học là
hộp, cảm giác bỡ ngỡ trong buổi
tôi.
II.Tính thống nhất về chủ đề trong văn bản.
- Các chi tiết, các câu trong văn bản đều tập trung khắc hoạ, tô
đậm những cảm giác trong sáng
Trang 10+ Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng khi
xếp hàng vào lớp
-> Trong lớp học: Cảm thấy xa mẹ,
nhớ nhà
? Từ việc phân tích trên em hiểu thế
nào là tính thống nhất về chủ đề của
văn bản?
? Gọi HS đọc phần nghi nhớ?
Hoạt động3: (15 phút) HDHS luyện
tập
? Gọi HS đọc văn bản Rừng cọ quê
tôi?
và và về vấn đề gì?
? Các đoạn văn đã trình bày đối
? Nêu chủ đề của văn bản trên?
*Hoạt động nhóm: ( 5phút)
- GV giao nhiệm vụ: Thảo luận yêu
cầu của bài tập 2
- Các nhóm tập trung giải quyết vấn
đề
- Đại diện nhóm trả lời
- HS nhận xét -> GV nhận xét
nảy nở trong lòng nhân vật tôi
*Ghi nhớ: SGK
III.Luyện tập.
1.Bài tập 1.
Văn bản: Rừng cọ quê tôi.
- Giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cây cọ
2.Bài tập 2.
- ý b và d sẽ làm cho bài viết lạc
đề
4.Củng cố.(3’)
- Đọc lại phần ghi nhớ sgk
5.3D dẫn học bài ở nhà.(2’)
- Làm bài tập 3/sgk Học ghi nhớ
- Chuẩn bị bài “Trong lòng mẹ”(Nguyên Hồng)
* Những 23 ý, rút kinh nghiệm sau khi dạy.
………
………
………
………
………
………
Trang 11Ngày giảng: 2009.
Tiết 5.
Trong lòng mẹ
(Trích những ngày thơ ấu)
(Nguyên Hồng)
I.Mục tiêu
1.Kiến thức
với mẹ
PU đầu hiểu văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng, thắm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
2.Kỹ năng :Rèn kĩ năng phân tích nhân vật, khái quát đặc điểm tính cách nhân vật qua lời nói, nét mặt, tâm trạng
3.Thái độ: yêu thích thể loại hồi ký và biểu cảm
II.Chuẩn bị.
1 GV: SGV, SGK
2 HS: Soạn bài
III.Tiến trình tổ chức dạy và học.
1.ổn định tổ chức: (1 ’ ) 8B
2.Kiểm tra bài cũ : (5 ’ ).
+ CH: Chủ đề của văn bản là gì ? Hãy nêu chủ đề của văn bản Tôi đi học của
Thanh Tịnh
- Chủ đề của văn bản Tôi đi học tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ trong
3.Bài mới:
Hoạt động 1: HDHS đọc, tìm hiểu
chú thích, bố cục
gọi HS đọc ->HS nhận xét-> GV
nhận xét?
- Gọi HS đọc phần chú thích?
+ CH: Em hãy nêu những nét chính
về tác giả, tác phẩm?
(20’) I.Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục.
1.Đọc.
2.Tìm hiểu chú thích.
*Tác giả: Nguyên Hồng (1918-1982), quê Nam Định
- Đợc truy tặng giải thởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996
*Tác phẩm: Trong lòng mẹ trích trong hồi kí Những ngày thơ ấu
Trang 12+ CH:Đoạn trích chia làm mấy
phần? Nêu nội dung chính của từng
phần?
->Phần 1: Từ đầu đến ,< ta hỏi
đến chứ => Cuộc đối thoại giữa
,< cô cay độc và chú bé Hồng ý
nghĩ, cảm xúc của chú về ,< mẹ
bất hạnh
-> Phần 2: còn lại.=>Cuộc gặp lại
bất ngờ với mẹ và cảm giác sung
O, cực điểm của bé Hồng.
Hoạt động 2 : HDHS tìm hiểu văn
bản
+ CH: Văn bản thuộc thể loại nào ?
-> Hồi ký.
+ CH: Em hiểu hồi kí là gì?
-> Hồi ký là thể văn ,b dùng để
ghi lại những chuyện có thật đã xảy
ra trong cuộc đời một con ,<
,< đó là tác giả
+ CH: Đoạn trích kể lại chuyện gì ?
-> Chuyện bé Hồng mồ côi cha, bị
hắt hủi , vẫn một lòng kính yêu
,< mẹ bất hạnh của mình
+ CH: Nhân vật chính là ai ?
+ CH: Tác giả sử dụng những phơng
thức biểu đạt nào ?
-> Tự sự và biểu cảm.
- Gọi HS đọc đoạn đầu?
+ CH:Chú bé Hồng có hoàn cảnh nh
thế nào ?
-> Cha chết, mẹ tha ph,ơng cầu thực,
Hồng ở với cô ruột.
hiện qua những chi tiết nào?
+ CH: Những cử chỉ đó của bà cô thể
hiện điều gì ?
(15 ’ )
3 Bố cục.
II.Tìm hiểu văn bản
1 Nhân vật 3U cô
- Cử chỉ: + 0 hỏi
+ 0 rất kịch
+ Mắt long lanh
+ Nhìn chằm chặp
+ Vỗ vai
-> Thể hiện sự cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của bà cô