Giáo án môn Ngữ văn khối 7 - Học kì II

MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC : Giuùp hoïc sinh: - Hiểu thế nào là tục ngữ, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận của những câu tục ngữ trong bài học - Hiểu đượ[r]

Tuaàn 19 bài 18

Tiết 73: Thứ hai ngày 28 tháng 12 năm 2007

Văn bản :

Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

A MUẽC TIEÂU BAỉI HOẽC : Giuựp hoùc sinh:

- Hieồu theỏ naứo laứ tuùc ngửừ, yự nghúa vaứ moọt soỏ hỡnh thửực ngheọ thuaọt (keỏt caỏu, nhũp

ủieọu, caựch laọp luaọn) cuỷa nhửừng caõu tuùc ngửừ trong baứi hoùc

- Hieồu ủửụùc nhửừng kinh nghieọm maứ nhaõn daõn ủuực keỏt vaứ vaọn duùng vaứo ủụứi soỏng tửứ

caực hieọn tửụùng thieõn nhieõn vaứ lao ủoọng saỷn xuaỏt

- Thuoọc loứng caực caõu tuùc ngửừ trong vaờn baỷn

B TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP:

1 OÅn ủũnh lụựp

2 Kieồm tra baứi cuừ

? Kieồm tra vụỷ soaùn cuỷa hoùc sinh

3 Baứi mụựi: Giụựi thieọu baứi mụựi:

- Ca dao vaứ tuùc ngửừ laứ moọt theồ loaùi cuỷa vaờn hoùc daõn gian Neỏu nhử ca dao thieõn

veà dieón taỷ ủụứi soỏng taõm hoàn, tử tửụỷng, tỡnh caỷm cuỷa nhaõn daõn thỡ tuùc ngửừ laùi ủuực keỏt

nhửừng kinh nghieọm cuỷa nhaõn daõn veà moùi maởt Hoõm nay caực em seừ ủửụùc cung caỏp kieỏn

thửực veà tuùc ngửừ vụựi noọi dung thieõn nhieõn vaứ lao ủoọng saỷn xuaỏt

I / Đọc - hiểu chú thích văn bản

I Tuùc ngửừ laứ gỡ ? (SGK trang 3-4)

1 Em hieồu theỏ naứo laứ tuùc ngửừ? Tuùc ngửừ

coự ủaởc ủieồm gỡ veà caỏu taùo, noọi dung?

2uùc ngửừ vaứ ca dao khaực nhau ụỷ ủieồm cụ

baỷn naứo?

3 Coự theồ chia 8 caõu tuùc ngửừ thaứnh maỏy

- Học sinh trả lời theo phần chú thích SGK

Chia 2 nhoựm: 4 caõu / 1 nhoựm + Tửứ caõu 1  caõu 4: Tuùc ngửừ veà thieõn

nhoựm? Moói nhoựm goàm maỏy caõu? Goùi teõn

noọi dung tửứng nhoựm? (HS thaỷo luaọn)

Nhóm 1 : Tục ngữ về thiên nhiên

Câu 1

4 Haừy cho bieỏt nghúa ủen cuỷa caõu tuùc

ngửừ 1?

5 Nhaõn daõn coự ủửụùc kinh nghieọm treõn laứ

dửùa vaứo cụ sụỷ khoa hoùc naứo ?

6 Theo em nhửừng trửụứng hụùp naứo coự theồ

aựp duùng kinh nghieọm neõu treõn ?

7 Nêu giá trị kinh nghiệm mà câu tục ngữ

thể hiện ?

8 Haừy phaõn tớch nhửừng ủaởc ủieồm ngheọ

thuaọt trong caõu tuùc ngửừ soỏ 1?

Câu 2

9 Đọc biểu cảm câu từ ngữ và chú ý các từ

đối nhau : nắng / mưa, mau / vắng, và nhịp

ngắt ?

10 Em hiểu nghĩa của từ mau và vắng ở

đây như thế nào để có thể coi đây là hai từ

nhieõn + Tửứ caõu 5  caõu 8: Tuùc ngửừ veà lao ủoọng saỷn xuaỏt

Thaựng 5 ủeõm ngaộn + Tháng 10 ngaứy daứi

Kinh nghieọm nhaọn bieỏt veà thụứi gian + Traựi ủaỏt tửù quay theo moọt truùc nghieõng vaứ di chuyeồn treõn moọt quyừ ủaùo coự hỡnh e-lip quanh maởt trụứi

Duứng cho ngửụứi ủi xa, tớnh toaựn ủoọ ủửụứng, saộp xeỏp coõng vieọc trong ngaứy

 Câu tục ngữ giúp con người chủ động để nhìn nhận sử dụng thời gian, công việc , sức lao động vào những thời điểm khác nhau trong một năm

Ngaộn goùn, coự 2 veỏ + Pheựp ủoỏi veà hỡnh thửực, noọi dung + Laọp luaọn chaởt cheừ

+ Giaứu hỡnh aỷnh:

 Ngaứy – ủeõm

 Saựng – toỏi

 Naốm – cửụứi

Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa

Mau: nhiều, vắng : ít; hoặc mau được

hiểu là dày, vắng được hiểu là thưa

trái nghĩa ?

11 Kinh nghieọm ủửụùc ủuực keỏt tửứ hieọn

tửụùng naứy laứ gỡ?

12 HS ủoùc laùi caõu 2

13 Caỏu taùo hai veỏ ủoỏi xửựng trong caõu tuùc

ngửừ naứy coự taực duùng gỡ ?

14 Theo em trong thửùc teỏ ủụứi soỏng, kinh

nghieọm naứy ủửụùc aựp duùng ntn? (HS thaỷo

luaọn)

Câu 3

15 Đọc biểu cảm câu tục ngữ chú ý nhịp

ngắt

16 Từ việc hiểu chú thích Ráng mỡ gà, em

hãy cho biết cụm từ có nhà thì giữ ngụ ý gì

? Cách nói sử dụng biện pháp tu từ gì ?

Cách diễn đạt của câu tục ngữ có gì đặc

sắc ?

17 Hieọn nay khi KHKT phaựt trieồn thỡ kinh

nghieọm daõn gian naứy coứn coự giaự trũ khoõng

? (HS thaỷo luaọn)

18 Em hãy chuyển câu tục ngữ thành một

câu lập luận với các từ : khi, nếu, thì

Câu 4

19 Em hieồu gỡ veà noọi dung, hỡnh thửực

ngheọ thuaọt cuỷa caõu tuùc ngửừ 4?

20 Kinh nghieọm naứo ủửụùc ruựt ra tửứ hieọn

ẹeõm sao daứy baựo hieọu hoõm sau trụứi naộng

ẹeõm khoõng sao baựo hieọu hoõm sau trụứi seừ mửa

Nhaỏn maùnh sửù khaực bieọt veà sao  sửù khaực bieọt veà mửa, naộng

Naộm ủửụùc thụứi tieỏt: mửa, naộng  chuỷ ủoọng trong coõng vieọc saỷn xuaỏt hoaởc ủi laùi

HS ủoùc caõu 3

Có nhà thì giữ có nghĩa là chuẩn bị nhà

của để dề phòng với giông bão Đó là cách nói hoán dụ, ý nói việc giữ nhà là việc quan trọng khi thời tiết giông bão sắp sảy ra + Có hai vế và có vần lưng ( gà - nhà ), dễ nhớ dễ thuộc

Coứn giaự trũ ủoỏi vụựi vuứng saõu, vuứng xa vỡ phửụng tieọn thoõng tin coứn haùn cheỏ

Khi thấy ráng mỡ gà nếu có nhà thì lo

giữ

HS theo doừi caõu 4

Vaàn lửng, 2 veỏ caõn xửựng veà aõm ủieọu

 kieỏn ra nhieàu vaứo thaựng 7 aõm lũch seừ coứn luùt nửừa

Thaỏy kieỏn ra nhieàu vaứo thaựng 7 thỡ

tửụùng “kieỏn boứ thaựng 7” naứy?

21 Câu tục ngữ không chỉ có tính dự báo

thời tiết mà còn nói lên điều gì về tâm

trạng?

22 Khái quát các hình thức nghệ thuật

được sử dụng trong nhóm tục ngữ thứ nhất

và nêu tác dụng của các biện pháp nghệ

thuật đó ?

Nhóm 2: Tục ngữ về lao động, sản xuất

Câu 5

23 Em hieồu nghúa ủen cuỷa caõu TN “Taỏc

ủaỏt taỏc vaứng” laứ gỡ ? Noựi nhử vaọy coự quaự

khoõng ?

24.Em haừy chuyeồn caõu TN naứy thaứnh moọt

caõu nghũ luaọn?

25.Taùi sao daõn gian laùi noựi “Taỏc ủaỏt taỏc

vaứng” maứ khoõng noựi: “Thửụực ủaỏt thửụực

vaứng”?

26.Kinh nghieọm naứo ủửụùc ủuực keỏt tửứ caõu

tuùc ngửừ naứy?

27.Cụ sụỷ thửùc tieón cuỷa caõu tuùc ngửừ naứy laứ

gỡ? Thửụứng aựp duùng khi naứo?

1 Caõu tuùc ngửừ giuựp con ngửụứi ủieàu gỡ

thaựng 8 seừ coứn luùt nửừa

Nỗi lo của người nông dân về lụt lội ( qua các từ chỉ, lại ) xảy ra hàng năm

Qua nghệ thuật đối ý, ngắt nhịp, sử dụng hoán dụ, nói quá và lập luận ngầm ( lược các từ lập luận ), các câu tục ngữ không chỉ nêu lên các hiện tượng thiên nhiên ( mưa, lụt, bão, ngày ngắn, dài ) mà còn khuyên nhủ lẫn nhau, thông cảm với nhau

về cái thuận lợi, khó khăn của thời tiết đối với cuộc sống

HS ủoùc, tỡm hieồu tửứng caõu TN trong nhoựm 2

HS ủoùc ủuựng nhũp caõu TN (2/2)

Taỏc vaứng: neỏu bieỏt khai thaực ủaỏt coự theồ laứm ra cuỷa caỷi coự giaự trũ nhử vaứng

Taỏc ủaỏt laứ taỏc vaứng, nhử taỏc vaứng

Taỏc vaứng: 1 lửụùng vaứng raỏt lụựn

ẹaỏt quyự hụn vaứng

Khi caàn ủeà cao giaự trũ cuỷa ủaỏt, pheõ phaựn vieọc laừng phớ ủaỏt

YÙ thửực quyự troùng, giửừ gỡn ủaỏt ủai

29 Hieọn tửụùng “baựn ủaỏt” ủang dieón ra

haứng ngaứy coự naốm trong yự nghúa cuỷa caõu

TN naứy khoõng? (HS thaỷo luaọn)

Câu 6

30 Haừy ủoùc caõu TN vaứ dũch nghúa tửứng tửứ

Haựn trong caõu tuùc ngửừ ra tieỏng Vieọt sau

ủoự ủaựnh giaự caựch dũch toaứn caõu tuùc ngửừ

cuỷa vaờn baỷn?

31 Vaọy kinh nghieọm lao ủoọng saỷn xuaỏt

ủửụùc ruựt ra ụỷ ủaõy laứ gỡ ?

32 Trong thửùc teỏ baứi hoùc naứy ủửụùc aựp

duùng ntn?

Câu 7

33 Kinh nghieọm gỡ ủửụùc tuyeõn truyeàn

phoồ bieỏn trong caõu TN naứy ?

34 Theo em: kinh nghieọm naứy coự ủửụùc aựp

duùng roọng raừi vaứ hoaứn toaứn ủuựng khoõng ?

35 Dửùa vaứo phaàn chuự thớch, em haừy dieón

xuoõi caõu tuùc ngửừ naứy?

35 Em coự nhaọn xeựt gỡ veà hỡnh thửực cuỷa

caõu TN naứy? Taực duùng ?

36 Tửứ vieọc tỡm hieồu caực caõu tuùc ngửừ trong

baứi hoùc, caực em coự nhaọn xeựt gỡ veà nhửừng

choó gioỏng nhau taùo neõn ủaởc ủieồm veà caựch

dieón ủaùt cuỷa tuùc ngửừ ?(HS thaỷo luaọn)

Khoõng vỡ: ẹaõy laứ hieọn tửụùng kieỏm lụứi baống vieọc kinh doanh ủaỏt ủai

HS ủoùc caõu 6

Thửự nhaỏt nuoõi caự, thửự nhỡ laứm vửụứn, thửự

ba laứm ruoọng

Nuoõi caự laừi nhaỏt roài mụựi ủeỏn laứm vửụứn vaứ troàng luựa – Thứ rự các nghề đem lại lợi ích kinh tế cho người nông dân

Ngheà nuoõi toõm caự ngaứy caứng phaựt trieồn, thu lụùi nhuaọn lụựn

HS ủoùc caõu 7

Taàm quan troùng cuỷa 4 yeỏu toỏ: nửụực, phaõn, lao ủoọng, gioỏng

ẹuựng: Nhaứ nửụực chuự troùng tụựi thuỷy lụùi, saỷn xuaỏt, phaõn boựn, taùo gioỏng luựa mụựi

Nhaỏt laứ thụứi vuù, nhỡ laứ ủaỏt phaỷi caứy bửứa kú, nhuyeón

ẹaởc bieọt: Ruựt goùn vaứ ủoỏi xửựng

+ Taực duùng: Nhaỏn maùnh 2 yeỏu toỏ: thỡ vaứ

thuùc

Hỡnh thửực ngaộn goùn, ớt tieỏng + Nhửừng caõu noựi coự vaàn

+ Caực veỏ thửụứng ủoỏi xửựng nhau + Giaứu hỡnh aỷnh

HS ủoùc ghi nhụự SGK

IV Luyeọn taọp: (SGK)

 Sửu taàm moọt soỏ caõu tuùc ngửừ phaỷn aựnh kinh nghieọm cuỷa nhaõn daõn ta veà caực hieọn

tửụùng mửa, naộng, gioự, baừo

 VD: Moọt soỏ caõu tieõu bieồu:

+ Naộng toỏt dửa, mửa toỏt luựa

+ Gioự heo may, chuoàn chuoàn bay thỡ baừo

+ Vaứng maõy thỡ gioự, ủoỷ maõy thỡ mửa

+ Muứa heứ ủang naộng, coỷ gaứ traộng thỡ mửa

+ Kieỏn ủen tha trửựng leõn cao

Theỏ naứo cuừng coự mửa raứo raỏt to

D / Củng cố dăn dò

- So saựnh sửù gioỏng nhau vaứ khaực nhau giửừa tuùc ngửừ vaứ ca dao

- Hoùc thuoọc loứng baứi TN + ghi nhụự

- Tieỏp tuùc tỡm caực caõu TN thuoọc chuỷ ủeà vửứa hoùc

- Soaùn baứi: Tuùc ngửừ veà con ngửụứi vaứ xaừ hoọi chuự yự:

+ Tỡm hieồu ND – Nt cuỷa tửứg caõu TN

+ Sửu taàm moọt soỏ caõu TN ủoàng nghúa vaứ traựi nghúa vụựi caực caõu TN vửứa hoùc

* Sửu taàm caực caõu tuùc ngửừ, ca dao ụỷ ủũa phửụng em ủeồ giụứ sau hoùc

_<><> _

tiết 74: Thứ ba ngày 29 tháng 12 năm 2007

chương trình địa phương ( phần văn và tập làm văn )

A MUẽC TIEÂU BAỉI HOẽC : Giuựp hoùc sinh:

- Naộm vửừng hụn khaựi nieọm veà ca dao

- Mụỷ roọng hụn taàm hieồu bieỏt veà ca dao

- Sửu taàm veà voỏn ca dao ủaừ hoùc vaứ ủoùc theõm ụỷ ủũa phửụng em

B TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ : Lồng vào giờ học

GV giới thiệu bài mới:

I NỘI DUNG THỰC HIỆN:

- GV yêu cầu HS sưu tầm khoảng 15-20 câu tục ngữ, ca dao, dân ca lưu hành ở địa

phương, mang tên địa phương, nói về sản vật, di tích, danh lam thắng cảnh, danh

nhân, từ ngữ địa phương

- Sau đó cho HS viết vào tập khoảng 10 câu

- Mỗi tổ, nhóm cử đại diện lên đọc các câu ca dao, tục ngữ

II XÁC ĐỊNH ĐỐI TƯỢNG SƯU TẦM:

- GV ôn lại khái niệm ca dao, tục ngữ

- Tìm hỏi người địa phương, sách, báo

- Hỏi cha mẹ, người lớn và các thư viện địa phương

III CÁCH SƯU TẦM:

- HS ghi vào sổ tay văn học và thời gian kéo dài, không giới hạn

- Sau khi tìm và sưu tầm được, phân loại ca dao, tục ngữ

- VD: Ca dao:

+ “Đồng Đăng có phố kì lừa

+ “Ai lên xứ Lạng cùng anh

+ Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ

+ Đồng Nai gạo trắng nước trong

Ai đi đến đó thời không muốn về

D cđng cè, dỈn dß

- Sưu tầm và ghi vào sổ những câu tục ngữ, ca dao ở địa phương

- GV giới thiệu cho HS đây là những kiến thức phục vụ cho văn nghị luận

Chuaồn bũ baứi: Tỡm hieồu chung veà vaờn nghũ luaọn

- Nhu caàu nghũ luaọn

- Theỏ naứo laứ vaờn nghũ luaọn

- ẹoùc baứi taọp: Choỏng naùn thaỏt hoùc – nghieõn cửựu vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi ụỷ SGK

_<><>

tiết 75 Thứ tư ngày 30 tháng 12 năm 2007

tìm hiểu chung về văn nghị luận

A MUẽC TIEÂU BAỉI HOẽC : Giuựp hoùc sinh:

- Hieồu roừ nhu caàu cuỷa nghũ luaọn trong ủụứi soỏng

- Hieồu ủaởc ủieồm cuỷa vaờn nghũ luaọn

B TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP:

1 OÅn ủũnh lụựp

2 Kieồm tra baứi cuừ

? Vụỷ BT cuỷa HS

3 Baứi mụựi: Giụựi thieọu baứi mụựi: HS ủoùc phaàn 1 (trang 7)

I Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận

1 Nhu cầu nghị luận trong đời sống

1 Trong ủụứi soỏng caực em có

thửụứng gaởp caực vaỏn ủeà vaứ caực

caõu hoỷi kieồu nhử vaọy khoõng?

2 Haừy neõu theõm caực caõu hoỷi veà

caực vaỏn ủeà tửụng tửù ?

3 Gaởp caực vaỏn ủeà vaứ caõu hoỷi

neõu treõn em seừ traỷ lụứi baống caựch

naứo trong caực caựch sau:

A Keồ chuyeọn B Mieõu taỷ

 Coự

 Muoỏn soỏng cho ủeùp ta phaỷi laứm gỡ ? + Vỡ sao huựt thuoỏc laự laứ coự haùi?

 Choùn ủaựp aựn: D , duứng lyự leừ ủeồ phaõn tớch, baứn

baùc, ủaựnh giaự vaứ giaỷi quyeỏt vaỏn ủeà maứ caõu hoỷi neõu

ra

C Biểu cảm D Nghị luận

4 ? Vì sao tự sự, miêu tả, biểu

cảm lại không đáp ứng yêu cầu

trả lời mà câu hỏi nêu ra? (HS

thảo luận)

5 Trong đời sống, trên báo chí,

trên đài phát thanh truyền hình

em thường gặp văn bản nghị luận

luận dưới những dạng nào?

6 ? Hãy kể tên các loại văn bản

nghị luận mà em biết ?

7 Vậy em hiểu gì về nhu cầu

nghị luận của con người ?

2 ThÕ nµo lµ v¨n b¶n nghÞ luËn

a) VÝ dơ

8 Bác Hồ viết văn bản này

nhằm mục đích gì?

Nó chỉ hỗ trợ cho lập luận chứ không phải là lý lẽ

Xã luận, bình luận, PBCN, ý kiến trong cuộc họp

 Bản Tuyên ngôn Độc lập: 2/9/1945 của Bác Hồ

+ Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến: 23/9/1946 của Bác

 (HS đọc ghi nhớ 1 (SGK) GV: Trong đời sống ta thường gặp văn nghị luận dưới dạng các ý kiến  phải dùng lý lẽ, dẫn chứng để giúp con người bàn bạc, trao đổi những vấn đề có tính chất phân tích, giải thích hay nhận định

GV: Nghị luận là loại dùng lý lẽ để phân tích, đánh giá giải quyết vấn đề

GV: giúp HS qua việc tìm hiểu văn bản “Chống nạn thất học” để tìm hiểu thế nào là văn nghị luận? Đặc điểm câu văn nghị luận ?

HS đọc văn bản và trả lời câu hỏi

 Kêu gọi, thuyết phục nhân dân bằng mọi cách phải chống nạn thất học để xây dựng nước nhà

9 Cụ thể, Bác kêu gọi nhân dân

làm gì ?

10 Bác Hồ phát biểu ý kiến của

mình dưới hình thức luận điểm

nào? Gạch dưới những câu văn

thể hiện ý kiến đó?

11 Để ý kiến có tính thuyết

phục bài văn đã nêu lên những

lý lẽ và dẫn chứng nào? Hãy liệt

kê các lý lẽ ấy?

12 Vậy em hiểu gì về văn

nghị luận ? Nó có đặc điểm gì ?

13 Theo em mục đích của

văn nghị luận là gì ?

giúp cho đất nước tiến bộ

Biết đọc, biết viết, truyền bá chữ quốc ngữ

2 luận điểm ( Là ý chính của bài văn )

* Vì sao nhân dân ta ai cũng phải biết đọc, biết viết?

+ Pháp cai trị đất nước ta,thi hành chính sách ngu dân để lừa dối và bóc lột nhân dân ta

+ 95% người dân mù chữ + Giành độc lập phải nâng cao dân trí, mọi người đều tham gia công cuộc xây dựng đất nước

* Việc chống nạn thất học có thực hiện được

không? Việc này thực hiện bằng cách nào?

+ Người biết chữ dạy cho người không biết chữ + Người chưa biết chữ gắng sức mà học

+ Người giàu có mở lớp học tư gia

+ Phụ nữ phải học kịp nam giới

- GV giải thích

 Nghị luận: bàn, đánh giá rõ 1 vấn đề

+ Văn nghị luận: là một thể văn dùng lý lẽ để phân tích, giải quyết vấn đề

- HS đọc ghi nhớ 2 (9)

Nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó

14 Có thể thực hiện mục đích

trên bằng miêu tả, kể chuyện,

biểu cảm được không? Vì sao?

 Không vì: thể loại nghị luận đã vận dụng những lý lẽ, dẫn chứng để minh hoạ, hướng tới giải quyết vấn đề có thật trong đời sống

- GV: văn kể chuyện, miêu tả, biểu cảm, không có

được những lập luận sắc bén, thuyết phục để giải quyết vấn đề trong thực tế đời sống như văn nghị luận

GV lưu ý HS:

Lý lẽ và dẫn chứng gọi là luận cứ

D cđng cè, dỈn dß

- HS đọc lại ghi nhớ

- Học thuộc kĩ bài, thuộc ghi nhớ

- Chuẩn bị kĩ các BT để giờ sau luyện tập

_<><> _

tiÕt 76 Thø n¨m ngµy 31 th¸ng 12 n¨m 2007

t×m hiĨu chung vỊ v¨n nghÞ luËn

(Tiếp)

A MỤC TIÊU BÀI HỌC : Giúp học sinh:

- Củng cố lại lý thuyết về văn nghị luận

- Vận dụng lý thuyết vào làm một số Bài tập cụ thể

- Phân biệt với văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm và nghị luận

B TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

? Nghị luận có nhu cầu ntn trong đời sống xã hội ?

? Thế nào là nghị luận? Văn nghị luận ?