1 Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm : … như chiếc thuyền rồng - Cội nguồn của cốm là lúa đồng quê “Trong cái vỏ xanh kia …” Tác giả huy động nhiều cảm giác để cảm nhận về đối tượng, đặc bi[r]
Trang 1Ngày soạn : / / 200 Ngày dạy : / / 200
Tiết : 57
Văn bản : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON - CỐM
Thạch Lam
A Mục tiêu yêu cầu :
Giúp hs :
- Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá trong một thứ quà độc đáo vào giản dị của dân tộc
- Thấy và chỉ ra được sự tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc trong lối văn tuỳ bút của Thạch Lam
B Đồ dùng dạy học :
- Gv : Giáo án , Sgk …
- Hs : Bài cũ + Bài mới …
C Phương pháp dạy học :
- Vấn đáp - Giảng giải
D Tiến trình lên lớp :
I Ổn định tổ chức : (1’)
II Kiểm tra bài cũ : (4’)
Đọc thuộc lòng bài thơ “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh ?
Hãy nêu cảm nhận của em về bài thơ ?
III Bài mới :
1) Giới thiệu bài : (1’)
2) Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học :
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
7’ Hoạt động 1 : Hướng dẫn
hs đọc và tìm hiểu chung
về bài văn :
- Gv bài tuỳ bút giàu chất
trữ tình cần đọc một cách
truyền cảm
- Gọi hs đọc
- Yêu cầu hs trả lời các câu
hỏi sau :
Bài văn thuộc thể loại
văn gì ?
- Hs lắng nghe
- Hs đọc
- Hs trả lời + Tuỳ bút
I Đọc và tìm hiểu chung về văn bản :
1 Đọc văn bản – chú thích :
Tuần 15 : Bài 15 :
Tiết 57 : Một thứ quà của lúa non - Cốm Tiết 58 : Chơi chữ
Tiết 59 + 60 : Làm thơ lục bát
Trang 2 Vì sao em xác định được
điều này ?
gv: Trong bài có những
đoạn miêu tả, kể, nhận xét,
bình luận nhưng nổi bật vẫn
là yếu tố trữ tình , biểu hiện
cảm xúc của tác giả
+ Ghi chép về con người ,
sự việc có thật 2 Văn bản “Một thứ quà của lúa non - cốm”
là một tuỳ bút trữ tình thể hiện cảm xúc hết sức tinh
tế của tác giả về cốm
29’ Hoạt động 2 : Hướng dẫn
hs tìm hiểu nội dung văn
bản :
Trong văn bản cảm nghĩ
của con người được thể
hiện ở nhữn nội dung nào ,
tương ứng với nội dung đó
là những đoạn nào trong
bài?
Cội nguồn của cốm là
lúa đồng quê Điều đó đã
được gợi tả bằng những câu
văn nào ?
Để cảm nhận được
hương thơm của thứ quà
đặc biệt từ lúa non một
cách tinh tế như vậy bằng
những phương tiện gì ?
Tìm những từ ngữ, đặc
biệt là những tính từ miêu
tả về sự tinh tế này ?
Gv: Đoạn văn miêu tả này
thấm đậm cảm xúc của tác
giả, từ ngữ được chọn lọc
tinh tế , câu văn có nhịp
điệu gần như một câu thơ ,
văn xuôi
Tại sao cốm gắn với tên
Làng Vòng ?
Hình ảnh “Cô hàng xóm
xinh xinh … như chiếc
thuyền rồng” có ý nghĩa gì?
- Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm (… như chiếc thuyền rồng)
- Cảm nghĩ về già trị văn học của cốm (… Kín đáo
và nhẩn nhặn)
- Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm (phần còn lại)
- Các bạn có ngửi thấy lúa non …
- Trong cái vỏ xanh kia
…”
- Dưới ánh trăng … sự trong sạch của trời”
- Tác giả huy động nhiều cảm giác để cảm nhận về đối tượng, đặc biệt là khứa giác để cảm nhận hương thơm tinh khiết của cánh đồng lúa, của lá sen, lúa non
- Lướt qua, nhuần thấm, thanh nhã Tinh khiết, tươi mát, trắng thơm, phản phất, trong sạch …
- Làng Vòng là nơi nổi tiếng nghề cốm
- Cốm làng Vòng dẽo, thơm ngon nhất
- Cốm gắn liền với vẻ đẹp của người làm ra cốm là
cô gái làng Vòng
- Cái cách cốm đến với
II Tìm hiểu nội dung văn bản :
1) Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm :
( … như chiếc thuyền rồng)
- Cội nguồn của cốm là lúa đồng quê “Trong cái
vỏ xanh kia …”
Tác giả huy động nhiều cảm giác để cảm nhận về đối tượng, đặc biệt là khứa giác để cảm nhận hương thơm tinh khiết của cánh đồng lúa, của lá sen, lúa non
- Cốm gắn liền với vẻ đẹp của người làm ra cốm là cô gái làng Vòng (nơi nổi tiếng nghề cốm)
Trang 3 Từ những lời văn trên,
cảm xúc nào của tác giả
được bộc lộ ?
Gv: Phần văn bản trình bày
về giá trị của cốm được viết
theo phương thức nghị luận
, bình luận
Lời bình 1 : “Cốm là
thứ quà riêng biệt của đất
nước …nội cỏ VN” gợi cho
em cách hiểu mới nào về
cốm ?
Trong lời bình thứ 2 :
“Hương cốm tồ đôi … để
hạnh phúc được bền lâu?
Hãy cho biết tác giả bình
luận vấn đề gì ?
Em hiểu thêm giá trì nào
của cốm từ lời bình luận đó
của tác giả ?
Qua đó tác giả muốn
truyền tới bạn đọc những
tình cảm và thái độ nào
trong ứng xử với thứ quà
dân tộc là cốm ?
Phần cuối văn bản tác
giả bà về sự thưởng thức
cốm trên hai phương diện
ăn và mua Đoạn nào bàn
về cách ăn , đoạn nào bàn
mọi người thật duyên dáng, lịch thiệp
- Vẻ đẹp của con người tôn lên vẻ đẹp của cốm
- Yêu quý trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái văn hoá dân tộc của cốm
- Cốm là quà tặng của đồng quê con người
- Cốm là đặc sản của dân tộc, vì nó kết tinh hương
vị thanh khiết của đồng quê
- Do đó, cốm là thứ quà quê nhưng là thứ quà thiêng liêng
- Bình luận vần đề dùng cốm để làm quà sêu tết
- Về sự hoà hợp tương xứng về màu sắc(màu xanh tươi như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lụa ngà …
- Về sự hoà hợp hương vị : một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai vị nâng
đở nhau
- Cốm góp phần cho nhân duyên tốt đẹp của con người
- Có giá trị văn hoá dân tộc
- Trân trọng và giữ gìn cốm như một vẻ đẹp văn hoá dân tộc
“Cốm không phải là thứ
… một chút bụi nào”
“ Hỡi các bà mua hàng … tươi sáng hơn nhiều lắm”
, duyên dáng , lịch thiệp
Yêu quý, trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái văn hoá dân tộc của cốm
2) Cảm nghĩ về giá trị của cốm :
(… kín đáo, nhẩn nhặn)
- Cốm là đặc sản của dân tộc, vì nó kết tinh hương
vị thanh khiết của đồng quê “Cốm là nội cỏ VN”
- Cốm để làm qù sêu tết
“Hồng cấm tốt đôi … để hạnh phúc được lâu bền”
- Về sự hoà hợp tương xứng về màu sắc(màu xanh tươi như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lụa ngà
…)
- Có sự hoà hợp về hương vị (một thứ thanh đạm)
Trân trọng và giữ gìn cốm như một vẻ đẹp văn hoá dân tộc
3) Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm :
- Sự thưởng thức cốm được trình bày qua 2 phương diện :
+ Ăn “Cốm …”
Trang 4về cách mua cốm ?
Vì sao ăn cốm phải ăn
từn chút ít, thong thả, ngẫm
nghĩ ?
Ở đây tác giả thể hiện
cách cảm thụ cốm bằng
nhièu giác quan , đó là
những giác quan nào ?
Tác dụng của cách cảm
thụ này ?
- Gv nhấn mạnh nội dung
ghi nhớ sgk
- Đặc sắc của cốm ở hương vị
Ăn như thế mới cảm nhận hết được thứ hương vị đồng quê kết tinh ở cốm
- Khứu giác (mùi thơm)
- Xúc giác (chất ngọt)
- Thị giác (trong màu xanh)
- Khơi dậy cảm xúc của người đọc về cốm
- Chứng tỏ sự tinh tế sâu sắc của tác giả (là người sành cốm)
- Đọc
+ Mua “hỡi các bà mua hàng …”
- Phải cảm thụ bằng nhiều giác quan :
+ Khứu giác (mùi thơm)
+ Xúc giác (chất ngọt) + Thị giác (trong màu xanh)
Khơi dậy cảm xúc cho người đọc về cốm Chứng tỏ sự tinh tế sâu sắc của tác giả là người sành cốm
* Ghi nhớ : sgk tr 163
3) Củng cố : (2’)
Gv nhấn mạnh lại các nội dung :
+ Tác giả Thạch Lam + Thể tuỳ bút của Thạch Lam + Nội dung bài học
4) Đánh giá tiết học : (1’)
5) Dặn dò : (1’)
- Đọc kĩ lại cho văn bản
- Học thuộc nội dung bài học , ghi nhớ sgk tr 163
- Thực hiện nội dung câu 2 phần luyện tập sgk
- Xem trước bài TV “Chơi chữ” sgk tr163
IV Rút kinh nghiệm , bổ sung :