Giáo án Ngữ văn 9 - Tiết 36 đến tiết 39

Lê Thị Hương Trường PTCS Hướng Việt câu nệ của lễ giáo pkNam nữ thụ thụ bất thân nhưng chủ yếu là do đức tính khiêm nhường : Không muốn nhận ơn được trả ơn Em hiểu như thế nào về 2 câu c[r]

Tiết 36

Ngày soạn:……… Ngày dạy:………

MÃ GIÁM SINH MUA KIỀU (T1)

A/ MỤC TIÊU :

I Chuẩn

1 Kiến thức:

- Thái độ khi bỉ, căm phẫn ssau sắc của tác giả đối với bản chất xấu xa, đê hèn của kẻ buôn người và tâm trạng đau đớn, xót xa của tác giả trước thực trạng con người bị hạ thấp, bị chà đạp

- Tài năng nghệ thuatạ của tác giả trong việc khắc họa tính cách nhân vật thông qua diện mạo, cử chỉ

2 Kĩ năng:

- Đọc-hiểu văn bản truyện thơ Trung đại

- Nhận diện và phân tích các chi tiết nghệ thuật khắc họa hình tượng nhân vật phản diện ( diện mạo, hành đông, lời nói, bản chất) đậm tính chất hiện thực trong đoạn trích

- Cảm nhận được ý nghĩa tố cáo, lên án xã hội trong đoạn trích

3 Thái độ:

Giáo dục hs biết phê phán những thế lực chà đạp lên số phận con người

II Mở rộng và nâng cao:

B/ PHƯƠNG PHÁP :

Vấn đáp

C/ CHUẨN BỊ :

1 GV : Soạn giáo án, chân dung MGS

2 HS : Trả lời câu hỏi ở sgk

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

I.Ổn định và kiểm tra bài cũ :

Đọc thuộc lòng “ Kiều ở lầu NB” Nêu tâm trạng của Kiều qua 8 câu cuối ?

II.Bài mới :

1.ĐVĐ,

2.Triển khai bài

Hoạt động của thầy, trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

Gv giới thiệu vị trí đoạn trích : Khi

Kiều bán mình chuột cha, MGS đến

mua Kiều , câu 623

Gọi hs đọc văn bản,gv nhận xét cách

đọc của hs

1 Tìm hiểu chung :

a Xuất xứ :

Khi Kiều bán mình chuột cha, MGS đến mua Kiều , từ câu 623

b Đọc :

Hs : Đọc

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu các chú

thích : 2,7,8,9

Trong đoạn trích có những nhân vật

nào?

Hs : MGS và Kiều

Hoạt động 2

MGS được tác giả miêu tả diện mạo ra

sao ?

Hs :

Em có nhận xét gì về bề ngoài đó ?

Hs :

Cách ăn nói của MGS có gì đáng chú

ý ?

Hs :

Cử chỉ của tay họ Mã được miêu tả

qua câu thơ nào ?

Hs :

Ngồi “Tót ” là ngồi như thế nào ?

Hs : Nhảy lên

GV lưu ý : Ghế trên là ghế dành cho

người lớn, người có địa vị Vậy mà

MGS không cần giữ gìn cứ nhảy lên

ngồi đó

Qua từ “Tót ” em có nhận xét gì về cử

chỉ của MGS ?

Hs :

Ngoài những vẽ bề ngoài thì MGS còn

bộc lộ bản chất gì ?

Hs : thảo luận theo bàn 5p

Sau đó gọi đại diện các bàn trình bày,

gv nhận xét , bổ sung, chốt ý

c Chú thích :

2,7,8,9

2 Phân tích :

A, Nhân vật MGS :

- Diện mạo : + Ngoại tứ tuần + Mày râu nhãn nhụi + Áo quần bảnh bao

→Chải chuốt lố lăng không hợp với

độ tuổi

- Ngôn ngữ : Hỏi tên, rằng : Hỏi quê, rằng :

→ Ngôn ngữ của kẻ vô học: Cọc lốc ,

vô lễ , cậy tiền

- Cử chỉ : Ghế trên ngồi tót sỗ sàng Đắn đo cân sắc cân tài

Ép cung cầm nguyệt

Cò kè bớt một thêm hai Trước thầy sau tớ lao xao

→ Bất lịch sự trơ trẽn , hỗn láo

- Bản chất : + Giả dối : Từ lai lịch đến diện mạo tính danh

+ Bản chất : Đối xử với Kiều như một món hàng

Nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

nhân vật của tác giả ?

Hs :

GV : Chỉ với từ tót, cò kè, ND đã lột

trần bản chất giả dối, bất nhân của một

bề ngoài trau chuốt bóng loáng Đó là

biệt tài dung ngôn ngữ của ND

+ Keo kiệt : Cân đong , đo đếm → Là một tên buôn người thứ thiệt

* NT : Ngôn ngữ đặc sắc lột tả được

bản chất của nhân vật

- Bút pháp tả thực

3 Củng cố : GV hệ thống toàn bài.

4 Hướng dẫn học bài : Học thuộc lòng đoạn trích

Nắm kỉ nhân vật MGS

Soạn tiếp + Hình ảnh TK

+ Thái độ của tác giả

5 Rút kinh nghiệm:

Tiết 37 Ngày soạn:………

Ngày dạy:………

MÃ GIÁM SINH MUA KIỀU (T2)

A/ MỤC TIÊU :

I Chuẩn

1 Kiến thức:

- Thái độ khi bỉ, căm phẫn ssau sắc của tác giả đối với bản chất xấu xa, đê hèn của kẻ buôn người và tâm trạng đau đớn, xót xa của tác giả trước thực trạng con người bị hạ thấp, bị chà đạp

- Tài năng nghệ thuatạ của tác giả trong việc khắc họa tính cách nhân vật thông qua diện mạo, cử chỉ

2 Kĩ năng:

- Đọc-hiểu văn bản truyện thơ Trung đại

- Nhận diện và phân tích các chi tiết nghệ thuật khắc họa hình tượng nhân vật phản diện ( diện mạo, hành đông, lời nói, bản chất) đậm tính chất hiện thực trong đoạn trích

- Cảm nhận được ý nghĩa tố cáo, lên án xã hội trong đoạn trích

3 Thái độ:

Giáo dục hs cảm thông trước nỗi đau con người

II Mở rộng và nâng cao:

B/ PHƯƠNG PHÁP :

Thảo luận nhóm, vấn đáp

C/ CHUẨN BỊ :

1 GV : Soạn giáo án, phiếu học tập

2 HS : Theo hướng dẫn của gv ở tiết 36

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

I.Ổn định và kiểm tra bài cũ :

Kết hợp trong tiết học

II.Bài mới :

1.ĐVĐ,

2.Triển khai bài

Hoạt động của thầy, trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

Trong cuộc mua bán này , TK có vai

trò gì ?

Hs : Là một món hàng

Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh

TK ?

Hs :

Nhận xét về tâm trạng của TK lúc

này ?

Hs :

GV phân tích thêm : đau khổ vì tình

duyên dang dở, gia đình bị vu oan, Tk

đau đớn tái tê như chết lặng đi, mặc

cho bà mối vén tóc bắt tay, mặc cho

MGS cân đo đong đếm

Hoạt động 2

Hs thảo luận Sau 2p đại diện các

nhóm trình bày.Gv nhận xét bổ sung

Tấm lòng nhân đạo của tác giả trong

đoạn trích này thể hiện như thế nào ?

B, Hình ảnh Thuý Kiều :

- TK là một món hàng đem bán

+ Nỗi mình, nỗi nhà

+ Thềm hoa một bước lệ hoa mấy + Ngại ngùng dợn gió , e sương + Ngừng hoa mặt dày

+ Nét buồn như cúc điệu gầy như mai

→ Tâm trạng buốn sầu tủi hổ, đau đớn tái tê

C, Tấm lòng của ND :

- Khinh bỉ , căm phẫn sâu sắc bọn buôn người, tố cáo thế lực đồng tiền chà đạp con người

- Cảm thương sâu sắc trước số phận con người bị vùi dập, chà đạp

Hoạt động 3

Qua đoạn trích em hiểu gì về con người

trong xã hội cũ ?

Hs :Người có tiền bất nhân, buôn

người, người phụ nữ bị chà đạp

Gọi hs đọc ghi nhớ ở SGK

Hs :

Hoạt động 4

Qua đoạn trích, em thấy TK báo ân ,

báo oán những ai ?

Hs :

TK báo ân như thế nào ?

Hs :

Khi gặp TK , Hoạn Thư làm gì ?

Hs :

Trước lời lẽ khôn ngoan của Hoạn Thư,

TK đã xử sự ra sao ?

Hs :

Qua văn bản này, em hiểu thêm điều gì

về TK ?

Hs :

Gv gọi hs đọc ghi nhớ ở sgk

Hs : đọc

 Tổng kết : Ghi nhớ (SGK)

3.Hướng dẫn tự học “ TK báo ân

báo oán”

a TK báo ân Thúc Sinh :

- Gấm trăm cuốn bạc nghìn cân Coi trọng tấm lòngvà sự giúp đỡ của TS dành cho nàng

b TK báo oán Hoạn Thư :

- HT hồn lạc phách xiêu → Kêu ca lí giải

- TK tha cho HT

→ TK là người yêu ghét phân minh, trọng nghĩa, nhân hậu , vị tha

* Ghi nhớ : SGK

3 Củng cố : GV hệ thống toàn bài.

4 Hướng dẫn học bài : Học thuộc 2 đoạn trích

Nắm nội dung mỗi đoạn

Soạn “ LVT cứu KNN”

+ Tìm đọc LVT

+ Tìm hiểu về NĐC, Trả lời câu hỏi ở sgk

5 Rút kinh nghiệm:

Tiết 38

Ngày soạn:……… Ngày dạy:………

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA(T1)

A/ MỤC TIÊU :

I Chuẩn

1 Kiến thức:

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Nguyễn Đình Chiểu và tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên

- Thể loại thơ lục bát truyền thống của dân tộc qua tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên

- Những hiểu biết bước đầu về nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên

- Khát vọng của người, giúp đời của tác giả và phẩm chát cuat hai nhân vật Lục Vân Tiên và Kiều Nguỵệt Nga

2 Kĩ năng:

- Đọc-hiểu một đoạn trích truyện thơ

- Nhạn diện và hiểu được tác dụng của các từ địa phương Nam Bộ được sử dụng trong đoạn trích

- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng nhận vật lý tưởng theo quan niệm đạo đức mà Nguyễn Đình Chiểu đã khắc họa trong đoạn trích

3 Thái độ:

Giáo dục hs lòng thương người, sống trong đạo lí

II Mở rộng và nâng cao:

B/ PHƯƠNG PHÁP :

Thảo luận nhóm, vấn đáp

C/ CHUẨN BỊ :

1 GV : Soạn giáo án, Tranh , tư liệu về NĐC, phiếu học tập

2 HS : Trả lời câu hỏi ở sgk

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

I.Ổn định và kiểm tra bài cũ :

Đọc thuộc lòng “ MGS mua Kiều”

Phân tích chân tướng MGS

II.Bài mới :

1.ĐVĐ,

2.Triển khai bài

Hoạt động của thầy, trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

Gọi hs đọc phần chú thích ở SGK

I/ Tác giả , tác phẩm :

1 Tác giả

Hs : đọc

Hãy nêu những nét chính về tác giả ?

Hs :

GV giới thiệu chân dung NĐC , khái

quát cuộc đời , con người NĐC

Gọi hs đọc phần giới thiệu “Truyện

Lục Vân Tiên”

Tác phẩm này thuộc thể loại gì ?

Độ dài ra sao ?

Hs :

Hãy tóm tắt ngắn gọn cốt truyện

Hs : tóm tắt

Gv nhận xét , tóm tắt lại

Hs thảo luận nhóm, ghi vào phiếu

học tập Sau 5p đại diện nhóm trình

bày

Gv chốt ý

Hãy tìm những đạo lí làm người

được gửi gắm trong tác phẩm ?

Hoạt động 2

Gọi hs đọc đoạn trích

Hs : đọc

Gv nhận xét, sữa lỗi

Hướng dẫn hs tìm hiểu chú thích

- NĐC (1822-1888)

- Sinh ở Gia Định, quê cha ở Huế

- Cuộc đời bất hạnh: 26 tuổi bị mù loà, tình duyên trắc trở , về quê gặp nhà buổi loạn li

- Không gục ngã , ông ngẫng cao đầu đảm nhận cả 3 trọng trách :

Thầy giáo , thầy thuốc, nhà thơ

- Sống thanh cao ,trong sạch ,yêu nước,

có tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm

 Sự nghiệp

- Truyện LVT

- Ngư tiều y thuật vấn đáp

- Chạy tây

- Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

2 Tác phẩm :

a Thể loại :

Truyện Nôm viết theo thể thơ lục bát gồm 2082 câu

b Tóm tắt :

- LVT cứu KNN -LVT nghe tin mẹ mất → bỏ thi về

bị mù , bị từ hôn -KNN gặp nạn , được cứu

- LVT và KNN sum vầy hạnh phúc

c Đạo lí làm người trong tác phẩm

- Xem trọng tình nghĩa giữa người với người

- Đề cao tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sang cứu khốn phò nguy

- Khát vọng của nhân dân hướng tới công bằng và những điều tốt đẹp ở đời

II/ Tìm hiểu chung

1 Đọc :

2 Chú thích :2,6,11,12,16,23,24

Đoạn trích nằm ở phần nào trong tác

phẩm ?

Hs :

Hình ảnh nhân vật nào nỗi bật lên qua

đoạn trích ?

Hs : LVT, KNN

Đoạn trích thể hiện đạo lí nào của tác

phẩm ?

Hs : Tinh thần nghĩa hiệp

3 Vị trí đoạn trích :

Nằm ở phần đầu của tác phẩm

3 Củng cố : GV nhắc lại tác giả NĐC, giá trị của tác phẩm.

4 Hướng dẫn học bài : Nắm kỉ tác giả, tác phẩm

Tóm tắt văn bản

Soạn + Hình ảnh VT và KNN

5 Rút kinh nghiệm:

Tiết 39 Ngày soạn:………

Ngày dạy:………

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA (T2)

A/ MỤC TIÊU :

I Chuẩn

1 Kiến thức:

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Nguyễn Đình Chiểu và tác phẩm Truyện

Lục Vân Tiên

- Thể loại thơ lục bát truyền thống của dân tộc qua tác phẩm Truyện Lục Vân

Tiên

- Những hiểu biết bước đầu về nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm

Truyện Lục Vân Tiên

- Khát vọng của người, giúp đời của tác giả và phẩm chát cuat hai nhân vật Lục

Vân Tiên và Kiều Nguỵệt Nga

2 Kĩ năng:

- Đọc-hiểu một đoạn trích truyện thơ

- Nhạn diện và hiểu được tác dụng của các từ địa phương Nam Bộ được sử

dụng trong đoạn trích

- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng nhận vật lý tưởng theo quan niệm đạo

đức mà Nguyễn Đình Chiểu đã khắc họa trong đoạn trích

3 Thái độ:

Giáo dục hs tinh thần nghĩa hiệp biết sống vì người khác

II Mở rộng và nâng cao:

B/ PHƯƠNG PHÁP :

Thảo luận nhóm, vấn đáp

C/ CHUẨN BỊ :

1 GV : Soạn giáo án , phiếu học tập

2 HS : Trả lời câu hỏi ở sgk

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

I.Ổn định và kiểm tra bài cũ :

Tóm tắt truyện Lục Vân Tiên

II.Bài mới :

1.ĐVĐ,

2.Triển khai bài

Hoạt động của thầy , trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

Tìm những chi tiết thể hiện ngôn ngữ

hành động của VT khi đánh nhau với

bọn cướp ?

Hs :

Qua đây em có nhận xét gì về nhân vật

này ?

Hs :

Sau khi đánh tan bọn cướp VT đã có

thái độ như thế nào với KNN ?

Hs :

Trong cuộc gặp gỡ này, VT là người

như thế nào ?

Hs :

GV : Trong câu nói của VT có phần

III/ Tìm hiểu chi tiết :

1 Nhân vật Lục Vân Tiên

a Đánh bọn cướp

- Lời nói : Bớ đảng hung đồ Chớ quen làm thói hồ đồ

- Hành động + Bẻ cây làm gậy + Tả đột hữu xong

- Kết quả : đánh tan bọn cướp , tên chủ mưu bị chết

→ Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, mộc mạc, linh hoạt

→ Kiên quyết xã thân vì việc nghĩa

b Lục Vân Tiên gặp KNN

- Hỏi thăm động viên

- Lời nói :

+ Khoan khoan ngồi đó chớ ra Nàng là phận gái ta là phận trai + Làm ơn há dễ trong người trả ơn + Nhớ câu kiến nghĩa bất vi

Làm người thế ấy cũng phi anh …

→ Là người chính trực , hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài , từ tâm , nhân hậu

câu nệ của lễ giáo pk(Nam nữ thụ thụ

bất thân) nhưng chủ yếu là do đức tính

khiêm nhường : Không muốn nhận ơn

được trả ơn

Em hiểu như thế nào về 2 câu cuối của

đoạn trích ?

Hs : Thấy việc nghĩa mà không làm thì

không phải là người anh hung, xem

việc nghĩa là một lẽ tự nhiên

Hoạt động 2

KNN đã được miêu tả qua những

phương diện nào ?

Hs :

Nàng đã trả ơn cứu mạng của VT bằng

cách nào ? Ý nghĩa của việc làm ấy ?

Hs :

Gv : VT không chỉ cứu mạng mà còn

cứu cả cuộc đời trong trắng của người

con gái (Tiết trăm năm cũng bỏ di một

hồi)

Qua cuộc gặp gỡ này em thấy KNN là

người như thế nào ?

Hs :

Hoạt động 3

Hs thảo luận nhóm

1 Kết cấu thong thường của truyện

truyền thống được thể hiện trong

truyện LVT như thế nào ?

2 Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật

của tác giả gần với loại truyện

nào ?

Hs thảo luận ghi vào phiếu học tập Sau

3p đại diện các nhóm trình bày, gv chốt

ý

- Kết cấu : Chàng trai tài giỏi cứu

cô gái xinh đẹp dẫn đến tình yêu

- NT : Khắc hoạ nhân vật qua

hành động , ngôn ngữ

GV gọi hs đọc ghi nhớ ở sgk

Hs : Đọc

→ Xem việc nghĩa là bổn phận, một

lẽ tự nhiên , không làm để chờ trả ơn

→Cách cư xử của bậc anh hung mang tinh thần nghĩa hiệp

2 Nhân vật KNN

- Xưng hô : Quân tử - tiện thiếp

- Kể mục đích chuyến đi

- Nói năng : Văn vẽ, dịu dàng

+ Làm con đâu dám cãi cha

Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng + Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa + Lấy chi cho phỉ tấm long cùng

→ Tâm trạng cảm kích , áy náy, băn khoăn

→ KNN là người có học thức, thuỳ

mị , nết na , xem trọng ơn nghĩa ân tình

IV/ Tổng kết :

- Nội dung : Ghi nhớ

- NT : Khắc hoạ nhân vật qua ngôn ngữ , hành động

3 Củng cố : GV hệ thống toàn bài.

4 Hướng dẫn học bài : Học thuộc long đoạn trích

Nắm nội dung , nghệ thuật, 2 nhân vật

Soạn “Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự”

5 Rút kinh nghiệm:

Tiết 40 Ngày soạn:………

Ngày dạy:………

MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ A/ MỤC TIÊU : I Chuẩn 1 Kiến thức: - Nội tâm nhân vật và miêu tả nội tâm nhân vật trong tác phẩm tự sự - Tác dụng của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện 2 Kĩ năng: - Phát hiện và phân tích được tác dụng của miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự - Kết hợp kể chuyện với miêu tả nội tâm nhân vật khi làm bài văn tự sự 3 Thái độ: - Giáo dục hs tính tự giác tích cực trong học tập II Mở rộng và nâng cao:

B/ PHƯƠNG PHÁP : Thảo luận, vấn đáp

C/ CHUẨN BỊ :

1 GV : Soạn giáo án, bảng phụ một số đoạn văn có miêu tả nội tâm

2 HS :Trả lời câu hỏi ở sgk, đoạn trích “ Kiều ở lầu Ngưng Bích”

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

I.Ổn định và kiểm tra bài cũ :

Miêu tả có vai trò như thế nào trong văn tự sự ? Đối tuợng là những yếu tố nào ?

II.Bài mới :

1 ĐVĐ,

2 Triển khai bài.

Hoạt động của thầy , trò Nội dung kiến thức

Gọi hs đọc thuộc long đoạn trích “Kiều ở

lầu Ngưng Bích”

Hs thảo luận 4 nhóm 3 câu hỏi ở sgk

Sau 5p gọi đại diện nhóm trình bày, gv

nhận xét bổ sung

Vậy qua cảnh ở lầu Ngưng Bích Em hiểu

gì về tâm trạng của Kiều ?

Hs : Đau đớn , xót xa, tái tê , buồn tủi

Gọi hs đọc ví dụ 2 ở sgk

Đoạn văn trên tác giả miêu tả Lão Hạc qua

những chi tiết nào ?

Hs :

Qua ngoại hình trên em thử đoán xem tâm

trạng của LH như thế nào ?

Hs:

Từ 2 ví dụ trên em hiểu như thế nào là

miêu tả nội tâm trong văn tự sự ?

Hs : Là tái hiện suy nghĩ cảm xúc của

nhân vật

Có mấy cách để miêu tả nội tâm nhân vật

?

Hs : Trực tiếp, gián tiếp

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

Hs : Đọc

Hoạt động 2

Tìm những câu thơ miêu tả nội tâm của

TK trong đoạn “MGS mua Kiều”?

Hs : Nỗi mình

Thềm hoa một…

Tâm trạng của Kiều qua đoạn thơ ấy ?

Hs :

Hãy đóng vai TK kể lại đoạn trích “Kiều

báo ân báo oán”

Hs làm vào giấy nháp, sau 5p gọi hs đọc,

gv nhạn xét, bổ sung

VD1 :

a Câu tả cảnh : 4 câu đầu

8 câu cuối

Tả tâm trạng : 8 câu giữa

b Những câu thơ tả cảnh cho thấy tâm trạng của nhân vật và ngược lại

c Miêu tả nội tâm tái hiện được cảm xúc , ý nghĩ và diễn biến tâm trạng của nhân vật (đau đớn, xót xa)

VD2

- Miêu tả ngoại hình , cử chỉ : Mặt co rúm lại, vết nhăn xô lại với nhau , cái đầu ngoeo về một bên, cái miệng mếu như con nít

- Tâm trạng đau đớn ân hận

 Ghi nhớ : SGK

2.Luyện tập :

BT1 : Câu thơ miêu tả tâm trạngTK

- Nỗi mình them tức nỗi nhà

Thềm hoa một bước…

Ngại ngùng dợn gió e sương Ngừng hoa bong thẹn….

→ Tâm trạng đau đớn ê chề, nhục nhã, tủi hổ

BT2 :

Hs tự làm vào vở