Gián án Bài 22:CHỌN GIỐNG VẬT NUÔI VÀ CÂY TRỒNG

Tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp: - Tự thụ phấn Dòng thuần chủng Tổ hợp gen - Giao phối gần...  Tạo dòng thuần : Cho tự thụ phấn qua 5-7 thế hệ  Lai khác dòng: Lai các dòn

Giáo viên: Hồ Tấn Minh Tên: -Bạch Huyền Nam Phương.(34) Môn Sinh

Lớp: 12A1

CHỌN GIỐNG VẬT NUÔI VÀ CÂY TRỒNG

1. Nguồn gen tự nhiên:

- Có trong tự nhiên về 1 vật nuôi hay cây trồng nào đó

2. Nguồn gen nhân tạo:

- Là kết quả lai giống của 1 tổ chức nghiên cứu giống cây,vật nuôi được cất giữ,trong “ngân hàng gen”

- Xuất hiện do sự tổ hợp vật chất di truyền của THệ bố mẹ qua quá trinh

giao phối

- Biến dị tổ hợp là nguyên nhân sự đa dạng kiểu gen,phong phu về kiểu hình giống

1. Tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp:

- Tự thụ phấn Dòng thuần chủng Tổ hợp gen

- Giao phối gần

2. Tạo giống lai có ưu thế lai cao:

o Ưu thế lai là hiện tượng con lai có năng suất,phẩm chất,sức chống chịu,khả

năng sinh trưởng và phát triển trội hơn so với bố mẹ

o Giả thiết siêu trội:

Trạng thái dị hợp tử nhiều cặp gen khác nhau,con lai kiểu hình trội so với bố

mẹ thuần chủng

 Tạo dòng thuần : Cho tự thụ phấn qua 5-7 thế hệ

 Lai khác dòng: Lai các dòng thuần chủng để tìm tổ hợp lai có ưu thế lai

cao nhất

 Ưu điểm: Con lai có ưu thế lai cao sử dụng vào mục đích kinh tế

 Nhược điểm: tốn nhiều thời gian

 Ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở F1 sau đó giảm dần qua các thế hệ

CHỌN GIỐNG VẬT NUÔI VÀ CÂY TRỒNG(TT).

III TẠO GIỐNG BẰNG PP ĐỘT BIẾN:

1. Khái niệm: Là phương pháp sử dụng các tác nhân vật lí và hóa học,lam thay

đổi vật liệu di truyền cùa sinh vật, phục vụ lợi ích con người

2. Quy trình: Gồm 3 giai đọan:

• Xử lí mẫu vật bằng tác nhân gây đột biến:

-Với liều lượng và thời gian xử lí thích hợp

-Nếu không sinh vật sẽ chết hay giảm khả năng ssản và sức sống

• Chọn lọc cá thể đột biến có kiểu hình mong muốn:

-Phải nhận biết được chúng trong s.vật bình thường cũng như các thể đột biến khác

• Tạo dòng thuần chủng:

-Các thể đột biến được chọn sinh sản nhân lên thành dòng thuần

3. Một số thành tựu tạo giống bằng gây đột biến ở Việt Nam:

• Gây đột biến bằng các tác nhân vật lí:

Như: tia tử ngoại, tia phóng xạ, sốc nhiệt →đột biến gen hay đột biến NST

-Thể đột biến có lợi được chạn lọc và trực tiếp nhân thành giống mới hay dùng làm bố mẹ để lai giống

 VD: Giống lúa Mộc Tuyền bằng tia Gamma tạo thành giống lúa MT1, nhiều

đặc tính quý: chín sớm, thấp và cứng, không đỗ ngã khi gió lớn

• Gây đột biến bằng các tác nhân hóa học:

-Một số hóa chất gây đột biến gen: 5-BU(gây thay thế A-T); EMS (thay thế không chọn lọc)

Kết quả:

 Sao chép nhầm lẫn

 Thay đổi cấu trúc gen

 VD: Giống táo Gia Lộc bằng NMU ra giống “táo má hồng”, 2 vụ 1 năm, khối

lượng tăng và thơm ngon hơn

TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

I. Tạo giống thực vật:

1. Nuôi cấy hạt phấn:

-Các hạt phấn đơn bội mọc trên MT nuôi nhân tạo thành dòng TB đơn bội

→ Alen lặn biểu hiện kiểu hình Cho phép chọn lọc in vitron dòng có đặc tính

mong muốn →Thể lưỡng bội hóa để tạo dòng thuần

2. Nuôi cấy TB thực vật in vitron tạo mô sẹo:

-Môi trường + hormone sinh trưởng (auxin,giberelin…)→nuôi cấy nhiều TB thực vật mô sẹo

3. Tạo giống bằng chọn dòng TB soma có biến dị:

TB 2n (MT nhân tạo) → nhiều dòng TB tổ hợp NST khác nhau

 Biến dị dòng TB soma

4. Dung hợp TB trần:

TB1 + TB2 → dòng TB khác nhau và phát triển thành giống mới

 Kháng thuốc diệt cỏ,chịu lạnh, chịu hạn,chịu phèn,mặn,kháng bệnh…

 Cùng 1 loài hay các loài khác nhau tạo ra cây lai soma(giống cây lưỡng

tính)

II. Tạo giống động vật:

1. Cấy truyền phôi:

a) Khái niệm: Là thao tác chuyển phôi từ cơ thể động vật cho sang cơ thể động

vật nhận

b) Quy trình:

• 1 phôi tách và cho phát triển thành nhiều phôi khác nhau

• Phối hợp 2 hay nhiều phôi thành 1 thể khảm

• Biến đổi thành phần TB phôi theo hướng có lợi con người

2. Nhân bản vô tính bằng kỹ thụâtchuyển gen:

-Duy trì vật nuôi quí hiếm

-Tăng năng suất chăn nuôi

a) VD: Cừu Dolly

b) Quy trình : 4 gđoạn đề cương /49

Công nghệ gen là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi, có thêm gen mới, từ đó tạo ra

cơ thể với những đặc điểm mới.



Kỹ thuật chuyển gen là chuyển một đoạn ADN từ tế bào cho sang tế bào nhận.

Công nghệ gen là gì?

Kỹ thuật chuyển gen là gì?

TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG NGHỆ GEN

Tạo ADN tái

tổ hợp

Chuyển ADN tái tổ hợp vào

tế bào nhận

Tách dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

Quan sát hình 25.1 SGK , hãy cho biết kĩ thuật chuyển gen gồm mấy khâu?

- ADN tái tổ hợp là một phân tử ADN nhỏ, được lắp ráp từ

các đoạn ADN lấy từ các nguồn khác nhau.

Enzim cắt

Enzim cắt

Enzim nối

ADN tái tổ hợp

Tách ADN ra khỏi TB cho và tách Plasmit ra khỏi vi khuẩn

Cắt gen ra khỏi ADN và cắt Plasmit ở điểm xác định nhờ Enzim cắt

Quan sỏt hỡnh và nghiờn cứu thụng tin SGK, trỡnh bày quy trỡnh tạo ADN tỏi tổ hợp?

Trộn 2 loại ADN để bắt cặp bổ sung

Thờm ezim nối tạo liờn kết photphodieste

Để chuyển một gen mong muốn

từ sinh vật này sang sinh vật khác người ta phải làm thế nào?

Sử dụng các vật chuyển gen hay véctơ chuyển gen Đặc điểm của vectơ

chuyển gen?

Có những loại vectơ chuyển gen nào?

Có nhiều loại vectơ chuyển gen như:

+ Plasmit nằm trong tế bào chất của vi khuẩn.

+ Thực khuẩn thể lamđa (phagơ)

Có khả năng tự nhân đôi.

Tồn tại độc lập trong tế bào.

Mang được gen cần chuyển.

Làm cách nào để biết được các tế bào có ADN tái tổ hợp với các tế bào không có ADN tái tổ hợp?

Chọn thể truyền có các dấu chuẩn hoặc các gen đánh dấu

 sự có mặt của ADN tái tổ hợp

ADN của tế bào nhận

ADN tái tổ hợp dạng vòng

ADN tái tổ hợp

CaCl2 hoặc xung điện

Tế bào nhận E.coli

biết làm cách nào để đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận?

Thể truyền là virut

(phagơ)

ADN cña thÓ thùc khuÈn lam®a

Enzim c¾t

Gen cÇn chuyÓn

ADN t¸i tæ hîp

Thùc khuÈn lam®a chøa ADN t¸i tæ hîp

Sơ đồ cấy gen bằng plasmit Sơ đồ cấy gen bằng thực

khuẩn thể

* Giống : Đều có 3 khâu.

* Khác :

+ Cách tạo ra đầu dính.

+ Cách chuyển ADN tái tổ

hợp vào tế bào nhận.

Chuột nhắt mang gen

hoocmôn tăng trưởng

chuột cống – GH

(chuột bên trái) to hơn

khoảng 2 lần chuột

bình thường không

mang gen này (chuột

bên phải)

ở động vật

Cây cải dầu chuyển gen khán g sâu, chống chịu chất diệt cỏ

* Thành tựu đạt được trong công nghệ chuyển gen ở thực vật

- Tạo ra dòng vi

khuẩn mang gen của

loài khác như gen

insulin của người

Vk nhanh chóng sản

sinh ra một lượng

insulin làm thuốc

chữa bệnh tiểu

đường …