V¨n b¶n BÁNH TRÔI NƯỚC Hồ Xuân Hương I.Môc tiªu: 1.KiÕn thøc: Thấy được vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắt son, thân phận chìm nổi của người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa Hiểu được sự thông [r]
Trang 1Ngày soạn: 27/9/10.
Ngày giảng: 7a: 1/10/10
7c: 29/9/10
Ngữ văn - bài 7 Tiết 25 Văn bản
BÁNH TRễI NƯỚC
Hồ Xuõn Hương
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức: Thấy được vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắt son, thõn phận chỡm nổi của người
phụ nữ trong xó hội phong kiến xưa
Hiểu được sự thụng cảm sõu sắc cho thõn phận chỡm nổi của họ , của người nữ sĩ Hồ Xuõn Hương -> giỏ trị của bài thơ
2.Kĩ năng: Nắm được đặc điểm thể thơ song thất lục bỏt
3.Thái độ: Lòng thương cảm cho thân phận chìm nổi của người phụ nữ
1.Giáo viên: giáo án.sgk TLTK, Chuẩn kiến thức kĩ năng
2.Học sinh: soạn bài
III.Phương pháp: Đàm thoại, phân tích bình giảng,
IV.Các bước lên lớp:
1.ổn định: (1’)
7a:
7c:
2.Kiểm tra: (4’)
? Đọc thuộc lũng văn bản “ Bài ca Cụn Sơn” và trả lời cõu hỏi bằng cỏch đỏnh dấu vào
ụ trống trước ý đỳng núi về cảnh trớ Cụn Sơn
Cảnh Cụn Sơn đẹp, thơ mộng
Cảnh Cụn Sơn vắng lặng, buồn tẻ và hiu hắt
Cảnh Cụn Sơn ảm đạm, gợi buồn, thờ lương
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Khởi động (1’)
Mục tiêu: Hs hiểu được nội dung ý nghĩa của bài thơ: Bánh trôi nước
Nói đến “Bà chúa thơ nôm” Không ai không biết đến đó là Hồ Xuân Hương Cuộc đời của bà có nhiều bất hạnh , chìm nổi Cảm thương với những người cùng số phận, Bà đã viết “ Bánh trôi nước” để bày tỏ lòng mình
Hoạt động 1 Đọc và thảo luận chú thích.
Mục tiêu: Hiểu được tác dụng của việc đọc kể có
liên quan đến việc hiểu và phân tích
GV hướng dẫn đọc: ngắt nhịp 2/2/3 hoăc 4/3
Gv đọc mẫu HS đọc
HS nhận xột, Gv sửa chữa
? Nờu những hiểu biết của em về tỏc giả Hồ Xuõn
10’ I Đọc và thảo luận chỳ thớch:
1 Đọc
2 Thảo luận chỳ thớch:
Trang 2H: Từ bé thông minh, lớn lên không phải là người
phụ nữ an phận Đi ngao du, giao thiệp rộng, có bản
lĩnh, cá tính -> đứa con “ nghịch tử” của xã hội
phong kiến
Cuộc đời: bà tự tổng kết: một đời riêng mấy kiếp
chua cay
Tình duyên lận đận, long đong và có nhiều dang dở
Tha thiết với cuộc đời nhưng lúc nào cũng thấp
thỏm, khắc khoải vì một cái gì đó rất mong manh
không nắm bắt được
Thơ: sáng tác nhiều được truyền tụng dễ lẫn với
những bài thơ Nôm có phong cách Hồ Xuân
Hương
Trong thơ Hồ Xuân Hương chủ yếu viết về phụ nữ,
bản thân, không có người phụ nữ quý tộc
Nước mắt than thở nhiều hơn niềm vui
-> mệnh danh là nhà thơ của phụ nữ
Thơ phản ánh cuộc đời đầy khổ đau, không hướng
tới hạnh phúc ảo ảnh Trái tim yêu đời của Hồ
Xuân Hương luôn sưởi ấm tạo vật, long người->
nhà thơ cuộc đời trần thế
* Phong cách nghệ thuật: đậm đà phong cách dân
gian
Giọng nói khác biệt: giọng mạnh mẽ, táo bạo, thẳng
thắn
về tác giả Hồ Xuân Hương cũng như thấy được
phong cách nghệ thuật trong thơ của bà
? Bài thơ được làm theo thể thơ gì? Vì sao em biết?
- Bài thơ có bốn câu, mỗi câu 7 chữ
- Gieo vần: tròn,non,son
-> đúng đặc điểm thể thơ thất ngôn tứ tuyệt luật
đường
Hoạt động 2:T×m hiÓu v¨n b¶n.
Môc tiªu: HiÓu ®îc néi dung vµ ý nghÜa cña v¨n
b¶n
HS đọc bài thơ
? Bài thơ có mấy nghĩa? Đó là những nghĩa nào?
H: hai nghĩa: miêu tả bánh trôi khi được luộc chín
- Vẻ đẹp , thân phận, phẩm chất của người phụ nữ
trong xã hội xưa
-> đa nghĩa
GV giải thích về tính đa nghĩa trong thơ
20’
* Tác giả: Hồ Xuân Hương chưa rõ lai lịch, năm sinh năm mất
- Mệnh danh là bà chúa thơ Nôm
* Tác phẩm
- Lấy đề tài: bánh trôi nước, bình dị, gần gũi
3 Thể loại:
-Thất ng«n tứ tuyệt đường luật
II Tìm hiểu văn bản 1.Hình ảnh bánh trôi nước
Trang 3Để hiểu sõu sắc hơn chỳng ta sẽ tiến hành phõn tớch
bài thơ
? Em hiểu “ bỏnh trụi nước” là loại bỏnh như thế
nào?
H: Làm bằng bột nếp, được nhào nặn, viờn trũn , cú
nhõn đường phốn, luộc chớn bằng cỏch cho vào
nước đun sụi Khi chớn nổi lờn
? Bỏnh trụi nước được miờu tả như thế nào?
H: Thõn trắng, trũn
? Em cú nhận xột gỡ về đối tượng đem ra vịnh?
H: Bỡnh dị, gần gũi nhưng lại thể hiện được những
nội dung khỏc nhau -> tài tỡnh cuả tỏc giả
? Nhận xột gỡ về cỏch miờu tả của tỏc giả?
H: Khộo, hấp dẫn Ngụn ngữ bỡnh dõn
? Qua hỡnh ảnh bỏnh trụi nước tỏc giả thể hiện điều
gỡ?
H: Núi lờn số phận người phụ nữ trong xó hội
phong kiến
? Tỏc giả sử dụng nghệ thuật gỡ khi miờu tả?
H: Ẩn dụ: người phụ nữ ẩn sau hỡnh ảnh bỏnh trụi
? Người phụ nữ được miờu tả với vẻ đẹp, phẩm
chất, số phận như thế nào?
H:
+Thõn em trắng , trũn-> người phụ nữ trắng trẻo,
xinh đẹp
+Bảy nổi ba chỡm: gặp nhiều cảnh ngộ bấp bờnh
+Rắn nỏt mặc dầu tay kẻ nặn: số phận phụ thuộc
vào người khỏc
+Giữ tấm lũng son: chung thuỷ sắt son
- Hỡnh thể: da trắng nừn nà, thõn hỡnh đầy đặn, xinh
xắn
-Tõm hồn trong trắng, nhõn hậu, hiền hoà, sắt son
-Số phận chỡm nổi, phiờu bạt phụ thuộc vào người
khỏc
? Nhận xột gỡ về người phụ nữ trong bài thơ?
H: Vẻ đẹp hỡnh thể -> gợi nờn sự phỳc hậu
? Người phụ nữ xưa khụng được định đoạt số phận
của mỡnh, do cha mẹ, do chồng quyết định sướng
Với lời thơ trong sáng bình
dị bài thơ khắc họa hình ảnh chiếc bánh trôi trắng tròn xinh xắn được làm ra từ bàn tay con người
2 Hỡnh ảnh người phụ nữ trong xó hội cũ
Trang 4khổ… còn người phụ nữ trong xã hội ngày nay?
H: Bình đẳng , tự do
“ Mà em vẫn giữ tấm lòng son”
? Nhận xét gì về từ “mà” trong bài thơ trên?
? Tìm những câu thơ, bài ca dao nói về số phận
người phụ nữ bị lệ thuộc?
H:
- Thân em như tấm lụa đào
- Thân em như hạt mưa sa
-> đặc điểm chung đều thể hiện thân phận người
phụ nữ -> cùng nguồn cảm xúc nhân đạo chủ nghĩa
Hoạt động 3: HD tæng kÕt -> Ghi nhớ.
Mục tiêu: Hs hiểu được nội dung nghệ thuật của
bài thơ qua phần ghi nhớ
HS đọc nội dung ghi nhớ
GV chốt
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập
Mục tiêu: Hs biết áp dụng những kiến thức đã học
để giải quyết được yêu cầu của bài tập
Ghi lại những câu hát than thân trong bài 4 bắt đầu
bằng cụm từ “ thân em”
Cùng mở đầu bằng “ thân em” nhưng giữa “ bánh
trôi nước’ - Hồ Xuân Hương và hai bài ca dao có gì
khác nhau?
- Thân em trong thơ Hồ Xuân Hương : hình thể của
em
- Thân em trong ca dao là cuộc đời phụ thuộc của”
em” -> lời than
? Chỉ rõ mối liên quan trong cảm xúc các bài này?
2’
8’
Bằng nghệ thuật Ẩn dụ tác giả bày tỏ thái độ trân trọng,
đề cao và cảm thương cho
số phận người phụ nữ trong
xã hội xưa
III Ghi nhớ (SGK)
IV Luyện tập
Thân em như trái bần trôi Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu
Thân em như hạt mưa sa Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày
- Mối liên quan về cảm xúc: đồng cảm về số phận phụ thuộc của người phụ nữ trong xã hội xưa
-> cảm xúc nhân đạo
4 Củng cố.Hướng dẫn học bài: (5’)
Đọc phần đọc thêm SGK
Học thuộc lòng bài thơ
Phân tích nội dung và nghệ thuật
Chuẩn bị bài: Sau phút chia ly