Người mẹ không xuất hiện trực tiếp nhưng là tiêu điểm để các nhân vật, chi tiết hướng tới, tác giả miêu tả những tình cảm thái độ của bố đối với mẹ , mới thấy được những hy sinh cuûa meï[r]
Trang 1TUẦN 1
TIẾT CT: 1
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
LÝ LAN I/ Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh cảm nhận được:
* Những tình cảm thiêng liêng của cha mẹ đối với con cái
* Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với mỗi con người
II/ Chuẩn bị:
* Thầy: soạn giáo án
* Trò: đọc kỹ bài và trả lời câu hỏi ở SGK
III/ Tiến trình tiết dạy:
1/ Oån định:
2/ Bài mới:
HĐ1: GV hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu chú
thích SGK trang 7 – 8 ( đọc dịu dàng, chậm rãi
, thể hiện được tâm trạng của mẹ và con)
I/ GIỚI THIỆU:
1/ Đọc:
GV đọc mẫu, gọi 2 HS đọc lại
Văn bản nhật dụng là gì? Ở lớp 6 em đã
học những văn bản nhật dụng nào? 2/ Văn bản nhật dụng:
- Có ND gần gũi với đời sống đề cập đến những vấn đề cấp thiết nhất là với con người trong đời sống hiện đại.
- Cách tổ chức khá tự do, có thể sử dụng nhiều kiểu tổ chức VB khác nhau miễn là nói lên được những vấn đề cấp thiết đang đặt ra trong đời sống và được nhiều người quan tâm
Có ý kiến cho rằng VB thuộc loại truyện
– Tự sự, Ký – Biểu cảm em đồng ý với ý
kiến nào? Vì sao?
3/ Thể loại: Văn bản nhật dụng ( được viết
dưới dạng Bút ký – Biểu cảm )
( Truyện thì phải có cốt truyện )
VB có nhân vật chính không? Đó là ai?
( Mẹ và con )
VB có nhiều sự việc không? Có cốt truyện
không? Vì sao? VB được kể ở ngôi thứ mấy?
( Ít sự việc,chi tiết,chủ yếu là tâm trạng của
mẹ, không có cốt truyện vì đây không phải là
truyện, VB được kể ở ngôi thứ nhất – người
mẹ kể )
Em hãy cho biết xuất xứ của văn bản? 4/ Xuất xứ: Theo Lý Lan , Báo yêu trẻ số
166 TP HCM 1/9/2000
Trang 2HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG
VB được chia làm mấy đoạn, ý chính của
từng phần? 5/ Bố cục: 2 đoạn
* Đoạn 1: “ Vào đêm … bước vào” Tâm trạng của con ï va ømẹ trong đêm trước
ngày khai trường của con
* Đoạn 2: “ Mẹ nghe nói … mở ra” Vai trò của nhà trường đối với thế hệ trẻ
HĐ3:Tìm hiểu văn bản III/ Tìm hiểu văn bản:
GV cho HS quan sát đoạn 1:
Trong đêm trước ngày khai giảng của con
tâm trạng của con và mẹ như thế nào? 1/ Tâm trạng của con và mẹ:
Con như thế nào? Con: thanh thản, hồn nhiên, vô tư -> giấc ngủ
đến dễ dàng
Còn tâm trạng của mẹ như thế nàọ? Mẹ:
Hồi hộp, bồn chồn, không ngủ được
Cái gì đã khiến mẹ bồn chồn thao thức? Lo lắng chuẩn bị cho con đến trường
Điều đó thể hiện ở những chi tiết nào? * Không tập trung vào việc gì
* Lên giường và trằn trọc
Người mẹ đã nhớ lại và suy nghĩ những gì? Nhớù về ngày khai trường năm xưa
Tìm chi tiết sâu đậm nhất trong buổi khai
trường đầu tiên của mẹ? tôi đi học” Aán tượng khắc sâu về cái ngày “ hôm nay
Chú ý đoạn: “ Cái ấn tượng … bước vào”
em có nhận xét gì về cách dùng từ trong
đoạn này? Tác dụng?
Sự nôn nao, hồi hộp va ønỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại
( Sử dụng nhiều từ láy -> gợi cảm xúc phức
tạp)
Có phải bà mẹ đang trực tiếp nói với con
không? Theo em bà mẹ đang tâm sự với ai?
Điều đó có tác dụng gì?
( làm nổi bật tâm trạng, khắc họa được tâm
tư tình cảm những điều sâu thẳm khó nói
bằng những lời trực tiếp )
Qua suy nghĩ và liên tưởng của bà mẹvề
ngày khai trường ở Nhật em có suy nghĩ gì? 2/ Vai trò của nhà trường đối với thế hệ trẻ:
Câu văn nào nói lên điều đó? “ Ai cũng biết rằng …… cả hàng dặm sau
này” -> quyết định tương lai của đất nước
Em hiểu thế giới kỳ diệu phía sau cổng
trường là gì?
( - Cung cấp cho ta tri thức khoa học, hiểu
biết về cuộc sống, thế giới và con người
- Giúp ta hoàn thiện nhân cách: đạo đức làm
người, về lẽ sống , tình thương, quan hệ, xử
thế
- Nơi ta được sống trong mối quan hệ trong
sáng và mẫu mực của tình thầy trò
- Bồi dưỡng cho ta tình cảm đối gia đình, quê
Trang 3HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG
hương, đất nước )
HĐ4:Tổng kết
Qua văn bản em thấy được điều gì?
( HS đọc ghi nhớ SGK )
III/ Tổng kết:
Ghi nhớ SGK
HĐ5: Luyện tập : HS trả lời câu hỏi 1 SGK/tr9
1/ Văn bản cổng trường mở ra viết về nội dung gì?
a/ Vì mẹ lo lắng con quá nhỏ, không biết có đi học được không
b/ Vì mẹ chưa chuẩn bị chu đáo cho con
c/ Vì mẹ nhớ đến buổi khai trường
d/ Tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con.
2/ Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
a/ Ngày khai trường là ngày lễ của toàn xã hội
b/ Các quan chức nhà nước đều đến trường dự lễ khai giảng
c/ Các bậc phụ huynh rất quan tâm đến học sinh
d/ Mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau
Hướng dẫn học bài soạn bài:
Học bài:
o Tâm trạng của mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con
o Vai trò của nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ
Soạn bài: “ Mẹ tôi”
1/ Thái độ của người cha trước lỗi lầm của con
2/ Mẹ của En-ri-cô là người như thế nào
3/ Qua văn bản này em rút ra bài học gì?
Trang 4TUẦN 1
TIẾT CT: 2
MẸ TÔI
Eùt – môn –đô - đơ – A – mi -xi
I/ Mục tiêu cần đạt:
Học sinh cảm nhận được những tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
Nghệ thuật biểu hiện thái độ, tình cảm gián tiếp qua thư
GD HS tình yêu thương kính trọng cha mẹ
II/ Chuẩn bị:
Thầy: soạn giáo án
Trò: đọc bài trả lời câu hỏi SGK vào vở bài soạn
III/ Tiến trình tiết dạy:
1/ Oån định:
2/ Kiểm tra:
1- Diễn biến tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con?
2- Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
a/ Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau.
b/ Không có ưu tiên nào hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai
c/ Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kỳ diệu sẽ mở ra
d/ Tất cả đều đúng
3/ Bài mới:
HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG
HĐ1: Giáo viên hướng dẫn HS đọc và tìm
hiểu chú giải SGK trang 11.
I/ Giới thiệu:
Đọc thể hiện tâm tư, tình cảm buồn khổ của
người cha trước lỗi lầm của con, sự trân
trọng của ông đối với vợ)
1/ Đọc:
GV đọc -> 2 HS đọc lại -> GV nhận xét cách đọc của HS
2/ Giới thiệu:
Năm sinh – năm mất của tác giả? Tác giả: ( 1846 – 1908 )
Tác giả là người nước nào? Nhà văn Ý
Nêu những tác phẩm chính? Tác phẩm khá phong phú ( SGK )
Văn bản được viết theo thể loại nào? Thểà loại: viết thư
HĐ2: Tìm hiểu văn bản II/ Tìm hiểu văn bản:
Văn bản là một búc thư người bố gởi cho
con nhưng tại sao lại lấy nhan đề “ Mẹ tôi”?
( Người mẹ không xuất hiện trực tiếp nhưng
là tiêu điểm để các nhân vật, chi tiết hướng
tới, tác giả miêu tả những tình cảm thái độ
của bố đối với mẹ , mới thấy được những hy
sinh của mẹ dành cho con)
Nhan đề do ai đặt? ( tác giả )
Nhân vật xưng tôi là ai? ( En-ri-cô )
Trang 5HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG
Qua việc En… phạm lỗi với mẹthái độ của
người bố như thế nào? 1/ Thái độ của người cha:
Vì sao bố lại có thái độ ấy? Đau xót, tức giận -> vì đó là sự vong ân
bội nghĩa
Diễn tả tâm trạng thái độ của người bố tác
giả dùng biện pháp NT gì? Tác dụng của biện
pháp NT ấy?
( NTSS -> nhấn mạnh sự đau đớn xót xa)
GV liên hệ những câu tục ngữ ca dao nói lên
công ơn cha mẹ đối với con cái
Điều gì khiến En… xúc động vô cùng khi
đọc thư bố? Em hãy chọn những lý do em cho
là đúng nhất (SGK tr 12)
a-b-c-d-đ
Qua tâm trạng xúc động vô cùng em thấy
En …như thế nào?
GV liên hệ gd HS: => có lỗi mà biết nhận ra lỗi
lầm đó là điều tốt, đáng học tập
Tại sao bố không gọi trực tiếp En… để rầy
mà lại viết thư?
Là người có tình cảm sâu sắc, tế nhị
( đây là cách ứng xử tế nhị trong cuộc
sốngcần phải học tập, con bình tĩnh lắng
nghe, có thời giờ suy ngẫm)
Qua bức thư bố đã yêu cầu En… điều gỉ?
( không được hỗn, xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ hôn,
trong một thời gian con đừng hôn bố, thà
không có con còn hơn thấy con bội bạc)
Qua đó em thấy ông là người như thế nào? Thương vợ nhưng không bộc lộ trực tiếp
Thương con nhưng rất nghiêm khắc khéo léo trong cách dạy con
Là người có tình cảm yêu ghét rõ ràng
Qua bức thư này em thấy mẹ En … là
người như thế nào? 2/ Mẹ En-ri-cô
( GV liên hệ với tình cảm người mẹ qua VB “
Cổng trường mở ra”
Nhìn về quê mẹ xa xăm
Lòng ta – chỗ ướt mẹ nằm đêm mưa
Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa
Miệng nhai cơm búng lưỡi lừa cá xương )
Là người có tấm lòng cao cả
Rất yêu con
Có thể hy sinh tính mạng vì con
HĐ3:GV hướng dẫn HS tổng kết III/ Tổng kết:
Phương thức biểu đạt của văn bản là gì?
( Biểu cảm )
Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng cao cả
QuaVB này tác giả muốn nhắn nhủ chúng Ta phải biết trân trọng giữ gìn không được
Trang 6HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG
HĐ4: Luyện tập
GV cho HS đọc BT1/12
Bài tập này có mấy yêu cầu?
Bài đọc thêm: Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ -> Qua câu chuyện muốn nói lên điều gì?
BT2/ 12
Theo em bố của En… có thái độ như thế nào khi thấy con có lời nói thiếu lễ độ với mẹ?
a/ căm thù
b/ chán nản
c/ nghiêm khắc
d/ lo âu
Hướng dẫn học bài – chuẩn bị bài
Nắm được thái độ của người bố đối với con để thấy rõ hình ảnh của người mẹ
Chuẩn bị bài “ Từ ghép” theo câu hỏi SGK
Từ là gì? Từ gồm có những loại nào?
Trong từ phức gồm có những loại nào? Tìm hiểu cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép
Trang 7TUẦN 1
TIẾT CT: 3
TỪ GHÉP
I/ Mục tiêu cần đạt:
Nắm được cấu tạo của hai loại từ ghép CP – ĐL
Hiểu được ý nghĩa của các loại từ ghép
II/ Chuẩn bị:
Thầy: soạn giáo án, bảng phụ
Trò: đọc bài, trả lời câu hỏi SGK, làm các BT
III/ Tiến trình tiết dạy:
1/ Oån định:
2/ Kiểm tra:
1) VB mẹ tôi thuộc phương thức biểu đạt nào?
a/ Tự sự, b/ Miêu tả, c/ Nghị luận, d/ Biểu cảm
Vì sao?
a/ Vì truyện trình bày diễn biến sự việc
b/ Vì truyện bày tỏ tình cảm cảm xúc.
c/ Vì truyện tái hiện trạng thái sự vật, con người
d/ Vì truyện trình bày ý kiến đánh giá , bình luận
2) Thái độ của bố En… như thế nào?
Mẹ của En… là người như thế nào?
a/ Là một người dịu dàng hiền hậu
b/ Là một người hết lòng vì con
c/ Là một người sẵn sàng hy sinh tính mạng vì con
d/ Tất cả đều đúng.
3/ Bài mới:
HĐ1: GV ôn lại kiến thức lớp 6
Từ là gì?
GV cho HS quan sát bảng phụ và nhận xét các
từ sau:
nhà, cây, đỏ, ngủ -> 1 tiếng
bà ngoại, cổng trường, tức giận, buồn vui->
2 tiếng
Qua đó em hãy cho biết từ gồm có mấy
loại? ( từ đơn, từø phức )
Từ phức gồm có những loại nào? ( từ
ghép, từ láy)
Từ ghép là gì? ( là từø do hai hay nhiều
tiếng có nghĩa tạo thành )
HĐ2: Tìm hiểu các loại từ ghép I/ Các loại từ ghép
HS quan sát các từ: bà ngoại, cổng trường, hoa
Trang 8HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG hồng , cá chép
Các tiếng ngoại, truờng, hồng, chép có vai
trò gì so với các tiếng: bà, cổng, hoa, cá?
Nó là tiếng chính hay tiếng phụ?
Em hiểu thế nào là từ ghép chính phụ? VD 1/ Từ ghép chính phụ:
Gồm tiếng chính đứng trước tiếng phụ đứng sau bổ sung nghĩa cho tiếng chính
VD: xe đạp, hoa lan, cá rô
Em hãy thử hoán đổi vị trí của các tiếng trong
các từ: quần áo, nhà cửa, ruộng vườn, buồn vui
Em có nhận xét gì? ( ý nghĩa không thay
đổi )
Qua đó em hiểu thế nào là từ ghép đẳng
lập? Cho VD 2/ Từ ghép đẳng lập
Không phân biệt tiếng chính, tiếng phụ, các tiếng bình đẳng với nhau về mặt ngữ pháp VD: bàn ghế, mưa gió, buồn vui, hờn giận HĐ3: Tìm hiểu nghĩa của từ ghép II/ Nghĩa của từ ghép
GV cho HS so sánh nghĩa của từ
Bà ngoại với bà, Hoa hồng với hoa
Chúng giống và khác nhau như thế nào?
Nghĩa của từ nào hẹp hơn?
Bàø øngoại bà: chung
Ngoại: riêng
Em có nhận xét gì về nghĩa của từ ghép
chính phụ? 1/ Nghĩa của từ ghép chính phụ
Có tính chất phân nghĩa
Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính
VD: xe lửa, tàu điện Máy khoan điện, tàu điện ngầm
Nghĩa của từ quần áo như thế nào so với
nghĩa của từng tiếng?
Nghĩa của từ trầm bổng với nghĩa của mỗi
tiếng có gì khác nhau?
( Trầm bổng: âm thanh lúc cao lúc thấp, khirõ,
khi văng vẳng )
Trầm -> âm thanh xuống thấp
Bổng - > âm thanh lên cao Bổng - > âm
thanh lên cao
=> GV cho HS rút ra kết luận về nghĩa của từ 2/ Nghĩa của từ ghép đẳng lập
Trang 9HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG
ghép đẳng lập
Có tính chất hợp nghĩa
Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo nên no.ù
VD: ruộng vườn, buồn vui
HS quan sát 2 nhóm từ sau:
Trời đất, vợ chồng, đưa đón
Mẹ con, đi lại, cá nước
:
( nhóm 1: có thể đảo trật tự của các tiếng trong
từ )
Nhóm 2: không thể đảo được
VD: mẹ con khác con mẹ
=> chúng đều là từ ghép đẳng lập
HĐ4: Hệ thống bài học
GV cho HS nhắc lại cấu tạovà ý nghĩa của từ
ghép CP – ĐL
Có thể cho các nhóm hệ thống bài bằng sơ đồ
HĐ5: Luyện tập ( HS thảo luận nhóm )
BT1/15: Phân biệt từ ghép CP, từ ghép ĐL
TGCP: lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, cây cỏ, cười nụ
TGĐL: suy nghĩ, chài lưới, ẩm ướt, đầu đuôi
BT2/15 : Tạo từ ghép chính phụ
Bút chì, thuớc kẻ, mưa rào, làm ruộng
Aên cơm, trắng xóa, vui mắt, nhát gan
BT4/15: có thể nói một cuốn sách , một cuốn vở bởi vì sách vở là những DT chỉ sự tồn tại dưới dạng cá thểcó thể đếm được, còn sách vở là từ ghép ĐL chỉ chung cả loạinên không thể nói một cuốn sách vở
BT6/16
Mát tay : chỉ những người có kinh nghiệm, chuyên môn giỏi
VD: Người bác sĩ ấy mát tay lắm
mát > < nóng: chỉ cảm giác cề nhiệt độ
tay : chỉ bộ phận cơ thể con người
Hướng dẫn học bài chuẩn bị bài:
Nắm được cấu tạo và ý nghĩa của từ ghép CP, ĐL
Soạn bài “ Liên kết trong văn bản”
Đọc kỹ 2 VB “ Cổng trường mở ra”, “Mẹ tôi” trả lời câu hỏi SGK
Chuẩn bị phần luyện tập
Trang 10TUẦN 1
TIẾT CT: 4
LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản cần có tínhï liên kết Sự liên kết ấy thể hiện
ở hai mặt: hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
Cần vận dụng được những kiến thúc đã học để bước đầu xây dựng được những văn bản có tính liên kết
II/ Chuẩn bị:
Thầy: soạn giáo án, bảng phụ
Trò: đọc bài, trả lời câu hỏi SGK, làm các BT
II/ TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1/ Ổn định
2/ Kiểm tra:
Từ ghép chính phụ là từ ghép như thế nào? Nghĩa của từ ghép chính phụ?
Từ ghép đẳng lập là từ ghép như thế nào? Nghĩa của từ ghép đẳng lập.
a/ Là từ có hai tiếng
b/ Từ được tạo ra từ một tiếng có nghĩa
c/ Từ có các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp, không phân ra tiếng chính tiếng phụ.
d/ Từ ghép có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính
Phân loại từ ghép đẳng lập và chính phụ: học hành, nhà cửa , xoài tượng, ruộng vườn, nhãn
lồng, chim sâu, làm ăn, đất cát, xe đạp, nhà khách, nhà nghỉ
3/ Bài mới:
HĐ 1: GV cho HS nắm được tính liên kết
trong văn bản
1/ Tính liên kết trong văn bản:
Trong truyện “Cây tre trăm đốt” lão nhà
giàu yêu cầu anh khoai điều gì?
Lúc đầu anh Khoai có thực hiện được
không?
Nhờ vào đâu anh Khoai thực hiện được
yêu cầu của lão nhà giàu?
GV cho HS quan sát hai đoạn văn
1/ Hôm nay là buổi chào cờ đầu tiên của năm
học Lớp tôi được phân công trực nhật Trước
giờ chào cờ chúng tôi chuẩn bị bàn ghế, loa ,
bục… Khi buổi chào cờ kết thúc, chúng tôi đem
mọi thứ trở về chỗ cũvà chúng tôi trở về lớp
học
2/ Hôm nay là buổi chào cờ đầu tiên của năm
học Chúng tôi một nhóm tưới cây còn một nhóm