Kiến thức: Giúp HS thấy được đức tính giản dị là phẩm chất cao quý của Bác Hồ được biểu hiện trong lối sống, trong quan hệ với mọi người, trong việc làm và trong sử dụng ngôn ngữ nói, vi[r]
Trang 1Ngày dạy:20/ 02/ 2012
TUẦN 26 TIẾT 93 –VĂN BẢN
ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ
( Phạm Phạm Văn Đồng )
A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức: Giúp HS thấy được đức tính giản dị là phẩm chất cao quý của Bác Hồ được biểu hiện trong lối sống, trong quan hệ với mọi người, trong việc làm và trong sử dụng ngôn ngữ nói, viết
- Nắm sơ giản về tác giả Phạm Văn Đồng
- Thấy được cách nêu dẫn chứng và bình luận, nhận xét: giọng văn sôi nổi, nhiệt tình của tác giả
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc – hiểu văn bản nghị luận xã hội
- Đọc diễn cảm và phân tích nghệ thuật nêu luận điểm và luận chứng trong văn bản nghị luận
B CHUẨN BỊ:
-GV nghiên cứu bài, soạn bài, chuẩn bị tranh ảnh minh họa về tác giả và về Bác
- HS học bài cũ, đọc văn bản và soạn bài mới
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
*Câu hỏi: Nêu trình tự lập luận của văn bản “Sự giàu đẹp của tiếng Việt ”?
3 Bài mới:
Hoạt động 1:
-GV đọc mẫu một đoạn và cho 2 HS đọc văn
bản, GV nhận xét
- Lưu ý HS đọc với giọng rõ ràng, mạch lạc,
chú ý đọc những câu văn thể hiện tình cảm của
tác giả đối với Bác
- Từ khó theo 7 chú thích ở sgk
? Hãy nên tóm tắt vài nét về tác giả? Tác
phẩm?
- Những tp của PVĐ hấp hấp dẫn người đọc bằng
tư tưởng sâu sắc, tình cảm sôi nổi, lời văn
trong sáng.
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Đọc, tìm hiểu từ khó
*Từ khó: (SGK)
2 Tác giả
Phạm Văn Đồng ( 1906 – 2000 ) – một nhà cách mạng nổi tiếng, nhà văn hóa lớn Ông là học trò ưu tú và là một cộng sự gần gũi của
CT HCM Ông từng là Thủ tướng Chính phủ trên ba mươi năm Tác phẩm:
- Văn bản trích từ bài “CT HCM, tinh hoa
và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời
Trang 2? Em hãy cho biết bài văn nghị luận về vấn đề
gì? Nêu luận điểm chính của toàn bài trong
đoạn mở đầu?
- Đối tượng và đề tài nghị luận được bộc lộ
ở tên bài và ở câu mở đầu đầu đoạn văn 1.
+ Đức tính giản dị của Bác Hồ.
+ …sự nhất quán…… của Hồ Chủ Tịch”.
? Để làm rõ đức tính giản dị của Bác Hồ, t/g
đã chứng minh ở những phương diện nào
trong đời sống và con người Bác?
-Bữa ăn hằng ngày, nhà nhà ở, việc làm, lời nói,
bài viết.
? Hãy cho biết biết bài văn lập luận theo trình tự
nào trên cơ sở đó nêu bố cục của bài văn?
Hoạt động 2:
Bước 1:
-HS đọc kĩ hai đoạn đầu của văn bản
? trong phần mở đầu của văn bản, tác giả đã
viết hai câu văn:
- Một câu nêu nhận xét chung
- Một câu giải thích nhận xét ấy
? em hãy cho biếtbiết đó là những câu văn nào?
? Em hãy cho biết nhận xét được nêu thành
luận điểm ở câu thứ nhất là gì?
- Luận điểm này đề cập đến hai phạm vi đời
sông của Bác, đó là đời sống cách mạng to
lớn và đời sống hằng ngày giản dị.
? Em nhận thấy văn bản này tập trung làm nổi
rõ phạm vi đời sống nào của Bác?
? Trong đời sống hằng ngày, đức tính giản dị
của Bác được tác giả nhận định bằng những từ
(tính từ) nào? trong các từ đó, từ nào thâu tóm
được đức tính giản dị của Bác? Vì sao?
? Qua phần nhận định của tác giả về đức tính
giản dị của Bác, em nhận thấy tác giả có thái
độ như thế nào? Lời văn nào thể hiện thái độ
ấy?
Bước 2:
- HS chú ý phần văn bản tiếp theo, từ “Con
người của Bác” đến “Nhất, Định, Thắng,
Lợi!”
? Trong phần văn bản này, tác giả đã đề cập
đến những phương diện trong đời sống và
đại” – diễn văn trong Lễ kỉ niệm 80 năm ngày
sinh CH HCM
3 Bố cục và trình tự lập luận
- Văn bản là một đoạn trích nên không đủ thành phần của một bài văn nghị luận thông thường, có thể nhận ra bố cục hai phần sau:
-Mở bài: (Từ đầu đến “trong sáng, thanh
bạch, tuyệt đẹp”)
Sự nhất quán giữa cuộc đời cách mạng vớicuộc sống giản dị của Hồ Chủ tịch.
-Thân bài: (phần còn lại)
=> Đức tính giản dị của Bác thể hiện trong sinh hoạt, cuộc sống, việc làm
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Nhận định về đức tính giản dị của Bác Hồ
- Điều rất quan trọng… của Hồ Chủ Tịch.
- Rất lạ lùng… trong sáng, thanh bạch
tuyệt đẹp.
Luận điểm: “Sự nhất quán giữa đời hoạt
động chính trị lay trời chuyển đất với đời sống bình thường vô cùng giản dị và khiêm tốn của Bác”.
T/g tin ở nhận định của mình; ngợi ca Bác
2 Đức tính giản dị của của Bác Hồ
Trang 3con người giản dị của Bác, đó là những
phương diện nào?
- Giản dị trong lối sống (bữa ăn, nơi ở, sinh
hoạt);
hoạt); quan hệ với mọi người (người giúp
việc, các cháu ở MN, khách quôc tế); việc
làm (lời nói, bài viết).
? Để triển khai luận điểm Bác Hồ sống giản
dị ở đoạn đầu phần thân bài, tác giả đã dùng
thao tác chứng minh Em hãy xác định câu văn
thể hiện định hướng chung cho lập luận chứng
minh của T/g?
? Để chứng minh Bác giản dị trong bữa ăn,
tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào? em có
nhận xét gì về các dẫn chứng mà tác giả đưa
ra?
? “Ăn xong, bát sạch mọimọi hạt cơm, thức ăn còn
lại được sắp xếp tươm tất” và lời bình luận
của tác giả cho thấy tháithái độ của Bác ntn?
- Không đề rơi vãi một hạt cơm vì Bác coi
hạt cơm là kết tinh mồ hôi, nước mắt của
người làm ruộng một nằng hai sương Bác giữ
bát ăn sạch không sót hạt cơm, thức ăn còn lại
Bác sắp xếp tươm tất vì Bác kính trọng người
phục vụ Đây cũng là nét đẹp trong lối sống
giản dị của Bác.
? Nhà Bác ở rất giản dị được chứng minh
bằng những chi tiết nào?
? Tác giả đã bình luận như thế nào về đời sống
của Bác trong ngôi nhà đó?
? T/g đã làm rõ lối sống sinh hoạt của Bác
bằng những điểm nào?
?Những dẫn chứng này khẳng định điều gì ở
Bác?
? Em có nhận xét như thế nào về những chứng
cứ mà tác giả đưa ra để làm rõ sự giản dị của
Bác trong lối sống?
- Những chứng cứ giàu sức thuyết phục, vì:
+ phong phú, phản ánh được nhiều mặt
+ cụ thể, xá thực, đáng tin cậy
+ chứng cứ được bảo đảm bằng mối quan hệ
-Con người của Bác giản dị như thế nào,, mọi
người chúng ta đều biết: bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối sống.”
a) Giản dị trong đời sống
*Bữa ăn:
- Bữa cơm chỉ vẹn vẹn vài ba món.
- Lúc ăn, Bác không để rơi vãi một một hạt cơm.
- Ăn xong, bát sạch mọi hạt cơm, thức ăn còn lại được sắp xếp tươm tất.
=> thể hiện thái độ quý trọng của Bác đối với người lao động và kính trọng người phục vụ
*Nơi ở:
- Nhà sàn “vẹn vẹn….ba phòng ”; “luôn
… thơm của hoa vườn”.
=> sống thanh bạch và tao nhã biêt bao
*Sinh hoạt:
- Bác là người làm việc suốt đời, suốt ngày, từ
việc lớn đến việc nhỏ.
- Bác cố gắng tự mình làm việc, người giúp việc và phục vụ Bác có thể đếm được trên đầu ngón tay (nghĩa là rất ít).
=> Bác sống rất giản dị
chứng cứ phong phú, cụ thế, xác thực, đáng tin cậy => Dễ hiểu và giàu sức thuyết phục.
Trang 4gần gũi, lâu dài,gắn bó của t/g và CT HCM.
- Quan hệ với mọi người là một phương
diện thể hiện sự giản dị của Bác Hồ
? Để thuyết thuyết phục bạn đọc về sự giản dị của
Bác trong quan hệ với mọi người, tác giả đã
nêu những chi tiết cụ thể nào?
? Em có nhận xét gì về cách đưa dẫn chứng
trong đoạn này? Qua các dẫn chứng này em
thấy hiểu thêm điều gì về thái độ, tình cảm của
Bác đối với mọi người?
? trong đoạn văn này, tác giả đã dùng hình
thức chứng minh kết hợp với bình luận và
biểu cảm, em hãy chỉ ra các câu văn bình
luận, biểu cảm và nêu tác dụng của các câu
văn đó?
- Khẳng định lối sống giản dị của bác.
- Bày tỏ tình cảm quý trọng của người viết.
- Tác động tới tình cảm, cảm xúc của người
đọc, người nghe.
- GV: Ở đoạn văn tiếp theo, tác giả giải
thích và bình luận về lí do và ý nghĩa đức
tính giản dị của Bác.
? Em hiểu gì về li do lối sống giản dị của Bác
Hồ từ lời giải thích của tác giả?
-Bác sống giản dị vì cuộc đời Bác luôn gắn
liền và được tôi luyện trong cuộc đấu tranh
gian khổ của nhân dân
? Em hiểu thế nào về ý nghĩa của lối sống giản
dị của Bác Hồ từ lời bình luận của tác giả?
-Là phẩm chất cao quý tuyệt đẹp của đời sống
thật sự văn minh mà mọi mọi người cần noi theo.
?* Ở đoạn văn này, tác giả đã dùng những
phép lập luận nào để người đọc hiểu sâu sắc
hơn về đức tính giản dị của Bác?
? Quan những lời giải thích và bình luận trên
đây, em có nhận xét gì?
- Sâu sắc, sát, đúng với con người Bác.
- Mang cảm xúc ngưỡng vọng.
-GV: Để mọi người hiểu đầy đủ, trọn vẹn vẹn
hơn về đức tính giản dị của Bác, ở đoạn văn
cuối, cố Thủ tướng PVĐ đã đề cập đến tính
b) Giản dị trong quan hệ với mọi người
- Viết thư cho một một đồng chí.
- Nói chuyện với các cháu miền Nam.
- Đi thăm nhà tập thể của công nhân, từ nơi làm việc đến phòng ngủ nhà ăn.
- Việc gì tự làm được thì không cần người khác giúp.
- Đặt Đặt tên cho người phục vụ: Trường, Kì, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi.
Tỉ mỉ, trân trọng và yêu quý tất cả.
vì
Vế 1(KQ) Vế 2(NN)
Suy luận ngược chiều.
càng … V1(đ/s vật chất) V2(đ/s tinh thần)
Suy luận tương đồng thuận chiều.
c Giản dị trong nói và viết
- Không có gì quý hơn độc lập tự do.
- Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam
BH sống… Người sống …
Đời sống… với đời sống …
Trang 5chất giản dị trong lời nói và viết của Bác.
? em hãy cho biết tác giả đã dẫn những câu nói
nào của bác
? Tác giả đã giải thích lí do Bác nói giản dị
như thế nào?
Vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu
được, nhớ được, làm được.
dễ hiểu, dễ đi vào lòng người => có sức
tập hợp và lôi cuốn, cảm hóa lòng người.
? Tại sao tác giả dùng những câu nói này để
chứng minh cho sự giản dị trong cách nói và
viết của Bác?
- Đó là những câu nói nổi tiếng về nội dung ý
nghĩa và ngắn gọn,dễ nhớ, dễ thuộc.
- Mọi người dân đều biết, đều thuộc và hiểu
câu nói này.
? T/g có lời bình luận như thế nào về tác dụng
của lối nói giản dị sâu sắc củ Bác Hồ?
-Những chân lí… anh hùng cách mạng
? Em hiểu gì về ý nghĩa của lời bình luận này?
- Đề cao sức mạnh phi thường của lối nói
giản dị và sâu sắc của Bác, đó là sức mạnh
lòng yêu nước, ý chí cách mạng trong quần
chúng nhân dân.
Khẳng định tài năng có thể viết giản dị về
những điều lớn lao của Bác Hồ.
Bước 3:
? Trong nghệ thuật nghị luận của tác giả ở văn
bản này, chúng ta thấy có những ưu điểm nổi
bật nào?
- Riêng về đồ dùng, tác giả không chứng
minh vì ai cũng biết bộ quần áo nâu giản dị
Bác thường hay mặc, đôi dép cao su Bác
thường đi và chiếc quạt nan Bác thường
dùng…
? Tác dụng của việc kết hợp chứng minh với
bình luận và đánh giá trong bài văn?
? Em hãy nêu khái quát đặc sắc nghệ thuật lập
luận trong bài văn ?
Hoạt động 3:
? Nêu tóm tắt giá trị nội dung và nghệ thuật
là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lí ấy không bao giờ thay đổi.
Vì nó xuất phát từ tấm lòng Bác: muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được.
Dẫn chứng tiêu biểu, xác thực.
3 Đặc sắc nghệ thuật nghị luận
- Định hướng các vấn đề cần chứng minh rất
rõ ràng.
- Dẫn chứng tiêu biểu, xác thực nên có sức thuyết phục cao.
- Chọn lọc vấn đề chứng minh rất điển hình,tiêu biểu.
- Chứng minh kết hợp bình luận và đánh giá làm cho đoạn văn thêm sinh động.
Triển khai luận cứ mạch lạc, lập luận chặt chẽ, nhận xét sâu sắc Dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu, được sắp xếp thành một hệ thống hợp lí có sức thuyết phục lớn.
III Tổng kết:
1 Nội Nội dung:
2 Nghệ thuật: Ghi nhớ (sgk)
Trang 6của bài nghị luận?
? Em hãy tìm một số ví dụ để chứng minh sự
giản dị trong thơ văn Bác
? Qua văn bản nghị luận “Đức tính giản dị
của Bác Hồ”,Em hiểu thế nào là đức tính giản
dị và ý nghĩa của nó trong cuộc sống? Em có
những hiểu biết mới mẻ, sâu sắc nào về Bác?
Em học được gì từ cách nghị luận của tác giả?
(- Một số học sinh tự bộc lộ.)
D CỦNG CỐ CỐ – DẶN DÒ:
- Trình tự lập luận của bài văn?
- Nội dung và nghệ thuật của văn bản?
- HS học bài cũ, chuẩn bị tiết 94