- Tìm 10 câu tục ngữ là câu rút gọn: Ví dụ: Thương người như thể thương thân - Hãy viết 1mộtđoạn văn trong đó có dùng câu rút gọn: làm ở nhà 5.. - Viết một đoạn văn có sử dụng câu rút gọ[r]
Trang 1Ngày soạn 11/1/2008 Tuần 20
Ngày dạy :13/1/2008 Tiết 78
I MỤC TIÊU: Giúp học sinh:
- Nắm được khái niệm rút gọn câu và tác dụng của câu rút gọn
- Biết cách rút gọn câu và sử dụng câu rút gọn
- Chuyển đổi từ câu đầy đủ sang câu rút gọn và ngược lại
II CHUẨN BỊ: - Giáo viên: Thiết kế bài giảng + Bảng phụ
- Học sinh: Soạn bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1.Ổn định tổ chức: (1’)
2 KTBC: (4’) Kiểm tra vở soạn học sinh
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài.
Trong giao tiếp hằng ngày,đôi khi để thông tin nhanh và gọn ta lượt bỏ đi một số thành
phần của câu.Như vậy là ta đã vô tinhftaoj thành câu rút gọn Nhưng Rút gọn câu là gì? Chúng
ta sẽ tìm hiểu cụ thể qua tiết học hôm nay
10’ HOẠT ĐỘNG 1: HDHS HÌNH THÀNH KHÁI NIỆM
RÚT GỌN CÂU.
HS Đọc yêu cầu I.1.SGK/14 (Bảng phụ)
GV HDHS tìm sự khác biệt giữa 2 câu.
HS Câu b có thêm từ “chúng ta”
H Từ “chúng ta” đóng vai trò gì trong câu? ( CN).
H Em có thể tìm những từ có thể làm CN trong câu a?
HS Chúng ta, học sinh, mọi người…
H Tại sao câu tục ngữ không cần nêu CN?
HS Để câu khuyên răn được ngắn gọn, dễ thuộc , dễ nhớ,
vì câu có ngụ ý hành động của CN là cho mọi người
H Trong những câu in đậm thành phần nào được lược bỏ?
HS Lược bỏ VN – đuổi theo nó.
H Tại sao lại cần rút gọn “đuổi theo nó” ở câu sau?
HS Để tránh lặp lại VN đã có ở câu trước.
b Lược bỏ CN lẫn VN: mình đi Hà Nội.
H Tại sao có thể lược bỏ VN ở ví dụ (a) và cả CN lẫn VN
ở ví dụ (b) ?
HS Làm cho câu ngắn gọn hơn nhưng vẫn đảm bảo được
lượng thông tin truyền đạt
H Từ những ví dụ trên, em hiểu thế nào là rút gọn câu?
HS Dựa vào ghi nhớ HS trả lời.
I THẾ NÀO LÀ RÚT GỌN CÂU:
1 Cấu tạo của 2 câu sau có gì khác nhau? ( Bảng phụ)
a Vắng chủ ngữ
b Có chủ ngữ (chúng ta)
2 Những từ có thể làm CN câu (a):
- Người Việt Nam: học ăn, học
nói, học gói,học mở.(số đông)
- Chúng em học ăn, học nói,
học gói, học mở (một người (em) - nhóm người)
4 (Bảng phụ)
a Hai ba người đuổi theo nó Rồi ba bốn người, sáu bảy người (đuổi theo nó).
b Bao giờ cậu đi Hà Nội?
- Ngày mai (mình đi Hà Nội).
Lược bỏ làm cho câu ngắn gọn hơn nhưng vẫn đảm bảo lương thông tin truyền đạt
* GHI NHỚ SGK/15
Trang 215’
HOẠT ĐỘNG 2 HDHS TÌM HIỂU CÁCH DÙNG CÂU
RÚT GỌN:
HS.Tìm hiểu bài tập 1 II HS đọc kỹ đoạn văn.
H Ở bài tập 1 Những câu in đậm thiếu thành phần nào?
HS Đều thiếu CN.
H Có nên rút gọn câu như vậy không? Vì sao?
HS Không nên rút gọn như vậy, vì rút gọn như vậy làm cho
câu khó hiểu
H Bài tập 2 cần thêm những từ ngữ nào vào câu rút gọn
dưới đây để thể hiện thái độ lễ phép? ( a, mẹ ạ….)
H Từ việc tìm hiểu các ví dụ trên hãy cho biết khi nào thì
nên rút gọn câu và khi rút gọn câu phải đảm bảo yêu cầu
gì? HS Đọc ghi nhớ 2 (SGK/16)
HOẠT ĐỘNG 3 HDHS LÀM BÀI TẬP
Bài tập 1/16
H Trong các câu tục ngữ sau, câu nào là câu rút gọn?
HS Câu b, c, d.
H Những thành phần nào của câu được rút gọn?
Rút gọn câu như vậy để làm gì?
GV gợi ý: Để xác định thành phần rút gọn thì phải tìm CN
và VN
* Ví dụ:
Câu a: Ai là hoa của đất? Cụm từ “người ta” của câu
“Người ta là hoa đất” trả lời câu hỏi: Ai?
Từ đó suy ra CN của câu là “người ta”.
Người ta là gì? (là hoa đất – VN của câu).
Bài tập 2/16: Hãy tìm câu rút gọn trong các ví dụ dưới đây.
Khôi phục những thành câu được rút gọn và biết vì sao
trong thơ, ca dao thường có nhiều câu rút gọn như vậy
GV lưu ý HS: Bài ca dao này có giọng điệu trào phúng, tác
giả dân gian đứng ở vị thế người trên để nói về “công
trạng” của vị quan tướng Cho nên, có thể xác định CN
“ban” trong bài này là tác giả của bài ca
HS Ta ban khen rằng…., ta ban cho cái áo với hai đồng tiền.
- Thơ và ca dao thường có nhiều câu rút gọn do yêu cầu
diễn đạt hàm súc, ngắn gọn: hơn nữa luật thơ có khi còn
quy định chặt chẽ số tiếng của mỗi dòng, mỗi câu)
II CÁCH DÙNG CÂU RÚT GỌN: (Bảng phụ)
1 Sáng chủ nhật, trường em tổ
chức cắm trại Sân trường thật
đông vui, chạy loăng quăng, nhảy dây chơi kéo co.
Thiếu CN
Không nên rút gọn vì rút gọn như vậy sẽ gây khó hiểu cho người đọc
2 Mẹ ơi, hôm nay con được một
điểm mười.
- Con ngoan quá! Bài nào được điểm mười thế?
- Bài kiểm tra toán (Mẹ ạ).
* GHI NHỚ SGK/16 III LUYỆN TẬP:
Bài tập 1/16
a Đủ thành phần.
b Rút gọn CN – chúng ta
(QH suy diễn)
c Người (nuôi)… rút gọn CN
(người) (QH tương phản)
d Chúng ta nên nhớ rằng
rút gọn nóng cốt câu
(QH ngang bằng)
Bài tập 2/16:
a (Ta) bước tới.
(thấy) cỏ cây…
(Ta như) con quốc quốc… (Ta) dừng chân…
b Tất cả các câu trong bài đều
là câu rút gọn Các câu rút gọn CN
- (Người ta) đồn rằng…
- (Quan ) cưỡi ngựa
- (Vua) ban khen…
- (Vua) ban cho…
Trang 3Bài tập 3/17: Yêu cầu tìm hiểu lý do gây hiểu lắm ở
truyện “MẤT RỒI”
GV Lưu ý HS:
+ Học sinh đọc kỹ truyện để nắm được các sự việc dẫn
đến việc hiểu lầm giữa cậu bé và người khách
+ Chú ý các câu hỏi của khách và các câu hỏi của cậu bé
Bài tập 4/18:
GV HDHS bài tập 4/18 về nhà.
+ Cần đọc kỹ truyện “Tham ăn” để nắm được các chi tiết
thể hiện chủ đề của truyện: Phê phán thói tham ăn đến
mức đánh mất cả nhân cách
+ Anh chàng tham ăn đã trả lời các câu hỏi bằng những câu
rút gọn cộc lốc, khiếm nhã (Đây, mỗi, tiệt) Khắc họa
bản tính tham ăn, đồng thời cũng là thủ pháp gây cười
(cách trả lời, cách ứng xử của nhân vật tham ăn trong
truyện này rất trái tự nhiên)
- (Quan) làm giặc sợ…
- (Quan) trở về gọi mẹ…
- (Quan) đánh giặc…
- (Quan) xông vào…
Bài tập 3/17:
Câu chuyện “MẤT RỒI”
- Hiểu lầm vì: Cậu bé khi trả lời người khách đã dùng 3 câu
rút gọn, khiến người khách hiểu sai ý nghĩa
- Mất rồi: Tờ giấy mất rồi Bố cậu bé mất
- Tờ giấy mất tối hôm qua Bộ cậu bé mất tối hôm qua
- Tờ giấy mất vì cháy Bố cậu bé mất vì cháy Các dùng câu rút gọn của cậu bé rõ ràng không đúng chỗ
= > Bài học: Cần phải thận
trọng khi dùng câu rút gọn để tránh gây ra chuyenẹ hiểu lầm
Bài tập 4/18:
(Bài tập về nhà làm)
4 CỦNG CỐ: (5’)
- HS nhắc lại cách rút gọn câu và tác dụng của việc sử dụng câu rút gọn?
- Tìm 10 câu tục ngữ là câu rút gọn:
Ví dụ: Thương người như thể thương thân
- Hãy viết 1mộtđoạn văn trong đó có dùng câu rút gọn: (làm ở nhà)
5 DẶN DÒ: (2’)
- Học thuộc ghi nhớ1, 2 SGK/16,17
- Làm bài tập 1, 2, 3, 4 vào vở bài tập
- Viết một đoạn văn có sử dụng câu rút gọn
- Tập rút gọn câu trong những câu rút gọn nói thường ngày
+ Đọc bài, đọc trước phần ghi nhớ.SGK/19
Trang 4+ Làm bài tập phần luyện tập