Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 2 - Tiết 5, 6: Văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản , xây dựng bố cục trong một văn bản nói viết cụ thể.. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1.[r]

Tuần 02

TPPCT:5-6

Văn Bản: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ (T1) (Theo Khánh Hoài)

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểt được hồn cảnh éo le và tình cảm ,tâm trạng của các nhân vật trong truyện

- Nhận ra được cách kể chuyện trong văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức:

- Tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết ,sâu nặng và nỗi đau khổ của ngững đứa trẻ khơng may rơi vào hồn cảnh bố mẹ li dị

- Đặc sắc nghệ thuật của văn bản

2 Kĩ năng

- Đọc - hiểu văn bản truyện ,đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng các nhân vật

- Kể và tĩm tắt truyện

- Tự nhận thức và xác định được giá trị của lịng nhân ái, tình thương và trách nhiệm của cá nhân với hạnh phúc gia đình

- Giao tiếp phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về cách ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật,giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

3 Thái độ:

-Trân trọng tình cảm gia đình

III CHUẨN BỊ.

- GV: SGK, bài soạn, sách GV,

- HS:SGK, bài soạn

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG 1 :

-Nêu một vài hiểu biết của em về tác giả ,tác

phẩm?

- Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào?

- Em hãy tĩm tắt vb này một cách ngắn gọn

nhất ?

HOẠT ĐỘNG 2

GV: Gọi hs đọc những đoạn tiêu biểu

Gv : Giải thích từ khĩ

Gv : Đọc mẫu một đoạn ,gọi hs đọc tiếp cho

đến hết văn bản

- Truyện cĩ thể chia làm mấy phần?

HS : Thảo luận (2’) trình bày

Gv: Định hướng

HOẠT ĐỘNG 3

Gv :Yêu cầu hs tĩm tắt lại đoạn 1

- Truyện viết về ai ? Về việc gì ? Ai là nhân

I GIỚI THIỆU CHUNG

1 Tác giả:

2.Tác phẩm: Truyện ngắn được trao giải nhì

trong cuộc thi thơ-văn viết về quyền trẻ em 1992

3 Thể loại : Vb nhật dụng viết theo kiểu văn

bản tự sự

4 Tĩm tắt

II ĐỌC-BỐ CỤC

1 Đọc tìm hiểu từ khĩ

2 Bố cục : 2 phần + Từ đầu đến ….Từ thủa ấu thơ :Cuộc chia

tay của hai anh em Thành và Thủy

+ Cịn lại: Cuộc chia tay của Thủy với lĩp học,và chia tay giữa hai anh em

III PHÂN TÍCH

1 Cuộc chia tay của Thuỷ với anh trai

- Hồn cảnh xảy ra sự việc trong truyện : bố mẹ Thành và Thuỷ li hơn

vật chính ?

HS: Thảo luận trình bày

GV: Chốt sửa sai

-Em có nhận xét gì về tình cảm của 2 anh em

trong câu chuyện này ?

HS:Tình cảm chân thành , sâu nặng

- Chính vì tình cảm sâu nặng như thế nên gặp

cảnh ngộ phải chia tay chúng đã bộc lộ cảm xúc

gì ?

Hs : Cảm nhận , trả lời

Gv :Yêu cầu hs đọc lại đoạn 2

Hs : Thực hiện

- Tìm những chi tiết miêu ta tình cảm của Thuỷ

với các bạn và cô giáo?

-Thuỷ nức nở

- Cô giáo: sửng sốt, ôm chặt lấy Thuỷ, cô tái

mặt, nước mắt giàn giụa

- Các bạn: Khóc thút thít, sững sờ., nắm chặt

tay Thuỷ

- Em có nhận xét gì về cuộc chia tay ấy?

Chi tiết nào khiến cô giáo bàng hoàng và khiến

em xúc động nhất? Vì sao?

- Thuỷ cho biết, em sẽ không đi học nữa do nhà

bà ngoại xa trường quá

HOẠT ĐỘNG 4

- Hãy nhận xét về cách kể truyện của tác giả ,

cách kể này có tác dụng gì trong việc làm nổi rõ

tư tưởng của truyện ?

Hs :Thảo luận(3’) trình bày

Gv : Định hướng

- Qua câu chuyện này , theo em tác giả muốn

gửi gắm đến mọi người điều gì ?

- Những giọt nước mắt xót xa, ngậm ngùi của hai anh em trong đêm

- Kỉ niệm của người anh đối với em

- Thuỷ mang kim chỉ ra tận sân vận động vá áo cho anh

- Chiều nào Thành cũng đón em đi học về , dắt tay nhau vừa đi vừa trò chuyện

- Thành nhường hết đồ chơi cho em nhưng Thuỷ lại thương anh “Không ai gác đêm cho anh ngủ” nên để lại cho anh cả 2 con búp bê

 Tình cảm chân thành , sâu nặng, tấm lòng nhân hậu,vị tha

2 Cuộc chia tay với lớp học

- Thuỷ nức nở

- Cô giáo: sửng sốt, tái mặt

- Các bạn thút thít -> Cuộc chia tay thật xúc động, bất ngờ

IV Tổng kết :

1 Nghệ thuật :

- Xây dựng tình huống tâm lí

- Lựa chọn ngôi thứ nhất để kể : nhân vật tôi trong truyện kể lại câu chuyện của minh nên những day dứt , nhớ thương được thể hiện một cách chân thực

- Khắc hoạ hình tượng nhân vật trẻ nhỏ ( Thàng

và Thuỷ) qua đó gợi lại suy nghĩ về sự lựa trọn ,ứng sử của những người làm cha làm mẹ

- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc

GV : Thông điệp mà câu chuyện gửi tới cho

người đọc là gì?

Hs : Dựa vào ghi nhớ trả lời

- Là câu truyện của những đứa con nhưng lại gợi cho những người làm cha, mẹ phải suy nghĩ .Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình Mỗi người cần phải biết giữ cho gia đình hạnh phúc

* Ghi nhớ : (SGK/27)

4 Củng cố-dặn dò

-Hệ thống kiến thức

- Tìm các chi tiết của truyện thể hiện tình cảm gắn bó của hai anh em Thành và Thuỷ

- Soạn bài “Bố cục trong văn bản "

TPPCT: 07

BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểt được tần quan trọng và yêu cầu của bố cục trong văn bản; trên cơ sở đó ,có ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản

- Bước đầu xây dựng được những bố cục rành mạch ,hợp lí cho các bài làm

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức:

- Tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kĩ năng:

- Nhân biết ,phân tích bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản , xây dựng bố cục trong một văn bản nói ( viết ) cụ thể

III CHUẨN BỊ.

- GV: SGK, bài soạn

- HS:SGK, bài soạn

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định :

2.Kiểm tra bài cũ

- Thế nào là liên kết trong vb

- Muốn 1 vb có tính liên kết người viết phải ntn?

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG 1:

- Em muốn viết một lá đơn để xin ra nhập Đội TNTP

HCM, hãy cho biết trong lá đơn ấy cần ghi những nội

dung gì ?

HS: Tên , tuổi , nghề nghiệp

Nêu yêu cầu , nguyện vọng , lời hứa.

- Những nội dung trên được sắp xếp theo một trật tự

ntn?

I Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản

1 Bố cục của vb VD: Một lá đơn xin gia nhập Đội.

- Tên, tuổi, địa chỉ, nghề nghiệp của người viết đơn

- Yêu cầu, nguyện vọng, lời hứa

 Các nội dung được sắp xếp theo một trình tự , 1 hệ thống rành mạch, hợp lí

Gv giảng : Theo trật tự trước sau một cách hợp lí ,

chặt chẽ , rõ ràng

- Em có thể tuỳ tiện thích ghi nội dung nào trước cũng

được không ? Ví dụ có thể viết lí do trước sau đó mới

viết tên được không ?

Hs : Phát biểu

- Từ đó em thấy bố cục một vb cần đạt những yêu cầu

gì để người đọc có thể hiểu được vb đó ? ( ghi nhớ 1)

Hs : Dựa vào ghi nhớ trả lời

HOẠT ĐỘNG

Gv : Gọi hs đọc 2 câu chuyện trong phần 2

Chú ý câu chuyện thứ nhất

- Đọc câu chuyện này lên ta thấy nội dung được sắp

xếp ntn so với vb kể trong sách Ngữ văn ?

-Trong câu chuyện thứ nhất gồm mấy đoạn ? các câu

trong mỗi đoạn có tập trung 1 ý chung không ? ý của

đoạn này và đoạn kia có phân biệt được với nhau

không ?

Hs : Thảo luận trả lời

Gv : Chốt ý

- Vậy trong 1 vb bố cục phải như thế nào ?

Gv : Yêu cầu hs chú ý câu chuyện thứ 2

- Câu chuyện này gồm mấy đoạn ? ( 2 đoạn)

-Vậy cách kể này bất hợp lí chỗ nào ?

Hs : Phát hiện trả lời

( Làm cho câu chuyện không nêu bật được ý phê

phán, không còn buồn cười )

- Từ đây em rút ra được bài học gì về 1 bố cục rành

mạch , hợp lí

Hs : Dựa vào ghi nhớ trả lời

HOẠT ĐỘNG 3:

Gv : Khái quát nội dung và yêu cầu hs nêu tên 3 phần

của văn bản

Định hướng : Nói như vậy là không đúng vì qua bảng

hệ thống đã điền vào nd thích hợp và qua sự lập luận

về 1 bố cục rành mạch như trên , ta thấy rõ sự phân

biệt giữa các đoạn , phần Có như thế bố cục mới đạt

yêu cầu

GV khái quát lại bài HS đọc ghi nhớ

*HOẠT ĐỘNG 4

Gv : Hướng dẫn hs thực hiện các bài tập trong sgk

*Ghi nhớ (sgk- ý1)

2 Những yêu cầu về bố cục trong vb

- Nội dung trong vb phải thống nhất chặt chẽ với nhau , giữa chúng phải có sự phân biệt rạch ròi

- Trình tự sắp xếp các phần các đoạn phải giúp cho người viết (nói) dễ dàng đạt được mục đích

*Ghi nhớ (sgk-ý 2)

3 Các phần của bố cục

3 phần : Mở bài , Thân bài , Kết bài Mỗi phần có một nhiệm vụ riêng

II LUYỆN TẬP Bài tập 2 :

- Mb: Từ đầu … khóc nhiều

- Tb: Tiếp theo đi thôi con

- Kb: Còn lại

Bố cục đã rành mạch hợp lí

Bài tập 3: Chưa rành mạch hợp lí vì các

điểm 1,2,3 ở phần thân bài mới chỉ kể lại việc học chứ chưa phải là trình bày kinh

nghiệm học tốt Trong đó điểm 4 lại không phải nói về việc học

4 Củng cố-dặn dò

- Học ghi nhớ , Làm hết bài tập còn lại

-Xác điịnh bố cục của một văn bản tự chọn, nêu nhận xét về bố cục của văn bản đó

Soạn bài “ Mạch lạc trong vb”.

Tuần 2 Ngày dạy…… Lớp………Lớp TPPCT: 08

Tiết 8: MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Có những hiểu biết bước đầu về mạch lac trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản

có mạch lạc

- Vận dụng kiến thức về mạch lạc trong văn bản vào đọc - hiểu văn bản và thực tiễn tạo lập văn bản viết, nói

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức:

- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản.

- Điều kiện cần thiết để văn bản có tính mạch lạc

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng nói, viết mạch lạc

III CHUẨN BỊ.

- GV: SGK, bài soạn

- HS:SGK, bài soạn

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định :

2 Bài cũ

-Bố cục của vb là gì ?

- Một bố cục như thế nào được gọi là rành mạch và hợp lí ? cho vd minh hoạ

3 Bài mới :

HOẠT ĐỘNG 1

GV : Yêu cầu hs đọc ví dụ trong sgk

- Dựa vào hiểu biết (sgk/ 31) , em hãy xác định mạch lạc

trong vb có những tính chất gì trong số 3 tính chất được nêu

trong sgk ?

- Khái niệm mạch lạc trong vb có được dùng theo nghĩa đen

không ?(Không).

- Nội dung của khái niệm mạch lạc trong vb có hoàn toàn

xa rời với nghĩa đen của từ mạch lạc không ?

- Vậy sự mạch lạc có vai trò ntn đối với vb ?

Hs : Dựa vào bài soạn ở nhà trả lời

Gv : Định hướng

HOẠT ĐỘNG 2

Gv : Yêu cầu hs chú ý phần 2

- Hãy cho biết toàn bộ sự việc trên xoay quanh sự việc

I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản

1 Mạch lạc trong vb :

-Văn bản cần phải mạch lạc

- Thông suốt , liên tục , không đứt quãng

 Văn bản rất cần sự mạch lạc

2.Các điều kiện để một vb có tính mạch lạc

chính nào ? ( chia tay).

-Sự chia tay và những con búp bê đóng vai trò gì trong

truyện ? Hai anh em Thành và Thuỷ có vai trò gì trong

truyện ?

Hs :Thảo luận trình bày

Gv : Trong vb Cuộc chia tay của những con búp bê có đoạn

kể việc hiện tại , có đoạn kể việc quá khứ , có đoạn kể việc

ở nhà , có đoạn kể việc ở trường , có đoạn kể chuyện hôm

nay , có đoạn kể chuyện sáng mai

-Hãy cho biết các đoạn ấy được nối với nhau theo mối liên

hệ nào trong các mối liên hệ dưới đây : Liên hệ thời gian ,

không gian , liên hệ tâm lí , liên hệ ý nghĩa ?

- Từ thực tế của truyện , theo em 1 vb có tính mạch lạc là 1

vb như thế nào ?

Hs : Dựa vào mục 2 phần ghi nhớ trả lời

Gv : Gọi 1 hs thực hiện phần ghi nhớ

HOẠT ĐỘNG 3

Gv :Yêu cầu hs đọc bài tập 1

- Nêu yêu cầu của bài tập 1?

-Bài tập 2 yêu cầu chúng ta phải làm gì ?

- Các phần các đoạn , các câu trong

vb đều nói về một đề tài , biểu hiện một chủ đề chung xuyên suốt

- Các phần , các đoạn , các câu được nối tiếp theo một trình tự rõ ràng hợp lí , trước sau hô ứng nhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợi được nhiều hứng thú cho người đọc( người nghe )

* Ghi nhớ : sgk/ 32

II LUYỆN TẬP

* Bài tập 1 /32,33

+ Ý chủ đạo xuyên suốt toàn đoạn văn là : sắc vàng trù phú , đầm

ấm của làng quê vào mùa đông , giữa ngày mùa Ý tứ ấy được dẫn dắt theo một dòng chảy hợp lí , phù hợp với nhận thức của người đọc

- Câu đầu giới thiệu bao quát về sắc vàng trong thời gian

- Hai câu cuối : là nhận xét cảm xúc về màu vàng

- Một trình tự với 3 phần nhất quán

và rõ ràng như thế đã làm cho mạch văn thông suốt và bố cục các đoạn văn trở nên mạch lạc

*Bài tập 2 :

Ý chủ đạo của câu chuyện xoay quanh việc chia tay của 2 đứa trẻ và

2 con búp bê ….do đó , làm mất sự mạch lạc của câu chuyện

4.Củng cố-dặn dò

- Học thuộc ghi nhớ sgk - Hoàn thành bài tập

-Tìm tính mạch lạc trong một văn bản đã học Tuần 02

- Soạn câu hỏi bài “Ca dao – dân ca ”

Ngày 27/08/2012

TT: Châu Thanh Gương