- Cho hoạt động nhóm làm BT sau: + Hai bước: Viết dưới dạng phân số cùng 5 mẫu số dương rồi so sánh hai phân số đó.. Sau 3 phút treo kết quả lên trước lớp.[r]
Trang 1Ngày soạn:15/08/2010 Ngày dạy:18/8/2010 Lớp:7A,B
Phần đại số
Chương I : Số hữu tỉ – Số thực
Tiết 1Đ1 Tập hợp Q các số hữu tỉ 1.Mục tiêu:
a)Kiến thức:
+ HS hiểu được khái niệm số hữu tỉ, cách biểu diễn sỗ hữu tỉ trên trục số và so sánh các số hữu tỉ Bước đầu nhận biết được mối quan hệ giữa các tập hợp số: N Z Q
b)Kỹ năng:
+ HS biết biểu diễn số hữu tỉ trên trục số, biết so sánh hai số hữu tỉ
c)Thái độ: Thực hiện nghiêm túc các yêu cầu của giáo viên đưa ra trong tiết học.
2.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a) GV:
+ Bảng phụ ghi sơ đồ quan hệ giữa 3 tập hợp số: N, Z, Q và các bài tập
+Thước thẳng có chia khoảng, phấn màu
b)HS:
+ Ôn tập các kiến thức: Phân số bằng nhau, tính chất cơ bản của phân số, quy đồng mẫu số các phân số, so sánh số nguyên, so sánh phân số, biểu diễn số nguyên trên trục số
+ Giấy trong, bút dạ, thước thẳng có chia khoảng
3.tiến trình bài dạy:
a)Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra
b)Dạy nội dung bài mới:
Tìm hiểu chương trình Đại số 7 -Giới thiệu chương trình Đại số lớp 7 gồm 4 chương
-Nêu yêu cầu về sách, vở ghi, vở BT, dụng cụ học tập, ý thức và phương pháp học tập bộ môn toán
-Giới thiệu sơ lược về chương I: Số hữu tỉ – Số thực.
Hoạt động 1: Tìm hiểu số hữu tỉ (10 ph)
Trang 21 Số hữu tỉ:VD:
-Cho các số:
3; -0,5; 0; ;
3
2 7
5 2 -Em hãy viết mỗi số trên thành 3 phân số
bằng nó
-5 HS lên bảng lần lượt viết mỗi số đã cho
thành 3 phân số bằng nó
-Các HS khác làm vào vở
-Hỏi: Mỗi số trên có thể viết thành bao
nhiêu phân số bằng nó?
-GV bổ sung vào cuối các dãy số các dấu
…
3
9 2
6 1
3
4
2 2
1 2
1 5 ,
2
0 1
0 1
0
6
4 6
4 3
2 3
14
38 7
19 7
19 7
5
Có thể viết mỗi số trên thành vô số phân
số bằng nó
-ở lớp 6 ta đã biết: Các phân số bằng
nhau là các cách viết khác nhau của cùng
một số, số đó được gọi là số hữu tỉ Vậy
các số trên:
3; - 0,5; 0; ; đều là số hữu tỉ
3
2
7
5 2 -Hỏi: Vậy thế nào là số hữu tỉ?
-HS Trả lời: Theo định nghĩa trang 5
SGK
-Giới thiệu tập hợp các số hữu tỉ được ký
hiệu là Q
-Yêu cầu HS làm
-Yêu cầu đại diện HS đứng tại chỗ trả lời,
GV ghi kết quả lên bảng
-Yêu cầu HS làm
+Số nguyên a có phải là số hữu tỉ không?
Vì sao?
-Hỏi thêm:
+Số tự nhiên n có phải là số hữu tỉ không?
Vì sao?
+Vậy em có nhận xét gì về mối quan hệ
giữa các tập hợp số N, Z, Q?
-Giới thiệu sơ đồ biểu diễn mối quan hệ
giữa 3 tập hợp trên
-Yêu cầu HS làm BT 1 trang 7 SGK vào
vở bài tập in
-Yêu cầu đại diện HS trả lời
-Định nghĩa:
Số hữu tỉ là số viết được dưới dạng phân
số với a, b Z, b 0
*
5
3 10
6 6 ,
*
4
5 100
125 25
,
1
*
3
4 3
1
1 Vậy các số trên đều là số hữu tỉ
a Z thì a Q
1
a
a
n N thì n Q
1
n
n
Số nguyên a là số hữu tỉ, vì số nguyên a viết được dưới dạng phân số là
1
a
-Tương tự số tự nhiên n cũng là số hữu tỉ -Quan sát sơ đồ
-Quan hệ: N Z; Z Q
BT 1:
-3 N ; -3 Z ; -3 Q Z;
3
2
Q; N Z Q
3
2
?1
?2
?1
?2
Trang 3Hoạt động 2: Biểu diễn số hữu tỉ trên trục số (12 ph)
-Vẽ trục số
-Yêu cầu HS biểu diễn các số nguyên –
1; 1; 2 trên trục số đã vẽ
-Vẽ trục số vào vở theo GV
-Tự biểu diễn các số nguyên –1; 1; 2 trên
trục số
-Gọi 1 HS lên bảng biểu diễn
-Nói: Tương tự đối với số nguyên, ta có
thể biểu diễn mọi số hữu tỉ trên trục số
VD như biểu diễn số hữu tỉ trên trục số
4 5
-Yêu cầu HS đọc VD 1 SGK
-Đọc VD1 và làm theo GV
-GV thực hành trên bảng và yêu cầu HS
làm theo
(Chia đoạn thẳng đơn vị theo mẫu số; xác
định điểm biểu diễn sht theo tử số)
-Yêu cầu đọc và làm VD 2
-Đọc VD 2 SGK, làm vào vở
-Hỏi:
+Đầu tiên phải viết dưới dạng nào?
3
2
+Chia đoạn thẳng đơn vị thành mấy phần?
+Điểm biểu diễn số hữu tỉ xác định
3
2
như thế nào?
-Gọi 1 HS lên bảng biểu diễn
-Nói: Trên trục số, điểm biểu diễn số hữu
tỉ x được gọi là điểm x
-Yêu cầu làm BT 2 trang 7
-Gọi 2 HS lên bảng mỗi em một phần
-HS tự làm BT 2 trang 7 SGK vào vở bài
tập
-2 HS lên bảng làm mỗi em một phần
Biểu diễn số –1; 1; 2
4 5
| | | | | | | | | | -1 0 1 M 2 + Đầu tiên viết dưới dạng phân số có
3
2
mẫu số dương.( )
3
2 3
2
+ Chia đoạn thẳng đơn vị thành ba phần bằng nhau
+ Lấy về bên trái điểm 0 một đoạn bằng
2 đơn vị mới
3
2
| | | | | | | | -1 N 0 1 2
Bài 2 sgk tr.7 a) Những phân số biểu diễn số hữu tỉ
4
3
là:
36
27
; 32
24
; 20
b)
4
3 4
3
4
3
| | | | | | -1 A 0 1
Hoạt động 3: So sánh hai số hữu tỉ (12 ph)
-Yêu cầu làm
-Hỏi:
Muốn so sánh hai phân số ta làm thế nào?
-Trả lời:
Viết hai phân số về dạng cùng mẫu số
-Đọc và tự làm
So sánh 2 phân số
và 3
2
5
4
15
12 5
4 5
4
; 15
10 3
?4
?3
Trang 4dương
-Yêu cầu 1 HS lên bảng làm
-Hỏi: Vậy để so sánh hai số hữu tỉ ta cũng
sẽ làm như thế nào?
-Trả lời: Viết chúng dưới dạng phân số rồi
so sánh hai phân số đó
-Cho làm VD1 và VD2 SGK
HS nêu cách làm VD1
-Cho 1 HS nêu cách làm VD1 GV ghi lên
bảng
-Tự làm VD 2 vào vở, 1 HS trình bày trên
bảng
-Gọi 1 HS lên bảng làm VD2
-Hỏi:
Qua 2 VD, em hãy cho biết để so sánh
hai số hữu tỉ ta cần làm như thế nào?
-Trả lời:
+Viết hai số hữu tỉ dưới dạng cùng mẫu
số dương
+So sánh hai tử số, số hữu tỉ nào có tử số
lớn hơn sẽ lớn hơn
-Giới thiệu vị trí hai số hữu tỉ x, y trên
trục số khi x < y
-Giới thiệu số hữu tỉ dương, số hữu tỉ âm,
số hữu tỉ 0
-Hỏi: Vậy tập hợp số hữu tỉ gồm có những
loại số hữu tỉ nào?
-Trả lời: Tập hợp số hữu tỉ gồm số hữu tỉ
dương, số hữu tỉ âm và số 0
-Yêu cầu làm
-Gọi 3 HS trả lời
-GV nêu nhận xét:
.-Lắng nghe và ghi chép nhận xét của GV
Vì -10 > -12
Và 15 > 0 nên
5
4 3
2
VD 1: So sánh hai số hữu tỉ: - 0,6 và
2
1
vì -6 < -5
10
5 2
1
; 10
6 6 ,
và 10 > 0 nên hay
10
5 10
6
2
1 6 , 0
VD 2: So sánh và 0
2
1 3
Vì -7 < 0 và 2 > 0 2
0 0
; 2
7 2
1
3
Nên hay < 0
2
0
2 7
2
1 3
Chú ý:
- x < y điểm x bên trái điểm y
- Nếu x > 0 : x là s.h.tỉ dương
x < 0 : x là s.h.tỉ âm
x = 0 : không dương cũng không âm
- Số âm < 0 < Số dương
Nhận xét:
nếu a, b cùng dấu
0
b a
nếu a, b khác dấu 0
b a
c) Luyện tập củng cố (10 ph)
+ Thế nào là số hữu tỉ? Cho ví dụ
+ Để so sánh hai số hữu tỉ ta làm thế nào?
- Cho hoạt động nhóm làm BT sau:
Đề bài: Cho hai số hữu tỉ: -0,75 và
3 5
a) So sánh hai số đó
b) Biểu diễn các số đó trên trục số, nhận
xét vị trí hai số đối với nhau và đối với
điểm 0
-Trả lời:
+ Định nghĩa như SGK trang 5
+ Hai bước: Viết dưới dạng phân số cùng mẫu số dương rồi so sánh hai phân số đó
- Hoạt động nhóm:
Ghi lời giải vào bảng phụ Sau 3 phút treo kết quả lên trước lớp
Đại diện nhóm trình bày lời giải
d)Hướng dẫn hs tự học ở nhà (1 ph)
Trang 5- Cần học thuộc định nghĩa số hữu tỉ, cách biểu diễn số hữu tỉ trên trục số, cách so
sánh hai số hữu tỉ
- BTVN: số 3, 4, 5/ 8 SGK; Số 1, 3, 4, 8/3,4 SBT
- Ôn tập qui tắc cộng, trừ phân số; quy tắc “dấu ngoặc”; quy tắc “chuyển vế” (toán 6)
7A,B
Tiết 2: Đ2 Cộng, trừ số hữu tỉ
1.Mục tiêu:
a)Kiến thức:
+ HS nắm vững các qui tắc cộng trừ số hữu tỉ, biết qui tắc “chuyển vế” trong tập hợp
số hữu tỉ
b)Kỹ năng:
+ HS có kỹ năng làm các phép tính cộng, trừ số hữu tỉ nhanh và đúng
c)Thái độ: Chú ý nghe giảng, hăng hái phát biểu ý kiến xây bài, giúp bạn học tốt
2.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a)GV: Bảng phụ ghi:
+ Công thức cộng, trừ số hữu tỉ trang 8 SGK
+ Qui tắc “chuyển vế” trang 9 SGK và các bài tập
b)HS:
+ Ôn tập qui tắc cộng trừ phân số, qui tắc “chuyển vế” và qui tắc “dấu ngoặc” + Bút dạ, bảng phụ hoạt động nhóm
3.tiến trình bài dạy:
a)Kiểm tra bài cũ (8 ph)
-Câu 1:
Thế nào là số hữu tỉ? Cho ví dụ 3 số hữu tỉ (dương, âm, 0)
Làm BT 3 trang 8 SGK
-Câu 2: Làm BT 5 trang 8 SGK
-Vậy trên trục số, giữa hai điểm biểu diễn số hữu tỉ khác nhau bất kỳ bao giờ cũng có ít nhất một điểm hữu tỉ nữa Vậy giữa hai số hữu tỉ phân biệt bất kỳ, bao giờ cũng có vô số
số hữu tỉ Đây là sự khác nhau căn bản của tập Z và tập Q
b)Dạy nội dung bài mới:
-ĐVĐ: Trên cơ sở của phép cộng hai phân số ta có thể xây dựng được phép cộng hai số hữu tỉ như thế nào?
Trang 6HĐ của Thầy và Trò Ghi bảng
Hoạt động 1: Cộng, trừ hai số hữu tỉ (14 ph)
-Ta biết mọi số hữu tỉ đều viết được dưới
dạng phân số với a, b Z, b 0
b a
-Hỏi: Vậy để cộng, trừ hai số hữu tỉ ta có
thể làm như thế nào?
-Vậy với hai số hữu tỉ x, y ta cộng , trừ
như thế nào?
-Yêu cầu nhắc lại các tính chất của phép
cộng phân số
-Yêu cầu làm
2HS làm trên bảng, ở dưới làm ra vở
-Gọi 2 HS lên bảng cùng làm
Yêu cầu HS làm tiếp BT 6 a, b trang 10
SGK
-2HS lên bảng làm
Để cộng, trừ hai số hữu tỉ có thể viết chúng dưới dạng phân số cùng mẫu số dương rồi áp dụng qui tắc cộng, trừ phân số
Qui tắc: Với x, y Q viết (với a, b, m Z; m > 0)
m
b y m
a
;
m
b a m
b m
a y
m
b a m
b m
a y
15
1 15
10 15
9 3
2 5
3 3
2 6 , 0
a
15
11 15
6 15
5 5
2 3
1 ) 4 , 0 ( 3
1
b
BT 6 a, b:
15
1 15
10 15
9 3
2 5
3 3
2 6 , 0
a
15
11 15
6 15
5 5
2 3
1 ) 4 , 0 ( 3
1
b
Hoạt động 2: Qui tắc chuyển vế (12 ph)
-Yêu cầu HS nhắc lại quy tắc “chuyển
vế” trong Z
-1 HS đọc qui tắc “chuyển vế” trong
SGK
-Tương tự, trong Q ta cũng có quy tắc
“chuyển vế”
-Yêu cầu đọc quy tắc trang 9 SGK
-Yêu cầu làm VD SGK
-1 HS lên bảng làm VD các HS khác làm
vào vở
-Yêu cầu HS làm
3
2 2
1 )
x a
4
3 7
2 ) x
b
-2 HS lên bảng đồng thời làm
-Yêu cầu đọc chú ý SGK
-Phát biểu lại qui tắc “chuyển vế” trong Z
-Quy tắc chuyển vế trong Q:
Với mọi x, y, z Q: x + y = z x = z – y
VD: Tìm x biết:
3
1 7
3
x
21 16 21
9 21 7 7
3 3 1
x x x
Kết quả: a)
28
29 )
; 6
b x x
c) Củng cố – luyện tập (10 ph)
-Yêu cầu làm BT 8a, c trang 10 SGK
5
3 2
5 7
3
)
a
BT 8/10 SGK:
70
47 2 70
187 70
42 70
175 70
30 )
a
?1
Trang 7
10
7 7
2 5
4
c
-Hai HS lên bảng làm, cả lớp làm vào vở
-Yêu cầu làm BT 7a trang 10 SGK
Viết số hữu tỉ dưới dạng sau:
16
5
a)Tổng của 2 số hữu tỉ âm
VD:
16
3 8
1 16
Em hãy tìm thêm một ví dụ?
-Yêu cầu hoạt động nhóm làm bài tập
9a,c vào bảng phụ, nhóm nào xong trước
mang lên treo
-Nếu có thời gian cho làm tiếp bài 10
70
27 70
49 70
20 70
56 10
7 7
2 5
4 )
c
BT 7: a) HS tìm thêm ví dụ:
4
1 16
1 16
) 4 ( 1 16
5
BT 9: Tìm x
4
3 3
1 )x
a
7
6 3
2 ) x
c
12 5 12
4 12 9 3
1 4 3
x x x
21 4 21
14 21 18 3
2 7 6
x x x
d)Hướng dẫn hs tự học ở nhà (1 ph)
Cần học thuộc quy tắc và công thức tổng quát
BTVN: bài 6c,d; 7; 8; 9; 10 trang 10 SGK; bài 12, 13 trang 5 SBT
Ôn tập qui tắc nhân, chia phân số; các tính chất của phép nhân trong Z, phép nhân phân số