Nêu những nét chính về nội dung và nghệ thuật - Nghệ thuật: Hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị Đối Tình cảm giao hoà - Nội dung: Cảnh trăng sáng -> tình cảm gắn bó sâu nặng, nỗ[r]
Trang 1Ngày soạn: 16/10/10.
Ngày giảng: 7a: 18/10/10
7c: 20/10/10
Ngữ văn - bài 10 Tiết 37 Văn bản
CẢM NGHĨ TRONG ĐấM THANH TĨNH
(Tĩnh dạ tứ)
Lý Bạch
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức: Hiểu được tỡnh cảm quờ hương sõu nặng của nhà thơ Nắm được một số
đặc điểm của bài thơ.: Hỡnh ảnh gần gũi, ngụn ngữ tự nhiờn, bỡnh dị, tỡnh cảm giao hoà Làm quen thể thơ : Cổ thể
2.Kĩ năng: Nhận diện với bố cục thường gặp ( 2/2) trong một bài thơ tuyệt cỳ, thủ phỏp
đối với tỏc dụng của nú
3.Thái độ: Hs yờu thớch văn học cổ
1.Giáo viên: giáo án.sgk , Chuẩn kiến thức kĩ năng.
2.Học sinh: soạn bài
III.Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, bình luận,
IV.Các bước lên lớp:
1.ổn định: (1’)
7a:
7c:
2.Kiểm tra: (4’)
? Đọc thuộc lũng bài thơ “Vọng Lư sơn bộc bố” ? Nờu những đặc sắc nghệ thuật và nội dung?
- Hỡnh ảnh đẹp, gợi cảm
- Từ ngữ điờu luyện
- Phúng đại, khoa trương
- Kết hợp tài tỡnh cỏi thực cỏi ảo
-> cảnh thỏc nỳi Lư đẹp kỡ ảo, trỏng lệ, rực rỡ và hựng vĩ
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Khởi động (1’)
Mục tiêu: Từ nội dung và nghệ thuật của bài thơ tĩnh dạ tứ học sinh cú hứng thỳ cho
bài học mới
Ánh trăng là một hỡnh ảnh đẹp đó gợi thi hứng cho bao thi gia từ cổ đến kim Cựng là ỏnh trăng song mỗi người với cỏch miờu tả khỏc nhau lại gợi lờn những tõm sự khỏc nhau Đối với Lớ Bạch thỡ ỏnh trăng gợi cho ụng tỡnh cảm gỡ? Chỳng ta cựng tỡm hiểu qua bài thơ “ Tĩnh dạ tứ’
Hoạt động 1 Đọc và thảo luận chú thích.
Mục tiêu: Hiểu được tác dụng của việc đọc có liên
7’ I Đọc và thảo luận chỳ thớch:
Trang 2quan đến việc hiểu và phân tích bài thơ.
GV hướng dẫn đọc
ngắt nhịp 2/3
Đọc hơi chậm
Gv đọc mẫu
Hs đọc -> HS nhận xột
Gv sửa chữa
HS đọc chỳ thớch * SGK
GV: “Vọng nguyệt hoài hương” là chủ đề phổ biến
trong thơ cổ Vầng trăng trũn tượng trưng cho sự
đoàn tụ -> xa quờ trăng càng trũn, càng sỏng, càng
nhớ quờ
- Lớ Bạch nhỏ thường lờn nỳi Nga Mi ngắm trăng
25 tuổi phải xa quờ và xa mói -> mỗi lần ngắm
trăng -> nhớ quờ
- Tỡnh cảnh của Lớ Bạch hoàn toàn tương đồng với
tỡnh cảnh cỏc nhà thơ lớn đời Đường khi sống xa
quờ.Vớ dụ: Đỗ Phủ
Lộ tũng kim dạ bạch
Nguyệt thi cố hương minh
( Sương từ đờm nay trắng xoỏ
Trăng là ỏnh sỏng của quờ nhà)
? Bài thơ được làm theo thể thơ gỡ?
GV : Cổ thể là một thể thơ cú từ đời Hỏn, mỗi cõu
thường cú 5 tiếng, cũng cú khi 7 tiếng, khụng gũ bú
bởi niờm, đối, vần luật
Hoạt động 2:Tìm hiểu văn bản.
Mục tiêu: Hiểu được nội dung và ý nghĩa của văn
bản
HS đọc hai cõu thơ đầu
? Cõu thơ đầu tả cảnh gỡ?
H: Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
+ Ánh trăng sỏng chiếu vào đầu
+ Nghi thị: tưởng như là, ngỡ là -> vừa thực vừa hư
+ Liờn tưởng độc đỏo
? Trong cõu thứ hai cú từ “ nghi thị” cú nghĩa là gỡ?
H: Từ ỏnh trăng sỏng tỏc giả liờn tưởng đến dương
trờn mặt đất, em cú nhận xột gỡ về sự liờn tưởng
này?
- Đặc sắc
- Sương: trắng, lạnh, trăng: cảm nhận bằng thị giỏc
23’
1 Đọc văn bản.
2 Thảo luận chỳ thớch.
a Tỏc giả.
sgk
b Tỏc phẩm.
sgk
3 Thể thơ.
Ngũ ngụn tứ tuyệt( cổ thể)
III Tỡm hiểu văn bản
1 Hai cõu đầu
Trang 3-> cảm nhận bằng xúc giác
? Em nhận xét gì cảnh trong hai câu đầu?
? Câu thứ hai có từ “ sàng - giường”? Nếu thay
bằng từ “án”, “ trác = bàn” có được không? Vì sao?
HS thảo luận nhóm 4 thời gian 3phút Đại diện báo
cáo Gv kết luận
- Không thay được
- Để từ “ bàn” -> có thể nghĩ tác giả đang ngồi đọc
sách -> cảnh đẹp, nên thơ , người và cảnh giao hoà
- Từ “ giường”: tác giả đang nằm nhưng không ngủ
được nhìn ánh trăng xuyên qua cửa
?Như vậy ngoài tả cảnh hai câu thơ có còn bộc lộ
tâm tư, tình cảm gì không?( liên hệ chủ để : vọng
nguyệt hoài hương”)
? So sánh phiên âm với bản dịch thơ và cho nhận
xét
- Phần dịch thơ thêm “ rọi”, “ phủ” làm mờ nhạt
chủ thể ( người) của phần phiên âm -> không rõ
tình
HS đọc hai câu cuối
? Nghệ thuật sử dụng trong hai câu này?
H: Đối từ loại
GV: Chỉ thơ cổ thể mới dùng đối trùng thanh trùng
chữ, thơ Đường luật không đối như thế
? Phân tích ý nghĩa của hành động “ ngẩng đầu” và
“ cúi đầu”
H:
+ Ngẩng đầu: kiểm nghiệm lại xem là trăng hay
sương
+ Cúi đầu: suy ngâm về quê hương
? Điểm nhìn của tác giả có gì thay đổi
H: Thay đổi điểm nhìn: từ trong ra ngoài, từ mặt đất
lên bầu trời thấy vầng trăng đơn côi lãnh lẽo
? Nội dung hai câu thơ cuối là gì?
H: Nhìn ánh trăng sáng đơn côi lãnh lẽo tác giả nhớ
cố hương
Với lời thơ giản dị tinh luyện tác giả cho thấy ánh trăng sáng, lung linh, huyền
ảo, giàn giụa đồng thời cũng nói lên cảm xúc nao nao nhớ quê nhà
2 Hai câu cuối
Với nghệ thuật đối thanh trùng chữ tác giả nhìn ánh trăng sáng đơn côi lãnh lẽo
mà nhớ cố hương
Trang 4? Sử dụng phép đối cho thấy tình cảm của tác giả
đối với quê hương như thế nào?
H: nỗi nhớ quê hương là tình cảm thường trực và
sâu nặng của Lí Bạch
? Bài thơ có sử dụng những động từ nào?
H: Nghi, cử, vọng, đê, tư
? Em hãy tìm chủ thể của các hành động trên?
H: Bị lược bỏ nhưng vẫn có thể khẳng định chỉ có
một chủ thể duy nhất từ sự xưng hô của chủ thể trữ
tình Điều đó tạo nên tính thống nhất, liền mạch của
cảm xúc trong bài Tích hợp câu rút gọn
Nghi( ngỡ là sương) - cử ( ngẩng đầu nhìn lên để
kiểm nghiệm) – cúi đầu (để) nhìn xuống đất (
không phải kiểm nghiệm nữa) mà là vì nhớ quê
hương
Hoạt động 3: HD tæng kÕt rút ra ghi nhớ.
HS đọc nội dung ghi nhớ
Mục tiêu: Hs hiểu được nội dung nghệ thuật của
bài thơ qua phần ghi nhớ
Hs đọc
GV chốt
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập
Mục tiêu: Hs biết áp dụng những kiến thức đã học
để giải quyết được yêu cầu của bài tập
Hs đọc bài tập
Làm bài-nhận xét
Gv nhận xét lết luận
2’
5’
-> nỗi nhớ quê hương là tình cảm thường trực và sâu nặng của Lí Bạch
III Ghi nhớ( SGK)
IV Luyện tập
- Hai câu thơ dịch đã nêu tương đối đủ ý, tình của bài thơ
- Khác: Lí Bạch không dùng phép so sánh Bài thơ ẩn chủ ngữ, không rõ là Lí Bạch -> hai câu thơ thì ngược lại Không đủ 5 động từ
4 Củng cố.Hướng dẫn học bài: (3’)
? Nêu những nét chính về nội dung và nghệ thuật
- Nghệ thuật: Hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị
Đối Tình cảm giao hoà
- Nội dung: Cảnh trăng sáng -> tình cảm gắn bó sâu nặng, nỗi nhớ quê hương
- Học thuộc lòng bài thơ Nắm nét chính về nội dung và nghệ thuật
Soạn: Hồi hương ngẫu thủ , trả lời các câu hỏi SGK, chú ý so sánh với văn bản Tĩnh dạ
tứ