V¨n b¶n CẢNH KHUYA - RẰM THÁNG GIÊNG Hồ Chí Minh I.Môc tiªu: 1.KiÕn thøc: Cảm nhận và phân tích được tình yêu thiên nhiên gắn liền lòng yêu nước phong thái ung dung của Bác Hồ biểu hiện [r]
Trang 1Ngày soạn: 30/10/10.
Ngày giảng: 7a: 1/11/10
7c: 3/11/10
Ngữ văn - bài 12 Tiết 45 Văn bản
CẢNH KHUYA - RẰM THÁNG GIấNG
Hồ Chớ Minh
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức: Cảm nhận và phõn tớch được tỡnh yờu thiờn nhiờn gắn liền lũng yờu nước phong thỏi ung dung của Bỏc Hồ biểu hiện trong hai bài thơ
Biết được thể thơ và chỉ ra được những nột đặc sắc nghệ thuật của hai bài thơ
2.Kĩ năng: Rốn kĩ năng đọc diễn cảm
3.Thái độ: Giỏo dục lũng yờu thiờn nhiờn đất nước
Sự kết hợp hài hũa giữa tỡnh yờu thiờn nhiờn cuộc sống và bản lĩnh người chiến sĩ cỏch mạng Hồ Chớ Minh
II Cỏc kĩ năng sống cơ bản được giỏo dục trong bài
1 Động nóo
2 tự nhận thức
3 Làm chủ bản thõn
III Chuẩn bị:
1.Giáo viên: giáo án.sgk , Chuẩn kiến thức kĩ năng
2.Học sinh: soạn bài
IV.Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, bình luận,
V.Các bước lên lớp:
1.ổn định: (1’)
7a:
7c:
2.Kiểm tra: (4’)
? Đọc thuộc lũng khổ thơ cuối bài “ Bài ca nhà tranh bị giú thu phỏ”? Cho biết nội
dung?
- ước mơ cao cả chất chứa lũng vị tha và tinh thần nhõn đạo của tỏc giả
- Ước mơ cao cả đó đạt đến mức xả thõn sẵn sàng hi sinh vỡ sự nghiệp chung, hạnh phỳc chung
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Khởi động (1’)
Bỏc Hồ khụng lập nghiệp bằng văn chương nhưng trong cuộc đời hoạt động của mỡnh nhận biết văn chương là vũ khớ sắc bộn Người đó sỏng tỏc và trong cả lỳc buồn Bỏc viết để giải khuõy Nhưng cỏc tỏc phẩm mà Người để lại thể hiện rừ tài năng tuyệt vời , tõm hồn nghệ sĩ và phong thỏi người chiến sĩ cỏch mạng Chỳng ta cựng tỡm hiểu…
Hoạt động 1 Đọc và thảo luận chú thích. 7’ I Đọc và thảo luận chỳ
Trang 2Mục tiêu: Hiểu được tác dụng của việc đọc có liên
quan đến việc hiểu và phân tích bài thơ
Gv hướng dẫn đọc
Học sinh đọc -> nhận xột
Theo dừi chỳ thớch * sgk Nờu vài nột về tỏc giả?
Gv mở rộng về tỏc giả
? Nờu hoàn cảnh sỏng tỏc của hai bài thơ?
Cảnh khuya: 1947 ngay sau năm đầu khỏng chiến
chống Phỏp
Nguyờn tiờu 1948 đỏnh bại Phỏo ở Việt Bắc
Học sinh đọc từ khú sgk
Hoạt động 2:Tìm hiểu văn bản.
Mục tiêu: Hiểu được nội dung và ý nghĩa của văn
Học sinh đọc hai cõu thơ đầu
? Cõu thơ 1 tỏc giả sử dụng biện phỏp gỡ?
H: So sỏnh: Tiếng suối - tiếng hỏt xa
? Cỏch so sỏnh này cú gỡ độc đỏo? Tỏc dụng
H: So sỏnh độc đỏo -> tiếng suối trở nờn gần gũi
với con người hơn Cú sức sống , trẻ trung
Gv: Tiếng hỏt trong như nước ngọc tuyền
Em như hơi giú thoảng ngoài cung tiờn
( Thế Lữ)
? Nhận xột gỡ về vẻ đẹp của cảnh trăng rừng trong
hai cõu qua nghệ thuật sử dụng?
H: Bức tranh cú hỡnh dỏng vươn cao, xum xuờ của
vũm cổ thụ, lấp loỏng ỏnh trăng ở trờn cao; búng lỏ
búng cõy được ỏnh trăng soi rọi in trờn mặt đất ->
khoảng sỏng tối -> bụng hoa lấp lónh
H: Từ “ lồng”: điệp từ cũn tạo nờn sự hoà hợp ,
quấn quýt
? Tiểu đối cú tỏc dụng gỡ?
H: Tỏc giả sử dụng nghệ thuật tiểu đối, điệp từ ->
cảnh trăng rừng với vẻ đẹp lung linh chập chờn, ấm
ỏp vừa hoà hợp vừa quấn quýt
? Hai cõu cuối tả cảnh hay tỡnh?
H: Tõm trạng nhà thơ
23’
thớch:
1 Đọc văn bản.
2 Thảo luận chỳ thớch.
a Tỏc giả.
sgk
b Tỏc phẩm.
sgk
II Tỡm hiểu văn bản
A V ăn bản : “ cảnh khuya”
1 Hai cõu đầu
Bằng nghệ thuật so sỏnh và điệp từ tỏc giả đó khắc họa được bức tranh phong cảnh đẹp lung linh, huyền ảo dưới ỏnh trăng
2 Hai cõu cuối
Trang 3? Điệp ngữ ở cuối câu 3, đầu câu 4 sử dụng điệp
ngữ có tác dụng như thế nào?
H: Cảnh khuya như vẽ Người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Điệp ngữ -> như một bản lề mở ra hai phía tâm
trạng của nhà thơ
Câu 3: chất nghệ sĩ niềm say mê, sự rung động
trước vẻ đẹp đêm trăng
Câu 4: mở ra vẻ đẹp và chiều sâu mới trong tâm
hồn nhà thơ: không ngủ vì lo cho vận mệnh dân tộc
? Đó là những tâm trạng như thế nào?
H: Hai câu thơ thể hiện vẻ đẹp và chiều dâu tâm
hồn của tác giả Chất nghệ sĩ và chất chiến sĩ hoà
hợp thống nhất trong nhà thơ
Gv liên hệ
Cảnh rừng Việt Bắc thật là hay
Vượn hót chim kêu suốt cả ngày
Trăng vào cửa sổ đòi thơ
Việc quân đang bận xin chờ hôm sau
Học sinh đọc hai câu thơ đầu
? Nhận xét gì về không gian và cách miêu tả không
gian trong bài?
H: Không gian cao, rộng, bát ngát tràn đầy ánh
trăng, sức xuân
? Em hãy đối chiếu phần phiên âm và dịch thơ, vận
dụng trí tưởng tượng về không gian hình dung vẻ
đẹp hai câu thơ trên?
Thảo luận nhóm 4 thời gian 3phút
Đại diện báo cáo
Gv kết luận
Câu 1: mở ra khung cảnh trời cao, rộng trong trẻo
nổi bật trên bầu trời là ánh trăng tràn đầy, toả sáng
Dịch thơ: thêm từ lồng lộng -> gợi được không gian
Không dịch được: kim dạ, chính viên -> mất đi vẻ
đẹp trăng rằm
Câu 2: vẽ không gian rộng, xa không giới hạn, con
sông, mặt nước xuân tiếp giáp trời xuân -> sức
xuân tràn ngập
Dịch mất chữ xuân trong xuân thuỷ, mất chữ tiếp
Với điệp từ “chưa ngủ” được nhắc lại, tác giả đã cho
ta thấy nỗi lòng canh cánh
lo cho dân cho nước
B Rằm tháng giêng
1 Hai câu th ơ đầu
Trang 4thay bằng chữ lẫn
GV: nét chấm phá, gợi cảm là một đặc trưng thi
pháp thơ ca
Nguyễn Khuyến: ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Thanh Hải: Mọc giữa dòng sông xanh
Học sinh đọc
? Giữa cảnh xuân, con người phải chăng đang ngắm
cảnh?
H: Con người không phải khách du ngoạn, thưởng
thức cảnh xuân mà đang bàn việc quân
? Tác giả bàn việc quân trong không gian như thế
nào?
H: Bàn việc quân trong nơi sâu thẳm mịt mù khói
sóng -> hình ảnh đẹp mang tính biểu tượng
Gv liên hệ hoàn cảnh lịch sử:Qua đó em có nhận
xét gì về phong thái Hồ Chí Minh?
? Nhận xét gì bản dịch thơ?
H: Câu 3: Chưa nói được khung cảnh diễn ra “ bàn
việc quân”
Câu 4: Thêm “ ngân” ý khác đi
? Qua hai bài thơ em biết thêm điều gì về con người
Hồ Chí Minh?
H: Là chiến sĩ, nhà thơ có tình yêu thiên nhiên sâu
rộng, tâm hồn nhạy cảm với thiên nhiên và lòng
yêu nước sắt son
? Nhận xét gì về phong cách nghệ thuật Hồ Chí
Minh
Vừa mang tính cổ điển vừa mang phong cách hiện
đại
Hoạt động 3: HD tæng kÕt rút ra ghi nhớ.
HS đọc nội dung ghi nhớ
Mục tiêu: Hs hiểu được nội dung nghệ thuật của
bài thơ qua phần ghi nhớ
Hs đọc
GV chốt
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập
Mục tiêu: Hs biết áp dụng những kiến thức đã học
2’
5’
Bằng việc lựa chọn hình ảnh
và từ ngữ phù hợp cho thấy một khung cảnh không gian cao rộng, bát ngát, tràn đầy ánh sáng và sức sống của mùa xuân
2 Hai câu th ơ cuối
Với Phong thái ung dung , lạc quan và niềm tin chiến thắng và Sự kết hợp hài hòa giữa công việc và thiên nhiên tạo nên vẻ đẹp hoàn mĩ
III Ghi nhớ ( sgk)
IV Luyện tập
1 Đọc thuộc lòng hai bài
Trang 5để giải quyết được yêu cầu của bài tập.
Hs đọc bài tập
Làm bài-nhận xét
Gv nhận xét lết luận
Hoạt động 6 Hướng dẫn đọc thêm.
Mục tiêu: Qua phần đọc thêm hs rèn kĩ năng đọc,
hiểu thêm được một số nét chính về nội dung và
nghệ thuật của bài
thơ 2.Sưu tầm thơ Bác viết về
trăng hoặc thiên nhiên ( về nhà)
VI Đọc thêm.
4 Củng cố.Hướng dẫn học bài: (3’)
Đọc diễn cảm hai bài thơ
? Nêu nội dung chính ?
Về nhà học bài
Học thuộc bài thơ và nội dung phân tích
Chuẩn bị bài: Tiếng gà chưa