V¨n b¶n MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM Thạch Lam I.Môc tiªu: 1.KiÕn thøc: - Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá trong một thứ quà độc đáo và giản dị của dân tộc: cốm Bước đầu b[r]
Trang 1Ngày soạn: 21/11/10.
Ngày giảng: 7a: 23/11/10
7c: 24/11/10
Ngữ văn - bài 14 Tiết 57 Văn bản
MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
Thạch Lam
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức: - Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nột đẹp văn hoỏ trong một thứ quà độc
đỏo và giản dị của dõn tộc: cốm
Bước đầu biết được thể loại văn tuỳ bỳt, thấy được sự tinh tế, nhẹ nhàng và sõu sắc trong tuỳ bỳt của Thạch Lam
Hiểu sơ lược về tỏc giả - tỏc phẩm
2.Kĩ năng: Rốn kĩ năng đọc, phõn tớch, cảm nhận thể tuỳ bỳt
3.Thái độ: Giỏo dục sự trõn trọng, nõng nui mún ăn giản dị, quen thuộc của dõn tộc 1.Giáo viên: giáo án.sgk , Chuẩn kiến thức kĩ năng.
II.Các kĩ năng sống cần giáo dục trong bài
1 Ra quyết định
2 Giao tiếp
III.Chuẩn bị:
1.Giỏo viờn:
2.Học sinh: soạn bài
IV.Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, bình luận,
V.Các bước lên lớp:
1.ổn định: (1’)
7a:
7c:
2.Kiểm tra: (4’)
? Đọc thuộc lũng bài thơ “ Tiếng gà trưa” – Xuõn Quỳnh Em cảm nhận điều gỡ về tỡnh cảm bà chỏu của tỏc giả thể hiện trong bài thơ?
- Tỡnh bà chỏu yờu thương chi chỳt, đựm bọc nhau trong cảnh nghốo khú tỡnh cảm bỡnh
dị và đầm ấm, thiết tha Bà yờu thương chăm súc dạy bảo chỏu, chỏu kớnh trọng biết ơn yờu kớnh bà
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Khởi động (1’)
Cỏc em đó được ăn cốm chưa?
Hóy nhận xột hương vị của cốm
Dẻo, thơm, ngon Hương vị của cốm thật là tuyệt Mà nổi tiếng là cốm làng Vũng Để giới thiệu về thứ quà đặc biệt này, Thạch Lam đó cú bài tuỳ bỳt: Một thứ quà của lỳa non, mà hụm nay chỳng ta sẽ học
Trang 2Hoạt động 1 Đọc và thảo luận chú thích.
Mục tiêu: Hiểu được tác dụng của việc đọc có liên
quan đến việc hiểu và phân tích bài thơ
Gv hướng dẫn đọc Đọc chậm giọng mượt mà, tỡnh
cảm thể hiện chất trữ tỡnh sõu lắng mà tinh tế
Học sinh nhận xột, Gv nhận xột sau khi học sinh
đọc
Đọc chỳ thớch * sgk
? Nờu vài nột về tỏc giả Thạch Lam?
Hs trỡnh bày theo sgk
Gv nhận xột kết luận
? Em hiểu biết gỡ về tỏc phẩm?
? Giải thớch từ “ Sờu tết”
Đọc chỳ thớch sgk
? Văn bản viết theo thể gỡ? Em hiểu gỡ về thể tuỳ
bỳt?
H: Là thể văn gần với bỳt kớ và kớ sự ở cỏc yếu tố
miờu tả, ghi chộp những hỡnh ảnh, sự việc Nhưng
tuỳ bỳt thiờn về biểu cảm, chỳ trọng thể hiện cảm
xỳc, tỡnh cảm, suy nghĩ của tỏc giả
Hoạt động 2:Tìm hiểu bố cục.
Mục tiờu: Hs phõn chia được cỏc phần trong văn
bản từ đú hiểu được nội dung và ý nghĩ của văn
bản
? Văn bản bố cục mấy phần? Tỡm và nờu tiờu đề
H: Bài tuỳ bỳt của Thạch Lam cú mạch cảm xỳc và
liờn tưởng khỏ tự do nhưng vẫn hợp lớ , gồm ba
đoạn
-P1:từ đầu -> chiếc thuyền rồng: từ hương thơm của
lỳa non gợi đến cốm và sự hỡnh thành cốm
- P2:tiếp -> kớn đỏo và nhũn nhặn Phỏt hiện và ca
ngợi giỏ trị nhiều mặt của cốm, đặc biệt là giỏ trị
văn hoỏ
-P3: cũn lại: sự thưởng thức cốm và ý nghĩa sõu xa
Hoạt động 3:Tìm hiểu văn bản.
Mục tiêu: Hiểu được nội dung và ý nghĩa của văn
bản
? Để núi về đối tượng ấy, tỏc giả sử dụng những
phương thức biểu đạt chớnh nào?
H: Miờu tả -> kể, nhận xột, bỡnh luận, nổi bật nhất
7’
4’
21’
I Đọc và thảo luận chỳ thớch:
1 Đọc văn bản.
2 Thảo luận chỳ thớch.
a Tỏc giả.
sgk
b Tỏc phẩm.
sgk
c Chỳ thớch
sgk
3.Thể loại
Tuỳ bỳt
II Bố cục
3 phần
III Tỡm hiểu văn bản 1.Cốm và sự hỡnh thành của cốm
Trang 3là biểu cảm, biểu cảm trực tiếp.Cảm xúc ấy thấm
sâu vào các chi tiết miêu tả, nhận xét, bình luận
Như vậy phương thức biểu cảm không chỉ sử dụng
trng thơ mà cả trong những tác phẩm văn xuôi ->
tích hợp TLV biểu cảm
Hs: Đọc thầm đoạn đầu của tác phẩm
? Tác phẩm mở đầu bài viết về cốm bằng chi tiết,
hình ảnh nào?
H: Cảm xúc được gợi lên từ hương thơm của lá sen
trong làn gió mùa hạ lướt qua
? Em nhận xét gì về cách mở đầu như vậy?
H: Tác giả miêu tả lúa non: trong vỏ xanh có giọt
sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ
? Theo em vì sao từ hương thơm của lá sen, tác giả
suy nghĩ đến cốm?
H: Đó là hương thơm thiên nhiên đặc sắc đồng thời
sen dùng để gói cốm
? Từ hình ảnh cốm tác giả tiếp tục liên tưởng đến
hình ảnh nào? Vì sao?
H: Miêu tả lúa non
? Tìm những chi tiết miêu tả và nhận xét về sự miêu
tả của tác giả?
H: Lướt qua, nhuần thấm, thanh nhã, tinh khiết,
tươi mát, trắng thơm phảng phất, trong sạch
? tác giả nói đến nghề làm cốm ở làng Vòng như
thế nào? Tác giả có miêu tả cách làm cốm không?
H: Không miêu tả chi tiết việc làm cốm mà chỉ nêu:
Đó là cả một nghệ thuật chế biến, những cách làm
truyền tự đời này sang đời khác
? Tác giả tập trung miêu tả hình ảnh?
Đọc phần 2(sgk)
?Tác giả nhận xét như thế nào về tục lệ dùng hồng,
cốm làm đồ sêu tết của nhân dân ta?
H: Đây là giá trị văn hoá đặc sắc của dân tộc ta
? Phương thức biểu đạt của đoạn này?
H: Miêu tả và bình luận rất sâu sắc
* Dùng cốm làm đồ sêu tết thật thích hợp và có ý vị
sâu xa, bởi cốm là thức dâng của đất trời, hương vị
của đồng quê thứ lễ vật ấy cùng với hồng lại càng
thích hợp
?Sự hoà hợp tương xứng giữa cốm và hồng được
phát triển trên những phương diện nào?
H: Màu sắc và hương vị: màu xanh tươi của cốm
Phần mở đầu tự nhiên và gợi cảm từ hương thơm lá sen gợi nhớ đến hương vị cốm
Tác giả miêu tả lúa non: trong vỏ xanh có giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ
-> đó là sự miêu tả tinh tế và gợi cảm thông qua từ ngữ chọn lọc, câu văn nhịp điệu
Tác giả không miêu tả chi tiết quá trình làm cốm mà tập trung miêu tả hình ảnh
cô hàng xén xinh xắn duyên dáng
2.Giá trị của cốm
Tác giả sử dụng hình ảnh so sánh làm tăng giá trị và sự hoà hợp của cốm với hồng
Trang 4như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như
ngọc lựu già
Một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc
? Tác giả sử dụng nghệ thuật gì khi pt đoạn? Tác
dụng? Em cảm nhận gì về câu “ Cốm là thứ… An
Nam”
H: Câu văn cô đúc, sâu sắc, bao quát đầy đủ các giá
trị của thức quà riêng biệt của đất nước
? Hãy chỉ ra các giá trị ấy?
Đọc đoạn cuối( 161)
? Tác giả nói gì về việc thưởng thức cốm?
H: ăn cốm phải thong thả, ngẫm nghĩ
Nhắc nhở người mua nhẹ nhàng, nâng đỡ
? Điều đó chứng tỏ thái độ của tác giả đối với thứ
quà này?
? Bài văn thể hiện đặc sắc ngòi bút Thạch Lam và
thiên về cảm giác tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc, em
hãy tìm và phân tích ví dụ cụ thể
Học sinh thảo luận nhóm 4 thời gian 4phút
Đại diện báo cáo kết quả thảo luận
Gv gọi học sinh nhận xét -> gv kết luận
Việc ăn cốm tưởng như không có gì phải bàn mà
tác giả: “ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và
ngẫm nghĩ…”
Từ đó tác giả đề nghị người mua cốm “ hãy nhẹ
nhàng, trân trọng trước sản vật trước sản vật quý
này thì sự thưởng thức sẽ được trang nhã và đẹp
hơn
Hoạt động 4: HD tæng kÕt rút ra ghi nhớ.
HS đọc nội dung ghi nhớ
Mục tiêu: Hs hiểu được nội dung nghệ thuật của
bài thơ qua phần ghi nhớ
Hs đọc
GV chốt
Hoạt động 5: Hướng dẫn luyện tập
Mục tiêu: Hs biết áp dụng những kiến thức đã học
để giải quyết được yêu cầu của bài tập
Hs đọc bài tập
Làm bài-nhận xét
Hoạt động 6: Hướng dẫn luyện tập
Mục tiêu: Hs rèn được kĩ năng đọc qua phần đọc
thêm
2’
5’
Là thức quà riêng biệt của đất nước
Thức dâng của đồng lúa bát ngát
mang hương vị cái mộc mạc, giản dị, tinh khiết
3.Thái độ của tác giả với việc thưởng thức cốm
Tác giả phát hiện được nét đẹp văn hoá dân tộc trong thứ sản vật giản dị đặc sắc
ấy nên có thái độ trân trọng nồng nàn
IV Ghi nhớ( SGK)
sgk
V Luyện tập
Bài tập về nhà
VI Đọc thêm
4 Củng cố.Hướng dẫn học bài: (3’)
Trang 5? Cốm có giá trị văn hoá như thế nào?
? Thái độ của tác giả trong bài tuỳ bút?
Học nội dung phân tích + ghi nhớ Đọc nhiều lần để thấy hết cái hay của tác phẩm Làm bài tập phần luyện tập
Chuẩn bị bài: Mùa xuân của tôi