G b×nh: ¢m vang cña tiÕng gµ trë thµnh 1 ®iÖp khóc liªn tiÕp vang bªn xãm nhá,lµ ©m thanh quen thuéc ,b×nh dÞ th©n thương cũng như giếng nước gốc đa mà miÒn quª nµo còng cã…Nã b¸o hiÖu n[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy :
Tiết 53: Đọc -Hiểu văn bản:Tiếng gà trưa
( Xuân Quỳnh )
A) Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Cảm nhận &'(! vẻ đẹp trong sáng đằm thắm của những kỉ niệm tuổi thơ của tình cảm bà cháu gắn liền với tiếng gà ,'1=
- Nghệ thuật biểu hiện qua những chi tiết chân thực bình dị tự nhiên
- Rèn luyện kĩ năng phân tích cảm thụ thơ trữ tình
- Giáo dục tình cảm trân trọng những tình cảm ấu thơ, tình cảm bà cháu ,tình yêu quê '7 đất '<!=
B) Chuẩn bị:
1)Thầy: Nghiên cứu SGK,SGV,tài liệu tham khảo, ảnh chân dung tác giả Xuân Quỳnh, máy chiếu
2) Trò: Học và chuẩn bị bài theo '< dẫn SGK
C) Tiến trình lên lớp:
1) ổn dịnh tổ chức:
2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh
3) Bài mới:
Giáo viên giới thiệu bài:
Sau "bà chúa thơ nôm " Hồ Xuân R'7 thì nữ sĩ Xuân Quỳnh là 1 hiện '( quan trọng của nền văn học dân tộc Thuộc lớp nhà thơ ,'\ thành từ cuộc kháng chiến chống Mĩ, Xuân Quỳnh có một sức sáng tác rất bền bỉ , có một phong cách thơ đầy nữ tính , biểu lộ tâm hồn khát vọng tha thiết đằm thắm Thơ Xuân Quỳnh
'a viết về những hình ảnh , những sự việc giản dị gần gũi trong đời sống gia
đình ' tình mẹ con ,tình bà cháu và tình yêu gia đình , ty quê '7 đất '<! đã trở thành tình yêu Tổ quốc Tiếng gà ,'1 là một bài thơ ' thế Chúng ta cùng tìm hiểu
Hoạt động 1:
? Đọc chú thích sao?
? Nêu những hiểu biết của em về tác giả
Xuân Quỳnh?
HS trả lời, GV nhận xét ghi bảng
I) Giới thiệu chung:
1) Tác giả:
- Nguyễn Thị Xuân Quỳnh (1942-1988) -Quê ở La Khê - Hà đông - Hà Tây
- Là nhà thơ ,'\ thành từ kháng chiến chống Mĩ, có phong cách thơ giản dị trong sáng, đằm thắm , đôn hậu, thể hiện 1 khát vọng yêu '7 sâu sắc
G bổ xung thêm, xem ảnh Xuân Quỳnh
trên máy chiếu
+) Xuân Quỳnh từng là một diễn viên
múa, là biên tập viên của báo văn nghệ
+)Xuân Quỳnh 'a '< về tình
Trang 2cảm gia đình mẹ con, bà cháu, những kỉ
niệm giản dị, gần gũi ' sâu sắc,
cao cả Xuân Quỳnh bắt đầu xuất hiện
trên thi đàn bắt đầu từ năm 1965 với
những tập thơ nổi tiếng "Hoa dọc chiến
hào" , "Chồi biếc","Sân ga chiều em
đi"…
+) Xuân Quỳnh mất năm 1988 trong một
tai nạn giao thông cùng với chồng là m'
Quang Vũ và Anh Thơ con trai mình,
khi mà tuổi đời còn rất trẻ và nền thơ
hiện đại Việt Nam vắng bóng một nữ sĩ
tài hoa
? Bài thơ "Tiếng gà ,'1 " &'(! sáng tác
trong hoàn cảnh nào? In trong tập thơ
nào?
H trả lời ,G bổ sung: Bài thơ &'(! khơi
nguồn cảm hứng từ âm thanh tiếng gà
nhảy ổ buổi ,'1 Nó khác với tiếng gà
của nhà thơ Trần Đăng Khoa sáng tác
cùng thời điểm này :
Tiếng gà
Giục quả na
Mở mắt
Giục bông lúa
Uốn câu
Giục con trâu ra đồng
Giục đàn sao trên trời
Chạy tới giục ông trời nhô lên…
Tiếng gà đã khơi nguồn cảm hứng cho
biết bao nhà thơ ' Hồ Xuân R'7
"Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom",
hay m' Trọng m' " xao xác gà ,'1 gáy
não nùng" và Hồ Chí Minh " gà gáy một
lần đêm chửa tan"…Còn tiếng gà của
Xuân Quỳnh đã khơi nguồn cảm xúc cho
anh lính trẻ trên &'a hành quân nhớ về
những kỉ niệm thân yêu của mình, nhắc
nhở anh trách nhiệm với Tổ quốc Đó
cũng là tình cảm của nữ sĩ Xuân Quỳnh
với những kỉ niệm ấu thơ về 'a bà
thân yêu của mình
G cho hs quan sát bài thơ trên máy chiếu
2)Văn bản:
- Sáng tác 2-7-1965 ( thời kì đầu cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu '<! )
3) Đọc:
Trang 3G '< dẫn H cách đọc: Nhịp 3/2, hoặc
2/3, nhấn mạnh điệp ngữ "Tiếng gà ,'1X
&'(! lăp lại ở các khổ 2,3,4,7
- Chú ý giọng đọc vui, bồi hồi , phân
biệt lời mắng yêu của bà với lời kể của
tác giả trong vai nhân vật anh bộ đội
đang nhớ nhà, nhớ bà, nhớ quê
-G đọc mẫu, gọi H đọc đoạn 1 từ đầu
đến " Cho con gà mái ấp"
- H khác đọc tiếp cho đến hết văn bản
H giải thích chú thích 1,2,3,4 (SGK)
G &'1 thêm 1 số chú thích:
+) Gà mái mơ: Gà mái lông màu vàng
hoa mơ, vàng nhạt xen lốm đốm
+) Chắt chiu: Dành dụm tiết kiêm ,kiên
trì
+) Gà toi: Gà chết vì các bệnh dịch
4)Thể thơ:
? Em hãy cho biết bài thơ sáng tác theo
thể thơ mấy tiếng? Giống với bài thơ nào
em đã &'(! học ở lớp 6?
-H : Thể thơ 5 tiếng
Giống với bài thơ ngũ ngôn " Đêm
nay Bác không ngủ"- Minh Huệ
? Em hãy cho cô biết về số câu thơ trong
từng khổ thơ và cách gieo vần thơ trong
bài " Đêm nay Bác không ngủ " ?
-H : Số câu thơ trong 1 khổ thơ là 4
Cách gieo vần chân ở câu 2,3
? Các em đã lam quen với thể thơ 5 chữ
ở lớp 6, vậy ngoài đặc điểm câu thơ có 5
chữ thì thể thơ này còn có đặc điểm gì
khác nữa?
-H: Số câu thơ không hạn định, cách
gieo vần linh hoạt Có những câu thơ 3
tiếng trở thành điệp ngữ ở các khổ
2,3,4,7
? Bài thơ &'(! khơi nguồn cảm xúc từ
điều gì ?
- H: Âm thanh của tiếng gà ,'1=
Âm thanh của tiếng gà ,'1 đã khơi
nguồn mạch cảm xúc của anh lính trẻ
Nó &'(! điệp lại 4 lần trong các khổ thơ,
Trang 4trở thành sợi dây nối liền mạch cảm xúc
qua các khổ thơ Nó &'(! đặt làm nhan
đề của bài thơ
? Vậy qua mạch cảm xúc em hãy chỉ ra
bố cục của bài thơ? Nêu ý nghĩa nội
dung mỗi đoạn?
- H thảo luận trả lời
+) Phần 1: Khổ 1: Âm thanh tiếng gà
trên &'a hành quân của anh lính trẻ
+) Phần 2: Khổ 2,3,4,5,6: Tiếng gà gợi
kỉ niệm tuổi thơ ( khổ 2: Kỉ niệm về
những con gà mái mơ, mái vàng ; khổ
3,4,5: Kỉ niệm về bà )
+) Phần 3: Khổ 7,8: Những suy nghĩ của
anh lính trẻ về tình yêu quê '7 đất
'<!=
(Bố cục trên máy chiếu)
Hoạt động 2:
Định '< phân tích theo bố cục văn
bản
- Yêu cầu H đọc khổ thơ đầu, nêu ý
nghĩa?
H: Âm vang tiếng gà trong nỗi niềm
anh lính trẻ trên &'a hành quân
? Em hãy cho biết âm thanh của tiếng gà
vọng vào tâm trí anh lính trẻ trong thời
điểm nào? Tìm những chi tiết miêu tả
thời gian, không gian và âm thanh tiếng
gà ?
-H:
trên &'a hành quân , bên xóm nhỏ,
"Cục… cục tác cục ta "
? Tại sao trong vô vàn âm thanh của làng
quê tâm trí của anh chỉ '< về tiếng
gà nhảy ổ buổi ,'1d
- H:+) Âm thanh của tiếng gà rất quen
thuộc, bình dị gần gũi với con 'a=
+) Tiếng gà cục tác vang lên là âm
thanh báo hiệu niềm vui của con gà sau
khi làm xong nhiệm vụ : Đẻ ra những
quả trứng hồng, mang lại niềm vui hạnh
phúc cho con 'a=
.? Âm thanh tiếng gà là hình ảnh biểu
'( cho cuộc sống làng quê ' thế
5) Bố cục:
II) Tìm hiểu văn bản:
1)Âm vang tiếng gà trong nỗi niềm anh lính trẻ trên &'a hành quân
Trang 5nào?
H: Tiếng gà gợi không gian làng quê yên bình
G bình: Âm vang của tiếng gà trở thành
1 điệp khúc liên tiếp vang bên xóm
nhỏ,là âm thanh quen thuộc ,bình dị thân
'7 cũng ' giếng '<! gốc đa mà miền quê nào cũng có…Nó báo hiệu niềm vui của những con gà mái sau khi
đã làm xong nhiệm vụ đau đớn đẻ ra những quả trứng hồng.Âm thanh ấy báo hiệu điều tốt lành: Niềm vui hạnh phúc của 'a dân quê lam lũ ,tần tảo chắt chiu đồng thời gợi ra 1 làng quê yên bình Nó là âm thanh vang vọng trong tâm hồn 'a lính trẻ trên &'a hành quân ra trận, giúp anh có &'(! chút thời gian yên tĩnh trong lòng để bồi hồi, xao xuyến , lắng sâu , suy cảm
? Với anh lính trẻ tiếng gà ,'1 đã gợi cho anh những cảm giác ' thế nào?
Em hãy tìm những chi tiết thơ minh hoạ? H: Nghe xao động…
Nghe bàn chân …
Nghe gọi về tuổi thơ
? Trong 3 câu thơ ấy từ ngữ nào &'(! lăp lại nhiều lần ? Cách lặp ấy có tác dụng ' thế nào?
G : Đây chính là biện pháp tu từ điệp ngữ mà các em sẽ &'(! tìm hiểu ở tiết 55
H : điêp ngữ "nghe" tạo cảm xúc ấn
'( về tiếng gà
? Ngoài BP nghệ thuật điệp ngữ ,đoạn thơ còn sử dụng biện pháp nt gì các em
đã &'(! học ở lớp 6?
G gợi dẫn: Động từ nghe chỉ hoạt động của thính giác , song trong ,'a hợp này tg lại dùng "nghe nắng ,'1 xao
động"- dịu bớt cái gay gắt ,vơi đi nỗi mệt mỏi , kỉ niệm tuổi thơ ập về trong tâm trí Tất cả điều đó có nghe đc không
mà phải đc cảm nhận bằng điều gì?
Trang 6(Cảm nhận bằng tâm hồn )
? Vậy đã có sự chuyển đổi cảm giác , tg
đã sử dụng nt gì? (nt ẩn dụ)
? Tiếng gà đã mang lại điều kì diệu gì
cho anh lính trên &'a hành quân?
H: +) Nắng ,'1 dịu bớt
+) Cảm thấy đỡ mệt mỏi, vất vả
+) Cảm thấy kỉ niệm tuổi thơ ập về
G bình:
Tiến gà làm xao động cả không gian ,
rung động tâm hồn anh lính trẻ trên
&'a hành quân xa mệt mỏi Âm thanh
tiếng gà làm cho anh cảm thấy nâng ,'1
đỡ gay gắt hơn , sự vất vả mệt mỏi đã vơi
đi bởi trong anh đang sống dậy kỉ niêm
tuổi thơ đầy hạnh phúc về kỉ nệm những
con gà , ổ trứng hồng ,đặc biệt là kỉ niệm
về bà Đặc biệt trong những năm tháng
cả '<! đang chống Mĩ gay go ác liệt thì
tiếng gà ,'1 - một sự việc rất giản dị đời
'a gợi ra khung cảnh một làng quê
yên bình ,góp phần làm dịu bớt không
khí căng thẳng của chiến tranh, gợi ra
một chút thời gian để 'a lính cũng
' bạn đọc chúng ta bồi hồi xao xuyến
,lắng sâu trong suy cảm.Vậy anh lính
nhớ lại những kỉ niệm của tuổi thơ '
thế nào chúng ta sẽ học ở tiết sau
Hoạt động 3: Luyện tâp- củng cố- dặn
dò
G: Chiếu bài tập trên máy chiếu
H: Thảo luận theo nhóm
a) Nhóm 1: Bài 1:
Hình ảnh nổi bật xuyên suốt bài thơ
tiếng gà ,'1 là gì ?
A) Tiếng gà ,'1
B) Quả trứng hồng
C) 'a bà
D) 'a chiến sĩ
b) Nhóm 2 : Bài 2:
Tình cảm cảm xúc nào đc thể hiện trong
bài thơ ?
A) Hoài niệm tuổi thơ
B) Tình bà cháu
- Nghệ thuật ẩn dụ ,chuyển đổi cảm giác : Tiếng gà mang lại niềm vui ,vơi đi nỗi vất vả mệt mỏi mang lại niềm vui hạnh phúc tuôỉ thơ
*) Luyện tập:
Bài tập trắc nghiệm:
Đáp án:
Bài 1: ý A Bài 2: ý D
Trang 7C ) Tình yêu quê '7 đất '<!=
D) Cả 3 ý trên
4) Củng cố: Khổ thơ 1 dùng nt gì để khắc hoạ nội dung ?
5 ) Dặn dò: Về chuẩn bị tiếp phần 2
D) Rút kinh nghiệm:
...2 )Văn bản:
- Sáng tác 2 -7 - 1965 ( thời kì đầu kháng chiến chống Mĩ cứu ''<! )
3) Đọc:
Trang 3G...
-G đọc mẫu, gọi H đọc đoạn từ đầu
đến " Cho gà mái ấp"
- H khác đọc tiếp hết văn
H giải thích thích 1,2,3,4 (SGK)
G &''1 thêm số thích:
+) Gà. .. ''< tiếng
gà nhảy ổ buổi ,''1d
- H:+) Âm tiếng gà quen
thuộc, bình dị gần gũi với ''a=
+) Tiếng gà cục tác vang lên âm
thanh báo hiệu niềm vui gà sau