Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tiết 61: Chuẩn mực sử dụng từ (Tiết 2)

Lê Thị Hương Trường PTCS Hướng Việt - Sự kết hợp tài hoa giữa miêu tả và biểu cảm ; lời văn thấm đẫm cảm xúc trữ tình, dào dạt chất thơ.. - Đoc- hiểu văn bản tùy bút.[r]

Ngµy so¹n :

Ngµy d¹y :

Tiết 61

CHUẨN MỰC SỬ DỤNG TỪ

A Môc tiªu:

I ChuỈn.

1/ KiÕn thøc:

Câc yíu

2/ KÜ n¨ng :

-3/ Th¸i ®ĩ:

Giáo dục HS sáng tạo trong sử dụng từ

II Mị rĩng vµ n©ng cao.

B Ph­¬ng ph¸p:

C ChuỈn bÞ:

1 GV: Đoạn văn có sử dụng từ chuẩn mực, #* '

2- HS: Soạn bài theo câu hỏi SGK.

D TiÕn tr×nh d¹y hôc:

I ưn ®Þnh vµ kiÓm tra bµi cò.

Kiểm tra việc tìm các lỗi sai ở các bài tập làm văn, yêu cầu sữa lỗi?

II Bµi míi:

1 §V§: : GV nói qua các lỗi HS thường mắc phải trong các bài tập làm văn

Vậy chuẩn mực sử dụng từ là gì tiết học này chúng ta cùng tìm hiểu

2 TriÔn khai bµi d¹y:

Hoạt động 1

GV ghi ví

câch

,8.

? Nguyên nhân mắc lỗi là gì ?

Hãy sữa sai và chỉ rõ nguyên nhân

mắc lỗi ở VD mục II

Hoạt động 2

I.Sử dụng từ đúng âm, đúng chính

tả.

Dùi đầu  vùi đầu

Tập tẹ  tập tọe Khoảng khắc  khoảnh khắc

- Dùi - vùi  Sai phụ âm đầu.

- Tẹ - tọe, khoảng - khoảnh

 Vì gần âm nhớ không chính xác

II.Sử dụng từ đúng nghĩa.

? Sữa sai và chỉ rõ nguyên nhân?.

Hoạt động 3

Vì sao  “Lênh (+- chú @ ”  

không

thay  năo cho phù &'

Hoạt động 4

Lãnh đạo: người đứng đầu tổ chức hợp

pháp  sắc thái tôn trọng

Hoạt động 5

? Trong trường hợp nào không nên sử

dụng từ ngữ địa phương?

HS F ghi G SGK

Sáng sủa(1)  Tươi đẹp ( 2 ) (1) nhận biết bằng thị giác

( 2 ) nhận biết bằng tư duy cảm xúc Cao cả (1) , sâu sắc ( 2 )

(1) lời nói trong việc làm tuyệt đối ( 2 ) nhận thức thẩm định bằng tư duy cảm xúc

Biết (1), có ( 2 ) (1) nhận thức được, hiểu được

( 2 ) có phụ thuộc điều gì đó

III.Sử dụng từ đúng tính chất ngữ pháp của từ.

Hào quang (1)  hào nhoáng

(1) Dùng từ không trực tiếp làm vị ngữ

Ăn mặc (1)  cách ăn mặc

(1) Động từ không thể dùng như danh từ

Thảm hại (1)  thảm bại

(1) Tính từ không thể dùng như DT

IV Sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm, đúng phong cách.

Lãnh đạo  Cầm đầu

Chú hổ  Nó

V.Không lạm dụng từ địa phương từ Hán Việt.

- Trong các tình huống giao tiếp trang trọng thì VB dùng phải chuẩn mực Nếu dùng từ địa phương sẽ gây khó hiểu cho người ở vùng miền khác

- Làm cho lời ăn tiếng nói thiếu tự nhiên, không phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

* Ghi nhớ ( SGK ).

3 Cñng cỉ:

Nêu các chuẩn mực dùng từ ?.Vì sao ta không lạm dụng từ địa phương và từ Hán Việt.?

4.H­íng dĨn hôc bµi: Chuẩn bị bài sau: Ôn tập văn biểu cảm (

5 Rót kinh nghiÖm.

******************************************** Ngµy so¹n :

Ngµy d¹y :

Tiết 62 ÔN TẬP VĂN BIỂU CẢM A Môc tiªu: I ChuỈn 1/ KiÕn thøc: Câch - Câch 2/ KÜ n¨ng : -3/ Th¸i ®ĩ: II Mị rĩng vµ n©ng cao .

B Ph­¬ng ph¸p:

Ôn "'-  hănh

C ChuỈn bÞ:

1 - GV :

2 - HS: Soạn bài theo câu hỏi SGK.

D TiÕn tr×nh d¹y hôc:

I ưn ®Þnh vµ kiÓm tra bµi cò.

Bài thơ " Tiếng gà trưa" được viết theo phương thức biểu đạt nào ?.Vì sao em #$ (

khoanh tròn văo cđu 7* ,Y  )

A.Vì băi Z băy [ tình *- * xúc

B.Vì băi Z trình băy ] #$  

C.Vì băi Z tâi  trâng thâi  "- con %Y

II Bµi míi:

1 §V§: : Thời gian qua chúng ta đã đi tìm hiểu rất kĩ về văn biểu cảm Hôm nay chúng ta tiến hành tiết ôn tập

2 TriÔn khai bµi d¹y:

Hoạt động 1

GV B_ mô hình B$ W 4 #* '-

yíu

câc cđu [

Thề nào là văn biểu cảm?

Muốn bày tỏ thái độ tình cảm và sự

đánh giá của mình trước hết cần có yếu

tố gì ?

? Tại sao lại cần yếu tố tự sự, miêu tả

trong văn biểu cảm?

Phân biệt văn miêu tả và văn biểu

cảm?

Phân biệt văn tự sự với văn biểu cảm?

- Tự sự, miêu tả là giá đỡ cho tình cảm,

cảm xúc của tác giả được bộc lộ

Bài văn biểu cảm thường sử dụng

I.Ôn tập kiến thức.

1.Khái niệm văn biểu cảm.

- Văn biểu cảm là kiểu văn bản nhằm

biểu đạt tình cảm, cảm xúc và sự đánh giá của con người đối với thiên nhiên , cuộc sống

- Yếu tố tự sự và miêu tả

 Vì đó là yếu tố cơ bản để người viết bày tỏ cảm xúc

2. Phân biệt biểu cảm với tự sự và miêu tả.

- Miêu tả: Tái hiện lại đối tượng

người, vật sao cho người khác cảm nhận được

- Biểu cảm: Miêu tả đối tượng nhằm

mượn những đặc điểm phẩm chất của nó để nói lên suy nghĩ cảm xúc của mình

- Tự sự : Kể lại một câu chuyện, một

sự việc có diễn biến nguyên nhân, kết quả

- Tự sự : Tái hiện sự kiện.

- Miêu tả : Dựng chân dung đối tượng.

- Biểu cảm : Mượn tự sự và miêu tả để

bộc lộ thái độ, tình cảm, đánh giá của người viết

3 Đặc trưng của văn biểu cảm.

- Các biện pháp tu từ thường sử dụng như so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ

những biện pháp tu từ nào?

? Người ta nói ngôn ngữ văn biểu cảm

gần với thơ em có đồng ý không? Vì

sao?

Hoạt động 2

? Nêu các bước làm văn biểu cảm?

Đề văn:

Cảm nghĩ về mùa xuân.

Yêu cầu: Bày tỏ thái độ, tình cảm

đánh giá đối với mùa xuân

? Em thích hay không thích về mùa

xuân ? Vì sao ?

- Đồng ý vì nó có mục đích biểu cảm như thơ

- Văn biểu cảm rất gần gũi với VB trữ tình

II.Luyện tập.

Các bước làm văn biểu cảm

- Tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, viết bài, đọc và sữa chữa

Tìm ý:

- Mùa xuân đem lại tuổi mới

- Mùa xuân đánh dấu sự trưởng thành của chúng em

- Mùa xuân đâm chồi nảy lộc của cây cối và muôn loài

- Mùa xuân mở đầu một năm

3 Cñng cỉ:

Nêu các bước làm văn biểu cảm? Viết bài văn hoàn chỉnh cho đề trên?

4.H­íng dĨn hôc bµi: 5 Rót kinh nghiÖm.

******************************************** Ngµy so¹n :

Ngµy d¹y :

Tiết 63 MÙA XUÂN CỦA TÔI

Vũ Bằng

A Môc tiªu:

I ChuỈn.

1/ KiÕn thøc:

-tình, dăo ( i Z

2/ KÜ n¨ng :

Phđn tích âng

3/ Th¸i ®ĩ:

Giáo dục HS có tình cảm yêu quê hương đất nước sâu đậm

II Mị rĩng vµ n©ng cao.

B Ph­¬ng ph¸p:

Đọc, phđn tích.

C ChuỈn bÞ:

1 - GV

2- HS: Soạn bài theo câu hỏi SGK.

D TiÕn tr×nh d¹y hôc:

I ưn ®Þnh vµ kiÓm tra bµi cò.

Đọc thuộc lòng và diễn cảm đoạn văn em yêu thích trong bài: Một thứ quà của lúa non : Cốm ? Tại sao em thích đoạn đó?

II Bµi míi:

1 §V§: Mùa xuân một mùa đẹp nhất trong 4 mùa với những cảnh sắc và không

khí trong lành đặc biệt là mùa xuân ở HN Mùa xuân đó thể hiện như thế nào ? Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu

2 TriÔn khai bµi d¹y:

Ho ạt động 1

GV yíu cu HS Fc chú thích SGK

Nêu những hiểu biết của em về Vũ

Bằng, tâc *- tâc ' ?

Giọng: Chậm rãi, sâu lắng, mềm

mại,hơi buồn se sắt Nổi niềm bâng

khuân, HS F- GV " xĩt

HS tìm

Bài văn viết thể loại gì?

Bài văn chia làm mấy đoạn?

I.Giới thiệuchung

1.Tác giả.( 1913 - 1984).

- Từng sống nhiều năm ở HN Sau năm 1954 lại sống và viết ở SG

- Là nhà văn nhà báo nổi tiếng về truyện ngắn, tùy bút, bút kí

2.Tác phẩm:Trích trong " Tháng

giêng mơ về trăng non, rét ngọt "

3.Đọc.

4.Tìm hiểu chú thích.

5.Thể loại Kí, tùy bút.

6.Bố cục 3 phần.

Nêu nội dung của mỗi đoạn?.

Ho ạt động 2

GV p %G phđn tích HS

Biện pháp nghệ thuật nào sử dụng ở

đoạn này? Nêu hiệu quả của nó?

Tại sao tác giả mở đầu đoạn bằng

câu " Mùa xuân của tôi"?.

Nhà văn gợi lên những nét gì tiêu

biểu về mùa xuân HN?

Nhận xét về cách dùng từ của tác

giả?.Tác dụng của nó?

Bầu không khí gia đình được tác giả

miêu tả như thế nào?

Chỉ vài nét thôi nhưng mùa xuân

HN trong hồi ức đã làm thức tỉnh

nhà văn bằng những hồi ức mạnh

mẽ nào?

Đ1: Từ đầu đến" mùa xuân ".

Tình cảm của con người đối với mùa xuân

Đ2: Tiếp đó đến" liên hoan ".

Cảnh sắc và không khí mùa xuân Đ3: Còn lại: Mùa xuân xứ Bắc sau ngày rằm tháng giêng

II.Phân tích.

1.Tình cảm của con người với mùa xuân.

- Điệp ngữ: Ai bảo đừng thương.

Ai cấm được thì mới biết. Tình yêu

tháng giêng, mùa xuân của con người

2 Cảnh sắc và không khí mùa xuân người đất Bắc.

- Vì đó là mùa xuân rất riêng trong hồi ức của tác giả

- Mưa riêu riêu, rét lành lạnh  ngọt ngào

- Tiếng nhạn trống chèo

Từ láy: Cảnh sắc thiên nhiên thể hiện

qua trí nhớ của tác giả Thời gian bỗng trở nên lung linh huyền ảo

- Gia đình: Trầm, nến, bàn thờ 

Đoàn tụ ấm cúng

- Tự nhiên thế ai cũng chuộng mùa xuân

- Tôi yêu sông xanh không phải là vì thế

- Mùa xuân của tôi của đất Việt

- Mùa xuân thần thánh

- Đẹp quá đi mùa xuân ơi

- Mùa xuân làm căng nhựa sống như máu căng lên trong lộc của loài nai

- Như mầm non của cây cối

- Tim trẻ hơn, đập mạnh hơn

Thủ pháp NT mà tác giả sử dụng là gì?

Nêu tác dụng?

Nêu đặc điểm của ngày rằm tháng giêng

sau Tết?

Qua câch    ? D  * xúc

gì

Ho ạt động 3

Nêu nội dung của bài văn?

Hoạt động 4

Viết một bài thơ hay nhất về mùa

xuân?

HS ,i * W  N #*- GV

F băi Z hay F * ,G' cùng

nghe

Sự so sánh gợi cảm nói lên mùa xuân đã đem lại sức sống, đem lại tình yêu thương trong lòng tác giả

3 Mùa xuân sau rằm tháng giêng.

- Tết chưa hết hẳn

- Đào hơi phai nhưng nhụy còn phong

- Cỏ nức mùi hương

- Trời hết nồm, có mưa xuân

- Trời trong trong có những làn ánh sáng hồng

- Bữa cơm giản dị

- Màn điều đã hạ

- Các trò chơi đã mãn

- Cuộc sống thường nhật tiếp tục  Cảm xúc dạt dào về cái ngày cuối xuân với các từ ngữ giàu hình ảnh

III.Tổng kết.

Bài tùy bút thể hiện tình yêu quê hương đất nước và miêu tả cảnh sắc thiên nhiên không khí mùa xuân ở HN

IV.Luyện tập.

3 Cñng cỉ:

Em

4.H­íng dĨn hôc bµi:

5 Rót kinh nghiÖm.

********************************************

Ngµy so¹n : Ngµy d¹y :

Tiết 64 SÀI GÒN TÔI YÊU

( ) F có %G j ) Minh Hương

A Môc tiªu:

I ChuỈn.

1/ KiÕn thøc:

-phong câch con %Y

-2/ KÜ n¨ng :

-3/ Th¸i ®ĩ:

Giáo dục HS có tình cảm yêu quê hương đất nước sâu đậm

II Mị rĩng vµ n©ng cao.

B Ph­¬ng ph¸p:

C ChuỈn bÞ:

1 - GV: aQ O hình * -+( Z nói R Săi Gòn, #* '

2 - HS: Soạn bài theo câu hỏi SGK.

D TiÕn tr×nh d¹y hôc:

I ưn ®Þnh vµ kiÓm tra bµi cò.

II Bµi míi:

1 §V§: Sài Gòn nơi Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước 1911 đã trở thành niềm tự

hào vô hạn trong mỗi trái tim người Việt Nam Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ được đến thăm Sài Gòn qua những trang tùy bút chân thành của một người Sài Gòn đó là Minh Hương

2 TriÔn khai bµi d¹y:

Hoạt động 1

GV yíu

? Nêu nhưng hiêu biêt cua em vê Minh

Hương, tâc phm ?

I.Giới thiệu chung.

1.Tác giả.

Minh Hương một người quê ở Quảng Nam đã đến sinh sống ở Sài Gòn từ trước năm 1945 Hơn 50 năm sống ở

SG ông đã trở thành một cư dân của

Giọng: Tình cảm, tha thiết, trầm lắng,

chậm êm HS F GV " xĩt

HS tìm

HS tìm

nhóm [ ( 2 %Y )

? Thế nào là tùy bút ?

GV treo bảng phụ: Có 3 nội dung

được thể hiện trong băn bản:

1 Ấn tượng chung về Sài Gòn của tác giả

2 Phong cách người Sài Gòn

3 Nhấn mạnh thêm tình yêu của mình đối

với Sài Gòn

Hoạt động 2

? Hãy xác định đoạn văn bản tương ứng?

? Bức tranh trong SGK minh họa điều gì? -

Một góc của SG, sự náo nhiệt

của SG về đêm

* Đọc từ đầu ngọc ngà này.

Nét nổi bật của Sài Gòn qua cảm

nhận của tác giả là gì?

Tác giả đã so sánh SG với những ai

và cái gì?

? Việc so sánh đó nhằm nhấn mạnh

điều gì?

Nhà văn đã nêu đặc điểm gì về khí

" hòn ngọc viễn đông"

2.Tác phẩm

" SG tôi yêu " được viết tháng 12

năm 1990 in trong tập " Nhớ Sài Gòn

"

3.Đọc.

4.Tìm hiểu chú thích.

5.Thể loại Tùy bút ( Một thể bút

kí) thiên về biểu cảm, trữ tình về cảnh vật, con người, cuộc sống mà nhà văn trãi qua hoặc chứng kiến

6 Bố cục 3 phần.

Đ1: Từ đầu đến" họ hàng"

Đ2: Tiếp đó đến" trăm triệu"

Đ3: Còn lại

II.Phân tích.

1 Ấn tượng chung về Sài Gòn và tình yêu của tác giả.

a Ấn tượng về Sài Gòn

- SG vẫn trẻ ( Sự trẻ trung.)

- So sánh với tuổi mình, so sánh với

5000 năm tuổi của đất nước

- TP vẫn còn xuân chán, so sánh với cây tơ đường bộ nõn nà, vẻ đẹp của cô gái phía Nam đương tuổi xuân thì Tô đậm cái trẻ trung của SG và bày tỏ tình cảm

b.Tình yêu của tác giả đối với thiên nhiên Sài Gòn.

hậu SG?.

Tìm chi tiết thể hiện khí hậu rất riêng của

SG?

TG cảm nhận về không khí và nhịp điệu

cuộc sống như thế nào?

Nêu những câu nói lên sự " dang tay

mở rộng" của SG?

Cư dân SG có đặc điểm gì?

Các cô gái qua cảm nhận của tác giả như

thế nào?

Tác giả thể hiện tình cảm của mình bằng

cách lên án điều gì?

Hoạt động 3

kânh giâ chung vR nQi dung, ngh

thu"t tâc phm ?

- Đặc điểm khí hậu rất riêng của Sài Gòn đó là khí hậu nhiệt đới nắng lắm nhiều mưa, hầu như không có mùa đông, nắng mưa thất thường, đột ngột

- Nắng: ngọt ngào.

- Gió: lộng nhớ thương.

- Mưa: bất ngờ.

- Trời ui ui buồn bã  trong vắt lại

như thủy tinh

* Cảm nhận sự thay đổi nhanh chóng của thời tiết

- Đêm: thưa thớt tiếng ồn, phố náo

nhiệt dập dìu xe cộ

- Tinh sương tĩnh lặng, không khí trong lành  nhịp sống nhanh, khẩn trương sôi động

2.Phong cách Sài Gòn.

" ở trên đất này người SG cả"

" SG rộng mở đến đay sinh sống"

- Luôn dang tay mở rộng với người lao động

- Ăn nói tự nhiên, chân thành cởi mở

- Ít dàn dựng tính toán

- Các cô gái có vẻ tự nhiên dễ gần mà ý nhị  cởi mở, mến khách, hòa hợp với mọi người

- Lên án thói vô trách nhiệm, ích kỉ của một số kẻ độc ác bắn giết chim chóc

* SG là nơi đất lành dù ít chim chóc

III.Tổng kết.

SG thành phố trẻ trung, năng động, có nét hấp dẫn riêng Người SG có phong cách cởi mở, chân thành Khẳng định tình yêu SG hơn 50 năm

Hoạt động 4

Viết một đoạn văn ngắn nói về tình

cảm của mình với quê hương?

HS $- GV F băi $ có i

,%& F * ,G' cùng nghe

dai dẳng bền chặt của tác giả

IV.Luyện tập.

3 Cñng cỉ:

Theo em

4.H­íng dĨn hôc bµi:

( +( băi theo  O cđu [ SGK )

5 Rót kinh nghiÖm.

******************************************** Ngµy so¹n :

Ngµy d¹y :

Tiết 65 LUYỆN TẬP SỬ DỤNG TỪ A Môc tiªu: I ChuỈn 1/ KiÕn thøc: -Lưu ý : HS ? F : B$ W năy 2/ KÜ n¨ng : 3/ Th¸i ®ĩ: Giáo dục HS yêu thích từ ngữ tiếng Việt II Mị rĩng vµ n©ng cao .

B Ph­¬ng ph¸p:

C ChuỈn bÞ:

1- GV: Một số bài văn, đoạn văn của HS có liên quan trong việc sử dụng từ, #*

'

2- HS: Soạn bài theo câu hỏi SGK

D TiÕn tr×nh d¹y hôc:

I ưn ®Þnh vµ kiÓm tra bµi cò.

Muốn diễn đạt dễ dàng và hay chúng ta cần phải có vốn từ như thế nào?

II Bµi míi:

1 §V§:Trong đời sống hàng ngày nếu cha mẹ các em phải lao động để tăng thu

nhập nhằm giải quyết việc chi dùng trong sinh hoạt Thì các em phải học tập để tích lũy cho mình vốn từ ngữ đủ để diễn đạt có kết quả tốt nhất

2 TriÔn khai bµi d¹y:

Hoạt động 1

Đọc các bài tập làm văn của em từ đầu

năm đến nay Ghi lại những từ em đã

dùng sai ( về âm, về chính tả, về nghĩa,

về tính chất ngữ pháp và về cách diễn

đạt ) và nêu cách sữa ?

*Đọc bài tập làm văn của một bạn cùng

lớp nhận xét về các trường hợp dùng từ

không đúng nghĩa, không đúng tính chất

ngữ pháp, không đúng sắc thái biểu cảm

và không hợp với tình huống giao tiếp

Trong bài làm của bạn ?

Tổ chức trò chơi : Ngôn ngữ phát triển

vốn từ theo chủ đề

Hoạt động 2

Chọn chủ đề 22 - 12 ngày thành lập

quân đội nhân dân Việt Nam

Đặt câu với mỗi từ sau đây:

Hồi phục, khôi phục, qui phục, khuất

phục, khắc phục

I.Nhận biết từ dùng sai và sữa lỗi

- Nhận biết từ dùng sai về chính tả, về nghĩa, ngữ pháp, sắc thái biểu cảm

HS chuẩn bị vở bài tập làm văn tự sữa chữa các lỗi sai của mình đã mắc phải

HS trao vở tập làm N cho nhau để nhận xét

II.Luyện tập.

Bài 1.

GV cho một số từ liên quan đến chủ đề 22 - 12 HS tìm nhanh các tiếng có thể kết hợp với từ đó để tạo thành các từ phức gồm 2 tiếng

Bài 2.

HSđặt câu

3 Cñng cỉ:

Khi sử dụng từ cần chú ý điều gì ?

4.H­íng dĨn hôc bµi:

Chuẩn bị bài sau: Trả bài tập làm văn số 3