Ấy chân lưng sung túc nhất đời lao động là vàng Trình tự : Lão nông sắp mất , ông họp riêng các con của mình lại và dạy bảo các con , khuyên con đừng bán ruộng đất , nay là cả kho vàng[r]
Trang 1TRƯỜNG BDVH 218 LÝ TỰ TRỌNG QUẬN 1
VĂN LỚP 7
NĂM HỌC : 2010 – 2011
HỌ VÀ TÊN HỌC SINH : ……… LỚP : ………
NĂM HỌC : ………
( Mong rằng tài liệu này sẽ hữu ích cho các bạn )
Trang 2BÀI 1
VĂN BẢN
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
( LÝ LAN )
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Đọc văn bản : Sgk/
2 Tìm hiểu chú thích
a Thể loại: Văn bản nhật dụng
b Bố cục: Chia 2 phần
+Phần 1 : từ đầu đến nơi mà mẹ vừa bước vào Nỗi lịng yêu thương của mẹ
+ Phần 2: Còn lại Cảm nghĩ của mẹ về vai trị của XH và nhà trường trong giáo dục trẻ em
II/ TÌM HIỂU VĂN BẢN
1- Diễn biến tâm trạng của hai mẹ con trong đêm trước ngày khai giảng của con.
Mẹ :
- Tâm trạng hồi hộp, Bồn chồn, trằn trọc khơng ngủ được:
+ Mẹ khơng tập trung được vào việc gì cả.
+ Xem lại những sự chuẩn bị từ chiều cho con.
+ tự bảo mình phải đi ngủ sớm
-> phân tâm, xúc động đắm chìm trong hồi ức và suy tưởng về một sự kiện lớn trong cuộc đời con
- Bao nhiêu suy nghĩ của mẹ đều hướng về con:
+ tâm trạng háo hức, vui sướng, hăng hái của con chuẩn bị cho ngày khai giảng
+ hồn nhiên, vơ tư đi vào giấc ngủ nhẹ nhàng “gương mặt thanh thốt đang mút kẹo”.
-> Niềm hạnh phúc được ngắm nhìn và cảm nhận tâm trạng của con trai
Con :
_ Thanh thản , nhẹ nhàng , vô tư , hồn nhiên , hác hức , không có mối bận tâm nào cả
_ Gíâc ngủ đến với con rất nhẹ nhàng
2 Hồi niệm về tuổi thơ và ấn tượng về ngày tựu trường của mẹ
- Người mẹ muốn truyền cái tâm trạng rạo rực, xao xuyến về ngày khai giảng mà bàngoại đã giành cho mẹ vào sâu trong tim cho con để mãi mãi khắc sâu trong tâm trí trở thành ấn tượng sâu sắc nhất trong địi của con
“ Cứ nhắm mắt lại đường làng dài và hẹp”
-> Câu văn cứ ngân nga ngọt ngào thấm đượm hồi ức của tuổi thơ về ngày đầu tiên đi học
- Người mẹ nghĩ và liên tưởng đến ngày khai trường ở NB:
+ ngày lễ của tồn dân.
+ người lớn nghỉ việc để đưa trẻ đến trường.
+ Các quan chức lớn tới dự.
+ khơng cĩ ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên GD thế hệ trẻ cho tương lai sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng tới cả một thế hệ.
-> Mong muốn con trai cảm nhận được ý nghĩa quan trọng của GD và ngày khai giảng
=> Người con ý thức được trách nhiệm và nhiệm vụ của mình
III/ GHI NHỚ : SGK
Trang 3IV/ LUYỆN TẬP
BT1 : Hãy nêu đại ý của bài
BT2 : Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với con không ? Bà đang tâm sự với ai
Mẹ không nói chuyện trực tiếp với con mà đang nói chuyện với chính mình và đang ôn lại
kỉ niệm của mình Cách kể này có tác dụng rất độc đáo : làm nổi bật đc tâm trạng , diễn
biến tình cảm của bà mẹ trong đêm
BT3 : Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mởi ra …… ? Theo em , bà mẹ nói đến thế giới kì diệu ở đây là gì ?
VĂN BẢN
MẸ TÔI ( A – mi – xi )
I TÌM HIỂU CHUNG
1- Đọc văn bản:
Sgk/
2- Tìm hiểu chú thích:
a- Tác giả:
Ét- mơn- đơ đơ A- mi- xi
(1846 - 1908)
- Nhà văn nổi tiếng người Ý
- Tác giả của nhiều cuốn sách nổi tiếng: Những tấm lịng cao cả; Cuốn truyện của người thầy
b- Tác phẩm:
- Thể loại: Văn bản biểu cảm
- Hình thức: một bức thư
c- Giải nghĩa từ khĩ: sgk/11
3- Bố cục: 3 phần.
+ Phần 1: hình ảnh người mẹ
+ Phần 2: những lời nhắn nhủ dành cho con
+ Phần 3: thái độ dứt khốt của cha trước lỗi lầm của con
II/ TÌM HIỂU VĂN BẢN
1- Hồn cảnh của bức thư:
- Nguyên nhân người bố phải viết thư cho con:
Trang 4+ Vì cậu bé đã hỗn láo với mẹ khi cơ giáo đến thăm.
=> Mục đính: Cảnh cáo, khuyên răn, phê phán một cách nghiêm khắc thái độ sai trái ấy của con
2- Thái độ và tình cảm của người cha
- Trước sai lầm của con người cha rất đau đớn và bực bội
+ “Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy”-> tâm trạng đau đớn và bất ngờ
trước sai phạm của con Đĩ là sự xúc phạm sâu sắc
- Người bố nhớ lại tình yêu thương, hi sinh vơ bờ của người mẹ dành cho con vậy mà giờ đây con lại hỗn láo, bội bạc, vơ ơn với chính người đẻ ra mình -> bùng lên cơn tức giận khĩ kìm nén
- Người bố vẽ lên một tương lai buồn thảm nếu người con bị mất Mẹ:
+ đĩ là ngày buồn thảm nhất
+ một đứa trẻ tơi nghiệp, yếu đuối, khơng được chở che.
+ sẽ cay đắng; khơng thể sống thanh thản.
+ lương tâm khơng một phút yên tĩnh.
+ tâm hồn con như bị khổ hình.
-> người bố chỉ con thấy rằng tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả
=> Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình thương đĩ.
- Người bố khuyên răn và tỏ thái độ dứt khốt, nghiêm khắc như một mệnh lệnh:
+ khơng bao giờ được thốt ra lời nĩi nặng với mẹ.
+ phải xin lỗi thành khẩn
+ cầu xin mẹ hơn con.
+ bố thà khơng cĩ con cịn hơn thấy con bội bạc với mẹ.
+ khơng thể vui lịng đáp lại cái hơn của con.
=> Một thái độ giáo dục cương quyết địi hỏi người con phải suy nghĩ và sửa chữa ngay lập tức
3- Tình yêu thương bao la của người mẹ
- Thời thơ ấu, lúc con ốm đau mẹ phải thức thâu đêm: quằn quại vì lo sợ, khĩc nức nở khi nghĩ
rằng sẽ mất con.
- Người mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn; cĩ thể đi ăn xin để nuơi con; cĩ thể hi sinh tính mạng để cứu sống con
- Người mẹ sẵn sàng tha thứ cho con khi con nhận ra lỗi lầm và sửa chữa nĩ: chiếc hơn của lịng
bao dung; chiếc hơn xĩa đi nỗi ân hận của người con, làm dịu đi nỗi đau của mẹ -> Sự hi sinh
vơ bờ, lịng bao dung và tình yêu thương bao la của mẹ dành cho con
4- Tình cảm, thái độ của người con khi đọc bức thư của bố:
- Xúc động chân thành trước những lời nĩi rất chân tình và sâu sắc của bố
-> Cĩ được bài học thấm thía và kịp thời từ người cha
=> Quyết tâm sửa lỗi.
III GHI NHỚ : SGK
IV/ LUYỆN TẬP
Bài tập 1 : Văn bản sử dụng ngôi kể gì ? Tác dụng cũa nó ra sao ?
Sử dụng ngôi kể thou nhất có tác dụng diễn đạt được ý nghĩ , lời nói , tình cảm của nhân vật được sâu sắc nhất Như thế , văn bản có sự thu hút và sức thuyết phục cao hơn
Bài tập 2 : Hãy nêu ý nghĩa của văn bản
HS xem lại phần ghi nhớ
Bài tập 3 : Tại sao bố không nói trực tiếp với con mình mà lại đi viết thư ?
Trang 5 Vì viết thư là viết cho người mắc lỗi biết , vừa giữ được sự tế nhị và kín đáo , vừa giúp mình bộc lộ được cảm xúc và ý gnhĩa sâu sắc và vừa không làm mất lòng hai bên
Bài tập 4 : Hãy nêu nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản
Bài tập 5 : Văn bản là bức thư bố viết cho con sao lại đặt nhan đề là mẹ tôi ?
( Gợi ý : Nội dung bài tập trung nĩi về ai ? Các chi tiết đĩ đều tập trung hướng về đối tượng nào
?
TIẾNG VIỆT
TỪ GHÉP
A/ Tìm hiểu bài
I Cấu tạo của từ ghép:
1 Ví dụ : sgk/13-14
a bà ngoại: bà- tiếng chính Ngoại : tiếng phụ
- thơm phức:thơm- tiếng chính phức -tiếng phụ.
-> Tiếng chính: đứng trước
Tiếng phụ: đứng sau bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính
=> Từ ghép chính phụ
b Quần áo, trầm bổng khơng phân ra tiếng chính, tiếng phụ.
->Các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp
=> Từ ghép đẳng lập
Trang 6II Nghĩa của từ ghép:
1.Bài tập1:
a Nghĩa của từ bà ngoại hẹp hơn nghĩa của từ bà.
- Nghĩa của từ thơm phức hẹp hơn thơm.
b Quần áo: Quần áo nĩi chung.
- Trầm bổng: (âm thanh) lúc trầm lúc bổng nghe rất êm tai.
Nghĩa của từ ghép C – P hẹp hơn nghĩa của tiếng chính Nghiã của từ ghép đẳng lập khái quát quát hơn nghĩa từng tiếng tạo nên nó
B LUYỆN TẬP
_ Các em giải bài tập trong sách giáo khoa vào vở bài tập của mình
TẬP LÀM VĂN
LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản:
_ Liên kết là một tong những yếu tố rất quan trọng và cần thiết trong văn bản Liên kết giúp cho người đọc dễ hiểu và văn bản có nghĩa
_ Nội dung giữa các đoạn và các câu phải thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau , phải biết nối kết bằng những từ ngữ và câu văn sao cho thích hợp
_ Phương tiện liên kết trong văn bản : Hình thức và nội dung
II/ Ghi nhớ : Sgk _ 18
III/ Luyện tập
BT1 : Câu 4 Sgk _ 19
Từ ghép
Cĩ tính chất hợp nghĩa
Từ ghép đẳng lập
Từ ghép chính phụ
Cĩ tiếng
chính và
tiếng phụ
bổ sung
ý nghĩa
cho tiếng
chính
Các tiếng đẳng lập về mặt ngữ pháp
Cĩ tính chất phân nghĩa
Tiếng chính đứng trước tiếng phụ đứng sau
Trang 7_ Nếu tách rời câu văn ấy ra khỏi văn bản , cho chúng đứng độc lập thì chúng chưa có liên kết và mất đi ý nghĩa Nếu ghép vào câu thứ ba kế tiếp thì chúng sẽ có nghĩa vì câu thou ba đã liên kết hai câu văn ấy
BT2 : Câu 5 Sgk _ 19
_ Nếu chỉ có một trăm đốt tre nhỏ mà chưa nhờ phép thần của ông Bụt thì chưa được 1 cây tre trăm đốt
_ Trong văn bản cũng thế , người viết phải làm cho các câu văn giống như cây tre , có tính liên kết với nhau Đó là phép mầu của Liên kết trong văn bản do người viết tạo nên
Bài 2
VĂN BẢN
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
( KHÁNH HOÀI )
I/ TÌM HIỂU CHUNG
1- Đọc văn bản:
Sgk/21-26
2-Tìm hiểu chú thích
a- Tác giả: Khánh Hồi
b- Tác phẩm: giải Nhì trong cuộc thi viết về Quyền trẻ em
c- Giải nghĩa từ khĩ: sgk/26
3- Bố cục: Chia 3 phần
- P1: Tâmtrạng của hai anh em trong đêm trước và sáng hơm sau khi mẹ giục chia đồ chơi
- P2: Cuộc chia tay ở lớp
- P3: Cuộc chia tay đột ngột ở nhà
II/ TÌM HIỂU VĂN BẢN
1- Hai anh em và những cuộc chia tay
a- Hai anh em Thành- Thủy
- Đêm trước:
+ bé Thủy: khĩc nức nở, tức tưởi…
+ “tơi”: cắn chặt mơi để khỏi bật lên tiếng khĩc to nhưng nước mắt cứ tuơn ra ướt đầm cả gối
và hai cánh tay áo.
- Sáng hơm sau:
+ Thủy: run lên bần bật, kinh hồng đưa cặp mắt tuyệt vọng nhìn tơi; buồn thăm thẳm; hai bờ
mi đã sưng mọng vì khĩc nhiều.
-> Chia đồ chơi là báo hiệu giờ chia tay đã đến với chúng đĩ là một tai hại “một giấc mơ thơi”.
- Tác giả muốn gợi lên trong lịng người đọc sự đồng cảm với tình cảnh mà hai đứa trẻ phải trải
qua: cảnh vật vẫn cứ như hơm qua, hơm kia thơi mà sao tai họa lại giáng xuống đầu anh em tơi
nặng nề thế này.
- Tình cảm giữa hai anh em:
+ Em mang chỉ đến tận sân vận động để khâu áo cho anh
+ Chiều nào anh cũng đi đĩn em, cùng nắm tay nhau vừa đi vừa trị chuyện
+ nhường nhau khơng chịu chia đồ chơi
+ Đau đớn khĩc lặng người khi phải chia tay nhau
+ Anh nhìn theo bĩng em nhỏ liêu xiêu trèo lên xe tải về quê cùng với mẹ
Trang 8b- Những cuộc chia tay
- Cuộc chia tay của bố mẹ
- Cuộc chia tay của đồ chơi
- Cuộc chia tay với cơ giáo và bạn bè
- Cuộc chia tay của 2 anh em
-> Cuộc chia tay của bố mẹ để lại hậu quả rất lớn Bé Thủy khơng cịn được đi học nữa “ Mẹ bảo
sẽ sắm cho em một thúng hoa quả để ra chợ ngồi bán”.=> Trẻ em- nạn nhân bất hạnh nhất của
những cuộc đổ vỡ trong gia đình
2- Những mất mát tinh thần
- Thành kinh ngạc vì cuộc sống vẫn diễn ra bình thường, vẫn bình yên trong khi hai anh em đang
phải chịu đựng một sự mất mát, đổ vỡ quá lớn: cảnh vật vẫn cứ như hơm qua, hơm kia thơi mà
sao tai họa lại giáng xuống đầu anh em tơi nặng nề thế này.
-> Chi tiết nghệ thuật làm tăng thêm nỗi buồn thăm thẳm, trạng thái thất vọng, bơ vơ của hai anh em
3- Ý nghĩa truyện
- Những con búp bê gợi lên thế giới trẻ em ngộ nghĩnh, trong sáng, ngây thơ, vơ tội Chúng khơng hề cĩ lỗi gì, vậy mà vẫn phải chia tay nhau.=> Gợi lên nỗi thương cảm, xĩt xa trước tình cảnh của hai đứa trẻ Đĩ cũng là hồi chuơng cảnh tỉnh người lớn: hãy biết sống cĩ trách nhiệm hơn và hãy dành tất cả những gì tốt đẹp nhất cho Tem
III- Nghệ thuật
1- Nghệ thuật kể chuyện
- Cách kể bằng sự miêu tả cảnh vật xung quanh kết hợp với miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật
- Lời kể chân thành, giản dị, phù hợp với tâm trạng nên cĩ sức truyền cảm
- Đối thoại linh hoạt
2- Thơng điệp
- Tổ ấm gia đình là vơ cùng quý giá và quan trọng mọi người hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn hạnh phúc gia đình.
* GHI NHỚ : Sgk _ 27
IV/ Luyện tập
BT1 : Hãy nêu suy nghĩ của em về các bậc là, cha mẹ trong trường hợp như trên ?
BT2 : Tại sao khi ra khỏi trường , tâm trạng của Thành lại kinh ngạc khi thấy cảnh vật vẫn như bình thường ?
Thành đang nỗi dông bão trong lòng nhưng thiên nhiên vẫn cứ tươi đẹp như bình thuờng Điều đó là tâm trạng của những người có nỗi buồn day dắt trong lòng mà cảnh vật lúc ấy đang như trớ trêu với họ , làm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm trong lòng Thành , trạng thái thất vọng , bơ vơ , lạc lõng , không người sẻ chia
BT3 : Lời nói và hành động của Thuỷ khi chia hai con búp bê có gì mâu thuẫn ? Có cách nào giải quyết được mâu thuẫn ấy không ? Thuỷ đã lựa chọn cách giải quyết như thế nào
? Điều đó đã chứng tỏ cô là người thế nào ?
Khi Thành đặt hai con Em Nhỏ và Vệ Sĩ ra riêng thì Thuỷ tru tréo lên giận giữ nhưng trong lòng em chẳng muốn chia rẽ chúng một chút nào Cuối truyện , Thuỷ đã leo xuống xe , đặt lại hai con Em Nhỏ và Vệ Sĩ quàng tay nhau vì em nghĩ rằng : em sợ đêm không ai gác khuya cho anh , sợ anh không có đồ chơi Thà mình chịu thiệt thòi chứ không để cho anh mình buồn bã , cô đơn Chi tiết đó cho thấy cô bé là người có tình cảm sâu sắc , có lòng
Trang 9nhân hậu , giàu lòng vị tha Nếu bố mẹ của em không ly dị thì đây là cách giải quyết tốt nhất , không có nuớc mắt , hai em và những con búp bê vẫn hạnh phúc bên nhau
BT4 : Bài này nhắn gửi đến mọi người điều gì ?
TẬP LÀM VĂN
BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN
A TÌM HIỂU BÀI
1 Bố cục và các yêu cầu về bố cục trong văn bản
a- Bố cục của đơn xin gia nhập Đội TNTP HCM
- Quốc hiệu, tiêu ngữ
- Thời gian, địa điểm
- Tên đơn
- Họ tên người viết
- Ngày tháng năm sinh
- Địa chỉ? (Học lớp nào?)
- Lý do xin gia nhập
- Lời hứa, cam đoan
- Chữ kí
b- Nội dung trong đơn phải sắp xếp một cách trình tự, rành mạch và hợp lý
Vì thế văn bản khơng được viết một cách tuỳ tiện mà phải viết nột cách rõ rang , có sắp xếp hợp lý để người đọc dễ hiểu , dễ dàng cảm thụ và đạt được mục đích giao tiếp của mình
Bố cục : là sư ïsắp xếp giữa các phần , các đoạn theo trình tự , hệ thống rành mạch và hợp lý
2 Yêu cầu về bố cục trong văn bản
_ Nội dung các phần , các đoạn phải thống nhất chặt chẽ , phải có sự phân biệt rạch ròi để giúp cho người viết dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp đã đặt ra
3 Các phần của bố cục
Trang 10_ Gồm 3 phần : mở bài thân bài , kết bài
_ Nhiệm vụ :
Văn bản tự sự Văn bản miêu tả
_ Mở bài : giới thiệu chung về nhân vật , _ Mở bài : giới thiệu đối tượng tả
Sự việc được kể _ Thân bài : tả bao quát và chi tiết
_ Thân bài : kể diễn biến của sự việc _ Kết bài : nêu cảm nghĩ
_ Thân bài : Nêu cảm nghĩ
B BÀI TẬP :
BT1 : Hãy phân tích bố cục của các văn bản sau :
Cổng trường mở ra , Một thứ quà của lúa non : Cốm ( trang 159 )
BT2 : Câu 3 : sgk _ 30 , 31
Bố cục như trên chưa thật sự là rành mạch , hợp lý vì :
Chủ đề chung của bài báo cáo là nói về kinh nghiệm học tập của bản thân tại Hội nghị mà ở các điểm (1) , (2) , (3) , (4) không có chủ đề nói về học tập mà chỉ toàn kể lại việc mình học tốt chứ chưa nêu lên được kinh nghiệm học tập của mình Mục (4) là hoàn tòan sai ý vì đây là ban báo cáo kinh nghiệm học tập chứ không phải là bản báo cáo kết quả của mình và Đoàn đội Cần sửa lại các mục ấy , phải nêu rõ kinh nghiệm bản thân mình học ở nhà , ở trường , ở cuộc sống như thế nào và đã đạt kết quả gì ? Phải nêu ra được các việc làm của mình để các bạn noi theo mà học tập tốt
TẬP LÀM VĂN
MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
I/ Mạch lạc trong văn bản và các điều kiện để văn bản mạch lạc
_ Mạch lạc trong Đông Y
_ Mạch lạc trong văn bản :
a- Khái niệm Mạch lạc là một mạng lưới cĩ ý nghĩa nối liền các phần, các đoạn, các ý tới VB b- Tính chất: Trơi chảy thành dịng, thành mạch , Tuần tự đi qua khắp các phần, các đoạn Thơng suốt, liên tục, khơng đứt đoạn
_ Các điều kiện để một văn bản cĩ tính mạch lạc:- Các phần, các đoạn, các câu trong VB đều
nĩi về một đề tài, một chủ đề, biểu hiện một chủ đề thống nhất, xuyên suốt.Các phần, các đoạn, các câu trong VB được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lý nhằm làm cho chủ đề liền mạch -> gợi húng thú cho người đọc