Nói về điều gì?Mạch cảm xúc của bài - Mạch cảm xúc của bài thơ: đi từ thơ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm Bài thơ nhắc lại kí ức một thời bé thơ của đến suy người cháu sống bên bà,tro[r]
Trang 1Tiết 56 Ngày 25-10-2011
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
A MỤC TIÊU
- Hiểu được bài thơ gợi nhớ những kỉ niệm về tình bà cháu đồng thời thể hiện tình cảm chân thành của người cháu đối với bà
- Thấy được sáng tạo của nhà thơ trong việc sử dụng hình ảnh, khơi gợi liên tưởng, kết hợp giữa miêu tả, tự sự, bình luận với biểu cảm một cách nhuồn nhuyễn
TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG :
1 Kiến Thức:
- Những hiểu biết ban đầu về tác giả Bằng Việt và hoàn cảnh ra đời bài thơ
- Những xúc cảm chân thành của nhà thơ và hình ảnh người bà hiàu tình thương và giàu đức hi sinh
- Việc sử dụng kết hợp nhuần nhuyễn với yếu tố tự sự, miêu tả, bình luận trong tác phẩm trữ tình
2 Kĩ năng:
- Nhận dịên, phân tích được các yếu tố miêu tả, tự sự, bình luận và biểu cảm trong bài thơ
- Liên hệ để thấy được nỗi nhớ về người bà trong hoàn cảnh tác giả đang ở xa
Tổ quốc có mối liên hệ chặt chẽ với những tình cảm với quê hương, đất nước
3 Thái độ:
- Giaó dục tình cảm gia đình thiêng liêng
B.CHUẨN BỊ: GV-HS cùng soạn bài
Chân dung nhà thơ
C.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định:1P
2 Kiểm tra bài cũ:5P
? Đọc thuộc lòng bài "Đoàn thuyền " nêu ND chính của bài?
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
3 Bài mới:1P
- Trong bài Tiếng Gà Trưa XQ nói về anh lính trẻ trên đương hành quân, nghe tiếng gà gáy trưa lại nhớ tới bà mìn khum khum soi trứng và mắng yêu cháu nhìn gà đẻ mà mặt bị lang Tình cảm bà cháu thật cảm động Một thanh niên khác du học ở Liên Xô lai nhớ về bà mình, khi đang hàng ngày sử dụng bếp điện, bếp ga hiện đại, chợt thương về cái bếp lửa ấp iu tình bà cháu tuổi thơ xa
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
SINH
NỘI DUNG
HOẠT ĐỘNG 1 :10P Hướng dẫn HS
tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
I Giới thiệu chung
1 Tác giả:
Trang 2? Giới thiệu những nét chính về tác giả?
GV treo chân dung nhà thơ
?Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh nào?
GV hướng dẫn HS đọc: chậm rãi,sâu lắng
-GV đọc mẫu –HS đọc -nhận xét
GV cho HS đọc chú thích ở SGK và giải
thích một số từ
?Hãy tìm bố cục của bài thơ? Nêu nội
dung chính từng phần?
+ Bố cục:
- Khổ thơ 1: Hồi tưởng về bếp lửa ,về bà
- 4 khổ tiếp :Kỷ niệm tuổi thơ sống bên
bà
- Khổ 6: Suy nghẫm về bà
- Khổ cuối: Cháu đó trưởng thành đi xa
không nguôi nhớ về bà
? Bài thơ là lời của nhân vật nào?nói về
ai? Nói về điều gì?Mạch cảm xúc của bài
thơ
Bài thơ nhắc lại kí ức một thời bé thơ của
người cháu sống bên bà,trong sự chăm sóc
và tình yêu thương của bà, từ kỉ niệm đó
người cháu đã trưởng thành suy ngẫm và
thấu hiểu về cuộc đời bà, về lẽ sống giản
dị mà cao quý của bà, cuối cùng người
cháu muốn gửi niềm nhớ mong về với
bà=> Mạch cảm xúc đi từ hồi tưởng đến
hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm
HOẠT ĐỘNG 2:25P
HS: Đọc lại khổ thơ 1
? Trong hồi tưởng của người cháu hình
ảnh gì được nhắc tới đầu tiên?
? Tác giả đó sử dụng nghệ thuật gì?
Dùng diệp ngữ tạo một bếp lửa rất quen
thuộc trong mỗi gia đình Việt Nam.Dùng
từ tượng hình “chờn vờn”=> ánh lửa gần
- Bằng Việt - Nguyễn Việt Bằng
sinh 1941
- Quê: Thạch Thất - Hà Tây
- Làm thơ từ đầu 1960 và thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chỗng Mĩ
Thơ ông trong trẻo,mượt mà khai thác những kỉ niệm và ước mơ của tuổi trẻ
2 Tác phẩm:
Sáng tác năm 1963 – tác giả đang
là sinh viên học ngành Luật ở Liên Xô
3 Đọc – tìm hiểu từ khó:
4 Bố cục:
- Mạch cảm xúc của bài thơ: đi từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy
ngẫm
- Bài thơ là lời của người cháu ở nơi xa nhớ về bà và những kỉ niệm với bà, nói lên lòng kính yêu
và những suy ngẫm về bà
II Tìm hiểu văn bản
1: Hồi tưởng về bếp lửa về bà
Một bếp lửa chờn vờn
Một bếp lửa ấp iu…
=>Hình ảnh bếp lửa thân thuộc
Trang 3gũi quen thuộc trong sương sớm “Ấp
iu”công việc nhóm bếp rất kiên nhẫn và
khéo léo và tấm lòng chi chút của người
nhóm lửa
Hình ảnh người bà vất vả, tần tảo cứ sống
dậy theo thời gian, thời điểm, trong những
biến động chung của đất nước,kỉ niệm
nào cũng gắn liền với bếp lửa,với bà
? Từ hình ảnh bếp lửa ấy đã khơi nguồn
tình cảm của cháu đối với bà như thế
nào?
? Vì sao nhớ thương bà lại gợi lên từ hình
ảnh bếp lửa?
Vì lo toan của người bà ở vùng quê nghèo
gắn bó với bếp lửa
? Từ “nắng mưa” có ý nghĩa gì?
Thời gian kéo dài cùng với nỗi vất vả của
bà=> nói lên nỗ lòng thương bà bền bỉ
trong tâm hồn cháu
? Em có cảm nhận gì tình cảm của cháu
được bộc lộ ở 6 câu thơ đầu?
Như vậy hình ảnh bếp lửa đã đánh thức
dòng cảm xúc hồi tưởng của cháu về
bà,và được nhớ lại theo trình tự thời gian
? Vậy những kỷ niệm nào được gợi lại?
? Cảnh “ khói hun cháu” “ bố đi đánh
xe gầy”gợi cho em suy nghĩ gì về cảnh
sống lú đó?
Bóng đen của nạn đói năm 1945, có mối
lo của giặc tàn phá xóm làng, có hình ảnh
chung của nhiều gia đình Việt Nam trong
cuộc kháng chiến chống Pháp: Mẹ và cha
đi công tác xa, cháu sống trong sự cưu
mang dạy dỗ của bà, sớm phải có ý thức tự
lập, sớm phải lo toan,phải quen mùi khói
?Kỉ niệm nghèo đói được nhắc đến thời kì
nào ?
? Ấn tượng sâu đậm nhất về bếp lửa và bà
trong quãng thời gian này là gì?
? Tại sao tiếng tu hú lại ám ảnh trong tâm
“Cháu thương bà sương”
-Hình ảnh bếp lửa đã khơi gợi mọ
kỉ niệm, mọi cảm xúc và suy nghĩ
về bà và tình bà cháu
=> Tình bà cháu gắn liền với bếp lửa, bền bỉ và sâu nặng
2 Kỷ niệm tuổi thơ sống bên bà
- Kỷ niệm:
" Lên bốn tuổi…
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy"
" Năm ấy giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi"
=> Nghệ thuật:Kết hợp nhuần
nhuyễn giữa tự sự với miêu tả và biểu cảm
=>Gợi cuộc sống nghèo đói
+Kỉ niệm trong thời kì kháng chiến chống pháp
“Tu hú kêu xa”
=>Gợi cảnh sống đơn côi của hai
bà cháu giữa đói nghèo và chiến
Trang 4tư người cháu đến thế?
Tiếng chim quen thuộc những cánh đồng
que mỗi độ hè về, tiếng chim như giục
giã,như khắc khoải một điều gì da diết
khiến lòng người trỗi dậy những hoài
niệm nhớ mong
?Âm thanh của tu hú gợi tình cảm gì
trong nhà thơ?
? Người bà đã hiện lên trong kí ức của
người cháu như thế nào?
Cha mẹ đi công tác bận không về, cháu
sống trong sự cưu mang, dạy dỗ của
bà,bếp lửa như tình bà cháu ấm áp, chỗ
dựa tinh thần nhờ sự cưu mang dduumf
bọc đầy chi chút của bà.Bà đã nuôi nấng
dạy bảo,chăm sóc cháu với tất cả tingf
yêu thương trìu mến,bao nhiêu vất varlo
toan bà chịu đựng hết
? Kỉ niệm nào được người cháu nhắc đến
trong thời gian này?
Bà khong muốn cho những đứ con xa biết
những khó khăn, thiếu thốn của bà cháu ở
nhà mà ảnh hưởng đến công tác kháng
chiến.Ngọn lửa ấy được thắp bằng tình
yêu thương cháu con,bằng niềm tin vào
kháng chiến thắng lợi,con cháu sẽ trở về
quyay quần bên bếp lửa=> Những kí ức
của thuở nhỏ không chỉ còn là riêng của
nhà thơ mà nó còn là kỉ niệm là cảm xúc
của bao người khi nhớ lại hai thời điểm
lịch sử trước và sau cách mạng
? Theo em người cháu nghĩ gì về người bà
“ Rồi sớm rồi chiều dẳng”
? Vì sao tác giả không dùng bếp lửa mà
dùng từ ngọn lửa.
Bếp lửa bà nhen không chỉ bằng nguyên
liệu mà được nhen nhóm từ ngọn lửa
trong lòng bà
? Sự tần tảo,đức hi sinh của bà trong hiện
tại được tác giả miêu tả như thế nòa?
Ngọn lửa đã trở thành kỉ niệm ấm lòng,
thành niềm tin thiêng liêng, kì diệu.Người
cháu yêu bà,hiểu bà hiểu thêm dân tộc
mình,nhân dân mình.Bà truyền cho cháu
tình ruột thịt nồng ấm,bà mở rộng tấm
tranh
=> Nhớ bà,nhớ que,muốn gửi lời nhớ thương để an ủi bà
“ Cháu ở cùng nhọc”
“ giặc đốt làng bình yên”
=>Đây chính là hình ảnh bà mẹ Việt Nam anh hùng: giàu tình thương và đức hi sinh
“ Rồi sớm rồi chiều dai dẳng”
=> Ngọn lơar sức sống.lòng yêu thương và niềm tin cho thế hệ tiếp nối
+Hiện tại
“Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm tuổi nhỏ”
=> Điệp từ=> bếp lửa của lòng nhân ái, chia sẻ niềm vui chung
Trang 5lòng đoàn kết gắn bó với xóm làng quê
hương=> Cuối cùng thức tỉnh tâm hồn và
sức sống thanh xuân để cháu khôn lớn
? Từ hình ảnh bếp lửa nhà thơ thốt lên
điều gì
? Em hiểu như thế nào về điều kì lạ và
thiêng liêng ấy
Kì lạ là không có gì dập tắt được nó cháy
lên trong mọi cảnh ngộ
Thiêng liêng vì nơi ấy ấp ủ và sáng lên
mãi tình cảm của bà cháu trong cuộc đời
của mỗi con người yêu gia đình yêu quê
hương
HS đọc đoạn 3
Đay là lời tự bạch của người cháu đi xa
khi đã trưởng thành
? Người cháu tự thấy mình đã có những
may mắn gì trong cuộc sống?
Đứa cháu năm xưa giờ đã khôn lớn,đã
được chắp cánh bay xa,được làm quen với
khung cảnh rộng lớn,những niềm vui rộng
mở ở chân trời xa
? Mặc dù cuộc sống đầy đủ nhưng người
cháu luôn nhắc nhở mình như thế nào
Ngọn lửa đã trở thành kỉ niệm ấm lòng,
thành niềm tin thiêng liêng,kì diệu nâng
bước cháu trên suốt chặng đường dài
? Qua đó tình cảm của người cháu đối với
bà như thế nào
Tình yêu thương,lòng biết ơn bà là biểu
hiện của tình yêu thương gắn bó với gia
đình
? Bài thơ chứa đựng một điều triết lí thầm
kín em háy chỉ ra?
Những gì thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi
người đều có sức tỏa sáng,nâng đỡ con
người suốt hành trình dài rộng của cuộc
đời
Nêu nét nghệ thuật tiêu biểu của bài thơ
HOẠT ĐỘNG 3 :LUYỆN TẬP
Vì sao hình ảnh bếp lửa luôn gắn với hình
ảnh người bà.
Em có cảm nghĩ gì về nhân đề của bài thơ
“ Ôi kì lạ bếp lửa”
=> Cảm nhận được hình ảnh bếp lửa bình dị mà thân thuộc, sự kì diệu và thiêng liêng
3 Suy ngẫm của người cháu.
“ Giờ cháu ngả”
=> Được du học ở nước ngoài, được tiếp xúc bao hiện đại,tràn đầy niềm vui
“ quên nhắc nhở Sớm mai chưa”
=>Kính yêu trân trọng và biết ơn bà=> gắn bó với gia đình,quê hương và yêu đất nước
Nghệ thuật:
Sáng tạo hình ảnh bếp lửa vừa thực vừa mang ý nghĩa biểu tượng: kết hợp miêu tả,tự sự, biểu cảm để diễn tả cảm xúc hồi tưởng
và suy ngẫm
- Giọng điệu và thể thơ 8 chữ phù hợp với cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm
b Nội dung:
- Từ những kĩ niệm tuổi thơ ấm áp tình bà cháu , nhà thơ cho ta hiểu
Trang 6thêm về những người bà, những người mẹ, về nhân dân nghĩa tình
Củng cố- dặn dò: 5p
Hệ thống bài
- Hướng dẫn HS làm bài tập- Học thuộc lòng bài thơ + Phân tích bài thơ
- Ôn lại các biện pháp tu từ còn lại:
- Xem tìm hiểu bài: Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
*******************************
Tiết 57 Ngày 29-10-2011
HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM:
MẸ
(Nguyễn Khoa Điềm)
A.MỤC TIÊU
- Thấy được sự phong phú của thể thơ tự do
- Hiểu cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ : Khúc Hát
Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ
TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG :
1 Kiến Thức:
- Những hiểu biết ban đầu về tác giả Bằng Việt và hoàn cảnh ra đời bài thơ
- Tình cảm của người mẹ Tà – ôi dành cho con gắn chặt với tình yêu quê hương đất nước và niềm tin vào sự tất thắng của cách mạng
- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại, hình ảnh thơ mang tính biểu tượng âm hưởng của những khúc hát ru thiết tha, trìu mến
2 Kĩ năng:
- Nhận dịên các yếu tố ngôn ngữ, hình ảnh mang màu sắc dân gian trong bài thơ
- Phân tích được mạch cảm xúc trữ tình trong bài thơ qua những khúc hát của
bà mẹ, của tác giả
- Cảm nhận được tinh thần kháng chiến của nhân dân ta trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước
3 Thái độ:
- Giaó dục tinh thần yêu quê hương đất nước, lòng biết ơn và kính trọng cha mẹ
B.CHUẨN BỊ:GV –HS cùng soạn bài
Chân dung nhà thơ
C.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định: 1P
2 Kiểm tra bài cũ:5P
? Đọc thuộc lòng bài "Bếp Lửa" nêu ND chính của bài?
Trang 7- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
3 Bài mới:1P
- Từ chủ đề Nhười Mẹ- Tình mẹ con trong chiến tranh cách mạng Việt Nam, từ những bà bầm, bà bủ, bà mẹ Việt Bắc, mẹ Tơm, mẹ Suốt…… đêt dẫn vào người mẹ Tà Ôi ( Miền Tây Thừa Thiên) vừa nuôi con vừa góp phần đánh
Mĩ trong những năm 60 – 70 của thế kỉ 20
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
SINH
NỘI DUNG
HOẠT ĐỘNG 1:10P
? Nêu đôi nét về tác giả.?
-GV treo chân dung tác giả
? Giới thiệu về tác phẩm và hoàn cảnh
sáng tác bài thơ?
-Bài thơ ra đời trong những năm tháng
kháng chiến quyết liệt trên cả hai miền
bắc nam.Thời kì này cuộc sống cán bộ của
nhân dân ta trên các chiến khu rất gian
nan, thiếu thốn, cán bộ nhân dan ta vừa
bám rẫy,bám đất,vừa tăng gia sản
xuất,vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ căn
cứ
? Căn cứ vào đầu đề bài thơ, theo em bài
thơ cần đọc với giọng như thế nào?
( Tha thiết ngọt ngào)
- Học sinh đọc đúng theo ý trên – nhận xét
? Tìm bố cục của bài thơ Em nhận thấy
có điều gì đặc biệt trong mỗi đoạn?
HS: Mỗi đoạn là 2 khổ: lời ru của tác giả
(nhập vai; lời ru của mẹ và có những điệp
khúc)
? Lời ru trực tiếp được ngắt đều ở giữa
mỗi đoạn tạo âm điệu gì? Thể hiện cảm
xúc như thế nào?
–Mở đầu bằng 2 cau “em cu tai….lưng
mẹ”
kết thúc bằng lời ru trực tiếp “ Ngủ ngon
….akay hỡi”=> nhịp thơ được ngát đều
giữa dòng,cách lặp đi lặp lại => tạo âm
điệu dìu dặt, vấn vương; tình cảm tha
thiết, trìu mến của mẹ
HOẠT ĐỘNG 2:25P
- Qua từng đoạn thơ, em thấy người mẹ
được miêu tả trong những công việc gì,
hoàn cảnh nào?
I Giớí thiệu chung
1 Tác giả:
- Nguyễn Khoa Điềm: 1943, Quê Thừa Thiên Huế
Là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh: Bài thơ viết 1971.Khi đang công tác ở chiến khu miền Tây Thừa Thiên Huế
- Thể thơ: Trữ tình tám tiếng
3 Đọc – tìm hiểu từ khó:
4 Bố cục: 3 đoạn
- Đoạn 1: từ đầu → lún sân
- Đoạn 2: Tiếp → Ka – lưi
- Đoạn 3: còn lại
II Tìm hiểu bài thơ.
1 Hình ảnh người mẹ Tà ôi
Trang 8- Hs: Người mẹ gắn với hoàn cảnh và
công việc cụ thể
? Ở lời ru thứ nhất người mẹ đang làm gì
?
Mẹ giã gạo góp phần nuôi bộ đội kháng
chiến,một công việc nặng nhọc, vất vat từ
bao đời của người phụ nữ dân tộc miền
níu=> việc làm cao cả
? Hình ảnh người mẹ hiện lên như thế
nào?
Câu thơ miêu tả việc làm và tư thế của
người mẹ rất ấn tượng, vừa biểu hiện tình
cảm xúc động của mẹ đối với con, với bộ
đội cách mạng Nhịp chày nghiêng, mồ
hôi rơi, vai mẹ gầy…câu vừa miêu tả việc
làm của người mẹ vừa tả tư thế của người
mẹ rất ấn tượng => tình cảm của mẹ đối
với con , với bộ đội
? Em có nhận xét nghệ thuật miêu tả ở
đoạn thơ
trên?
-Từ láy nhấp nhô=>diễn tả sự thiếu thốn,
đói khổ gầy gò của mẹ mà cả sự cố gắng
của mẹ trong công việc nặng nhọc và kéo
dài theo nhịp chày lên xuống
-“Lưng đưa ….lời” => hình ảnh mới lạ khi
người mẹ giã gạo đứa con năm trên lưng
giống như năm trong chiếc nôi êm Bà mẹ
đưa nôi không phải bằng tay mà bằng
lơng Ru con xuất phát từ con tim, từ đáy
lòng người mẹ
? Ở khúc hát ru thứ 2-3 người mẹ được
miêu tả trong công việc gì?
?Người mẹ được miêu tả trong hoàn cảnh
nào?
-Mẹ vừa đĩu con vừa sản xuất vừa chiến
đấu cùng các anh trai chị gái bảo vệ căn
cứ, di chuyển lực lượng để kháng chiến
lâu dài với quyết tâm lòng tin vào thắng
lợi, mẹ cũng là chiến sĩ trên trận tuyến
đánh mĩ ở ngay quê hương buôn làng của
mình
? Tim những chi tiết thể hiện sự vất vả
gian lao cuả người mẹ ở chiến khu
- HS tìm đọc –GV nhận xét
- Mẹ đĩu cn
Mẹ giã gạo nuôi bộ đội kháng chiến → công việc vất vả khó nhọc
-Mồ hôi mẹ ……
-Vai mẹ gầy ……
-Lưng đưa nôi
- Tim đưa nôi …
=> So sánh: Sự chịu đựng gian khổ của mẹ giữa núi rừng mênh mông, heo hút
- “Mẹ đĩu con…đi tỉa bắp”
=> Công việc lao động sản xuất của người dân ở chiến khu
- “Mẹ đang chuyển lán…cuối” mẹ cùng mọi người tham gia chiến đấu bảo vệ căn cứ di chuyển lực lượng để kháng chiến lâu dài với tinh thần quyết tâm, lòng tin vào thắng lợi
- “Mẹ địu em…” yêu con , mẹ dũng cảm chiến đấu để giành cuộc sống tự do cho con, cho dân tộc
Trang 9
Với công việc gian khổ, với sự bền bỉ
quyết tâm ,người mẹ ấy vẫn thắm thiết yêu
con, nặng tình thương với buôn làng, với
quê hương, với bộ đội,khát khao đất nước
được độc lập tự do
? Em hiểu như thế nào về hình ảnh thơ
“Lưng núi…thì nhỏ”?
(So sánh chân thực)
? Em hiểu như thế nào về hình ảnh “Mặt
trời….lưng” trong 2 câu thơ…? Nghệ
thuật gì?
-Con góp phần sưởi ấm niềm tin yêu, ý chí
của mẹ trong cuộc sống, mặt trời con cứ
trẻ trung,cứ một ngày rực rỡ trên thế gian
này
? Em hiểu 2 câu thơ “Từ trên…vào
Trường Sơn” như thế nào?
- HS: Lưng mẹ, đói khổ → chiến trường,
Trường Sơn: hình ảnh khái quát trưởng
thành vượt bậc, lớn mạnh không ngừng
của những người con đã làm nên những
điều thần kì cho dân tộc trong cuộc chiến
tranh chống Mĩ xâm lược
? Người mẹ Tà ôi – người mẹ Việt Nam đã
hiện lên như thế nào qua 3 đoạn thơ trên?
Hãy đọc kĩ 4 dòng ở cuối mỗi đoạn
?Ở mỗi đoạn em thấy công việc hoàn
cảnh có mối quan hệ như thế nào với tình
cảm mong ước của mẹ qua lời ru? Nhận
xét về mối liên hệ này?
(Tự nhiên, chặt chẽ)
? Vì sao nhà thơ không để người mẹ trực
tiếp nói mẹ mơ điều này, điều kia mà dùng
cụm từ “con mơ cho mẹ” thể hiện điều gì?
Làm cho giọng điệu lời ru như thế nào?
? Phân tích sự phát triển của tình cảm,
ước vọng ở người mẹ qua 3 khúc hát ru?
- HS: Mong con khôn lớn, trưởng thành
trở thành chàng trai mạnh mẽ, cường tráng
trong lao động sản xuất; người lính dũng
cảm chiến đấu vì độc lập tự do dân tộc
Tình yêu con gắn bó, hoà quyện nâng lên
tình cảm mới yêu buôn làng, yêu bộ đội
yêu quê hương đất nước
Mặt trời của mẹ con nằm trên lưng
=> Ẩn dụ: Mặt trời=> chỉ người con: Là tình yêu, là nguồn sống của mẹ
* Người mẹ chiến khu vất vả, nghèo khổ nhưng một lòng một dạ với cách mạng , kháng chiến; thắm thiết yêu con và nặng tình với buôn làng, bộ đội, quyết tâm đóng góp công sức cho cuộc chiến đấu chung của dân tộc – độc lập – tự do
2 Mối liên hệ giữa công việc mẹ đang làm với tình cảm, mong ước của mẹ qua các khúc ru
- Mẹ giã gạo – con mơ cho mẹ: hạt gạo trắng…lớn vung chày…
- Mẹ tỉa bắp – con mơ cho mẹ: hạt bắp lên đều…con lớn phát lo…
- Mẹ đi chiến đấu – con mơ cho mẹ: Thấy Bác Hồ (đất nước thống nhất), con lớn làm người tự do
- Mai sau con lớn vung chày lún sân
Mai sau con lớn phát mười Ka Lưi
Mai sau con lớn làm người tự do
=>Mối liên hệ tự nhiên, chặt chẽ (công việc tình cảm, mơ ước của
mẹ Mẹ gửi trọn niềm tin mong mỏi, tự hào vào những giấc mơ đẹp của đứa con – lời ru thêm tha
Trang 10? Qua bài thơ, chúng ta còn hiểu thêm
được điều gì về thời kì kháng chiến chống
Mĩ của dân tộc?
- HS: Gian khổ, anh dũng của nhân dân ở
vùng chiến khu – phần lớn ở vùng rừng
núi cán bộ, nhân dân ta vừa bám rẫy, bám
đất tăng gia sản xuất vừa sẵn sàng chiến
đấu bảo vệ căn cứ
? Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
? Nêu tác dụng của yếu tố tự sự trong bài
thơ?
- HS thảo luận -trả lời- nhận xét
- GV kết luận -củng cố bài học
=> Yếu tố tự sự giúp người đọc hiểu rõ
thêm cuộc sống gian khổ, sự bền bỉ, dẻo
dai của nhân dân ta ở chiến khu
HOẠT ĐỘNG 3 :LUYỆN TẬP
? Nêu tác dụng của yêu tố tự sự trong bài
thơ?
Yếu tố tự sự giúp người đọc hiểu rõ thêm
cuộc sống gian khổ, sự bền bỉ, dẻo dai của
nhân dân ta ở chiến khu
thiết, sâu lắng)
=>- Hình ảnh, tấm lòng người mẹ
Tà ôi thể hiện tình yêu quê hương đất nước tha thiết, ý chí chiến đấu cho độc lập tự do và khát vọng thống nhất nước nhà của nhân dân
ta trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
3 Tổng kết, ghi nhớ (SGK/146)
a Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên kết cấu nghệ thuật, tạo nên sự lặp lại giống như giai điệu của lời ru, âm hưởng của lời
ru, Dùng nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại
- Liên tưởng độc đáo, diễn đạt bằng hình ảnh thơ có ý nghĩa biểu tượng
b Nội dung:
- Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ Ngợi ca tình cảm thiết tha cao đẹp của bà mẹTà ôi dành cho con,cho quê hương đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
Củng cố- dặn dò: 5p
Hệ thống bài
- Hướng dẫn HSlàm bài tập- Học thuộc lòng bài thơ + Phân tích bài thơ
- Ôn lại các biện pháp tu từ còn lại:
Tiết 58 Ngày soạn: 01- 11 -
2011
ÁNH TRĂNG
(Nguyễn Duy)
A.MỤC TIÊU
- Hiểu cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Ánh Trăng của Nguyễn Duy
- Biết được đặc điểm và những đóng góp của thơ Việt Nam vào nền văn học dân tộc
TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG :