Bài3/46 c Dàn bài là một cái sườn hay đề cương để người làm bài dựa vào đó mà tạo lập nên văn bản,chứ chưa phải là bản thân văn bản.Sau khâu lập văn bản lả khâu viết nói thành văn.Vì th[r]
Trang 1Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
Ngày giảng 23/8/2011 Tiết 1 CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
( LÝ Lan )
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp HS :
- Thấy được tình cảm sâu sắc của người mẹ đối với con thể hiện trong một tình huống đặc biệt: đêm
trước ngày khai trường
- Hiểu được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ, ý thức trách nhiệm của gia đình đói với trẻ em -
tương lai của nhân loại, thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với ý nghĩa con người
- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng
B/ Chuẩn bị
- GV: - SGK + SGV + giáo án
- Tích hợp VB Tôi đi học của nhà văn Thanh Tịnh lớp 8
- HS: Đọc- Trả lời các câu hỏi SGK
C/ Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp :1-2’
2 Kiểm tra bài cũ :5-7 phút
? VB nhật dụng là gì ? Kể tên những VBND đã học ở NV 6
3 Bài mới
Giới thiệu bài mới: 1phút
Hằng năm đến ngày khai trường đã trở thành ngày hội đưa trẻ em đến trường của toàn xã hội Đó cũng
là bổn phận trách nhiệm của xã hội đối với chủ nhân tương lai của đất nước Còn gia đình thì sao ? Bài
học hôm nay sẽ trả lời câu hỏi đó
? Em hãy cho biết vài nét về tác giả tác phẩm
GV đặt câu hỏi gợi mở.
Trong ngày khai trường đầu tiên của em,ai đưa
em đến trường?Em có nhớ đêm hôm trước ngày
khai trường ấy,mẹ em đã làm gì và nghĩ gì
không?
GVHD HS trả lời.
GV HD đọc : Đọc diễn cảm giọng dịu
dàng,chậm rãi, đôi khi thì thầm hơi buồn
GV gọi HS đọc văn bản.
GV; Lưu ý các chú thích 1,2,4…
? VB thuộc thể loại nào
? Nhân vật chính là ai
? Xác định ngôi kể thứ mấy
? Theo em VB chia làm mấy đoạn ND chính
của từng đoạn
Đ1: Từ đầu… ngày đầu năm học: Tâm trạng
của hai mẹ con trước ngày khai trường
Đ2 : Còn lại: Tâm sự của người mẹ và tầm
quan trọng của nhà trường
? Văn bản “cổng trường mở ra”tác giả viết về
ai? Tâm trạng của người ấy như thế nào
? Người mẹ có tâm trạng như thế nào trước ngày
khai trường của con?
? Tại sao người mẹ không ngủ được?
Người mẹ đang nôn nao suy nghĩ về ngày khai
trường năm xưa của mình và nhiều lí do khác
? Đứa con có tâm trạng như thế nào trước ngày
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả- Tác phẩm
- Tác giả : Lí Lan
- Tác phẩm:
“Cổng trường mở ra”là một bài kí được trích
từ báo’’yêu trẻ” số 116 ngày 1/9/2000 Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con
2 Đọc- Chú thích
- Đọc
- Chú thích ( SGK )
3 Thể loại- Bố cục
- Thể loại : Bút kí biểu cảm
- Bố cục : 2 đoạn
II Tìm hiểu văn bản
1.Tâm trạng của hai mẹ con trước ngày khai trường.
a Người mẹ
Không tập trung vào việc gì
Nhìn con trìu mến, vỗ về con ngủ
Lên gường và trằn trọc
Không lo nhưng vẫn không ngủ
Thao thức không ngủ được, suy nghĩ triền miên
Trang 2Trường THCS Trần Phỳ - Giỏo ỏn ngữ văn 7
khai trường của mỡnh?
? Trong đêm con đang ngủ, thì người mẹ có tâm
sự gì ?
? Nhà trường cú tầm quan trọng như thế nào đối
với thế hệ trẻ?
? Nhà trường mang lại cho em điều gỡ?
Tri thức, tỡnh cảm tư tưởng, đạo lớ, tỡnh bạn, ỡnh
thầy trũ
? Qua VB em hiểu được điều gỡ
HS đọc ghi nhớ
HS trao đổi thảo luận
GV Nờu cõu hỏi tổng kết
Văn bản được tỏc giả sử dụng thành cụng
những biện phỏp NT nào?
- Nọi dung và ý nghĩa văn bản như thế nào?
b Đứa con
- Giấc ngủ đến với con nhẹ nhàng
- Hỏo hức khụng nằm yờn, nhưng lỏt sau đó ngủ
Thanh thản nhẹ nhàng “vụ tư”
2 Tõm sự của người mẹ.
- Suy nghĩ về việc làm cho con ngày đầu tiờn độn lớp thật cú ý nghĩa
- Người mẹ nhỡn con ngủ, như tõm sự với con, nhưng thực ra là đang núi với chớnh mỡnh, đang
ụn lại kỉ niệm riờng với cảm xỳc sõu đậm
- Từ cõu chuyện ở nhật suy nghĩ về vai trũ của
GD trong tương lai
Khắc họa tõm tư tỡnh cảm, những điều sõu thẳm của người mẹ đối với con
3 Tầm quan trọng của nhà trường
“Ai cũng biết sai lầm trong giỏo dục …hàng dặm sau này”
Thế giới kỡ diệu mà người mẹ núi tới chớnh là thế giới mà nhà trường đem lại cho cỏc em những tri thức, tư tưởng, tỡnh cảm, lẽ sống về đạo lớ ở đời
4 Tổng kết
-NT : Như những dũng nhật kớ tõm tỡnh, nhỏ nhẹ
và sõu lắng Sử dụng ngụn ngữ biểu cảm
- ND: Bài văn giỳp ta hiểu thờm tấm lũng, yờu thương tỡnh cảm sõu nặng của người mẹ đối với con và vai trũ to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người
* Ghi nhớ ( SGK )
* Luyện tập
4 Củng cố - HD về nhà : 3 phỳt
- Tõm trạng của người mẹ và đứa con ra sao trước ngày khai trường?
- Nhà trường cú tầm quan trọng như thế nào đối với thế hệ trẻ?
- Gv hệ thống kiến thức cơ bản
- Học thuộc bài cũ , đọc soạn trước bài mới “ Mẹ tụi“
Ngày soạn:23/8/2011 Tiết 2 MẸ TễI
ẫt- mụn-đụ-đơ A- mi-xi
A/ Mục tiờu cần đạt: HS :
1 Kiến thức : - Nắm được một số nột cơ bản về tỏc giả Et-mụn-đụ-đơ A-mi-xi
- Thấy được cỏch giỏo dục nghiờm khắc nhưng tế nhị, cú lớ cú tỡnh của người cha khi
con mắc lỗi
2 Kĩ năng : - Đọc hiểu một văn bản dưới dạng một bức thư
- Phõn tớch một số chi tiết cú liờn quan đến h/ả người cha và người mẹ nhắc đến trong
bức thư
B/ Chuẩn bị
- GV: + Đàm thoại , diễn giảng - SGK + SGV + giỏo ỏn
+ kiến thức tớch hợp: Cổng trường mở ra, trong lũng mẹ (Lớp 8)
- HS: Đọc - soạn bài theo cõu hỏi SGK
C/ Tiến trỡnh dạy học
1.Ổn định lớp :1-2’
2.Kiểm tra bài cũ : 5-7 phỳt
? Tõm trạng của người mẹ và đứa con ra sao trước ngày khai trường?
? Nhà trường cú tầm quan trọng như thế nào đối với thế hệ trẻ?
3 Bài mới
Trang 3Trường THCS Trần Phỳ - Giỏo ỏn ngữ văn 7
* Giới thiệu bài mới.1ph
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đụng
Cự lao chớn chữ đỏng ra chỳng ta mỗi người con đều phải tạc dạ ghi lũng thế mà cú những người lại
đỏnh mất nú Bài hcj hụm nay nhắc nhở ta điều đú
GV gọi HS đọc văn bản và tỡm hiểu chỳ thớch.
GV hướng dẫn HS đọc
đọc giọng tha thiết, tỡnh cảm
GV đọc, gọi HS đọc
Em hóy giới thiệu vài nột về tỏc giả, tỏc phẩm?
GV giải thớch 1 số từ khú 8,9,10
? Văn bản được tạo ra dưới hỡnh thức nào ( Thư từ-
Biểu cảm )
Một lỏ thư của bố gửi cho con
? Bài văn chủ yếu là miờu tả Vậy miờu tả ai? Miờu
tả điều gỡ
? Đõy là bức thư của bố gửi cho con, nhưng tại sao
cú nhan đề “Mẹ tụi”
- Nhan đề do tỏc giả tự đặt cho đoạn trớch
? Tại sao bố lại viết thư cho En-ri-cụ?
? Lỳc cụ giỏo đến thăm En-ri-cụ đó phạm lỗi gỡ
- “thiếu lễ độ”
? Thỏi độ của bố như thế nào trước “lời thiếu lễ độ”
của En-ri-cụ? Buồn bó
? Lời lẽ nào thể hiện thỏi độ của bố?
- Khụng bao giờ con được thốt ra lời núi nặng với
mẹ
? Người cha mong muốn điều gỡ
? Qua đú cho thấy ụng là một người cha NTN
Đọc kĩ ta sẽ thấy hỡnh tượng người mẹ cao cả và
lớn lao qua lời của bố Thụng qua cỏi nhỡn của bố
thấy được hỡnh ảnh và phẩm chất của người mẹ
? Mẹ En- ri- cụ là người NTN
? Bức thư của bố tỏc động đến tõm trạng của En- ri-
cụ ra sao
Kết luận.
Tỡnh cảm cha mẹ dành cho con cỏi và con cỏi dành
cho cha mẹ là tỡnh cảm thiờng liờng.Con cỏi khụng
cú quyền hư đốn chà đạp lờn tỡnh cảm đú
HS đọc ghi nhớ
I Tỡm hiểu chung
1 Tỏc giả- Tỏc phẩm
- Tỏc giả: ẫt-mụn- đụ đờ A-mi- xi (
1848-1908 ) là nhà văn I- ta-li- a (í )
- Tỏc phẩm : Mẹ tụi được trớch từ tập truyện
“ Những tấm lũng cao cả ’’
2 Đọc- Chỳ thớch
- Đọc
- Chỳ thớch SGK
II Tỡm hiểu văn bản
* Nhan đề văn bản:
- Cả bức thư chủ yếu khắc họa h/ả người mẹ hết lũng vỡ con mà con lại thiếu sự tụn trọng mẹ
- Bức thư bố viết cho con để nhắc nhở con kớnh trọng mẹ
1.Thỏi độ của bố đối với En-ri-cụ.
- ễng hết sức buồn bó, tức giận
- Lời lẽ như vừa ra lệnh vừa dứt khoỏt, vừa mềm mại như khuyờn nhủ
- Người cha muốn con thành thật xin lỗi mẹ
- Người cha hết lũng thương yờu con nhưng cũn là người yờu sự tử tế, căm ghột sự bội bạc
Bố của En-ri-cụ là người yờu ghột rừ ràng
2 Hỡnh ảnh người mẹ.
- “Mẹ thức suốt đờm, khúc nức nở khi nghĩ rằng cú thể mất con, sẵng sàng bỏ hết một năm hạnh phỳc để cứu sống con”
- Dành hết tỡnh thương con
- Quờn mỡnh vỡ con
Sự hỗn lỏo của En-ri-cụ làm đau trỏi tim người mẹ
3 Tõm trạng của En-ri-cụ.
- Thư bố gợi nhớ mẹ hiền
- Thỏi độ chõn thành và quyết liệt của bố khi bảo vệ tỡnh cảm gia đỡnh thiờng liờng làm cho En-ri-cụ cảm thấy xấu hổ
III Tổng kết:
NT: - Sỏng tạo nờn hoàn cảnh xảy ra cõu
chuyện Lồng trong một bức thư cú nhiều chi tiết khắc họa người mẹ
- Lựa chọn hỡnh thức biểu cảm trực tiếp, cú ý nghĩa giỏo dục thể hiện thỏi độ nghiờm khắc của người cha, Một cỏch GD cú hiệu quả
ND: - Nhắc nhở ta lũng thương yờu và kớnh
trọng cha mẹ là đạo hiếu của con người
* Ghi nhớ ( SGK )
Trang 4Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
- Chọn đoạn 2 hoặc 4 học thuộc lòng
Kể lại một sự việc em gây ra khiến bố mẹ buồn
4 Củng cố - HD về nhà : 3 phút
- Thái độ của bố như thế nào trước “lời thiếu lễ độ” của En-ri-cô?
- GV khái quát ND chính
- Học thuộc bài cũ, đọc soạn trước bài mới “ từ ghép“ SGK trang 13
Ngày soạn 23/8/2011.
Tiết 3 TỪ GHÉP
A/ Mục tiêu cần đạt : Giúp HS :
! Kiến thức: - Nắm được cấu tạo của hai loại từ ghép: chính phụ và đẳng lập
- Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép, cấu tạo của từ ghép
2 Kĩ năng: - Vận dụng được từ ghép trong nói và viết
- Mở rộng vốn từ
B/ Chuẩn bị
* GV: - Hệ thống câu hỏi- Đàm thoại, diễn giảng- SGK + SGV + giáo án
- Tích hợp: Từ và cấu tạo từ TV (lớp 6)
* HS: Đọc - Trả lời câu hỏi
C/ Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp : 1 phút
2 Kiểm tra bài cũ : 5-7 phút.
2.1 Thái độ của bố như thế nào trước “lời thiếu lễ độ” của En-ri-cô?
2.2 Tâm trạng của En-ri-cô như thế nào khi đọc thư bố?
3 Bài mới
*Giới thiệu bài mới: 1 phút
TV có một vốn từ vựng rất phong phú, đa dạng Cấu tạo từ có rất nhiều cách Chúng ta dã học từ đơn ở
lớp 6 nay chúng ta tìm hiểu thêm từ ghép
GV cho HS ôn lại định nghĩa về từ ghép đã
học ở lớp 6.
GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi mục 1 SGK
trang 13.
? Trong các từ ghép “bà ngoại, thơm phức”
trong ví dụ, tiếng nào là tiếng chính, nào là
tiếng phụ bổ sung cho tiếng chính?
? Các tiếng được sắp xếp theo trật tự NTN
? Trong hai từ ghép “ trầm bổng, quần áo” có
phân ra tiếng chính, tiếng phụ không?
? Từ ghép có mấy loại? gồm những loại nào?
cho ví dụ?
Từ ghép có hai loại: ghép chính phụ và từ
ghép đẳng lập
_ Từ ghép chính phụ
Ví dụ : cây ổi, hoa hồng
_ Từ ghép đẳng lập
Ví dụ : bàn ghế,thầy cô
? So sánh nghĩa của các từ “bà” với “bà
ngoại”, “thơm” với “thơm phức”?
I Các loại từ ghép.
1 Phân tích ví dụ ( SGK )
* Ví dụ 1
- Bà ngoại: bà : chính
ngoại : phụ
- Thơm phức: thơm : chính Phức : phụ
=> Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau
* Ví dụ 2
- “ Quần áo, trầm bổng”
=> không thể phân ra tiếng chính, tiếng phụ mà các
từ này có vai trò bình đẳng về mặt ngữ pháp
2 Kết luận: 2 loại từ ghép.
- Ghép chính phụ: có tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính
* Ghi nhớ SGK II.Nghĩa của từ ghép
1 So sánh nghĩa các cặp từ
- Bà+ Bà ngoại
Bà : người sinh ra cha mẹ
Bà ngoại : người sinh ra mẹ
- Thơm + Thơm phức
Trang 5Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
4 Củng cố - HD về nhà : 3 phút
4.1 Từ ghép có mấy loại?gồm những loại nào?cho ví dụ?
4.2 Nghĩa của từ ghép được hiểu như thế nào?
4.3 Học thuộc bài cũ , đọc soạn trước bài mới “liên kết trong văn bản”SGK
Ngày soạn: 24/8/2011 Tiết 4 LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
A/ Mục tiêu cần đạt Giúp HS :
- Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết.Sự liên kết ấy cần được thể hiện
trên cả hai mặt: hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
- Cần vận dụng liên kết đã học để bước đầu xây dựng được những văn bản có tính liên kết
B/ Chuẩn bị
GV; Hệ thống câu hỏi- Đàm thoại , diễn giảng - SGK + SGV + giáo án
HS: Đọc soạn bài theo câu hỏi SGK
C/ Tiến trình dạy học
? Hãy so sánh nghĩa của từ: Quần áo, trầm
bổng với nghĩa của mỗi tiếng trong từ
? Trầm bổng nghĩa là gì
- Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa
Ví dụ : hoa > hoa hồng
- Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa
Ví dụ : bàn ghế, cha mẹ
HS nêu yêu cầu BT 1, làm, nhận xét
Hoạt động nhóm
Đại diện nhóm nhận xét
GV gọi HS lên bảng điền
? Giải thích tại sao nói một cuôn sách,một
cuốn vở mà không nói một cuốn sách vở?
Thơm : có mùi như hương ha dễ chịu,làm cho thích ngửi
Thơm phức : mùi thơm bốc lên mạnh,hấp dẫn
2 So sánh nghĩa
- Quần: Trang phục nửa dưới
- Áo : Trang phục nửa trên
- Trầm bổng : Chỉ âm thanh lúc cao lúc thấp=> Từng độ cao cụ thể
=> Nghĩa của từ ghép khái quát trừu tượng hơn nghĩa các tiếng tạo nên nó.
* Ghi nhớ SGK III Luyện tập Bài 1 Sắp xếp các từ ghép thành hai loại:
- Chính phụ : lâu đời,xanh ngắy,nhà máy,nhà ăn,nụ cười
- Đẳng lập :suy nghĩ,chài lưới,ẩm ướt,đầu đuôi
Bài 2 Điền thêm tiếng nào các tiếng dưới đây để tạo
từ ghép chính phụ:
Bút chì Ăn bám Thước kẻ trắng xóa Mưa rào vui tai Làm quen nhát gan
Bài 3 Điền tiếng sau tạo từ ghép đẳng lập.
Núi sông mặt chữ điền Đồi trái xoan học tập Ham mê
Thích hỏi Xinh đẹp tươi đẹp Tươi non
Bài 4
Có thể nói một cuốn sách,một cuốn vở vì sách và vở
là DT chỉ sự vật tồn tại dưới dạng cá thể có thể đếm được
- Còn sách vở là từ ghép đẳng lập có nghĩa tổng hợp chỉ chung cho cả loại nên không thể nói: Một cuốn sách vở
Bài 5
Trang 6Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
1 Ổn định lớp : 1-2 phút
2 Kiểm tra bài cũ : 5-7 phút.
2.1 Từ ghép có mấy loại?gồm những loại nào?cho ví dụ?
2.2 Nghĩa của từ ghép được hiểu như thế nào?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài mới.1 phút
GV hướng dẫn HS tìm hiểu tính liên kết và phương tiện
liên kết trong văn bản.
Đọc đoạn a và trả lời câu hỏi SGK trang 17
? Các câu văn có câu nào sai phạm ngữ pháp không
Câu nào mơ hồ về ý nghĩa không
? Nếu là En- ri- cô em có hiểu đoạn văn ấy không
? Vì sao em chưa hiểu
? Như vậy theo em đoạn văn thiếu tính gì
? Thế nào là liên kết trong văn bản?
- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng
nhất của văn bản,làm cho văn bản có nghĩa trở nên
dễ hiểu.
GV hướng dẫn HS tìm hiểu mục 2 SGK
Đọc đọan văn a mục 1 SGK trang 17 cho biết do thiếu
ý gì mà trở nên khó hiểu.Hãy sữa lại?
- Văn bản sẽ không thể hiểu rõ nếu thiếu nội dung ý
nghĩa văn bản không được liên kết lại
? Để văn bản có tính liên kết phải làm như thế nào
- Để văn bản có tính liên kết người viết(người nói) phải
làm cho nôi dung của các câu,các đoạn thống nhất và
gắn bó chặt chẽ với nhau,các đoạn đó bằng phương
tiện ngôn ngữ(từ,câu…)thích hợp
? Hãy sửa lại
? Hãy đánh số thứ tự cho từng câu
? So với nguyên bản Cổng trường mở ra thì câu 2
thiếu cụm từ nào
? Câu 3 chép sai từ nào
? Việc chép thiếu và sai ấy khiến cho đoạn văn ra sao
? Em có nhận xét gì về các câu trong đoạn văn
? Vậy cụm từ Còn bây giờ, con đóng vai trò gì
? Vậy liên kết trong đoạn văn là gì Có tác dụng NTN?
HS đọc ghi nhớ
HS đọc nêu yêu cầu BT 1
? Sắp xếp theo thứ tự nào
HS đọc- Thảo luận nhóm
? Nhận xét mối quan hệ các câu trong đoạn văn
? Điền từ thích hợp vào ô trống
I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản.
1.Tính liên kết trong văn bản.
- Văn bản trên sai ngữ pháp nên không hiểu được khi nội dung ý nghĩa của các câu văn không thật chính xác rõ ràng
- Nếu là En- ri – cô em chưa hiểu được ý nghĩa đoạn văn ấy
Vì : Giữa các câu không cói mối quan hệ
gì với nhau
- Đoạn văn thiếu tính liên kết
2.Phương tiện liên kết trong văn bản.
a Đoạn văn do thiếu sự lien kết về nội dung
ý nghĩa, giữa các câu chưa có sự nối kết với nhau
b Đọc đoạn văn SGK
- Có 3 câu
- Câu 2 : Thiếu cụm từ Còn bây giờ
- Câu 3: Chép sai Con thành Đứa trẻ
- Việc chép thiếu và sai khiến cho đoạn văn
rời rạc, khó hiểu
- Các câu đều đúng ngữ pháp khi tách từng câu ra khỏi đoạn văn vẫn có thể hiểu được
- Cụm từ : Còn bây giờ và từ Con là các từ làm phương tiện liên kết câu
* Ghi nhớ SGK
II Luyện tập.
Bài 1/18 Sắp sếp các câu theo thứ tự:
(1) – (4) – (2) – (5) – (3)
Bài 2/19
- Đoạn văn chưa có sự thống nhát về nội dung
- Về hình thức ngôn ngữ,những câu liên kết trong bài tập có vẻ rất “liên kết nhau”.Nhưng không thể coi giữa nhũng câu
ấy đã có một mối liên kết thật sự,chúng không nói về cùng một nội dung
- Câu 1 nói về quá khứ dung cho đoạn văn khác
- Câu 3,4 cân sắp xếp theo thứ tự sau : 3,4,2
Bài 3/ 18 Điền vào chổ trống.
Bà ,bà ,cháu ,bà ,bà ,cháu ,thế là
Bài 4/ 19
Trang 7Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
? Giải thích tại sao sự liên kết bài tập 4 không chặt chẽ Hai câu văn dẫn ở đề bài nếu tách khỏi các câu khác trong văn bản thì có vẻ như rời rạc,câu trước chỉ nói về mẹ và câu sau chỉ nói về con Nhưng đoạn văn không chỉ có hai câu đó mà còn có câu thứ ba đứng tiếp sau kết nối hai câu trên thành một thể thống nhất 4 Củng cố - HD về nhà : 3 phút 4.1 Thế nào là liên kết trong văn bản? 4.2 Để văn bản có tính liên kết phải làm như thế nào? 4.3 Học thuộc bài cũ ,®ọc soạn trước bài mới “Cuộc chia tay của những con búp bê”SGK trang 13
Tuần 2 Ngày soạn 27/8/2011
Tiết 5+6 CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Khánh Hoài
A/ Mục tiêu cần đạt Giúp HS : _ Thấy được tình cảm chân thành sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện.Cảm nhận được những đau xót của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh.Biết thông cảm và chia sẽ với những người bạn ấy _ Thấy được cái hay của cốt truyện là ở cách kể rất chân thật và cảm thương B/ Chuẩn bị GV: Đàm thoại , diễn giảng- SGK + SGV + giáo án HS: Đọc trả lời câu hỏi SGK C/ Tiến trình dạy học 1 Ổn định lớp : 1 phút 2 Kiểm tra bài cũ : 5-7 phút 2.1 Thế nào là liên kết trong văn bản? 2.2 Để văn bản có tính liên kết phải làm như thế nào? 3 Bài mới * Giới thiệu bài mới.1 phút Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt GV hướng dẫn HS tìm hiểu phần giới thiệu. Đọc tiểu dẫn SGK trang 26 cho biết “cuộc chia tay của những con búp bê”của tác giả nào?Đạt giải gì? GV nêu yêu cầu đọc: Lưu ý đọc lời đối thoại, diễn biến tâm lí GV đọc- 3 HS đọc tiếp GV giải thích một số từ khó ? Là VB ND viết theo phương thức biểu đạt nào ? Theo em VB chia làm mấy đoạn ND của từng đoạn Đ1: Từ đầu… giấc mơ thôi Đ2: Tiếp…như vậy Đ3 : Tiếp…tôi đi Đ4 : Còn lại GV gọi HS đọc văn bản tìm hiểu truyện. I Tìm hiểu chung 1 Tác giả- Tác phẩm - Tác giả : Khánh Hoài - Tác phẩm : Truyện ngắn “cuộc chia tay của những con búp bê”được trao giải nhì trong cuộpc thi thơ- văn viết về quyền trẻ em do viện Khoa học Giáo Dục và tổ chức cứu trợ trẻ em Rát-đa Béc-men Thụy Điển tổ chức 1992 2 Đọc – Chú thích
- Đọc
- Chú thích SGK
3 Thể loại - Bố cục
- Thể loại : Tự sự kể chuyện xen miêu tả và biểu cảm
- Bố cục : 4 đoạn
II/ Tìm hiểu văn bản 1.Ý nghĩa của tên truyện.
- Tác giả mượn truyện những con búp bê phải chia tay để nói lên một cách thắm thía nỗi đau
Trang 8Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
? Văn bản này là một truyện ngắn.Truyện kể về việc
gì?Ai là nhân vật chính
Truyện kể về cuộc chia tay của hai anh em ruột
khi gia đình tan vỡ.Hai anh em Thành và Thủy điều
là nhân vật chính
GV đặt câu hỏi gợi mở cho HS thảo luận(4’)
1/Những con búp bê gợi cho em những suy nghĩ gì?
Những con búp bê vốn là đồ chơi của tuổi
nhỏ,thường gợi lên sự ngộ nghĩnh,trong sáng ngây
thơ
2/Trong truyện chúng có chia tay thật không?
Cuối cúng Thủy đã đặt con Vệ Sĩ cạnh con Em
Nhỏ
3/Tại sao chúng phải chia tay chúng có lỗi gì?
Chúng không có tội gì,chỉ vì cha mẹ của Thành
và Thủy li hôn nên chúng phải chịu chia tay
? Qua thái độ đó,cho thấy Thành và Thủy có tình cảm
như thế nào
GV chia nhóm cho HS thảo luận
? Lời nói và hành động của Thủy khi chia búp bê có
mâu thuẫn không ? Theo em có cách nào để giải quyết
mâu thuẫn ấy
? Kết thúc truyện Thủy chọn cách giải quyết
nào?Chi tiết này có ý nghĩa gì? Tác giả phát hiện nét
tinh tế của trẻ thơ trong nhân vật Thủy Giận giữ khi
chia búp bê ra nhưng lại sợ đêm đêm không có con
Vệ Sĩ gác cho anh
Cách giải quyết mâu thuẫn là gia đình Thành Thủy
đoàn tụ
? Hãy tìm những chi tiết nói lên sự đồng cảm của cô
giáo và bạn bè đối với Thuỷ
? Tâm trạng của Thành khi ra khỏi trường NTN
? Hãy NX về cách kể chuyện của tác giả
? Cách kể này có tác dụng gì trong việc làm nổi rõ
nội dung tư tưởng của truyện
? Qua câu chuyện tác giả muốn gửi gắm đến mọi người
điều gì
Kết luận
Cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai
em bé trong truyện khiến người đọc thắm thía
rằng:tổ ấm gia đình là vô cùng quí giá và quan
trọng.Mọi người hãy cố gắng và gìn giữ,không nên
vì bất kì lí do gì làm tổn hại đến tình cảm tự
nhiên,trong sáng ấy
Hs đọc ghi nhớ SGK
xót và vô lí của cuộc chia tay hai anh em (Thành- Thủy)
- Búp bê là những đồ chơi của tuổi nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh trong sáng, ngây thơ vô tội
Cũng như Thành và Thủy không có lỗi gì…thế mà phải chia tay nhau
2 Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy.
- Thủy mang kim ra tận sân vận động vá áo cho anh
- Thành giúp em học,chiều nào cũng đón em
đi học về
- Khi phải chia tay hai anh em càng thương yêu và quan tân lẫn nhau
+ Chia đồ chơi,Thành nhường hết cho em
+ Thủy thương anh “không có ai gácđêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ”
Thành và Thủy rất mực gần gũi,thương yêu chia sẽ và quan tâm lẫn nhau
3 Thủy chia tay với lớp học.
- Khóc thút thít vì Thủy phải chia xa mãi mãi nơi này và không còn đi học nữa
- Cô giáo tái mặt,nước mắt giàn giụa
- Bọn trẻ khóc mỗi lúc một to hơn
Mọi người điều ngạc nhiên thương xót và đồng cảm với nỗi bất hạnh của Thủy
4 Tâm trạng của Thành khi ra khỏi trường.
- Thành “kinh ngạc khi thấy mọi người đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”.Trong tâm hồn Thành đang nổi giông nổi bảo vì sắp phải chia tay với em gái
- Thành cảm nhận được sự bất hạnh của hai anh em và sự cô đơn của mình trước sự vô tình của người và cảnh
* NT kể chuyện
- Kể bằng sự miêu tả cảch vật xung quanh và cách kể bằng NT miêu tả tâm lí nhân vật
- Lời kể chân thành giản dị, phù hợp với tam
lí nhân vật nên có sức truyền cảm
* Ghi nhớ SGK
4 Củng cố - HD về nhà : 3 phút
4.1 Tại sao không nói cuộc chia tay của Thành và Thủy mà là của những con búp bê?
4.2 Qua thái độ đó,cho thấy Thành và Thủy có tình cảm như thế nào?
4.3 Tâm trạng của Thủy như thế nào khi đến trường?Tại sao Thủy lại có tâm trạng ấy?
4.4 Tâm trạng của Thành ra sao khi Thủy ra khỏi trường?
4.5 Học thuộc bài cũ ,đọc soạn trước bài mới “bố cục trong văn bản”SGK trang 28
Ngày 27/8/2011 Tiết 7 BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN
A/ Mục tiêu cần đạt Giúp HS hiểu rõ:
Trang 9Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
- Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, trên cơ sở đó có ý thức xây dựng bố cục tạo lập văn
bản
- Thế nào là một bố cục rành mạch và hợp lí để bước đầu xây dựng được bố cục rành mạch hợp lí
cho các bài văn
- Tính phổ biến và sự hợp lí của dạng bố cục ba phần,nhiệm vụ của mỗi phần.Để từ đó có thể làm
mở bài thân bài,kết bài đúng hướng
B/ Chuẩn bị
GV; SGK + SGV + giáo án - Hệ thống câu hỏi
HS : Đọc trả lời câu hỏi SGK
C/ Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp : 1 phút
2 Kiểm tra bài cũ : 5-7 phút
2.1 Tại sao không nói cuộc chia tay của Thành và Thủy mà là của những con búp bê?
2.2 Qua thái độ đó,cho thấy Thành và Thủy có tình cảm như thế nào?
2.3 Tâm trạng của Thủy như thế nào khi đến trường?Tại sao Thủy lại có tâm trạng ấy?
2.4 Tâm trạng của Thành ra sao khi Thủy ra khỏi trường?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài mới.1 ph
GV hướng dẫn HS tìm hiểu bố cục và những yêu
cầu bố cục trong văn bản
? Văn bản sẽ như thế nào nếu các ý trong đó
không được sắp sếp theo trật tự,thành hệ thống
Nó sẽ không được gọi là văn bản vì người đọc
không hiểu
? Vì sao khi xây dựng văn bản,cần phải quan tâm
tới bố cục
Đọc hai câu chuyện mục 2 SGK 29 và trả lơì câu
hỏi?
? Hai câu chuyện trên rõ bố cục chưa
- So với văn bản Ngữ Văn 6 văn bản như thế
là lộn xộn
? Tại sao văn bản Ngữ Văn 6 dễ tiếp nhận,còn
văn bản ví dụ khó tiếp nhận
- Vì nội dung văn bản chưa liền nhau
? Rành mạch có phải là yêu cầu duy nhất đối với
một bố cục không
? VB nêu trong VD 2 gồm máy đoạn
? ND các đoạn ấy có thống nhất không
? Để văn bản có bố cục rành mạch rõ ràng phải
có các điều kiện nào?
I Bố cục và những yêu cầu bố cục trong văn bản.
1 Bố cục của văn bản.
* Ví dụ
- Một lá đơn cần sắp xếp nội dung theo một trật tự hợp lí
Đơn xin gia nhập đội TNTPHCM
- Học lớp nào, trường, địa chỉ ?
- Lí do xin gia nhập đội TNTPHCM
- Lời hứa khi trở thành đội viên
- Nơi , ngày tháng năm viết đơn
=> Văn bản không thể được viết một cách tùy tiện mà phải có bố cục rõ ràng.Bố cục là sự bố trí,sắp sếp các phần,các đoạn theo một trình tự,một hệ thống rành mạch và hợp lí
2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản.
a Hai câu chuyện trên chưa có bố cục hợp lí, các sự việc viết lộn xộn, khó tiếp chận so với VB Ngữ Văn 6
- Rành mạch là một trongnhững yêu cầu về bố cục của văn bản
b Văn bản nêu trong VD 2 gồm 2 đoạn văn, nội dung mỗi đoạn đều nói về anh có tính hay khoa của
- Ở đoạn sau các câu trình bày thiếu trình tự thống nhất, cách kể ấy khiến cho câu chuyện không nêu bật được ý nghĩa phê phán và gây cười nữa
- Các điều kiện để bố cục được rành mạch và hợp lí + Nội dung các phần các đoạn trong văn bản phải thống nhất,chặt chẽ với nhau;đồng thời giữa chúng phải có sự phân biệt rạch ròi
- Trình tự sắp sếp các phần,các đoạn phải giúp cho người viết(người nói)dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp đã đặt ra
Trang 10Trường THCS Trần Phú - Giáo án ngữ văn 7
- Các phần các đoạn trrong văn bản phải được
sắp sếp theo một trình tự hợp lí trước sau
? Trình tự sắp sếp các phần trong bố cục có tác
dụng gì?
? Một bài văn thường có mấy phần?Kể tên các
phần
- Văn bản thường có 3 phần :mở bài,thân bài.kết
bài
HS nêu yêu cầu BT1
Trao đổi nhóm trả lời miệng
GV hướng dẫn HS kể lại bố cục như SGK rồi
kể lại
Cách bố cục ấy,dù đã rành mạch và hợp lí,thì
cũng không hẳn là bố cục duy nhất và không
phải bao giờ bố cục cũng gồm 3 phần.Vì thế vẫn
có thể sáng tạo,theo bố cục khác
3 Các phần của bố cục.
a Văn bản tự sự
- Mở bài : Giới thiệu chung nhân vật , sự việc
- Thân bài : Diễn biến và phát triển của sự việc, câu chuyện
- Kết bài : Kết thúc câu chuyện, nêu cảm nghĩ
b Văn miêu tả
- Mở bài : Tả khái quát đối tượng miêu tả
- Thân bài : Tả chi tiết trình tự miêu tả ( Thời gian, không gian )
- Kết bài : Cảm nghĩ chung
II Luyện tập.
Bài 1/ 30 Tìm văn bản
- Nếu chú ý sắp xếp các ý mạch lạc bài viết có hiệu quả cao
Ví dụ: Truyện cười, truyện ngụ ngôn…
Bài 2/30
Bố cục VB Cuộc chia tay của những con búp bê
- Mở bài : Đoạn 1
- Thân bài : Đoạn 2,3
- Kết bài : Đoạn 4
Bài 3/30
- Bố cục văn bản báo cáo chưa thật rành mạch và hợp lí
- Các điểm 1,2,3 ở thân bài thì mới kể việc học tốt chú chưa phải là trình bày kinh nghiệm học tập.Trong khi đó điểm 4 lại không nói về học tập
- Sau những thủ tục chào mừng hội nghị và tự giới thiệu mình,bản báo cáo nên lần lược trình bày kinh nghiệm học tập của bạn đó,sau đó nêu : nhờ rút ra những kinh nghiệm như thế mà việc học tập của bạn
đã tiến bộ như thế nào.Cuối cùng người báo cáo có thể nói lên nguyện vọng muốn được nghe các ý kiến trao đổi góp ý cho bản báo cáo và chúc hội nghị thành công
4 Củng cố - HD về nhà : 3 phút
4.1 Vì sao khi xây dựng văn bản,cần phải quan tâm tới bố cục?
4.2 Để văn bản có bố cục rành mạch rõ ràng phải có các điều kiện nào?
4.3 Một bài văn thường có mấy phần?Kể tên các phần?
4.4 Học thuộc bài cũ ,đọc soạn trước bài mới “mạch lạc trong văn bản”SGK trang 28
Ngày soạn : 27/8/2011
Tiết 8 MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
A/ Mục tiêu cần đạt
Giúp HS hiểu rõ:
- Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản có tính mạch lạc,không đứt đoạn hoặc quẩn quanh
- Chú ý đến sự mạch lạc trong các bài tập làm văn
B/ Chuẩn bị
GV: SGK + SGV + giáo án - Hện thống câu hỏi
HS : Đọc chuẩn bị bài
C/ Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp : 1 phút
2 Kiểm tra bài cũ : 5-7 phút
2.1 Vì sao khi xây dựng văn bản,cần phải quan tâm tới bố cục?