CUÛNG COÁ: 3’ - Khi nói và viết cần tránh lạm dụng từ H – V, cần sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm; đúng nghĩa, đúng âm, viết đúng chính tả..[r]
Trang 1Ngày soạn : 5/12/2008 Tuần 16 Ngày dạy : 6/12/2008 Tiết 62
I MỤC TIÊU: Giúp học sinh:
- Nắm được các yêu cầu trong việc sử dụng từ
- Trên cơ sở nhận thức các yếu tố đó HS tự kiểm tra những nhược điểm của bản thân trong việc sử dụng từ
- Có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực, tránh thái độ cẩu thả trong nói và viết
II CHUẨN BỊ: - Giáo viên: Thiết kế bài giảng + Bảng phụ
- Học sinh: Soạn bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1.Ổn định tổ chức: (1’) Kiểm tra sĩ số
2 KTBC: (4’) - Thế nào là chơi chữ ? Tác dụng?
- Có mấy lối chơi chữ ? Cho ví dụ minh họa
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài.
5’
5’
HOẠT ĐỘNG 1: HDHS SỬ DỤNG TỪ ĐÚNG ÂM,
ĐÚNG CHÍNH TẢ:
HS Đọc phần I SGK.
H Những từ in đậm sai ở chỗ nào? Em hãy sửa lại
cho đúng
H Sai như vậy là sai ở lỗi nào? (Sai âm sai chính tả).
H Nguyên nhân nào dẫn đến lỗi sai đó?
HS Nguyên nhân :
1 dùi-vùi : Sai cặp phụ âm đầu d-v ( Nam Bộ)
2 tẹ-tọe : Sai vì gần âm, nhớ âm không chính xác.
3 Khoảng-khoảnh : (nt)
4 Lên-nên : Sai chính tả ở cặp phụ âm đầu (l-n)
Bắc Bộ
HOẠT ĐỘNG 2 SỬ DỤNG TỪ ĐÚNG NGHĨA:
HS Đọc yêu cầu và VD phần II.
H Em hãy tìm từ ngữ khác diễn đạt thay thế cho các
từ in đậm đó ?
H Nguyên nhân nào dẫn đến lỗi sai đó?
HS Không hiểu đúng nghĩa của từ
1 Sáng sủa : Thường nhận biết bằng thị giác
Tươi đẹp : Nhận biết bằng tư duy, cảm xúc, liên
tưởng
Ví dụ : Tương lai tươi đẹp đang vẫy gọi chúng ta
2 Cao cả : Lời nói, việc làm có phẩm chất tuyệt đối.
Ví dụ : Ngã xuống vì sự bình yên của cuộc sống là
một cái chết cao cả
Sâu sắc : Nhận thức và thẩm định bằng tư duy,
cảm xúc , liên tưởng
Ví dụ : Học để làm người là câu nói giản dị và
sâu sắc
I SỬ DỤNG TỪ ĐÚNG ÂM, ĐÚNG CHÍNH TẢ.
1 dùi đầu vùi đầu.
2 tập tẹ bập bẹ.
3 khoảng khắc khoảnh
khắc
4 lên người nên người.
Sai âm, sai chính tả
II SỬ DỤNG TỪ ĐÚNG NGHĨA:
1 Sáng sủa tươi đẹp,tiến
bộ
2 Cao cả Sâu sắc.
3 Biết có.
Trang 25’
5’
10’
3 Biết : Nhận thức được, hiểu được (một điều gì đó)
Ví dụ : Cô biết em không vui vì điểm 2 này.
Có : tồn tại (một cái gì đó)
Ví dụ : Tôi có quyển sách ấy
GV nhấn mạnh: Vì vậy, muốn dùng từ đúng nghĩa
ta phải căn cứ vào câu, vào ngữ cảnh …
HOẠT ĐỘNG 3: SỬ DỤNG TỪ ĐÚNG SẮC THÁI,
BIỂU CẢM, HỢP PHONG CÁCH:
HS Đọc VD phần III.
H Tại sao từ “lãnh đạo” và “chú hổ” sử dụng
không hợp?
HS Vì mang sắc thái trang trọng, quí mến nên không
sử dụng được
H Nguyên nhân dẫn đến lỗi sai?
HS Nguyên nhân :
Lãnh đạo: đứng đầu các tổ chức hợp pháp, chính danh
Sắc thái trang trọng
Cầm đầu : đứng đầu các tổ chức phi pháp, phi nghĩa
Sắc thái khinh bỉ, khinh thường
HOẠT ĐỘNG 4 HDHS SỬ DỤNG ĐÚNG TÍNH
CHẤT NGỮ PHÁP CỦA TỪ:
HS Đọc VD phần IV Sửa lỗi và chỉ rõ nguyên nhân
mắc lỗi
HS Hào quang: là DT không trực tiếp làm VN.
Sự giả tạo phồn vinh: có thể hiểu là giả vờ phồn
vinh, nhưng ý muốn diễn đạt phồn vinh giả tạo
nghĩa
là phồn vinh bề mặt chứ không thực chất sai về
QHT (quan hệ tuyến tính) …
HOẠT ĐỘNG 5: LẠM DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG,
TỪ HÁN VIỆT:
H Tại sao không nên lạm dụng từ H -V?
H Sử dụng từ H -V trong những trường hợp nào?
GV Nêu yêu cầu các trường hợp sử dụng từ H – V
Cần có ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
H.Vậy muốn sử dụng từø cho chuẩn mực ta phải làm
Gì
HS Thực hiện phần ghi nhớ /167.
HOẠT ĐỘNG 6: LUYỆN TẬP.
HS Viết một đoạn văn ngắn.
GV Quan sát, sữa chữa.
III SỬ DỤNG TỪ ĐÚNG SẮC THÁI BIỂU CẢM, HỢP PHONG CÁCH.
1 Lãnh đạo cầm đầu.
Sắc thái trang trọng
2 Chú hổ con hổ.
Mang sắc thái trang trọng, quí mến
IV SỬ DỤNG TỪ ĐÚNG TÍNH CHẤT NGỮ PHÁP CỦA TỪ.
1 hào quang hào nhoáng
2 ăn mặc chị ăn mặc thật
giản dị
3 thảm hại tổn thất.
4 giả tạo phồn vinh phồn
vinh giả tạo
V LẠM DỤNG TỪ ĐỊA PHƯƠNG, TỪ HÁN VIỆT.
* GHI NHỚ : SGK/167
VI LUYỆN TẬP.
Viết một đoạn văn trong đó có sử dụng 4 từ địa phương Đánh dấu dưới các từ đó và chữa lại thành từ toàn dân
Trang 34 CỦNG CỐ: (3’)
- Khi nói và viết cần tránh lạm dụng từ H – V, cần sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm;
đúng nghĩa, đúng âm, viết đúng chính tả
5 DẶN DÒ: (2’)
- Xem lại nội dung bài học
- Chuẩn bị bài “ÔN TẬP VĂN BIỂU CẢM”
+ Đọc lại tác phẩm “Cây sấu Hà Nội”, “Hoa học trò”, “Cảm nghĩ về bài ca dao”, “Kẹo nhầm” + Tự sự và miêu tả có vai trò gì trong văn biểu cảm?
+ Những biện pháp tu từ mà văn biểu cảm thường sử dụng?