Bạn đến chơi nhà – Nguyeãn Khuyeán laø moät baøi thô thuộc loại hay nhất trong đề tài tình baïn, hay nhaát trong thô Nguyeãn Khuyeán noùi rieâng , thô Nôm Đường luật Việt Nam nói chung .[r]
Trang 1
Tuần : 8 Ngày soạn : 22/09/2010
Tiết : 30 Ngày dạy : 27/09-02/10/2010
Văn bản:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
- NGUYỄN
KHUYẾN-I MỤC TKHUYẾN-IÊU :
- Hiểu được tình bạn đậm đà thắm thiết của tác giả Nguyễn Khuyến qua một bài thơ Nơm Đường luật thất ngơn bát cú
- Biết phân tích một bài thơ Nơm Đường luật
II.KIẾN THỨC CHUẨN:
Ki ến thức :
- Sơ giản về tác giả Nguyễn Khuyến
- Sự sáng tạo trong việc vận dụng thể thơ Đường luật, cách nĩi hàm ẩn sâu sắc,thâm thúy của Nguyễn Khuyến trong bài thơ
K ĩ năng :
- Nhận biết được thể loại của văn bản
- Đọc – hiểu văn bản thơ Nơm Đường luật thất ngơn bát cú
- Phân tích một bài thơ Nơm Đường luật
III.HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:
Hoạt động 1: Khởi động:
1.Ổn định Sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ :
-Em hãy đọc thuộc lòng bài thơ
Qua đèo Ngang và cho biết cảnh
đèo Ngang được miêu tả như thế
nào ?
-Tâm trạng của tác giả khi đi qua
đèo Ngang ?
-Giải thích cụm từ “ ta với ta”
3.Giới thiệu bài :
Tình bạn là một trong những đề
tài truyền thống lâu đời của lịch
sử VHVN Bạn đến chơi nhà –
Nguyễn Khuyến là một bài thơ
thuộc loại hay nhất trong đề tài
tình bạn, hay nhất trong thơ
Nguyễn Khuyến nói riêng , thơ
NômĐường luật Việt Nam nói
chung
Trang 2Hoạt động 2: Đọc-hiểu văn bản:
- Hãy cho biết vài nét về tác giả
Nguyễn Khuyến? (
- Tại sao người ta thường gọi ông
là Tam Nguyên Yên Đổ?
Gọi HS đọc bài thơ
- Bài thơ thuộc thể thơ gì? Nhịp
điệu các câu thơ ntn? Giọng điệu
tình cảm trong bài là gì? Đọc và
ngắt nhịp ntn? Vần của bài thơ?
- Giải thích từ: nước cả, khôn,
rốn ?
- Bài thơ : Bạn đến chơi nhà nói
về chuyện gì?
- Bố cục bài thơ được tác giả sáng
tạo linh hoạt như thế nào?
Dựa vào chú thích sgk
HS đọc Thất ngôn bát cú
- Nhịp: 4/3, 2/2/3
Câu 6: 4/1/2
-Giọng: Chậm rãi, ung dung, hóm hỉnh như thấp thoáng 1 nụ cười
- Bạn đến chơi mà Nguyễn Khuyến không có gì đãi bạn chỉ có 1 tình bạn đẹp
I.Tìm hiểu chung:
1 Tác giả.
- Nguyễn khuyến(1835-1909).còn được gọi là Tam Nguyên Yên Đỗ -Quê : Yên Đỗ
-Là nhà thơ lớn của dân tộc
2 Thể loại.
Thơ thất ngôn bát cú ( Đường luật )
Bố cục:
+ Câu 1: Giới thiệu sự việc ( bạn
đến chơi)
+ Câu 27: Trình bày hoàn cảnh
của mình
+ Câu 8: Bộc lộ tình bạn đậm đà,
chân thật, tự nhiên, dân dã
Hoạt động 3: hướng dẫn phân
tích
- Đọc lại câu 1 (vui, hồ hởi), em
có nhận xét gì về lối nói của tác
giả ở câu 1?
- Qua lời chào, em biết được điều
gì về quan hệ của Nguyễn
Khuyến với bạn mình? ( Họ gặp
nhau có thường xuyên không,
xưng hô có gì đáng chú ý, họ gặp
nhau ở đâu?)
-Đọc từ câu 2 đến câu 7
- Theo cách giới thiệu ở câu 1, thì
đúng ra Nguyễn Khuyến phải tiếp
đãi ra sao khi bạn đến nhà
chơi?
- Thế nhưng ở đây Nguyễn
Khuyến đãi bạn ra sao? Hoàn
cảnh của Nguyễn Khuyến khi bạn
đến chơi là ntn?
- Vì sao sau lời chào Nguyễn
-Đọc câu 1
- Họ ít gặp nhau
- Xưng hô: tôn xưng, thân mật
- Gặp ở nhà( không ở dinh) Quý nhau lắm
-Đọc
- Đàng hoàng, ân cần, chu đáo
- Ông không có gì để tiếp đãi bạn.Thậm chí đến miếng trầu là đầu câu chuyện cũng không có
- Làm nổi bật lên cái thanh đạm
II.Phân tích:
1.Nội dung:
a)Câu 1:
Giới thiệu bạn đến chơi nhà lời chào hỏi tự nhiên
b)Câu 2 7:
Giãi bày hoàn cảnh sống nghèo nàn với bạn
Trang 3Khuyến lại nhắc ngay đến chợ xa
Điều đó cho ta hiểu hiểu gì về
tình cảm của Nguyễn Khuyến
đối với bạn ?
- Nguyễn Khuyến trình bày hoàn
cảnh của mình như vậy có phải
ông định kể khó than nghèo với
bạn không?
- Vậy ở đây Nguyễn Khuyến đã
dùng cách nói gì? Mục đích của
cách nói ấy?
-Cho hs đọc câu cuối
Đến đây Nguyễn Khuyến muốn
nói điều gì về tình bạn? Ta với ta
ở đây là ai?
- Vậy, có phải Nguyễn Khuyến
chỉ coi trọng tinh thần mà coi
thường vật chất, coi vật chất là
tầm thường, không có ý nghĩa
chăng ?
nghèo túng của ông quan thanh liêm về ở ẩn.Làm nổi bật cái tinh thần cao quí hơn cả
-Không có ý định than nghèo:
+ Mọi thứ điều có nhưng chưa dùng được
+ Sự việc không có trầu là “ Không may kia” là chỉ nói cho vui thôi
- Nói quá thực tế có không được như ý bạn cũng thông cảm Đó là cách thể hiện sự quý mến bạn hiền
Đọc
- Tình bạn cao hơn vật chất Dù vật chất không có, bạn bè vẫn quý mến nhau
-Không, chính việc đề cập đến chuyện ăn ở trên cho thấy Nguyễn Khuyến muốn có vật chất và tình cảm hài hòa là quí nhất
- Nói quá, ngôn ngữ giản dị
Hoàn cảnh không có gì để tiếp bạn
c)Câu cuối:
Tình bạn đậm đà, hồn nhiên, dân dã
Lời kết thể hiện cái nhìn thông thái, niếm vui của tác giả khi đón bạn vào nhà
- Ta thấy tình huống trong bài thơ
được dựng lên như thế nào?
- Cho nhận xét về giọng điệu bài
thơ?
- Cách vận dụng ngôn ngữ thơ và
thể loại thơ Đường luật như thế
nào?
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui đồng cảm
Giọng điệu hóm hĩnh, thật thà, ấm áp niềm vui
- Vận dụng ngôn ngữ,thể loại điêu luyện
2.Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui đồng cảm
- Lập ý bất ngờ
- Vận dụng ngôn ngữ,thể loại điêu luyện
- Vì sao nói nay có thể la một
trong những bài thơ hay nhất về
tình bạn?
- Em có nhận xét gì về nét đặc
sắc nghệ thuật của bài thơ?
Vì nó đã ca ngợi tình bạn chân thành,trung thực,vượt qua mọi điều kiện hoàn cảnh, quí giá hơn mọi thứ của cái vật chất
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui đồng cảm
- Lập ý bất ngờ
3.Ý nghĩa:
a.Nội dung:
Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình bạn,quan niệm đó vẫn còn giá, ý nghĩa lớn trong cuộc sống con người ngày nay
b.Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui đồng cảm
- Lập ý bất ngờ
Trang 4Hoạt động4: Luyện tập:
- Em hãy so sánh cụm từ: ta với
ta trong bài thơ này với cụm từ ta
với ta trong bài thơ “ Qua Đèo
Ngang” của bà Huyện Thanh
Quan để thấy rõ tâm thế, tâm hồn
của Nguyễn Khuyến khi bạn đến
chơi nhà?
- Vậy tình bạn của Nguyễn
Khuyến trong bài thơ là gì?
Ta trong thơ bà Huyện Thanh
Quan chỉ số ít :Bà với bóng của chính mình Ở đây là tác giả Và bạn tuy 2 mà 1 cho thấy tình cảm gắn bó chan hòa
+Tình bạn đậm đà hồn nhiên dân dã , bất chấp mọi điều kiện
III.Luyện tập:
Ta trong thơ bà Huyện Thanh
Quan chỉ số ít :Bà với bóng của chính mình Ở đây là tác giả Và bạn tuy 2 mà 1 cho thấy tình cảm gắn bó chan hòa
+Tình bạn đậm đà hồn nhiên dân dã , bất chấp mọi điều kiện
Hoạt động 5: Củng cố-Dặn dò:
Củng cố:
- Vì sao nói nay có thể la một
trong những bài thơ hay nhất về
tình bạn?
- Em có nhận xét gì về nét đặc
sắc nghệ thuật của bài thơ?
-Cho hs đọc diễn cảm lại bài thơ
-Đọc bài đọc thêm: Khóc Dương
Khuê.
Hướng dẫn tự học:
- Học thuộc lòng bài thơ,tìm đọc
thêm một số bài thơ khác viết về
tình bạn của Nguyễn Khuyến và
của tác giả khác
- Nhận xét về ngôn ngữ và giọng
điệu của bài Bạn đến chơi nhà
-Xem lại kiến thức về văn biểu
cảm chuẩn bị viết bài tập làm văn
số 2 -văn biểu cảm
HS làm theo yêu cầu của giáo viên