IV- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC : Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh HĐ1: Khởi động, giới thiệu bài 1’ - GV:Muoán laøm baøi vaên - Nghe nghò luaän giaûi thích t[r]
Trang 1Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 1
Ngày soạn: 14/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
Tiết 107, tuần 29 Cỏch làm bài văn lập luận giải thớch I- MỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
Cỏc bước làm bài văn lập luận giải thớch
2 Kĩ năng :
Tỡm hiểu đề lập ý, lập dàn ý và viết cỏc phần, đoạn trong bài giải thớch
3 Thỏi độ:
Chuự yự vaứo phaàn tỡm yự vaứ laọp daứn baứi, có ý thức học bài
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
1, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 4’):
? Thế nào là giải thích trong văn nghị luận? Nêu phương pháp giải thích trong văn nghị luận?
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1: Khởi động, giới
thiệu bài ( 1’)
- GV:Muoỏn laứm baứi vaờn
nghũ luaọn giaỷi thớch ta caàn
phaỷi chuự yự ủeỏn nhửừng bieồu
hieọn cuỷa vaỏn ủeà, nhửng
chổ coự bieồu hieọn cuỷa vaỏn
ủeà khoõng thỡ chửa ủuỷ maứ
phaỷi bieỏt caựch laọp daứn baứi vaứ
caựch laứm baứi vaờn nghũ
luaọn giaỷi thớch ẹoự cuừng
chớnh laứ noọi dung baứi hoùc
hoõm nay
HĐ2: Các bước làm bài
văn lập luận giẩi thích(
26’)
? HS đọc đề bài:
* Đề bài: giải thích câu
tục ngữ "Đi một ngày
đàng học một sang khôn"
- Nghe
- Đọc
Tiết 107, tuần 29 Cỏch làm bài văn lập luận giải thớch
1 Tỡm hiểu đề và tỡm ý:
Trang 2? Muốn làm được bài văn
nghị luận này bước đầu
tiên ta phải làm gì?
? ẹeà baứi neõu trong SGK
ủaởt ra yeõu caàu gỡ ?
? Ngửụứi laứm baứi coự caàn
giaỷi thớch taùi sao “ ẹi
moọt ngaứy ủaứng “ coự theồ
“hoùc moọt saứng khoõn “
khoõng ? Vỡ sao ?
? Laứm theỏ naứo ủeồ tỡm
hieồu ủửụùc yự nghúa chớnh
xaực vaứ ủaày ủuỷ cuỷa caõu
tuùc ngửừ ủoự ?
? Nội dung của cõu tục
ngữ?
? Tửứ đú em coự theồ ruựt ra
keỏt luaọn gỡ veà vieọc tỡm
ủeà vaứ tỡm yự cho baỡ vaờn
laọp luaọn giaỷi thớch ?
- GV: Sau khi tỡm hieồu
ủeà vaứ tỡm yự, chuựng ta seừ
tỡm hieồu laọp daứn yự
? Cho hoùc sinh ủoùc laọp
daứn yự SGK trang 84 :
? Baứi vaờn laọp luaọn giaỷi
thớch coự neõn goàm ba
phaàn chớnh gioỏng nhử baứi
laọp luaọn chửựng minh
khoõng ? Vỡ sao ?
? Phaàn mụỷ baứi trong baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
caàn phaỷi ủaùt yeõu caàu gỡ ?
- Trỡnh bày
- Yeõu caàu : giaỷi thớch noọi dung caõu tuùc ngửừ
-Cần giải thích để hiểu rõ, hiểu sâu câu tục ngữ “ẹi moọt ngaứy ủaứng coự theồ hoùc moọt saứng khoõn “ vỡ ủieàu ủoự giuựp ta mụỷ mang taàm hieồu bieỏt
- Chuựng ta phaỷi tham khaỷo tửù ủieồn, hieồu ủửụùc nghúa ủen, nghúa boựng , lieõn heọ ca dao tuùc ngửừ ủeồ laứm roừ yự
- Nội dung: khuyên ta đi
đây đó để mở rộng tầm nhìn, sự hiểu biết
- HS toựm goùn laùi caực yự treõn
- Nghe
- Đọc
- Goàm ba phaàn chớnh
a) Mở bài:
+ Đề cao sự cần thiết và vai trò to lớn của việc đi vào cuộc sống để mở mang hiểu biết cuả con người
2 Lập dàn bài:
a Mở bài:
Giới thiệu ý nghĩa của câu tục ngữ, là kinh nghiệm,
là khát vọng
Trang 3Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 3
? Phaàn thaõn baứi trong baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
phaỷi laứm nhieọm vuù gỡ ?
ủeồ laứm cho yự nghúa cuỷa
caõu “ẹi moọt ngaứy ủaứng
hoùc moọt saứng khoõn” trụỷ
neõn deó hieồu ủoỏi vụựi
ngửụứi ủoùc, ngửụứi nghe thỡ
neõn saộp xeỏp nhửừng yự ủaừ
tỡm ủửụùc theo thửự tửù naứo
+ Trích câu tục ngữ
+ Định hướng giải thích b) Thân bài:
* Giải thích câu tục ngữ
- Nghĩa đen:
+ Đi một ngày là đi đâu?
+ Một sàng khôn là gì?
- Nghĩa bóng: Câu tục ngữ
đúc kết một kinh nghiệm
về nhận thức: phải đi vào cuộc sống thì mới mở mang hiểu biết
- Liên hệ với các câu ca dao tục ngữ khác:
+ Đi một bữa chợ học một mớ khôn
+ Đi cho biết đó biết đây
ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn
* Vì sao lại đi một ngày
đàng học một sàng khôn?
Lợi ích- Đi như thế nào?- Học như thế nào?
- Kiến thức cuộc sống rất rộng lớn: chúng ta học thầy, học bạn, học trong sách vở chưa đủ, phải học trong cuộc sống Vì nhân dân là ông thầy vĩ đại của mỗi chúng ta
- Đi rộng, biết nhiều, tầm mắt được mở rộng, tiếp xúc nhiều người, nghe
được bao điều hay, lẽ phải Từ đó mf biết xa lánh cái xấu học cái hay
- Cách học như thể là cách học đi đôi với hành
* Chúng ta phải đi và học như thế nào?
- Tham gia hoạt động ngoại khoá, cắm trại
- Đi tham quan những danh lam thắng cảnh của
b Thân bài:
* Nghĩa đen
* Nghĩa bóng
* Nghĩa sâu:
- Thể hiện khát vọng của người nông dân xưa
- Là lời khích lệ, ước vọng thầm kín
Trang 4? Phaàn keỏt baứi trong baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
phaỷi laứm nhieọm vuù gỡ ?
? Tửứ ủoự em coự theồ ruựt ra
keỏt luaọn gỡ veà vieọc laọp
daứn baứi cho moọt baứi vaờn
laọp luaọn giaỷi thớch ?
? Quan sát cách mở bài
trong SGK em có nhận xét
gì?
?Viết mở bài:
? Làm thế nào để đoạn
đầu của thân bài liên kết
với mở bài? ? Nếu mở bài
theo cách đi từ chung đến
riêng thì các đoạn phần
thân bài như ở SGK có
phù hợp không?
?Viết thân bài:
- Viết đoạn giải thích
nghĩa đen, nghĩa bóng của
câu tục ngữ
- Viết đoạn giải thích
nghĩa sâu của câu tục ngữ
- Viết đoạn khái quát
? Viết phần kết?
? Kết bài ở SGK đã cho
thấy vấn đề được giải
thích xong chưa?
? Keỏt baứi aỏy ủaừ cho thaỏy
đất nước
- Học cái hay, cái tốt
- Xa lánh điều xấu, điều dở
c) Kết luận:
- Khẳng định lại ý nghĩa câu tục ngữ
- Chúng ta cần xác định cho mình đi đâu và học như thế nào cho được nhiều tri thức nhất
- Trỡnh bày
- Có nhiều cách mở bài, tuỳ thuộc kĩ năng của mỗi người
- Mở bài:
+ Đi thẳng vào vấn đề
+ Đối lập hoàn cảnh với ý thức
+ Nhìn từ chung đến riêng
- Không phù hợp vì vậy thân bài cần phù hợp với
mở bài để bài văn thành một thể thống nhất
Nên có 3 đoạn bởi có 3 nghĩa Nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa sâu
* Viết thân bài:
- Viết đoạn giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ
- Viết đoạn giải thích nghĩa sâu của câu tục ngữ
- Viết đoạn khái quát
- Viết phần kết
- Có nhiều cách kết bài
c Kết bài: ý nghĩa với hôm nay càng có giá trị
3 Viết bài
a Tập viết mở bài theo 3 cách:
- Trực tiếp
- Đối lập hoàn cảnh hạn hẹp của người nông dân xưa với khát vọng mở rộng tri thức
- Từ chung tới riêng
b Thân bài:
c Keỏt baứi:
Trang 5Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 5
vaỏn ủeà ủaừ ủửụùc giaỷi thớch
xong chửa? Coự phaỷi ủoỏi
vụựi moói ủeà vaờn chổ coự
moọt caựch keỏt baứi duy
nhaỏt hay khoõng ? Vỡ sao?
? Muoỏn laứm baứi vaờn laọp
luaọn giaỷi thớch thỡ phaỷi
thửùc hieọn caực bửụực naứo ?
? Daứn baứi cuỷa baứi vaờn
laọp luaọn giaỷi thớch caàn coự
nhửừng yeõu caàu naứo ?
- Giaựo vieõn choỏt laùi
? Tại sao cần phải có bước
đọc và sửa chữa?
? Thao tác thực hiện bước
này?
? Muoỏn laứm baứi vaờn laọp
luaọn giaỷi thớch thỡ phaỷi
thửùc hieọn caực bửụực naứo ?
? Daứn baứi cuỷa baứi vaờn
laọp luaọn giaỷi thớch caàn coự
nhửừng yeõu caàu naứo ?
? Bài học hôm nay ta cần
ghi nhớ điều gì?
? Đọc ghi nhớ SGK?
HĐ3: Luyện tập( 7’)
? HS làm phiếu bài tập
SGK- 87?
? Trỡnh bày?
? Nhận xột, bổ sung?
- GV: Nhận xột, kết luận
HĐ6: Củng cố, dặn dũ (
3’)
? Nờu những nội dung cần
nắm?
- Về nhà:
+ Học bài, hoàn thiờn bài
tập
+ Chuẩn bị Sưu tầm thờm
1 số văn bản giải thớch để
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Nghe
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Đọc
- Làm phiếu bài tập
- Trỡnh bày
- Nhận xột, bổ sung
- Nghe
- Trỡnh bày
- Nghe
4 Đọc và sửa chữa
- Sửa phần bố cục
- Sửa ý nghĩa ba phần đã phù hợp với đề bài chưa
- Sửa từ, câu, đoạn văn
* Ghi nhớ SGK- 86
III- Luyện tập:
Viết kiểu kết bài:
Nhân dân ta ngày xưa
đã đúc kết kinh nghiệm về việc “học khôn” cho chúng ta Nếu đi nhiều, học hỏi nhiều thì túi khôn cũng sẽ nhiều Đó là khát vọng được mở rộng tầm nhìn, tầm hiểu biết nhưng cũng là một con đường học khôn thật hấp dẫn, thật tự nhiên Hãy tiếp xúc nhiều và sàng lọc những
Trang 6làm tài liệu học tập.
+ Xác định nội dung giải
thích và phương pháp giải
thích trong 1 văn bản viết
theo phương pháp lập
luận giải thích cụ thể
+ Chuẩn bị : Luyện tập
lập luận giải thích
®iỊu kh«n, kiÕn v¨n cđa chĩng ta dåi dµo h¬n, s©u s¾c h¬n
Trang 7Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 7
Ngày soạn: 14/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
Tiết 108, tuần 29 Luyện tập làm bài văn lập luận giải thớch
Viết bài tập làm văn số 6 ở nhà I- MỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
Cỏch làm bài lập luận giải thớch 1vấn đề
2 Kĩ năng :
Tỡm hiểu đề lập ý, lập dàn ý và viết cỏc phần, đoạn trong bài giải thớch
3 Thỏi độ:
Tớch cực, tự giỏc trong học tập
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
1, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 4’):
? Muoỏn laứm baứi vaờn laọp giaỷi thớch phaỷi thửùc hieọn theo nhửừng bửụực naứo?
? Em haừy neõu roừ caựch laứm baứi vaờn laọp giaỷi thớch (caựch vieỏt baứi)
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1: Khởi động, giới
thiệu bài ( 1’)
- GV: ễÛ tieỏt trửụực chuựng
ta ủaừ laứm raỏt kú caực bửụực
laứm moọt baứi vaờn laọp luaọn
giaỷi thớch Tieỏt hoùc hoõm
nay caực em seừ thửùc haứnh
laứm baứi taọp
* Chuaồn bũ ụỷ nhaứ :
- GV ủaừ hửụựng daón hoùc
sinh chuaồn bũ ụỷ tieỏt trửụực
dửùa treõn phaàn gụùi yự cuỷa
SGK :
? Đề yêu cầu giải thích
vấn đề gì?
? Hãy tìm các từ then chốt
trong đề và chỉ ra các ý
quan trọng cần được giải
thích?
- Nghe
- Sách mãi mãi là nơi lưu giữ trí tuệ con người
- Trỡnh bày
Tiết 108, tuần 29 Luyện tập làm bài văn lập luận giải thớch
Viết bài tập làm văn số 6 ở nhà
ẹeà baứi :
Moọt nhaứ vaờn noựi :
“Saựch laứ ngoùn ủeứn baỏt dieọt cuỷa trớ tueọ con ngửụứi” Haừy giaỷi thớch noọi dung caõu noựi ủoự
1 Tìm hiểu đề và tìm ý
Trang 8? Sách là gì?
? Em hãy suy nghĩ về hình
ảnh “ngọn đèn sáng bất
diệt” tìm ra nghĩa bóng
của nó và cho biết vì sao
sách là ngọn đèn bất diệt?
? Trí tuệ là gì?
? ẹeồ laứm baứi vaờn naứy,
caực em tỡm nhửừng yự naứo?
? Laọp daứn yự, vieỏt vaờn
* Thửùc haứnh treõn lụựp :
? Cho HS nhaộc laùi yeõu
caàu khi trỡnh baứy mieọng
ụỷ trửụực lụựp
? HS chia toồ nhoựm ủeồ taọp
noựi vụựi nhau 10 phuựt
? Sau ủoự GV chổ ủũnh HS
leõn trỡnh baứy phaàn chuaồn
bũ cuỷa mỡnh (khuyeỏn
khớch caực em HS yeỏu
hoaởc trung bỡnh luyeọn
noựi)
? Cho HS nhaọn xeựt ruựt
kinh nghieọm theo tửứng
phaàn
- GV nhận xột veà lụứi vaờn
gioùng noựi, tử theỏ trỡnh
baứy… vaứ cho ủieồm HS
GV neõu roừ ửu ủieồm vaứ
haùn cheỏ maứ caực em coứn
thieỏu soựt
Hửụựng daón HS laứm baứi
– Vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
Viết bài tập làm
văn số 6 ở nhà.
Đề bài: Em hiểu như
thế nào về lời khuyên của
nhân dân thể hiện trong
câu ca dao
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- HS chia toồ nhoựm ủeồ taọp noựi vụựi nhau 10 phuựt
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Nghe
2 Lập dàn bài:
* Mụỷ baứi : Giụựi thieọu vaỏn ủeà “Saựch laứ ngoùn ủeứn baỏt dieọr cuỷa trớ tueọ con ngửụứi”
* Thaõn baứi :
a Luaọn ủieồm:
“ Saựch laứ ngoùn ủeứn …con ngửụứi”
b Luaọn cửự :
- Lyự leừ 1 : + Saựch laứ ngoùn ủeứn + Saựch laứ ngoùn ủeứn baỏt dieọt
+ YÙ nghúa cuỷa caỷ caõu noựi
- Lyự leừ 2 : + Giaỷi thớch cụ sụỷ chaõn lyự cuỷa caõu noựi
+ Daón chửựng nhửừng caõu noựi hay khaực veà saựch
- Lyự leừ 3 : Giaỷi thớch sửù vaọn duùng chaõn lyự ủửụùc neõu trong caõu noựi
* Keỏt baứi :
- Em raỏt thớch nhửừng cuoỏn saựch toỏt
- Choùn saựch toỏt ủeồ ủoùc
3 Viết bài:
a Mở bài
- Loài người phát triển gắn với những thành tựu trí tuệ
- Sách là nơi lưu giữ những thành tựu đó
Trang 9Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 9
“Bầu ơi thương lấy
bí cùng
Tuy rằng khác
giống nhưng chung một
giàn”
* Yêu cầu:
1 “Em hiểu như thế nào”
là kiểu bài yêu cầu học
sinh trình bày cách hiểu
của mình về một vấn đề
nào đó
2 Đối với câu ca dao này
cần giải thích hình ảnh ẩn
dụ nhân hoá bầu và bí
trong mối liên quan khác
nhau và chung nhau Bầu
và bí là hai loại cây trái
khác vê giống nhưng lại
cùng loài Ngoài sự chung
giàn, bầu và bí còn chung
loài, chung điều kiện
sống
- Tại sao bầu phải thương
bí? Vì bầu và bí cùng loài,
cùng điều kiện sống, cùng
nương tựa vào nhau, cùng
gần gũi
- Như vậy câu ca dao
muốn khuyên người ta
đoàn kết, thương yêu đùm
bọc dù khác nhau về tính
cách, hoàn cảnh, điều kiện
riêng Bài ca dao nhấn
mạnh đến cái chung, đến
sự thương yêu đoàn kết
Tuy chỉ kêu gọi bầu bí,
nhưng mở rộng ra là người
này thương yêu người kia
và ngược lại
- Lời khuyên trên là một
lời khuyên sáng suốt, xuất
phát từ truyền thống đoàn
kết, tinh thần nhân ái của
dân tộc ta Nó được thực
- Vì thế có nhà văn nói (câu nói)
b Thân bài:
(1) Hình ảnh ngọn đèn sáng bất diệt là ánh sáng soi rọi mãi mãi Vì thế sách mãi mãi làm cho trí tuệ con người được soi rọi sáng sủa
(2) Nói tới sách là nói tới trí tuệ con người
- Đây là hình thức lưu giữ trí thức từ xưa đến nay
- Nội dung của nó là tri thức phong phú và sâu sắc của con người
c Keỏt baứi :
Trang 10tế lịch sử khẳng định.
HĐ4 : Củng cố, dặn dũ
( 2 )
? Nờu những nội dung cần
nắm?
- Về nhà:
+ Học bài, hoàn thiện bài
tập
+ Học sinh tự lập dàn bài
và viết bài ở nhà
+ Chuẩn bị : Những trũ lố
hay Va- Ren và Phan Bội
Chõu
- Trỡnh bày
- Nghe
Trang 11Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 11
Ngày soạn: 14/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
Tiết 109, 110, tuần 29 Những trò lố hay là Va-Ren và Phan Bội Châu
( Nguyễn Ái Quốc ) I- MỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
- Bản chất xấu xa đê hèn của Va-ren
- Phẩm chất, khí phách của người chiến sĩ cỏch mạng PBC
- NT tưởng tượng, sáng tạo tình huống truyện độc đáo, cỏch xõy dựng hỡnh tượng nhõn vật đối lập, cỏch kể, giọng kể húm hỉnh, chõm biếm
2 Kĩ năng :
- Đọc-kể diễn cảm văn xuôi TS bằng giọng phù hợp
- Phân tích tính cách NV qua lời nói, cử chỉ và hành động
3 Thỏi độ:
- Biết căm ghét bản chất xấu xa đê hèn của TDP
- Ca ngợi tinh thần kiên định, ý chí CM của người tù yêu nước
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
1, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn, tranh aỷnh veà Baực Hoà , Phan Boọi Chaõu.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 4’):
? Em haừy neõu nhửừng neựt ủaởc saộc veà ND, NT cuỷa vaờn baỷn Soỏng cheỏt maởc bay ?
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của giỏo viờn Ghi bảng
HĐ1: Khởi động, giới
thiệu bài ( 1’)
- GV: Nguyeón aựi Quoỏc laứ
teõn c.tũch HCM
(1919-1945) Treõn ủaỏt nưụực
Phaựp tửứ 1922-1925, buựt
danh Nguyeón aựi Quoỏc ủaừ
gaộn vụựi tụứ baựo Ngưụứi
cuứng khoồ vaứ nhieàu tp
xuaỏt saộc khaực trong ủoự coự
Nhửừng troứ loỏ hay laứ Va
ren vaứ Phan Boọi Chaõu -
vieỏt 1925
HĐ2: Đọc, tiếp xỳc văn
bản ( 8’)
- Nghe
Tiết 109, 110, tuần 29 Những trò lố hay
là Va-Ren và Phan
Bội Châu ( Nguyễn Ái Quốc )
I- Đọc, tiếp xỳc văn bản: