Bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên kiến thức về: Từ và Câu trong Tiếng Việt có liên quan thiết thực đến nội dung chương trình dạy môn Tiếng Việt ở tiêủ học, nhằm giải quyết các yêu cầu về c[r]
Trang 1Phần I: Phần mở đầu
I Lý do chọn đề tài
1, Cơ sở lý luận:
Đổi mới phương dạy học xuất phát từ nhu cầu của công cuộc đổi mới sâu sắc, nền kinh tế xã hội đang diễn ra trên đất nước ta hiện nay
Công cuộc đổi mới này cần những con người có bản lĩnh, có năng lực, chủ
động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, thích ứng được với đời sống xã hội đang từng ngày từng giờ thay đổi Thực tiễn này làm cho mục tiêu của nhà trường cũ phải điều chỉnh kéo theo sự thay đổi tất yếu của nội dung và phương pháp dạy học mới - Ta
có thể khái quát hoá cơ sở lý luận đó bằng sơ đồ sau:
Mục tiêu đào tạo
(Mối quan hệ giữa Mục tiêu đào tạo với nội dung dạy học với phương pháp dạy học
là mối quan hệ: hữu cơ, hỗ trợ, quy định, tất yếu khách quan với nhau)
Đặc biệt trong từng bài dạy cụ thể mối quan hệ này thể hiện càng rõ nét: Mục tiêu dạy học (nhất là mục tiêu về tình cảm, thái độ) chỉ được thực hiện khi sử dụng
PP dạy học thích ứng Riêng lĩnh vực MT về nhận thức thì lĩnh vực dạy học đã
khẳng định rằng mỗi PP dạy họcdẫn tới một trình độ lĩnh hội kiến thứcnhất định và ngược lại trình độ lĩnh hội kiến thức phụ thuộc vào PP dạy học Có 4 loại nôị dung dạy học (Kiến thức về thế giới tự nhiên và xã hội - Na: kinh nghiệm thực hiện
những cách thức hoạt động - Nb: Kinh nghiệm hoạt động sáng tạo - Nc: Các quy phạm đạo đức - Nd) Như vậy tương ứng với mỗi kiểu nội dung dạy học có một số
PP dạy học thích hợp Không có PP dạy học vạn năng (các cơ sở lý luận này trích
trong cuốn “Đổi mới nội dung và phương pháp dạy học” TLBDTX chu kỳ 1997 -2000) Điều này khẳng định mỗi thày cô giáo muốn thực hiện được mục tiêu dạy học phải đổi mới PP dạy học và muốn đổi mới PP dạy phải có trình độ kiến thức vững vàng
Như mọi người đều biết những nét tính cách chính của con người được hình thành từ trước và đầu tuổi học Vì vậy trường tiểu học cần hình thành cho học sinh
tính năng động sáng tạo bằng cách sớm chuyển sang hướng tích cực hoá người học, tập trung vào hoạt động của người học mới rèn luyện được cho trẻ những năng lực cần thiết đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước Điều đó cũng phù hợp với với xu thế giáo dục mới là dạy học phát huy năng lực, sở trường của học sinh, làm cho học sinh linh hoạt và sáng tạo tự tiếp thu kiến thức mới
Trong nhà trường tiểu học môn Tiếng Việt cùng với các môn học khác góp phần cùng giáo dục, giáo dưỡng các em thành những con người phát triển toàn diện
Ơ mỗi lớp môn Tiếng Việt có một vị trí yêu cầu và nhiệm vụ khác nhau Đặc biệt
Trang 2giai đoạn cuối của bậc tiểu học có nhiệm vụ dạy cho học sinh nắm chắc vốn kiến thức cơ bản để tiếp tục học ở bậc trung học, vừa chuẩn bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để các em có thể bước vào cuộc sống lao động Do đó trong giai đoạn này việc dạy và học môn Tiếng Việt vừa phải quan tâm đến hệ thống hoá, khái quát hoá nội dung học tập vừa phải chú ý quan tâm bồi dưỡng kinh nghiệm, kỹ năng sử dụng ngôn ngữ đây là nhu cầu tất yếu của cuộc sống để giúp học sinh dễ dàng thích nghi khi bước vào cuộc sống cộng đồng - đây là cơ sở bắt buộc nâng phải cao chất lượng môn Tiếng Việt
Hơn thế nữa môn Tiếng Việt lại là môn học công cụ để học tốt các môn học khác (Vì ngôn ngữ là cái vỏ của tư duy, ngôn ngữ là phương tiện của thông tin, học sinh tiểu học rất thiếu kinh nghiệm về ngôn ngữ ) Điều này quy định bắt buộc phải nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt ở tiểu học Muốn nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt phải đổi mới về nội dung, về phương pháp dạy học môn Tiếng Việt
ở tiểu học - Muốn làm được vậy trước tiên người thày giáo phải làm chủ được kiến thức môn Tiếng Việt có liên quan đến chương trình Tiếng Việt tiểu học Các cơ sở
lý luận này đã quy định phải làm thật tốt công tác bồi dưỡng kiến thức môn Tiếng Việt cho giáo viên hiện nay
Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là nhiệm vụ hết sức quan trọng của người hiệu trưởng hiện nay, nhất là công tác bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ,
một trong những mảng cần bồi dưỡng mang ý nghĩa thiết thực nhất cho đội ngũ giáo viên tiểu học hiện nay là bồi dưỡng những gì mà đội ngũ mình quản lý còn yếu
đó là hệ thống kiến thức về Tiếng Việt, để giúp họ thực hiện tốt mục tiêu, nội dung,
PP dạy học như đã phân tích trên
2, Cơ sở thực tiễn:
Trong thực tiễn hiện nay, tình hình chất lượng môn Tiếng Việt luôn thấp hơn chất lượng các môn khác (qua số liệu các bài khảo sát chất lượng, kiểm tra định kỳ, thi tốt nghiệp ), và có lẽ là ở tất cả các trường tiểu học, đều có thực tiễn này Đây
là trực tiễn lớn nhất trái ngược với các yêu cầu cơ sở lý luận trình bày trên
Đội ngũ giáo viên tiểu học hiện nay có nhiều đồng chí yếu kém về kiến thức Tiếng Việt Vì nhiều lý do:
+ Chất lượng môn Tiếng Việt ở các trường phổ thông cấp I, II, III trước các thày cô học chất lượng thấp nên các thày cô yếu về Tiếng Việt là tất yếu khách quan
+ Nhiều thày cô trước khi dạy tiểu học lại là giáo viên cấp II, thậm chí là giáo viên toán, sinh, hoá, địa chưa được đào tạo lại, hoặc đào tạo lại chưa kỹ, còn yếu
về kiến thức Tiếng Việt (Tại tiểu học Hồng Thái Tây có 6/20 G/V thuộc diện này)
+ Số các thày cô giáo ở tuổi 48 đến > 50, chiếm > 40% ở các trường tiểu học,
số các thày cô này phần lớn đào tạo cấp tốc từ 7 + 2, THHC từ tại chức, đến chuyên
tu (tiểu học Hồng Thái Tây có 5/20 G/V thuộc diện này) để tiêu chuẩn hoá - chất lượng đào tạo yếu, mà những môn chất lượng thấp nhất lại là môn Tiếng Việt
Đã yếu kém về kiến thức thì tất yếu không làm chủ được kiến thức, không thể làm chủ được quá trình dạy học, không thể đổi mới được PP dạy và cũng tất yếu là
Trang 3chất lượng môn Tiếng Việt ở tiểu học ảnh hưởng theo: thấp nên kéo theo các môn học khác yếu (T - V là môn học công cụ)
Trong thực tiễn dạy hàng ngày có nhiều đồng chí dạy sai kiến thức:
Có đồng chí dạy " chân đau "(phân biệt từ đơn từ ghép lớp 5) là 1 từ ghép - coi đây là từ mang nghĩa đen - nghĩa bóng là từ "chân bàn", "chân đồi" Từ: " là " là
từ nối (" Hồn tôi là một vườn hoa lá "), " Thuý Kiều là chị, em là Thuý Vân"
C V V C , phân tích vế sau câu thơ sai khi đang học phần kiểu câu " Ai là gì ? " - TV lớp 4 (kể cả sai trong khi ra các đề thi định
kỳ, sai trong xây dựng đáp án ôn tập gặp rất nhiều trong các giờ lên lớp hàng ngày hiện nay, thậm chí cả các giờ thao giảng, thi giảng giáo viên giỏi các cấp )
Dạy lệ thuộc vào SGK, bài soạn sẵn của người khác, tình trạng giáo viên lâu năm, giáo viên giỏi hơn chép giáo án của G/V mới ra trường, G/V yếu hơn mình vẫn còn nhiều ở các trường hiện nay
Thực tiễn trên dẫn đến tình trạng đại đa số giáo viên tiểu học hiện nay chưa hiểu hết vai trò vị trí môn Tiếng Việt, chưa hiểu thấu đáo được nội dung chương trình, SGK Tiếng Việt , kiến thức dạy còn thiếu chính xác, chưa đúng trọng tâm chưa tìm ra được PP dạy thích hợp, dạy còn thiếu năng động sáng tạo Học sinh học Tiếng Việt hiểu bài lơ mơ, kết quả làm bài chưa cao, thậm chí còn nhiều học sinh yếu kém, không có hứng thú học môn Tiếng Việt, không thích học môn Tiếng Việt
Để nâng cao được chất lượng dạy và học môn Tiếng Việt, giải quyết các yêu cầu do cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn trên, theo tôi trước mắt phải làm tốt công tác bồi dưỡng nâng cao kiến thức về môn Tiếng Việt ngay cho đội ngũ giáo viên tiểu học của chúng ta
Trong thực tế làm công tác bồi dưỡng này, tôi đã đạt được hiệu quả rõ rệt - tôi xin tổng kết kinh nghiệm này
II Mục đích của bản sáng kiến:
Bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên kiến thức về: Từ và Câu trong Tiếng Việt có liên quan thiết thực đến nội dung chương trình dạy môn Tiếng Việt ở tiêủ học, nhằm giải quyết các yêu cầu về cơ sở lý luận, yêu cầu về đổi mới về mục tiêu, nội dung, PP dạy học, thực hiện được vai trò vị trí môn Tiếng Việt trong giáo dục giáo dưỡng học sinh: nhất là giải quyết, khắc phục bằng được những yếu kém hiện nay của thày và trò trong dạy và học môn Tiếng Việt để từng bước nâng cao bằng được chất lượng môn Tiếng Việt trong trường tiểu học hiện nay
III Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Chỉ ra được cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của việc cần thiết phải bồi dưỡng kiến thức cơ bản về Từ và Câu trong Tiếng Việt cho đội ngũ G/V tiểu học hiện nay
+ Thực hiện bồi dưỡng những kiến thức cụ thể gì về từ và câu ? như thế nào
về từ và câu ? cho có hiệu quả nâng cao kiến thức và giúp G/V vận dụng vào việc
đổi mới PP giảng dạy nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt ở Tiểu học theo yêu cầu mới hiện nay
+ Góp phần bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên những nội dung còn yếu kém
mà các chương trình bồi dưỡng của trên chưa làm tới, theo nguyên tắc "Yếu gì bồi dưỡng ấy" để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, để thực hiện tốt các mục
Trang 4tiêu về giáo dục theo yêu cầu đổi mới chương trình phổ thông với bậc học tiểu học hiện nay
iv Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
1, Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu: dựa vào thực tiễn giảng dạy của đội ngũ giáo viên 2 trường tiểu học Hoàng Quế: 29 đồng chí, Hồng Thái tây 24 đồng chí, ngoài ra còn quan sát ở cả toàn bộ G/V tiểu học cụm 5 và có cả G/V tiểu học ở Đông Triều Về kiến thức cơ bản liên quan đến bộ môn Tiếng Việt tiểu học
2, Phạm vi nghiên cứu:
Bồi dưỡng kiến thức về Tiếng Việt: phần từ và câu có liên quan đến nội dung chương trình, SGK Tiếng Việt tiểu học cho đội ngũ giáo viên tiểu học hiện nay nhằm dạy tốt nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt nói riêng và chất lượng dạy và học nói chung
Năm học trước tôi tổng kết kinh nghiệm bồi dưỡng về các vấn đề: "Cách nhận biết và phân biệt giữa từ đơn, từ ghép: giữa từ ghép với cụm từ" Phạm vi sáng kiến kinh nghiệm năm nay tổng kết là vấn đề "Bồi dưỡng hệ thống kiến thức về:
"Phân loại từ - 8 loại từ", "Câu trong Tiếng Việt" cho đội ngũ giáo viên, qua bồi
dưỡng, cho họ nắm được các khái niệm, cấu trúc logic của các loại Từ, Câu: dấu hiệu nhận biết: chức năng ngữ pháp của các bộ phận, phân loại từ, câu những vấn
đề đó nhằm xác định những nét bản chất nhất về từ, câu với cách dễ hiểu, dễ nhớ nhất: Vận dụng được mối quan hệ giưã các cấu trúc logic đó để xác định được mục
đích yêu cầu giờ dạy, trọng tâm bài dạy, tìm những ví dụ tối ưu, câu hỏi tối ưu và bài tập tối ưu nhằm xác định được PP dạy phù hợp nhất, hiệu quả nhất cho những bài Tiếng Việt có liên quan đến kiến thức về từ và câu trong chương trình các lớp ở bậc tiểu học
IV Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Qua việc nghiên cứu các tài liêu: Luật giáo dục tiểu học: chỉ thị các năm học: nội dung chương trình SGK các khối lớp, nhất là của môn Tiếng Việt tiểu học, THcơ sở, Giáo trình Tiếng Việt cao đẳng sư phạm cấp I, II: Các tài liệu về Tiếng Việt nâng cao, các tập san giáo dục: báo giáo dục thời đại: các tài liệu có liên quan Dùng PP phân tích, tổng hợp tôi đã tách
khái niệm về từ, câu, các bộ phân chính phụ trong câu, dấu hiệu nhận biết về chúng, phân loại chúng thành các đơn vị lý thuyết để hiểu đặc thù, nét bản chất của từng
đơn vị lý thuyết sau đó tổng hợp các kiến thức đó lại để tạo ra hệ thống, cấu trúc logic, để thấy được mối quan hệ tác động biện chứng giữa các đơn vị kiến thức
Bằng PP phân loại hệ thống lý thuyết, tôi đã sắp xếp lại các kiến thức của từng đơn
vị kiến thức về câu theo một đơn vị kiến thức có cùng dấu hiệu bản chất, có cùng một hướng phát triển để nội dung dễ hiểu, dễ nhận biết, dễ vận dụng, dễ nhớ Sau cùng, bằng PP mô hình hoá lý thuyết đã tạo ra bản tổng hợp gọn nhất để nhận ra
các khái niệm, loại câu, dấu hiệu nhận biết, nét giống, khác nhau, chức năng ngữ pháp của chúng
Trang 5Qua các PP pháp trên tạo ra được các cơ sở đúng đắn cho nội dung tổng kết của bản sáng kiến kinh nghiệm (phần sau)
Bằng phương pháp Thể nghiệm: Qua thể nghiệm ở các trường T H Hoàng Quế, Hồng Thái Tây tôi đã thấy có kết quả rõ rệt trong việc nâng cao trình độ kiến thức về Từ loại, Câu cho đội ngũ giáo viên ở các trường này, họ đã biết vận dụng tương đối thành thạo về xác định các khái niệm về Từ, Câu, tìm ra được cấu trúc logic của các định nghĩa từ đó xác định đúng các mục đích yêu cầu bài dạy, trọng tâm bài dạy, các ví dụ, câu hỏi dẫn dắt, bài luyện tập tối ưu nhất chính vì vậy mà đã hình thành và khắc sâu được cho h/s một cách sâu sắc nhất về các khái niệm về từ, câu cụ thể (có nhiều đổi mới PP pháp dạy học tối ưu nhất nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy có liên quan kiến thức về từ, câu)
Khi tiến hành nghiên cứu tôi đã sử dụng rất nhiều các phương pháp nghiên cứu khác như: các PP nghiên cứu thực tiễn: thực nghiệm phát hiện, PP nghiên cứu sản phẩm hoạt động, PP tiếp xúc trò chuyện, PP tập hợp thống kê, PP quan sát, phương pháp điều tra khá cụ thể, phong phú nhưng trong phạm vi bài viết này tôi xin miễn trình bày chi tiết tại đây (Sáng kiến kinh nghiệm năm trước tôi đã trình bày rõ một số nội dung minh hoạ về những vấn đề cụ thể này)
VI Tài liệu tham khảo:
(Đã kê ở phần PP ngiên cứi lý thuyết ở trên)
Phần thứ II: nội dung kiến thức từ loại tiếng việt
Được tổng hợp để bồi dưỡng cho giáo viên
Toàn bộ hệ thống kiến thức 8 từ loại Tiếng Việt tôi trình bày khái quát ở 2 trang sau còn ở đây tôi chỉ xin phân tích,ví dụ minh hoạ cụ thể các ý đồ trình bày trên và tổng kết ở phần sau (Căn cứ vào bảng tổng hợp trang sau) để:
+ Xét xem " là ", là ĐT hay từ nối Khẳng định "là" là ĐT, vì nó là loại ĐT thứ 3: bị, được, có, là , khi nó kết hợp với danh từ để DT làm được vị ngữ trong câu:
Bác // là non nước, là trời mây
CN VN VN
+ Xét: “chiến tranh ”: I Rắc đang chiến tranh với Mỹ
ĐT
(vì kết hợp được với chỉ thời điểm đã, đang, sẽ)
I Rắc chiến tranh rất ác liệt
TT
( vì kết hợp được từ chỉ mức độ: rất )
+ Xét “ ta ”:
Ta về ta tắm ao ta " Ta " là đại từ, không phải là danh từ (không thể thêm vào đằng sau đại từ các từ để trỏ: đây, này, đó, nọ, kia, kìa: nhưng danh từ thì thêm
được từ để trỏ vào sau nó )
Trang 6+ Dựa vào bản tổng hợp đó để xây dựng được cấu trúc lô ghíc của khái niệm,
từ đó tìm ra được các hệ thống ví dụ tối ưu nhất khi dạy về các khái niệm đó qua các nét bản chất của nó:
Chức vụ ngữ pháp của động từ:
- Học sinh // đang lao động (Vị ngữ)
- Lao động // là vinh quang (Chủ ngữ)
- Lao động xong, Nam // gặp thày (Trạng ngữ)
- Người lao động // thường rất khoẻ (Định ngữ)
- Em // yêu lao động (Bổ ngữ)
+ Xác định cấu trúc lô gic của khái niệm tính từ:
Tính từ: là từ chỉ tính chất, màu sắc, hình dáng, kích thước, trọng lượng,
a (tuyển) b (tuyển) c (tuyển) d (tuyển) đ (tuyển)
dung lượng, phẩm chất của người, vật, sự vật
g ( tuyển) h
Mối quan hệ giữa a, b, c, d, đ, g, h là quan hệ tuyển giữa 7 dấu hiệu nên khi xác định yêu cầu, trọng tâm, ví dụ, câu hỏi, luyện tập phải xác định cho đủ 7 nội dung tương ứng có vậy mới hình thành đủ và khắc sâu được khái niệm tính từ.
Trang 7Tám từ loại Tiếng Việt tôi đã khái quát tổng hợp trong 2 trang, dưới dạng biểu bản sau nhằm thực hiện các vấn đề nêu trên (trang 6 B):
6 B
bản hệ thống kiến thức về từ loại tiếng việt
Stt Từ
loại Địng nghiã - Thí dụ Dấu hiệu nhận biết Phân loại Chức vụ ngữ pháp
1 Danh
từ
Là từ chỉ người, vật, hiện tượng
(anh, học sinh, Tuấn, nhà, mèo, Hà Nội, gió, hoà bình, đạo đức )
+ Kết hợp được với
từ chỉ số lượng
đứng trước (1, 2, vài )
+ Thêm được vào 1
từ chỉ trỏ đứng sau
(này, ấy, kia, đó )
Cặp 1: - Danh từ chung
- Danh từ riêng Cặp 2: - DT cụ thể (bằng giác quan: nhà, gió, anh)
- DT trừu tượng ( không = giác quan: đạo đức,hoà bình,niềm tin )
+ Luôn làm chủ ngữ (H/s // đến trường)
+ Vị ngữ (anh // đã cơm nước gì chưa)
+ Trạng ngữ (Hôm qua,trời // trở rét)
+ Định ngữ (Cha mẹ h/s // rất vui mừng về kết quả học tập của các em)
Từ
ĐT chỉ ngôi, dùng thay thế DT trong lời nói, để xưng hô
và để khỏi phải lặp lại DT (ta, ngươi, nó, tôi )
+ Không thể thêm vào sau nó các từ chỉ trỏ (đây, này, đó,
nọ, kia, kìa )
+ Ngôi thứ nhất (Tự trỏ:
tôi, tao, ta, tớ, mình )
+ Ngôi thứ hai (Trỏ người nghe: mày, bay, ngươi, cậu )
+ Ngôi thứ ba (trỏ người vật mà câu chuyện hướng tới: nó, hắn, họ)
+ Chủ ngữ (Nó // đi chơi)
+ Vị ngữ (Hai anh em// cứ mày tao hư quá
+ Trạng ngữ (Về nó,cô/g//cónhậnxét tốt)
+ Định ngữ (Cha mẹ tôi // vui lòng về kết quả học tập của tôi)
+ Bổ ngữ (Mọi người // đều quý mến nó)
Trang 83 Động
từ
Là từ chỉ hoạt động (bay, nhảy, cắt, xây dựng) hay trạng thái
(ngủ thức xuất hiện)
+Thêm đượcvào trước nó từ chỉ mệnh lệnh (hãy,
đừng, chớ )
+ Thêm được vào sau từ chỉ sự hoàn thành (xong rồi, rõ rồi, hiểu rồi
+ Nội ĐT: không nhằm vào đối tượng nào, khi
đứng trong câu các ĐT này không bắt buộc có
bổ ngữ (ngủ, bay, nhảy )
+ Ngoại ĐT: Nhằm vào
đối tượng nhất định(đọc, cắt, xâydựng)
+ Các ĐT: bị, được, có, là
+ Vị ngữ: Học sinh // đang lao động.
+ Chủ ngữ: Lao động // là vinh quang.
+ Trạng ngữ: Lao động, xong, Ngọc// gặp thày.
+ Định ngữ: Người laođộng // thường rất khoẻ.
+ Bổ ngữ: Em // yêu lao động.
4 Tính
từ
Là từ chỉ tính chất, màu sắc, hình dáng, kích thước, trọng lượng, dung lượng, phẩm chất
(đỏ, tròn, dài, nặng, nhiều, tốt )
Phần lớn TT có thể dùng kèm với từ chỉ mức độ (hơi, rrất, lắm, quá )
+ TT thường: có thể dùng kèm với từ chỉ mức
độ
+ TT không dùng kèm với từ chỉ mức độ - nó có mức tuyệt đối (Tròn xoe, nặng trịch, xanh biếc )
+ Vị ngữ: Bạn em // rất khoẻ.
+ Chủ ngữ: Khoẻ // là yêu nước.
+ Trạng ngữ: Khoẻ và xinh xắn, Thoa //
được mọi người yêu mến.
+ Định ngữ: Người khoẻ // luôn yêu đời.
+ Bổ ngữ: Ai // cũng muốn khoẻ
5
Số
từ
Là từ chỉ số lượng hoặc thứ tự (Một, hai, thứ nhất, thứ nhì
+ Trả lời câu hỏi bao nhiêu ? thứ mấy ?
+ Có thể thêm vào trước(đô,
chừng,khoảng)
+Chỉ số lượng: Nhóm
ướcchừng(vài, dăm, mươi)
+ Thứ tự hoặc số hiệu
(thứ năm, tiểu đoàn 307
+ Chủ ngữ: Hai // cộng hai bằng bốn
+ Bổ ngữ: Dân tộc Việt Nam // là một.
+Định ngữ: Hai người // đều học giỏi.
6 Phó
từ
Là từ thường đi kèm với DT, ĐT,
TT hoặc ST để bổ sung ý nghĩa cho các từ ấy
+PhóDT:(những,các, từng mỗi )
+PhóĐT:(đã, sẽ, đang, cùng, vẫn )
+PhóTT:(rất, khá, hơi, lắm )
+PhóST:(độ, chừng khoảng )
Bổ sung ý nghĩa cho DT, ĐT,TT,ST
Trang 97 Từ
nối
Là từ dùng để nối các từ, các
vế trong câu, các câu với câu trong 1 bài văn giúp người đọc nghe hiểucác mối quan hệ từ,vế, câu
+ Liên từ: Nối các từ cùng giữ 1 chức vụ, các vế trong câu ghép hoặc các câu trong 1 bài văn (và,với,cùng, hay, hoặc,nhưng, mà,thì: có khi bằng 1cặp liên từ tuy nhưng: vì
nên: chẳng những mà còn
+ Giới từ: dùng để nối định ngữ với DT: Bổ ngữ với ĐT, TT: TN với với các bộ phận câu (của, ở, tại, về, để, bằng )
Nối các yếu tố trong các quan hệ
cảm
Là từ làm dấu hiệu cho các cảm xúc, tình cảm, thái độ, mục đích của nói viết (ôi, á, dạ, vâng, nhé, nhỉ )
Từ cảm không dùng gọi tên các cảm xúc, tình cảm, mục
đích, thái độ nó chỉ làm dấu hiệu khác danh từ, động từ, tính từ
+ Hô gọi: (ơi, hời, này, bớ,thưa ).
+ Đáp lời: (vang, dạ, bẩm, ừ ).
+ Cảm thán: (ôi, chao ôi, ái chà, ối,
ới giời ơi )
Trang 10Toàn bộ hệ thống kiến thức về câu trong Tiếng Việt đã được tôi khái quát hoá tổng hợp theo kiểu biểu bảng sau:
Hệ thống kiến thức về câu trong tiếng việt
I Câu và các bộ phận của câu:
1 Câu:
+ Câu có thể gồm 1 hoặc nhiều từ, dùng để:
- Hỏi về 1 hay vài sự việc, sự vật: Em làm gì ?
- Kể hay tả về một hay vài sự việc sự vật: Em làm bài.
- Yêu cầu người khác làm một hay vài việc: Em làm bài đi !
- Bộc lộ cảm xúc của người nói: Em làm bài tốt quá !
+ Có nhiều dấu hiệu giúp ta nhận ra một câu:
- Khi nói: hết câu phải nghỉ hơi.
- Khi viết: hết câu phải có một trong các dấu:., ?, !,
2 Các bộ phận chính của câu:
+ Các bộ phận chính là những phần quan trọng nhất trong câu, không thể bỏ
đi được Chủ ngữ (C)
+ Các bộ phận chính đó là: Vị ngữ (V)
Định nghĩa
Là bộ phận chính nêu tên người, vật, sự việc được miêu tả, nhận xét, trong câu
Là bộ phận chính của câu, nói rõ chủ ngữ là gì ? làm gì
? như thế nào ?
Cách nhận biết
- Tìm bộ phận chính (bộ phận không bỏ đi được)
- Tìm bộ phận chính trả lời câu hỏi: Ai ? Cái gì ?
- Tìm bộ phận chính (bộ phận không bỏ đi được)
- Tìm bộ phận chính trả lời câu hỏi: Làm gì ? Như thế nào ? Là gì ?
Phân loại
- Xét từ loại làm C: Thường là:
Danh từ, đại từ Đôi khi là: Động
từ, tính từ,
- Xét chỗ đứng: C thường đứng trước V, trong điều kiện nhất định
C có thể đứng sau V
- Xét về số lượng có bộ phận //
làm C
- Xét từ loại: V thường là
động từ hoặc tính từ Cũng
có thể là danh từ hay đại từ chỉ ngôi
- Xét chỗ đứng: thường đứng sau C Trong điều kiện nhất
định cũng có thể đứng trước
C
- Xét về số lượng: có bộ phận // làm V
3, Các bộ phận phụ trong câu:
* Bộ phận phụ: Là bộ phận thêm vào câu để bổ sung ý nghĩa cho cả khối C -
V hoặc từng Danh từ, Động từ, Tính từ trong câu.
* Cách tìm:
+ Tìm bộ phận chính của câu: C - V
+ Những bộ phận còn lại, không phải C - V là thành phần phụ