Một trong các nhiệm vụ chính - Hs: Cho ví dụ: Tiếng gà gáy sáng của tin học là nghiên cứu việc - Gv: Làm thế nào mà em nhận biết được thông tin thực hiện các hoạt động thông này.. tin mộ[r]
Trang 1Chương I LÀM QUEN VỚI TIN HỌC VÀ MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
Tiết 1
Ngày soạn: 20/08/2010 Ngày giảng: 23/08/2010
THÔNG TIN VÀ TIN HỌC
I Mục tiêu:
- Học sinh biết được khái niệm thông tin và hoạt động thông tin của con người
- Có khái niệm ban đầu về tin học và nhiệm vụ chính của tin học
II Chuẩn bị:
- Gv: Giáo án, SGK, một máy tính để giới thiệu, chuẩn bị thêm (tranh ảnh, hình vẽ và các tình huống liên quan đến thông tin
- Hs: Sách giáo khoa, bút vở đầy đủ
III Tiến trình dạy học:
Mở bài
- Gv: Hãy cho biết làm cách nào các em biết được buổi tập trung đầu tiên vào năm học mới?
- Hs: Nghe thông tin từ loa phát thanh của Thị Trấn, qua bạn bè nói…
- Gv: Làm sao biết được mình học ở lớp nào? Phòng nào? Học sáng hay học chiều?
- Hs: Xem thông báo của trường
- Gv: Làm thế nào biết được buổi nào học những môn gì?
- Hs: Dựa vào thời khoá biểu để biết
* GV: Tất cả những điều các em nghe, nhìn thấy, đọc được đều là thông tin, còn việc các em chuẩn bị và thực hiện công việc đó, chính là quá trình xử lí thông tin Khi các em thực hiện xong công việc đó cho ra kết quả, thì kết quả đó chính lại là thông tin mới
Để hiểu rõ vấn đề này ta tìm hiểu bài mới
Hoạt động 1
1 Thông tin là gì?
- Gv: Hằng ngày em tiếp nhận được nhiều thông tin từ
nhiều nguốn khác nhau:
- HS tham khảo ví dụ trong sách GK và thực tế
- Các bài báo, bản tin trên truyền hình hay đài phát
thanh cho em biết thêm được điều gì?
- HS trả lời
- GV: Hướng dẫn và cho thêm các ví dụ về thông tin
Từ các ví dụ trên em hãy cho một ví dụ về thông tin?
1 Thông tin là gì?
Thông tin là tất cả những gì đem lại sự hiểu biết về thế giới xung quanh (sự vật, sự kiện…)
Trang 2- GV: Đọc sách, báo, nghe đài, xem ti vi… để nhận biết
được thông tin trên khắp thế giới và biết được nhiều
lĩnh vực khác nhau như: kinh tế, thời sự, giáo dục, y tế,
khoa học, giá cả thị trường…
- Gv: vậy em có thể kết luận thông tin là gì?
- HS: Trả lời
- Gv: Đi đến ngã ba, ngã tư ta nhìn thấy tín hiệu đèn
giao thông, em hiểu được những qui định gì?
- HS: Trả lời
- GV: Tín hiệu đèn màu vàng đi chậm lại và chuẩn bị
dừng, đèn màu đỏ dừng lại, đèn màu xanh được phép
đi
- Gv: Hãy tìm hiểu ví dụ về thông tin mà hằng ngày em
thường gặp phải?
- HS: Dựa vào thực tế để tìm ví dụ các thông tin
- GV: Chiếu các tình huống về thông tin
- HS: Quan sát
Hoạt động 2.
2 Hoạt động thông tin của con người
- Gv: Theo em người ta có thể truyền đạt thông tin với
nhau bằng những hình thức nào?
- Hs: Học sinh phát biểu
- Gv: Thông tin trước xử lí được gọi là thông tin vào,
còn thông tin nhận được sau xử lí đựơc gọi là thông tin
ra
Mô hình quá trình xử lí thông tin
- GV: Đưa ra tình huống về dự báo thời tiết “ngày mai
khu vực Hà Nội có mưa to”
?Nhận được thông tin này các em phải làm gì khi đi
học?
- HS: Cả lớp suy nghĩ tìm ra giải đáp - Đem áo mưa
theo
2 Hoạt động thông tin của
con người
hoạt động của thông tin
TT vào TT ra
- Hoạt động thông tin bao gồm việc tiếp nhận, xử lí, lưu trữ và truyền thông tin
- Xử lí thông tin đóng vai trò quan trọng vì nó đem lại sự hiểu biết cho con người
IV Củng cố
- Hãy cho biết thông tin là gì?
- Hãy cho biết hoạt động thông tin bao gồm những việc gì? Công việc nào là quan trọng nhất?
V Luyện tập
Trang 3Bài tập 3 (sgk - trang 5):
Những ví dụ trong bài học đều là những thông tin mà em có thể tiếp nhận được bằng tai (thính giác), bằng mắt (thị giác) Em hãy nêu ví dụ về những thông tin mà con người có thể thu nhận được bằng các giác quan khỏc
{Thụng qua mựi thơm, hụi (mũi), vị ngọt, đắng, cay (lưỡi), tiếng động, mắt nhỡn, tay sờ, núng, lạnh…
VI Hướng dẫn về nhà
- Giải cỏc bài tập 2, 3, 4 (SGK trang 5)
=====================
Tiết 2
Ngày soạn: 22/08/2010 Ngày giảng: 25/08/2010
THễNG TIN VÀ TIN HỌC (Tiếp)
I Mục tiờu:
- Học sinh biết được khỏi niệm thụng tin và hoạt động thụng tin của con người
- Cú khỏi niệm ban đầu về tin học và nhiệm vụ chớnh của tin học
II Chuẩn bị:
- Gv: Giỏo ỏn, SGK, một mỏy tớnh để giới thiệu, chuẩn bị thờm (tranh ảnh, hỡnh vẽ và cỏc tỡnh huống liờn quan đến thụng tin
- Hs: Sỏch giỏo khoa, bỳt vở đầy đủ
III Tiến trỡnh dạy học:
Hoạt động 1
3 Hoạt động thụng tin và tin học.
- GV: cho HS nghe: một đoạn nhạc, tiếng chim kờu
- HS nghe
- Gv: Cho HS xem sỏch, vở, ngửi mựi hương hoa…
?Con người nhận biết thụng tin nhờ vào những giỏc
quan nào?
- Hs trả lời:
?Cho vớ dụ về một dạng thụng tin?
- Hs: Cho vớ dụ: Tiếng gà gỏy sỏng
- Gv: Làm thế nào mà em nhận biết được thụng tin
này?
- Hs: Cỏch thức mà con người thu nhận thụng tin là:
nghe được bằng tai (thớnh giỏc)…
3 Hoạt động thụng tin và tin học.
Một trong cỏc nhiệm vụ chớnh của tin học là nghiờn cứu việc thực hiện cỏc hoạt động thụng tin một cỏch tự động nhờ sự trợ giỳp của mỏy tớnh điện tử
Trang 4đú là : Thớnh giỏc, thị giỏc, vị giỏc, khứu giỏc, xỳc giỏc
và bộ nóo
- GV: cho HS thể hiện hành động nhận biết thụng tin
qua da (tay), ngửi (mũi), nhỡn (mắt), õm thanh (tai)
- Hs: Cả lớp thực hiện
- Gv: Tuy nhiên khả năng của các giác quan và bộ não
của con người vẫn còn hạn chế
?Hãy cho biết những hạn chế đó?
- HS: Nhỡn xa khụng thấy rừ, quỏ nhỏ cũng khụng nhỡn
thấy…
- Gv: Để khắc phục những hạn chế đó con người đã chế
tạo ra những công cụ gì để hổ trợ con người? Hãy cho
ví dụ?
- Hs: Kính thiên văn, kính hiển vi, Máy tính điện tử, …
- GV: Với những hạn chế của con người, máy tính ra
đời là một công cụ hỗ trợ giúp conngười trong nhiều
lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống
?Hóy cho biết mỏy tớnh điện tử giỳp con người như thế
nào?
- Học sinh trả lời
- GV: Lưu trữ thụng tin, tớnh toỏn, xử lớ thụng tin, học
tập, giải trớ…
?Vậy nhiệm vụ chớnh của tin học là gỡ?
- HS: Trả lời
- GV:
IV Củng cố
- Hóy cho hoạt động thụng tin của con người như thế nào?
V Luyện tập
Bài tập 5 (sgk - trang 5):
? Hãy tìm thêm ví dụ về những công cụ và phương tiện giúp con người vựơt qua những hạn chế của các giác quan và bộ não?
{Chiếc cân để giúp phân biệt trọng lượng, nhiệt kế để đo nhiệt độ, la bàn để định hướng,
xe máy có động cơ để đi nhanh hơn, cần cẩu để nâng những vật có trọng lợng lớn, nhiệt
kế để do nhiệt độ, giú, nhỡn bầu trời về đờm ta sẽ đoỏn được khớ hậu thời tiết ngày hụm sau…}
VI Hướng dẫn về nhà
- Về nhà cỏc tổ phõn cụng 2 em một cặp xõy dựng tiểu phẩm kịch cõm (thời gian 1 phỳt) biểu diễn tỡnh huống về thụng tin tuỳ ý
===============================
Trang 5Tiết 3
Ngày soạn: 27/08/2010 Ngày giảng: 30/08/2010
THÔNG TIN VÀ BIỂU DIỄN THÔNG TIN
I Mục tiêu:
- Phân biệt được các dạng thông tin cơ bản
- Biết khái niệm biểu diễn thông tin và cách biểu diễn thông tin trong máy tính bằng các dãy bit
II Chuẩn bị:
- Gv: Giáo án, SGK tin 6, một máy tính để minh hoạ, một số hình ảnh minh hoạ về các dạng thông tin
- Hs: Ôn tập, chuẩn bị bài
III Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
- Em hãy cho biết thông tin là gì? Nêu một ví dụ về thông tin
- Hãy cho biết một trong các nhiệm vụ của tin học là gì? Tìm những công cụ và phương tiện giúp con người vượt qua hạn chế của các giác quan và bộ não
3 Bài mới:
Mở bài
Các em đã được biết thông tin là những gì đem lại sự hiểu biết, nhận thức về thế giới xung quanh và về chính con người Vậy thông tin có những dạng nào? Và nó được biểu diễn như thế nào?
Để hiểu rõ vấn đề này ta tìm hiểu bài mới
Hoạt động 1
1 Các dạng thông tin cơ bản
*GV: Chiếu hình ảnh: những đoạn văn bản, chữ số
* HS quan sát
?Trên màn hình thể hiện điều gì?
* HS: Kí tự, chữ số
*GV: Chiếu hình ảnh: Phong cảnh, con người, động vật…
* HS: HS quan sát
?Qua các hình ảnh vừa quan sát em cảm nhận được điều gì?
* HS: Là những hình ảnh minh hoạ, hình vẽ, ảnh chụp…
*GV: Chiếu 1 đoạn nhạc, 1 đoạn video
* HS: HS nghe và quan sát
?Hãy cho biết các em vừa nghe và thấy những gì?
1 Các dạng thông tin cơ bản
Trang 6* HS trả lời
*GV: Cỏc em vừa nghe õm thanh của bài hỏt ta nhận biết
được đú là bài hỏt nào và ca sĩ nào trỡnh bày…, qua video
clip ta nhận biết được ở dạng õm thanh, hỡnh ảnh…
*Cho HS quan sỏt tranh ảnh đó chuẩn bị ở nhà
* HS đổi tranh cho nhau để xem
?Hóy cho biết cỏc em vừa quan sỏt thấy những gỡ?
* HS: Trả lời
? Theo em người ta có thể truyền đạt thông tin với nhau
bằng những hình thức nào?
* HS trả lời
*GV: Tất cả cỏc tỡnh huống cỏc em vừa quan sỏt được đều
là cỏc dạng của thụng tin Như vậy thụng tin quanh ta hết
sức phong phỳ và đa dạng, nhưng ta chỉ quan tõm tới ba
dạng thụng tin cơ bản và cũng là ba dạng thụng tin chớnh
trong tin học
?Hóy cho biết cú mấy dạng thụng tin cơ bản?
*HS: Cú ba dạng thụng tin cơ bản
?Hóy cho biết đú là ba dạng nào?
* HS: Đú là ba dạng: õm thanh, hỡnh ảnh, văn bản
*GV: Văn bản, õm thanh và hỡnh ảnh Trong tương lai cú
thể mỏy tớnh sẽ lưu trữ và xử lớ được cỏc dạng thụng tin
ngoài ba dạng cơ bản núi trờn
?Hóy tỡm một số vớ dụ về cỏc dạng thụng tin?
* HS trả lời
- Cú ba dạng thụng tin cơ bản
+ Dạng văn bản: Là những
gỡ được ghi lại vào vở, sỏch bỏo bằng cỏc con số, chữ viết hay kớ hiệu
+ Dạng hỡnh ảnh: Là những hỡnh vẽ minh hoạ, phim hoạt hỡnh, ảnh chụp, hỡnh vẽ…
+ Dạng õm thanh: Là những tiếng động mà tai ta nghe được
Hoạt động 2
2 Biểu diễn thụng tin
* Trũ chơi: Cho HS lờn thể hiện cỏc tỡnh huống của cỏc
dạng thụng tin như: thể hiện tiếng chim kờu, tiếng gà gỏy,
chụp ảnh, vẽ…
* HS quan sỏt
?Hóy cho biết bạn mỡnh vừa thể hiện điều gỡ?
* HS trả lời
*GV: Cỏc em đó được biết cú ba dạng thụng tin cơ bản
Vậy biểu diễn của cỏc dạng thụng tin như thế nào?
? Ngoài cách thể hiện thông tin bằng văn bản, âm thanh,
* Biểu diễn thụng tin:
- Thụng tin cú thể được biểu diễn bằng nhiều hỡnh thức khỏc nhau để thể hiện
Trang 7hình ảnh, thông tin còn có thể biểu diễn bằng cách nào nữa
không?
* HS: Trả lời
*GV: Đưa ra một số ví dụ:
- Mỗi dõn tộc cú hệ thống chữ cỏi của riờng mỡnh để biểu
diễn thụng tin dưới dạng văn bản
- Để tớnh toỏn, chỳng ta biểu diễn thụng tin dưới dạng cỏc
con số và kớ hiệu
- Để mụ tả một hiện tượng vật lớ, cỏc nhà khoa học cú thể
sử dụng cỏc phương trỡnh toỏn học
- Cỏc nốt nhạc dựng để biểu diễn một bản nhạc cụ thể,…
* Học sinh tỡm hiểu cỏc vớ dụ và dưa ra nhận xột về biểu
diễn thụng tin
? Vậy theo em biểu diễn thông tin là gì?
HS trả lời: Biểu diễn thụng tin là cỏch thể hiện thụng tin đú
dưới dạng cụ thể nào đú bằng nhiều hỡnh thức khỏc nhau
Qua cỏc vớ dụ, em cú nhận xột như thế nào về biểu diễn
thụng tin?
* HS trả lời
?Người khiếm thị, khiếm thớnh nhận biết thụng tin như thế
nào?
* HS: Người khiếm thị nhận biết thụng tin qua thớnh giỏc,
da Người khiển thớnh nhận biờt thụng tin qua thị giỏc
* GV đa ra kết luận:
Biểu diễn thụng tin là cỏch thể hiện cụ thể một cụng việc,
một hành động… nào đú
Lưu ý: cựng một thụng tin cú thể cú nhiều cỏch biểu diễn
khỏc nhau
*GV:
* Cỏc em đó nắm được cỏc cỏch biểu diễn thụng tin Vậy
biểu diễn thụng tin cú vai trũ gỡ?
* HS trả lời
* Cho hai em lờn bảng vẽ một con gà, một bụng hoa…
* HS: Vẽ
?Hóy nhận xột về bức ảnh?
HS trả lời
thụng tin đú dưới dạng cụ thể
* Vai trũ của biểu diễn thụng tin:
- Biểu diễn thông tin có vai trò quan trọng,quyết định đối với việc truyền và tiếp nhận thông tin trong
mọi hoạt động thụng tin của con người
Trang 8? Vậy biểu diễn thông tin nhằm mục đích gì?
* HS: Trả lời
*GV: Biểu diễn thụng tin nhằm mục đớch lưu trữ và
chuyển giao thụng tin thu nhận được Mặt khỏc thụng tin
cần được biểu diễn dưới dạng cú thể “tiếp nhận được” (đối
tượng nhận thụng tin cú thể hiểu và xử lớ được)
?Vậy thụng tin cú vai trũ gỡ?
* HS: trả lời
* GV:
IV Củng cố
- Nắm vững ba dạng thụng tin cơ bản
- Biểu diễn thụng tin và vai trũ của nú
V Hướng dẫn về nhà
- Tỡm thờm vớ dụ thực tế cỏc em thường gặp
- Làm bài tập 1, 2 SGK trang 9
- Chuẩn bị bài mới bài 2 tiếp theo và bài 3 phần 1 để tiết sau học
==========================================
Tiết 4
Ngày soạn: 03/09/2010 Ngày giảng: 06/09/2010
THễNG TIN VÀ BIỂU DIỄN THễNG TIN (tiếp)
I Mục tiờu:
- Cỏch biểu diễn thụng tin trong mỏy tớnh bằng cỏc dóy bit.
- Biết được cỏc khả năng ưu việt của mỏy tớnh cũng như cỏc ứng dụng đa dạng của tin học trong cỏc lĩnh vực khỏc nhau của xó hội
II Chuẩn bị:
- Gv: Giỏo ỏn, SGK tin 6, một mỏy tớnh để minh hoạ, một số hỡnh ảnh minh hoạ về cỏc dạng thụng tin
- Hs: ễn tập, chuẩn bị bài
III Tiến trỡnh bài giảng
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
- Em hóy cho biết cỏc dạng thụng tin cơ bản? cho vớ dụ
- Hóy cho biết vai trũ của biểu diễn thụng tin? Cho vớ dụ về biểu diễn thụng tin
3 Bài mới:
Hoạt động 1
Trang 91 Biểu diễn thong tin trong máy tính
?Thông tin có thể được biểu diễn bằng nhiều cách khác
nhau.Đó là những cách nào?
* Học sinh trả lời
*GV: Thông tin có thể biểu diễn bằng nhiều cách như chữ
viết, kí hiệu, hình ảnh, hình vẽ, hành động…
Ví dụ: Người khiếm thính thì không thể dùng âm thanh,
với người khiếm thị thì không thể dùng hình ảnh
?Hãy cho biết máy tính hoạt động được là nhờ vào gì?
* HS: Nguồn điện
?Vậy điện có mấy trạng thái? Đó là những trạng thái nào?
*HS: Điện có 2 trang thái, đóng và mở
?Vậy thông tin cần biến đổi như thế nào để máy tính xử lý
được?
*GV: Máy tính điện tử xử lí được là nhờ vào nguồn điện
mở điện gọi là đèn đỏ kí hiệu là (1), ngắt điện giọ là đèn
tắt kí hiệu là (0) Kí hiệu 0 và 1 được biến đổi thành 1 dãy
bit trong đó mỗi kí tự được biểu diễn bằng một nhóm 8
chữ số nhị phân 0 và 1 Đối với máy tính thông dụng hiện
nay được biểu diễn với dạng dãy bít và dùng dãy bit ta có
thể biểu diễn được tất cả các dạng thông tin cơ bản
- Thuật ngữ dãy bit có thể hiểu nôm na rằng bit là đơn vị
(vật lí) có thể có một trong hai trạng thái có hoặc không
* Ví dụ : chữ cái Dãy nhị phân
A 01000001 = 65
B 01000011 = 66
C 01000111 = 67
* 00101010 = 42
* Tất cả thông tin được lưu trữ trong máy tính gọi là “dữ
liệu”.
- Dữ liệu là dạng biểu diễn thông tin và được lưu giữ trong
máy tính
1 Biểu diễn thong tin trong máy tính
- Để máy tính có thể xử lí, thông tin cần được biểu diễn
dưới dạng dãy bit chỉ gồm 2
kí hiệu 0 và 1.
- Thông tin được lưu trữ
trong máy tính gọi là “Dữ
liệu”.
Hoạt động 2
2 Một số khả năng của máy tính
?Hãy dự đoán xem máy tính có thể thay thế con người
được hay không?
* HS: Máy tính chưa thể thay thế được con người
?Vậy máy tính có những khả năng nào?
2 Một số khả năng của máy tính
Trang 10* HS: HS trả lời
* GV: cho học sinh thực hiện cỏc phộp toỏn sau:
15 * 6 =
23698756124893 * 89456246977 =
982648973625419 * 568972136987156425 =
897612359875689724 / 62489733567893 =
* HS làm
?Để tớnh được cỏc phộp toỏn này em cần bao nhiờu thời
gian? độ chớnh xỏc thế nào?
* HS trả lời
*GV: Để tớnh cỏc phộp toỏn trờn bằng cỏch cỏch thụng
thường thỡ phải mất rất nhiều thời gian và cú khi tớnh toỏn
lại khụng được chớnh xỏc cao
?Cú cỏch nào để tớnh toỏn nhanh?
* HS: Nhờ vào mỏy tớnh điện tử
* GV: Muốn thiết kế một toà nhà cao ốc, một cụng trỡnh
lớn nào đú,… đũi hỏi phải cú độ chớnh xỏc cao
?Nếu ta thiết kế băng cỏch vẽ bằng tay thỡ thời gian hoàn
thành và độ chớnh xỏc sẽ thế nào?
* HS: Thời gian sẽ rất lõu và độ chớnh xỏc sẽ khụng cao
?Làm thế nào để cú độ chớnh xỏc cao?
* HS: Nhờ vào mỏy tớnh điện tử
GV đưa ra nhận xét: Máy tính ngày nay có thể thực
hiện hàng tỉ phép tính trong một giây với độ chính xác rất
cao.
* Cho học sinh liờn hệ từ mỏy tớnh bỏ tỳi hoặc chương
trỡnh Excel và Calculator cú sẵn trong mỏy tớnh
* Giả sử để cất danh sỏch học sinh qua cỏc năm học, cỏc
thụng tin quan trọng…
?Nếu ghi ra giấy thỡ ta lưu trữ sẽ như thế nào?
* HS: Tốn nhiều giấy, bảo quản sẽ khụng được tốt lắm, độ
bảo mật sẽ khụng cao…
?Phương tiện nào giỳp ta lưu trữ tốt?
* HS: Mỏy tớnh điện tử
?Hóy cho biết học xong 5 tiết học cỏc em cảm thấy thể
nào?
* HS: Rất mệt
?Hóy liờn hệ thực tế mỏy tớnh ở trường, cơ quan và mỏy
tớnh ở nhà xem nú hoạt động như thế nào?
- Khả năng tớnh toỏn nhanh.
- Tớnh toỏn với độ chớnh xỏc cao
- Cú khả năng lưu trữ lớn
- Khả năng “làm việc”
khụng mệt mỏi