Nếu truyện dừng lại ở câu: trò lố của Va-ren; đề cao khí “Nhöng… Va-ren khoâng hieåu phaùch anh huøng cuûa Phan Boäi Phan Bội Châu” thì chủ đề của Châu trước kẻ thù.Sự im lặng thể truyện[r]
Trang 1Tuần :30 Ngày soạn:15/03/2010 Tiết :109,110 Ngày dạy: 22-27/03/2010
NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ
Nguyễn Aùi Quốc
-A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
Giúp HS hiểu được giá trị của đoạn văn trong việc khắc hoạ sắc nét 2 nhân vật Va-ren và Phan
Bội Châu với 2 tính cách, đại diện cho 2 lực lượng xã hội, phi nghĩa và chính nghĩa- thực dân Pháp và
nhân dân Việt Nam- hoàn toàn đối lập trên đất nước ta thời thuộc Pháp
B Chuẩn bị:
* Thầy: Chân dung Nguyễn Ái Quốc (thời kì ở Pháp).
Chân dung Phan Bội Châu, Va-ren
Tập truyện và kí Nguyễn Ái Quốc
* Trò: Đọc, tóm tắt văn bản, tìm hiểu chú thích.
Soạn các câu hỏi tìm hiểu văn bản trang 94, 95
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
* Ổn định :
Kiểm diện, trật tự
* Kiểm tra :
(?) Phân tích và chứng minh đặc sắc của truyện: “Sống chết mặc bay” qua 2 biện pháp nghệ thuật nổi
bật?
(?) Giải thích ý nghĩa sâu sắc và lí thú nhan đề của truyện ngắn: “ Sống chết mặc bay”?
* Giới thiệu bài:
** Nguyễn Ái Quốc tên của chủ tịch Hồ Chí Minh (từ 1919 – 1945) Trên đất Pháp từ những năm 1920 –
1925 bút danh ấy đã gắn bó với tờ báo: “Người cùng khổ” và nhiều tác phẩm khác trong đó có “Những
trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu”viết 1920, từ 1 hiện tượng lịch sử: Nhà cách mạng Phan Bội
Châu sau 20 năm bôn ba hải ngoại đi tìm đường cứu nước đến năm 1925 bị thực dân Pháp bố trí bắt cóc
từ Trung Quốc giải về nước xử tù chung thân Nhưng sau đó trước phong trào nhân dân cả nước đấu
tranh đòi thả, chúng phải ra lệnh ân xá Va-ren vốn là một Đảng viên Đảng XH Pháp phản bội Đảng và
được cử làm toàn quyền Đông Dương Trước khi sang nhậm chức, hắn có tuyên bố sẽ quan tâm tới vụ
Phan Bội Châu, lập tức Nguyễn Ái Quốc viết tác phẩm này để phơi bày thực chất dối trá, lố bịch của
Va-ren (cho HS xem ảnh)
HĐ1: Đọc-Hiểu văn bản
* Hướng dẫn đọc: Giọng đọc phù
hợp: - Lời kể: Dí dỏm, hài hước
- Lời độc thoại của Va-ren
- Câu cảm thán, tái bút
* Cùng HS đọc qua văn bản
(?) Giới thiệu đôi nét về tác giả,
* Nghe
* Đọc, nhận xét
* Chú thích SGK
I/Tìm hiểu chung : 1)Tác giả: Chú thích ()SGK/Tr
92
2)Thể loại : Truyện ngắn
hiện đại
Trang 2tác phẩm, thể loại?
(?) Truyện có bố cục thế nào?
* Kiểm tra các chú thích (một số
từ)
(?) Giải thích ý nghĩa cụm từ:
“Những trò lố”?
(?) Theo em, đây là 1 tác phẩm ghi
chép sự thật hay là tưởng tượng, hư
cấu? Căn cứ vào đâu để kết luận?
HĐ2:Phân tích nhân vật Va-ren
(?) Nhân vật trung tâm của truyện
là ai? Va-ren được thể hiện trong
cảnh nào và đối lập với ai?
-Cho HS đọc đoạn 1
(?) Trong 4 tuần lễ, khi nhà toàn
quyền Va-ren sang Đông Dương
thì Phan Bội Châu ở đâu?
(?) Va-ren hứa gì về vụ Phan Bội
Châu? Thực chất lời hứa đó là gì?
(?) Cụm từ: “Nửa chính thức” và
câu hỏi của tác giả có ý nghĩa gì
trong việc bộc lộ thực chất lời hứa
của Va-ren?
HĐ3:Phân tích cuộc trạm gặp gỡ
đầy kịch tính của PBC – Va-ren:
-Cho HS kể vắn tắt lại cuộc gặp
gỡ
(?) Phân tích câu nói đầu tiên và
cử chỉ của Va-ren khi bước vào xà
lim đối mặt với Phan Bội Châu?
* Thảo luận, trình bày:
- Va-ren chuẩn bị sang Đông Dương với lời hứa “nửa chính thức” sẽ chăm sóc vụ Phan bội Châu
- Cuộc gặp gỡ giữa Va-ren và Phan Bội Châu
-Những trò hề nhảm nhí, tồi tệ, kệch cởm, vô duyên, tức cười
-Câu chuyện hư cấu: “Hãy theo dõi bằng đôi cánh của trí tưởng tượng”
Thực chất truyện được viết trước khi Va-ren sang Đông Dương, cũng không có chuyện gặp cụ Phan Bội Châu ở Hoả Lò (Hà Nội)
- Nhân vật Va-ren.Được thể hiện trong cuộc gặp mặt với PBC
-Đọc
-Cá nhân:
+ Phan Bội Châu vẫn bị cầm tù
+ Chăm sóc vụ Phan Bội Châu lời hứa dối trá, ve vuốt, trấn an nhân dânVN là 1 trò lố
+ Tỏ ý nghi ngờ và châm biếm sự giả dối, xảo trá của Va-ren
-Kể tóm tắt
- Lời nói: Chân thành: “Tôi đem tự
do đến cho ông đây”
- Cử chỉ: “ Một tay bắt tay, một tay nâng cái gông kếch xù”: Hiện thân của chính sách đối với thuộc địa (miệng leo lẻo ca ngợi tự do, bình
II/ Phâân tích:
1)Hình tượng nhân vật Va-ren: a)Va-ren trong trò lố thứ nhất
- “Nửa chính thức hứa” hứa dối trá để trấn an nhân dân VN
Trò lố (hài hước)
b Màn trò hề trong cuộc gặp gỡ với Phan Bội Châu trong tù
(đoạn 2)
- Câu nói đầu tiên kết hợp với hành động đầy vẻ hiền từ càng lộ rõ dã tâm và sự giả dối
Trang 3(?) Trước đó, tác giả đã giới thiệu,
so sánh và đối lập về con người và
tính cách của 2 nhân vật chính như
thế nào?
(?) Em có nhận xét gì về lời nói
của Va-ren với Phan bội Châu?
Gợi ý:
(?) Lời lẽ của Va-ren mang hình
thức ngôn ngữ gì?
(?) Qua ngôn ngữ gần như độc
thoại của Va-ren, động cơ, tính
cách của Va-ren được bộc lộ ntn?
(?) Phan Bội Châu đã có cách
ứng xử với Va-ren ntn? Qua
hình thức, cách ứng xử đó, tính
cách của Phan Bội Châu được
bộc lộ ra sao?
(?) Riêng lời bình của tác giả
trước hiện tượng im lặng, dửng
dưng của Phan Bội Châu đã thể
hiện giọng điệu như thế nào và
điều đó có ý nghĩa gì?
(?) Thử hình dung tâm trạng
của Va-ren khi cả bài diễn
thuyết hùng hồn và lâm li tâm
huyết ấy rơi tõm vào sự im lặng
của người đối thoại?
(?) Có phải lần này, Va-ren tự
mình đã chuộc lấy sự lố bịch,
thất bại thảm hại, bẽ bàng nhất
không? Vì sao?
(?) Qua 2 trò lố ấy, hãy nêu
đẳng nhưng tay đàn áp, bóc lột tàn khốc dã man)
* Tương phản giữa 2 nhân vật đối
kháng nhau:
+ Va-ren: là một tên toàn quyền, là
1 kẻ bất lương hèn hạ, thấp kém, phản bội trơ trẻn nhưng thống trị.
+ Phan bội châu: Một anh hùng dân
tộc, 1 nhà nho nhà cách mạng vĩ đại nhưng thất bại, bị đàn áp, chỉ là 1 người tù
-Thảo luận, trình bày
+ Độc thoại (tự nói 1 mình)
+ Thể hiện sự vuốt ve, dụ dỗ, bịp bợm
1 cách trắng trợn
+ Dùng hình thức im lặng, phớt lờ coi như không có Va-ren trước mặt thái độ khinh bỉ, bản lĩnh kiên cường trước kẻ thù
+ Giọng điệu hóm hỉnh, mỉa mai
làm rõ thêm thái độ, tính cách của Phan Bội Châu
+ Cứ ngỡ sẽ làm được 1 việc phi
thường, dụ hàng được con voi già
Bến Ngự nào ngờ khổ cong diễn
trò 1 mình thật là lố bịch, hài hước Va-ren sửng sốt cả người
+ Đúng vậy Bài thuyết khách của Va-ren chẳng có chút tác dụng nào, cuộc gặp gỡ đã diễn ra đảo lộn, đổi ngôi: Người tù thành người phán xét, uy nghi, cao cả còn y thành kẻ hèn hạ, trơ trẽn tự lật mặt nạ mình
-Cá nhân
- Vuốt ve, dụ dỗ, bịp bợm 1 cách trắng trợn
-Tự lật mặt nạ đê tiện, phản bội của mình
Va-ren là tên gian xảo, trơ
trẽn, lố bịch, đại diện cho bọn phản bội, phản động, gian ác.
Trang 4tính cách của nhân vật Va-ren?
HĐ4:Phân tích nhân vật Phan
Bội Châu
(?) Nếu truyện dừng lại ở câu:
“Nhưng… Va-ren không hiểu
Phan Bội Châu” thì chủ đề của
truyện, ý cơ bản tác giả muốn
nói với người đọc đã rõ chưa?
(?) Nhưng ở đây lại có thêm
đoạn kết Trong đó có lời anh
lính dõng An Nam quả quyết
Anh quả quyết đã thấy cử chỉ gì
của người tù lừng tiếng (PBC)?
Cử chỉ đó nói lên thái độ ntn
của PBC với kẻ thù?
(?) Nội dung lời suy đoán thêm
của tác giả về PBC là gì? Qua
nội dung đó, em thấy gì về thái
độ của PBC trước kẻ thù? (?)
Đoạn kết đã nâng giá trị nội
dung tư tưởng của tác phẩm
ntn? Nâng thêm như thế tạo
thêm hứng thú gì cho người
đọc?
(?) Trong phạm vi hiểu biết của
em, em thấy có ai viết truyện
mà lại thêm phần TB (tái bút)
như ở đây không? Nếu chỉ ở
đây mới có thì nên đánh giá
ntn?
(?) Thêm lời tái bút như thế đã
tạo thêm điều gì lí thú?
(?) Sau khi phân tích trên, hãy
nêu tính cách của nhân vật
PBC?
HĐ 5:Hướng dẫn tổng kết
* Cho 2 HS đọc to ghi nhớ
* Chốt lại ý chính
-Thảo luận, trình bày:
+ Ý đã rõ: Phê phán trò bịp bợm, trò lố của Va-ren; đề cao khí phách anh hùng của Phan Bội Châu trước kẻ thù.Sự im lặng thể hiện sự coi thường, khinh bỉ, bất hợp tác.
+ Cái nhếch râu mép Khinh
bỉ, coi thường
+ “ PBC có mĩm cười … như cánh ruồi lướt qua vậy” Tiếp tục
nâng cấp tính cách, thái độ của PBC trước kẻ thù
+ Đoạn kết làm cho tính cách PBC càng được khắc hoạ sâu sắc hơn, tinh tế hơn, đầy đủ hơn và đáng kính phục hơn
+ Không! Độc đáo, hấp dẫn
+ Nâng cấp nội dung tư tưởng
của tác phẩm: Đối với kẻ thù có nhiều cách ứng xử: chỉ im lặng dửng dưng chưa đủ phải có hành động chống trả quyết liệt: Nhổ vào mặt nó Thật là hóm! Thật
là thú vị!
-Cá nhân
-Đọc Tự ghi nhận
2)Hình tượng Phan Bội Châu:
Yêu nước sâu sắc, luôn chiến đấu hi sinh vì tư tưởng cứu nước, luôn kiên cường bất khuất không sợ gian khổ, tù đày, vững vàng không để kẻ thù mua chuộc tiêu biểu cho khí
phách Việt Nam
III/ Tổng kết: Ghi nhớ T 95
Trang 5HĐ 6: Luyện tập
(?) Trong truyện, thái độ của
tác giả đối với PBC ntn? Căn
cứ vào đâu để biết điều đó?
(?) Giải thích nghĩa cụm từ:
“Những trò lố” trong nhan đề
tác phẩm?
IV/ Luyện tập :
BT1 :Kính yêu, khâm phục, ca ngợi Qua nghệ thuật xây dựng
2 nhân vật đối lập Đặc biệt, hình ảnh PBC chỉ xuất hiện thoáng qua nhưng đã để lại những ấn tượng mạnh mẽ và sâu sắc
2) Trực tiếp vạch trần hành động lố lăng, bản chất xâu xa của Va-ren Hắn bày ra những trò lố lăng, gian xảo, trơ trẽn chẳng lừa được ai mà càng lộ ra bộ mặt phản bội của hắn một cách thấp kém, hèn hạ, đê tiện
* Dặn dị:
** Đọc lại văn bản, học bài ghi, thuộc ghi nhớ
** Đọc phần đọc thêm trang 95, 96
** Soạn bài: Dùng cụm C-V mở rộng câu: Luyện tập (Giải trước các bài tập 1,2,3 trang 96,
97)