Qua những lồi đối đáp, những lời mời, lời nhắn gởi và nhũng bức tranh phong cảnh của các vùng, miền, luôn là tình yêu chân chất, niềm tự hào sâu sắc, tinh tế đối với quê hương, đất nước,[r]
Trang 1Tuần : 3 Ngày soạn :20/08/09
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC CON NGƯỜI
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
Hiểu được nộidung và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao thuộc chủ đề tình yêu quê hương, đất nước, con người
B Chuẩn bị:
*Thầy: Tham khảo tài liệu có liên quan, soạn giáo án.
Một số tranh ảnh về Hồ Gươm, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, một số tranh ảnh Huế
* Trò: Đọc và soạn các câu hỏi tìm hiểu văn bản+ Sưu tầm tranh ảnh và những câu ca dao cùng
chủ đề
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
* Ổn định : (1’)
Kiểm diện, trật tự
* Kiểm tra : (4’)
(?) Ca dao,dân ca là gì? Đọc những bài ca dao tình cảm gia đình mà em thích và nêu những biện
pháp nghệ thuật được sử dụng? Sưu tầm thêm 1 số cau cùng chủ đề ?
* Giới thiệu bài: (1’)
* Cùng với tình cảm gia đình,tình yêu quê hương, đất nước, con người cũng là chủ đề lớn của ca dao, dân ca Những bài ca dao thuộc chủ đề này rất đa dạng, có những cách diễn tả riêng, nhiều bài thể hiện rất rõ màu sắc địa phương Tiết học hôm nay,chúng ta sẽ tìm hiểu qua 4 bài ca dao thuộc chủ đề này Qua những lồi đối đáp, những lời mời, lời nhắn gởi và nhũng bức tranh phong cảnh của các vùng,
miền, luôn là tình yêu chân chất, niềm tự hào sâu sắc, tinh tế đối với quê hương, đất nước, con người.
- Đọc văn bản
- Đọc lại bài 1 và tìm hiểu chú
thích từ 1 đến 7 ?
(?) Nhận xét về bài 1, em đồng ý
với ý kiến nào dưới đây (SGK
T39)
(?) Tại sao em đồng ý với ý (b)
Em hãy chỉ ra dấu hiệu nhận dạng
bài 1 có 2 phần?
(?) Em hãy nêu thêm 1 số dẫn
chứng để minh hoạ cho ý kiền (c)
là đúng?
( Tư liệu tham khảo)
- Đọc cả 4 bài ca dao
- Đọc bài 2 và chú thích 1 đến 7
- Ý : b,c là đúng
- Từ ngữ: Ở đâu? Sông nào?…
Cách xưng hô: Nàng ơi!
Chàng ơi!
-Tìm ví dụ
* Thảo luận, trả lời: Thử tài
nhau về kiến thức lịch sử, địa lí…
1/Tìm hiểu văn bản : Bài 1:
- Hát đối đáp
- Niềm tự hào, tình yêu quê hương, đất nước
Trang 2(?) Trong bài 1, Vì sao chàng trai,
cô gái hỏi đáp về những địa danh
với đặc điểm của từng địa danh
như vậy?
(?) Em có nhận xét gì về người
hỏi, người đáp?
- Đọc bài 2, tìm hiểu chú thích 8
11
(?) Khi nào người ta nói: rủ
nhau? Phân tích cụm từ rủ nhau
trong bài
(?) Nêu nhận xét của em về cách
tả cảnh trong bài ca dao?
(?) Địa danh và cảnh trí trong bài
gợi lên điều gì?
(?) Từ những ý tưởng trên, em hãy
nêu lên những suy nghĩ của mình
về câu hỏi cuối bài : “ Hỏi ai….”
* Đọc bài 3 và tìm hiểu chú thích
12
(?) Nhận xét của em về cảnh trí
+ Người hỏi biết chọn nét tiêu biểu của cảnh để hỏi
+ Người đáp hiểu rõ và trả lời đùng ý người hỏi
Tự hào, tình yêu đối với quê
hương, đất nước
* Họ cùng chung hiểu biết, cùng chung những tình cảmcơ sở bày tỏ tình cảm với nhau Những người lịch lãm, tế nhị
- Đọc bài 2, đọc chú thích :
1 đến 8
* Người rủ, người được rủ có quan hệ gần gũi, thân thiết Họ có chung mối quan tâm và cùng muốn làm 1 việc gì đó Ở đây, họ muốn đến thăm Hồ Gươm, 1 thắng cảnh thiên nhiên giũa lòng Hà Nội đồng thời cũng là 1 di tích lịch sử, văn hoá
* Gợi nhiều hơn tả: chỉ tả bằng cách nhắc đến Kiếm Hồ, Cầu Thê Húc, Chùa Ngọc Sơn,Đài Nghiên, Tháp Bút địa danh tiêu biểu
* Địa danh gợi lên 1 Hồ Gươm,1
Thăng Long giàu truyền thống lịch sử, văn hoá
Cảnh trí: Đa dạng: Có
hồ,cầu,đền, đài và tháp thiên tạo, nhân tạo thơ mộng, thiêng liêng Tự hào về Hồ Gươm Vì vậy họ háo hức rủ nhau đến thăm
* Thảo luận: Câu hỏi rất tự
nhiên, giàu âm điệu nhắn nhủ tâm tình; Khẳng định và nhắc nhỡ công lao xây dựng non nước của ông cha; nhắc nhỡ con cháu phải giữ gìn và xây dựng cho xứng đáng truyền thống lịch sử, văn hoá dân tộc
* Đọc bài 3 và tìm hiểu chú thích 12
- Cảnh trí xứ Huế: Đẹp, thơ mộng
Bài 2:
- Câu hát giàu âm điệu nhắn nhủ tâm tình
- Gợi nhiều hơn tả
- Địa danh và cảnh trí gợi lên tình yêu, niềm tự hào về Hồ Gươm
- Nhắc nhỡ thế hệ con cháu phải tiếp tục giữ gìn và dựng xây đất nước
Bài 3:
- Gợi nhiều hơn tả, nhiều định ngữ, so sánh, đại từ “Ai”
- Ca ngợi vẻ đẹp xứ Huế và lời
Trang 3xứ Huế và cách tả cảnh trong bài
3 ntn?
(?) Em hãy phân tích đại từ
“Ai”và chỉ ra những tình cảmẩn
chứa trong lời mời, lời nhắn gởi:
“Ai vô xứ Huế thì vô…”
- Đọc bài 4 và tìm hiểu chú thích
1316
(?) Hai dòng thơ đầu có những gì
đặc biệt về từ ngữ Những nét đặc
biệt ấy có tác dụng, ý nghĩa gì?
(?) Phân tích hình ảnh cô gái trong
2 dòng cuối ?
* Bình : Những dòng thơ dài
không che lấp những dòng thơ
ngắn Hai dòng thơ cuối làhồn của
cảnh Đó là con người mảnh mai
duyên dáng trước cánh đồng do
chính tay cô tạo ra
(?) Bài ca dao là lời của ai ? người
ấy muốn biểu hiện tình cảm gì ?
Em có biết cách hiểu nào khác và
có đồng ý cách hiểu ấy không ?
Vì sao ?
* Mời HS đọc ghi nhớ
+ Màu sắc: Tươi mát, sống động
+ So sánh: “ Tranh hoạ đồ” đẹp hơn
- Có tả nhiều nhưng vẫn gợi nhiều hơn, các định ngữ và cách so sánh truyền thống Gợi cảnh đẹp sông núi, có đường nét , màu sắc sinh động
- “ Ai” nhiều nghĩa: số ít, số nhiều, người mà t ác gỉa trực tiếp nhắn gởi hoặc người chưa quen
- Lời mời, lời nhắn gởi thể hiện niềm tự hào về xứ Huế mặt khác chia sẻ cùng mọi người
- Phải chăng còn thể hiện tình ý kết bạn tinh tế và sâu sắc
* HS đọc bài ca dao 4 và chú thích 13 16
* Quan sát số lượng từ, điệp từ, trật tự từ và sự đối xứng của chúng:
- Dòng thơ dài 12 tiếng gợi sự dài, rộng to lớn của cánh đồng
- Các điệp từ, đảo từ và đối xứng
Nhìn phía nào cánh đồng cũng rộng lớn mà còn rất đẹp, trù phú, đầy sức sống
* So sánh như chẽn lúa đồng đồng
có sự tương đồng ở nét trẻ trung, phơi phới đầy sức sống đang xuân,
- Chính bàn tay của con người nhỏ bé đã làm nên cánh đồng kia
* Lời chàng trai ca ngợi cánh đồng, ca ngợi vẻ đẹp của cô gái
cách bày tỏ tình cảm với cô gái
- Cũng có thể là lời cô gái nghĩ về phận mình
* Đọc ghi nhớ và tự ghi bài
mời, lời nhắn gởi chân tình hướng tới mọi người
Bài 4:
- Dòng thơ kéo dài, điệp từ, đảo ngữ,và đối xứng, so sánh
- Ngợi ca cánh đồng và vẻ đẹp mảnh mai, nhiều duyên thầm của cô gái Đó cũng là cách bày tỏ tình cảm với cô gái của chàng trai
Trang 4(?) Em có nhận xét gì về thể thơ
trong 4 bài ca dao ?
(?) Tình cảm chung thể hiện
trong 4 bài ca dao là gì ?
(?) Em có thể nêu lại 1 số biện
pháp nghệ thuật được sử dụng
trong 4 bài ca dao có thể cho ví dụ
minh hoạ?
- Thể thơ: Lục bát (có biến thể),
thơ tự do
- Tình cảm chung: Tình yêu quê
hương, đất nước, con người
2/ Tổng kết : Ghi nhớ SGK/Tr40.
3/Luyện tập:
* Dặn dò :
* Học thuộc lòng 4 bài ca dao và ghi nhớ
-Học bài ghi
-Sưu tầm 1 số bài ca dao cùng chủ đề
-Sưu tầm tranh ảnh về phong cảnh được nhắc đến trong bài
-Đọc và soạn bài: Từ láy