Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập - Mục tiêu: Biết cách đọc và tóm tắt văn bản, nắm được bố cục và thể loại của văn b¶n... 2.BT củng cố: HS chọn ý đúng.[r]
Trang 1Tuần 2 Ngày soạn: 23/08/2010
Ngữ văn:
Văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê
Khánh Hoài
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Hiểu #$%& những tình cảm chân thành và sâu nặng của hai em bé trong câu chuyện Cảm nhận #$%& nỗi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh và biết thông cảm, chia xẻ với những bạn ấy Vấn đề quyền trẻ em #$%& '$B hạnh phúc gia đình: trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái
- Nghệ thuật kể chuyện nhỏ nhẹ, tự nhiên, xen nhiều đối thoại chân thật, cảm
động
2 Kĩ năng:
- Đọc hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật
- Kể và tóm tắt chuyện
3 Thái độ:
- Bồi $V tình yêu gia đình, quý trọng tình cảm ruột thịt
- Trau dồi ý thức học tập bộ môn
B Chuẩn bị
- GV: Soạn giáo án
- HS: Đọc và soạn bài mới
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
I ổn định tổ chức:
II Kiểm tra bài cũ:
- Nêu cảm nhận của em về hình ảnh và vai trò của $P mẹ qua hai văn bản: "Cổng
0$P mở ra" và "Mẹ tôi"?
III Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới:
Trang 2- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định '$6 chú ý cho học sinh
- Phương pháp: Thuyết trình
- Thời gian: 2 phút
Trong cuộc sống, có những nỗi đau đớn bất hạnh, đó là khi ta phải vĩnh viễn mất đi những $P thân yêu nhất '$ cũng có khi $P thân yêu của chúng ta vẫn còn mà gia đình lại phải chia lìa, cách biệt, mỗi $P một C'$< 2
Câu chuyện mà chúng ta sắp học đó là cuộc chia tay của hai anh em Thành, Thuỷ với những con búp bê - Một cuộc chia tay bắt buộc khi mà bố mẹ của hai em không còn sống với nhau nữa Đây là truyện ngắn #$%& giải Nhì trong cuộc thi thơ văn viết về quyền trẻ em do viện Khoa học Giáo dục và Tổ chức cứu trợ trẻ em Rát
-đa Bác-nen - Thuỵ Điển tổ chức Chúng ta hãy cùng tìm hiểu
Hoạt động 1: Giới thiệu chung
- Mục tiêu: Nắm #$%& một số nét khái quát về tác giả, tác phẩm.
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình
- Thời gian: 2 phút
- GV gọi HS đọc phần chú thích *
trong SGK
? Văn bản này do ai sáng tác?
- HS trả lời
? Em hãy nêu những hiểu biết của
em về tác phẩm?
- HS dựa vào SGK trả lời
1 Tác giả: Khánh Hoài
2 Tác Phẩm: L$%& trao giải nhì trong cuộc thi thơ-văn viết về quyền trẻ em do Viện khoa học giáo dục và tổ chức Cứu trợ trẻ em RAT - ĐA- BAC- NEN - Thuỵ Điển tổ chức năm 1992
Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc hiểu văn bản
1 Đọc và tìm hiểu chú thích
- Mục tiêu: Biết cách đọc và tóm tắt văn bản, nắm #$%& bố cục và thể loại của văn
bản Hiểu #$%& những từ ngữ khó trong văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình
- Thời gian: 10 phút
- GV HD cách đọc: Phân biệt rõ lời kể, các đối
thoại, diễn biến tâm lí của nhân vật $P anh,
$P em qua các chặng chính: ở nhà, đến lớp và
về nhà
a Đọc
Trang 3- GV và HS đọc 1 lần toàn văn bản.
* Chú giải: (SGK)
? Thế nào là dao díp, võ trang, ráo hoảnh, ô ăn
quan?
- HS dựa vào chú thích trả lời
b Tìm hiểu chú thích
2 Bố cục và thể loại
? Văn bản này có thể chia làm mấy
phần? Nội dung chính của từng
phần?
- HS trả lời
? Văn bản này #$%& viết theo
C'$< thức biểu đạt nào?
a Bố cục: 3 phần
- P1: Từ đầu -> bao giờ nó cũng hiếu thảo '$ vậy: Cuộc chia búp bê
- P2: Tiếp -> trùm lên cảnh vật: Cuộc chia tay
lớp học
- P3: Còn lại: Cuộc chia tay của hai anh em
b Thể loại: Tự sự xen lẫn với biểu cảm
3 Tóm tắt văn bản
? Em hãy tóm tắt văn bản một cách ngắn gọn?
- HS tóm tắt và nhận xét
- GV nhận xét, đánh giá
Gợi ý: Hai anh em Thành và thuỷ sinh ra và lớn lên trang một gia đình khá giả Cả hai rất yêu '$< nhau '$ rồi bố mẹ li dị, Thành và Thuỷ phải chịu cảnh chia lìa Mẹ bắt Thành và Thuỷ chia nhau đồ chơi Không thể chịu nổi nỗi đau đớn, hai anh em đã khóc và '$P nhau từng thứ đồ chơi, đặc biệt là hai con búp bê Vệ Sĩ và
Em Nhỏ '$< em, Thành đã dành cả hai con búp bê cho em Thành còn dẫn em
đến 0$P để chia tay với cô giáo và bạn bè Khi trở về nhà, chuẩn bị lên xe theo
mẹ, Thuỷ bỗng quyết định để lại hai con búp bê cho anh Thành đã khóc và hứa với
em sẽ không bao giờ để hai con búp bê ngồi cách xa nhau
4 Phân tích
a ý nghĩa nhan đề, ngôi kể.
- Mục tiêu: Biết cách đọc và tóm tắt văn bản, nắm #$%& bố cục và thể loại của văn
bản Hiểu #$%& những từ ngữ khó trong văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình
- Thời gian: 10 phút
? Tác phẩm #$%& kể theo ngôi thứ * Ngôi kể: Ngôi thứ nhất
Trang 4mấy? Việc lựa chọn ngôi kể này có
tác dụng gì?
- HS trả lời
? Tại sao truyện lại có nhan đề là
"Cuộc chia tay của những con búp
bê"?
? Tên truyện có lien quan gì đến ý
nghĩa của truyện hay không?
- HS thảo luận
- Câu hỏi gợi mở
? Những con búp be gợi cho em
suy nghĩ gì?
-> Giúp thể hiện sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm và tâm trạng nhân vật Mặt khác nó làm tăng thêm tính chân thực của truyện -> sức thuyết phục cao
* Nhan đề
- Búp bê thể hiện sự hồn nhiên ngây thơ, trong sáng, vô tội
- Nhan đề truyện gợi ra một tình huống buộc
$P đọc phải theo dõi -> góp phần thể hiện ý
đồ, $ $B của tác giả
- Những con búp bê vốn là đồ chơi của trẻ nhỏ,
'$P gợi lên sự ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng, vô tội giống '$ hai anh em Thành Thuỷ không có lỗi gì thế mà phải chia xa
b Cuộc chia búp bê
- Mục tiêu: Biết cách đọc và tóm tắt văn bản, nắm #$%& bố cục và thể loại của văn
bản Hiểu #$%& những từ ngữ khó trong văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình
- Thời gian: 10 phút
? Em hiểu thế nào về hoàn cảnh gia
đình hai anh em Thành, Thuỷ qua
câu nói của $P mẹ?
? Cách vào câu chuyện đột ngột
'$ vậy có ý nghĩa gì?
? Búp bê có ý nghĩa '$ thế nào
trong cuộc sống của hai anh em
Thành và Thuỷ?
- HS traỷ lụứi
? Vì sao hai anh em phải chia búp
bê?
- HS trả lời
- Đây là câu chuyện cảm động của hai anh em chia tay nhau khi $P mẹ rời bỏ gia đình về bên ngoại sau khi li dị
- Bắt $P đọc ngạc nhiên và muốn theo dõi cả câu chuyện để biết nguyên nhân Cách vào bài có tính nêu vấn đề
- ý nghĩa của búp bê:
+ Là đồ chơi thân thiết + Chúng luôn ở bên nhau '$ Thành và Thuỷ
- Bố mẹ chia tay, hai anh em phải xa nhau, búp
bê phải chia theo lệnh của mẹ
- Thuỷ mang kim chỉ ra tận sân vận động …
Trang 5? Hãy tìm những chi tiết trong
truyện để thấy hai anh em Thành
và Thuỷ rất mực yêu '$< gần
gũi chia sẻ và quan tâm lẫn nhau?
- HS tìm dựa vào SGK
? Em có nhận xét gì về tình cảm
của hai anh em trong câu truuyện
này?
? Thái độ và tâm trạng của hai anh
em khi nghe mẹ giục chia đồ chơi
ra?
? Qua đó em thấy tâm trạng của
hai anh em '$ thế nào?
? Tại sao các em lại có thái độ và
tâm trạng '$ thế?
? Cuộc chia búp bê diễn ra '$ thế
nào?
- HS trả lời
? Lời nói và việc làm của Thuỷ khi
thấy anh chia hai con búp bê có gì
mâu thuẫn?
- HS trả lời
? Theo em có cách nào giải quyết
mâu thuẫn đó không?
- HS trả lời
? Theo em phải tạo ra một môi
0$P xã hội '$ thế nào để tạo
- Chiều nào Thành cũng đón em …
- Hai anh em '$P đồ chơi cho nhau:
+ không phải chia nữa anh cho em tất + không em để lại cho anh hết … -> Tình anh em sâu nặng, chân thành, tình cảm trong sáng, cao đẹp, tấm lòng nhân hậu, vị tha
Đau đớn khi phải chia tay
- Em tôi bất giác run lên bần bật, kinh hoàng cặp mắt tuyệt vọng buồn thăm thẳm, hai bờ
mi $ mọng lên vì khóc nhiều suốt đêm
em nức nở, tức $B2
- Tôi cứ phải cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc to, $6& mắt cứ tuôn ra '$ suối, $6 đẫm cả gối và hai cánh tay áo
- > Buồn đau, bất lực, tuyệt vọng
- Vì chia đồ chơi là giờ chia tay giữa hai anh
em đã đến Chúng rất '$< yêu nhau, không
hề muốn phải xa nhau '$ không thể sống cùng nhau nữa Chúng không sao hiểu nổi bố
mẹ chúng lại bỏ nhau '$ vậy? nhất là đối với
đứa em, điều này thật khủng khiếp
- Thành dành hầu hết đồ chơi cho em
- Đặt hai con búp bê sang hai phía
- Thuỷ tru tréo giận dữ "Sao anh ác thế?"
- Mâu thuẫn: Em không muốn chia rẽ hai con búp bê vì sợ chúng phải xa nhau, phải chịu cảnh chia lìa '$ bây giờ em đang phải chịu
'$ cũng không muốn nhận hết cả hai con vì lo không ai gác đêm cho anh ngủ
- Gia đình đoàn tụ
Trang 6điều kiện cho sự phát triển của trẻ
em?
- HS bộc lộ
? Kết thúc truyện Thuỷ đã lựa chọn
cách giải quyết '$ thế nào? Em
có suy nghĩ gì về cách giải quyết
ấy?
- HS trả lời
? Hình ảnh hai con búp bê luôn
luôn đứng cạnh nhau mang ý nghĩa
gì?
- Kết thúc truyện: Thuỷ đặt con Em Nhỏ quàng tay con Vệ Sĩ
- > Gợi lên trong lòng $P đọc lòng '$< cảm một em gái giàu lòng vị tha, vừa '$< anh, '$< cả những con búp bê Thà mình chia lìa chứ không để những con búp bê chia tay, thà mình chịu thiệt thòi để anh luôn có con
Vệ Sĩ gác đem cho anh ngủ
-> Sự chia tay của hai anh em thật vô lí không nên có
- '$< cảm xúc động vì tình cảm trong sáng
vị tha của hai anh em
- $% 0$ cho tình anh em bền chặt không gì chia rẽ #$%&2
D Củng cố
- Tóm tắt lại truyện
E Hướng dẫn về nhà.
- Soạn tiếp bài
Văn bản
Cuộc chia tay của những con búp bê
Khánh Hoài
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Hiểu #$%& những tình cảm chân thành và sâu nặng của hai em bé trong câu chuyện Cảm nhận #$%& nỗi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh và biết thông cảm, chia xẻ với những bạn ấy Vấn đề
Trang 7quyền trẻ em #$%& '$B hạnh phúc gia đình: trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái
- Nghệ thuật kể chuyện nhỏ nhẹ, tự nhiên, xen nhiều đối thoại chân thật, cảm
động
2 Kĩ năng:
- Đọc hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật
- Kể và tóm tắt chuyện
3 Thái độ:
- Bồi $V tình yêu gia đình, quý trọng tình cảm ruột thịt
- Trau dồi ý thức học tập bộ môn
B Chuẩn bị
- GV: Soạn giáo án
- HS : Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
I ổn định tổ chức:
II Kiểm tra bài cũ:
- Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất của VB"Cuộc chia tay " giống với cách kể chuyện nào trong các văn bản đã học? Tác dụng?
III Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới:
- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định '$6 chú ý cho học sinh
- Phương pháp: Thuyết trình
- Thời gian: 2 phút
Chúng ta đã phần nào hiểu về nỗi bất hạnh, khổ đau của hai anh em
Thành,Thuỷ Cuộc chia tay của hai anh em có diễn ra hay không? Vì sao tác giả lại
đặt nhan đề văn bản là "Cuộc chia tay của những con búp bê"? Chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu
b - Đoạn 2:
Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản (tiếp)
4 Phân tích
b Cuộc chia tay lớp học
Trang 8- Mục tiêu: Biết cách đọc và tóm tắt văn bản, nắm #$%& bố cục và thể loại của văn
bản Hiểu #$%& những từ ngữ khó trong văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình
- Thời gian: 10 phút
? Tại sao khi đến 0$P
Thuỷ lại bật khóc thút thít?
- HS trả lời
? Tìm những chi tiết cảm
động khi bé Thuỷ chia tay
với cô giáo và các bạn?
? Gặp Thuỷ thái độ của cô
giáo và các bạn '$ thế nào?
- HS trả lời
? Khi nghe nói Thuỷ không
#$%& đi học nữa thái độc của
cô giáo và các bạn '$ thế
nào?
? Chi tiết này có ý nghĩa '$
thế nào?
- HS thảo luận
? Khi ra khỏi 0$P 7 Thành
đã cảm thấy '$ thế nào?
- HS phát hiện
? Tại sao Thành lại có cảm
giác '$ vậy?
- HS trả lời
- Em dừng lại mắt nhìn đau đáu những cảnh quen thuộc
- Em cắn chặt môi im lặng mắt đăm đăm nhìn khắp sân 0$P bật khóc thút thít khóc nức nở
- Cô giáo:+ Ôm chặt lấy em + "Cô '$< em lắm"
- Cả lớp sững sờ, một vài $P bạn nắm chặt tay Thuỷ
- > Sự đồng cảm xót '$< 7 tình thầy trò, bạn bè
ấm áp trong sáng
- Cô giáo: Tái mặt, $6& mắt giàn giụa
- Các bạn thì mỗi lúc khóc một to hơn
- > Diễn tả sự ngạc nhiên, niềm '$< xót, đồng thời còn ẩn chứa nỗi oán ghét sự li tán gia đình
- Kinh ngạc khi thấy mọi việc diễn ra bình '$P 2
- Hai anh em Thành phải chịu đựng sự mất mát và
đổ vỡ quá lớn Trong lòng em '$ đang có dông bão vì sắp phải chia lìa với đứa em gái ngoan, cả trời đất '$ sụp đổ xuống trong em Thế mà bên ngoài, mọi việc đều vẫn rất bình '$P 7 cảnh vật vẫn rất đẹp, cuộc đời vẫn bình yên
-> Đây là một diễn biến tâm lí #$%& tác giả miêu tả rất chính xác Nó làm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái thất vọng, bơ vơ của nhân vật trong truyện
c Cuộc chia tay của hai anh em
- Mục tiêu: Biết cách đọc và tóm tắt văn bản, nắm #$%& bố cục và thể loại của văn
Trang 9bản Hiểu #$%& những từ ngữ khó trong văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình
- Thời gian: 10 phút
? Tìm những chi tiết cảm
động miêu tả cuộc chia tay?
(Chọn và vẽ tranh)
? Câu chuyện có mấy cuộc
chia tay? Cuộc chia tay nào
làm em cảm động nhất, vì
sao?
(Thực chất, truyện có nhiều
cuộc chia tay)
? Tại sao tác giả không đặt
tên truyện là "Cuộc chia tay
của hai anh em" mà lại là
"của những con búp bê"
? Thời gian kể trong truyện
là buổi sáng hôm chia tay
Việc chọn thời gian ngắn
'$ vậy có ý nghĩa gì?
- Thuỷ '$ $P mất hồn, mặt tái xanh '$ tàu lá
- Em khóc nức lên tôi khóc nấc lên
- Em dặn anh bao giờ áo anh rách em vá cho
- Lúc đầu em đã chia búp bê sau đó lại #$- cả cho anh
- Anh nhìn mãi theo bóng em nhỏ liêu xiêu về quê
+ Cuộc chia tay giữa bố và mẹ (Đây là cuộc chia tay không #$%& miêu tả trực tiếp '$ đóng vai trò đầu mối dẫn đến tất cả các cuộc chia tay khác) + Cuộc chia tay của các đồ chơi của hai anh em + Cuộc chia tay giữa cô giáo, các bạn và bé Thuỷ + Cuộc chia tay giữa hai anh em
Ba cuộc chia tay sau đều rất cảm động, đầy O$ luyến, đầm đìa $6& mắt, đau đớn và rất đáng
'$< 2 Cuộc chia tay giữa hai anh em đặc biệt cảm động Cuộc chia tay giữa cô giáo, các bạn và
bé Thuỷ có tác dụng làm tăng thêm sự cảm động
đó
- Nhan đề có liên quan mật thiết đến nội dung truyện: búp bê vốn là đồ chơi của trẻ nhỏ, '$P gợi sự ngộ nghĩnh, vô $ trong sáng Hai anh em Thành, Thuỷ cũng vậy - trong sáng, vô tội, vậy mà chúng phải chia tay Thực tế, những con búp bê không phải chia tay- Đây chỉ là một cách tạo tình huống bất ngờ, hấp dẫn
- Thời gian ngắn ngủi đã '$ dồn nén các sự kiện ngày cuối cùng hai anh em #$%& ở bên nhau Không chỉ làm nổi rõ tình yêu '$< gắn bó mà
nó còn khắc sâu #$%& tình cảnh đau xót, vô lí buộc
Trang 10phải chia lìa của chúng.
Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết
- Mục tiêu: Biết cách đọc và tóm tắt văn bản, nắm #$%& bố cục và thể loại của văn
bản Hiểu #$%& những từ ngữ khó trong văn bản
- Phương pháp: Khái quát, quy nạp
- Thời gian: 10 phút
? Nét đặc sắc của nghệ thuật
kể chuyện?
- HS rút ra kết luận
? Bài học rút ra từ câu
chuyện?
a - Nghệ thuật:
- Kể xen miêu tả và biểu cảm
- Đối thoại linh hoạt
- Ngôi thứ nhất mang tính xác thực, gây xúc động
b - Nội dung: SGK
- Vai trò quan trọng của gia đình đối với sự phát triển của tuổi thơ Vai trò của cha mẹ đối với con cái, đảm bảo quyền sống hạnh phúc của trẻ em
* Ghi nhớ: SGK
D Củng cố:
- Đọc thêm:"Trách nhiệm của bố mẹ"
- Cảm nghĩ của em sau khi học xong truyện
E Hướng dẫn về nhà:
- Học kĩ bài Giải các bài tập
- Chuẩn bị bài:"Bố cục trong văn bản"
Ngửừ vaờn:
Bố cục trong văn bản
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh thấy #$%& tầm quan trọng của bố cục trong văn bản T$6& đầu hiểu thế nào là bố cục rành mạch, hợp lý
... tay Thuỷ- > Sự đồng cảm xót ''$< 7 tình thầy trị, bạn bè
ấm áp sáng
- Cơ giáo: Tái mặt, $6& mắt giàn giụa
- Các bạn lúc khóc to
- > Diễn tả ngạc... yêu gia đình, quý trọng tình cảm ruột thịt
- Trau dồi ý thức học tập môn
B Chuẩn bị
- GV: Soạn giáo án
- HS : Soạn
C Tiến trình tổ chức hoạt động...
chuyện?
a - Nghệ thuật:
- Kể xen miêu tả biểu cảm
- Đối thoại linh hoạt
- Ngơi thứ mang tính xác thực, gây xúc động
b - Nội dung: SGK
- Vai trị quan trọng