Môc tiªu - Giúp HS cảm nhận được tư tưởng nhân đạo và lòng vị tha cao cả của nhà thơ - Bước đầu thấy được vị trí và ý nghĩa của những yếu tổ miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình, đặc điểm[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 41 Văn bản
Bài ca nhà tranh bị gió thu phá
< Đỗ Phủ >
I Mục tiêu
trữ tình, đặc điểm và bút pháp Đỗ Phủ qua những dòng thơ miêu tả và tự sự
II Chuẩn bị
- SGK, SGV, giáo án, TLTK
III Phương pháp
- Phát vấn câu hỏi, giảng bình
IV Tiến trình giờ dạy
1- ổn định tổ chức (1’)
2- Kiểm tra bài cũ (5’)
? Đọc diễn cảm và phân tích bài “ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”?
3- Bài mới
vinh là “thánh thơ”
Hoạt động 1( 10’)
?) Nêu những nét lớn về tác giả?
thơ phản ánh tâm hồn cao đẹp của “nhà thơ dân
đen”
- Cuộc đời Đỗ Phủ trải qua nhiều bất hạnh: công
đời càng nghèo đói và chết trên một chiếc thuyền
rách nát ở quê
?) Nêu xuất xứ của bài thơ?
- Viết bài thơ vào những năm cuối đời -> là một
trong số 100 bài thơ hay của Đỗ Phủ
- Năm 760 (761) loạn An Lộc Sơn đang diễn ra
một mái nhà tranh bên cạnh khe Cán Hoa ở phía tây
I Giới thiêu tác giả- tác phẩm
1 Tác giả: ( 712 – 770)
thánh”
- Để lại gần 1500 bài thơ
2 Tác phẩm
- Viết 760 thể hiện bút pháp hiện thực và nhân đạo cao cả
Trang 2Thành Đô -> mấy tháng sau bị bão phá sát
?)
phù hợp
- 3 khổ đầu : Buồn
- Khổ cuối: phấn chấn
- Yêu cầu HS giải thích một số từ khó
3 Đọc, tìm hiểu chú thích
Hoạt động 2( 20 ’ )
?) Bố cục của bài thơ? 4 phần
+ P3: Tiếp -> cho trót : Cảnh đêm trong nhà bị tốc mái
Hoặc 2 phần:
+ P1: 18 câu đầu: Kể và miêu tả
?)
của mỗi phần?
- P1: miêu tả P3: miêu tả + biểu cảm
- P2: Tự sự + biểu cảm P4: biểu cảm
?)
- Bài thơ là tiếng lòng cao đẹp của tác giả
?) Những phần nào phản ánh nỗi khổ của kẻ nghèo trong
hoạn nạn?
- P1 +2 +3
?) Nhà của Đỗ Phủ bị phá trong hoàn cảnh nào? Nhận xét
về căn nhà và chủ nhân của nó?
- Gió thét già -> thế gió nhanh, mãnh liệt, dữ dội
?) Chi tiết nào miêu tả cảnh nhà tranh bị phá? Nhận xét?
- Mảnh tranh lợp nhà bị gió đánh
+ Tranh bay sang sông
+ Mảnh cao treo tót
+ Mảnh thấp quay lộn
=> Cảnh tan tác, tiêu điều
GV : Cuộn, bay, sang sông, treo tót, quay lộn là những
động thái liên tiếp hợp thành một bức tranh rõ nét làm
chấn động tâm khảm của nhà thơ
?)
cuồng phong
?) Em có nhận xét gì về cách gieo vần? Tác dụng?
II Phân tích văn bản
1 Bố cục: 4 phần
2 Phân tích
a.Nỗi thống khổ của người nghèo trong hoạn nạn
* Cảnh nhà bị gió thu phá
->là cảnh tan tác, tiêu điều
Trang 3truyền tiếng gió “từng trận” 2
khóc, tiếng thở than
* Gọi HS đọc P2
?)
chủ nhà ( đạo tặc )
- Thái độ của bọn trẻ
+ Khinh nhà thơ “già yếu”
+ Ngang nhiên đi về
* GV :Sau thiên tai gia đình nhà thơ lại gặp “đạo tặc” một
sản phẩm của xã hội đại loạn -> Đạo lí suy đồi đến cùng
?)
- ấm ức vì tuổi già xót xa cho những cảnh
vì nghèo khổ nghèo khó -> nhân đạo
* Gọi HS đọc khổ 3
?) Nhận xét gì về cảnh không gian trong đêm đó?
- Gió lặng, mây tối mực, trời đêm đen đặc => Bóng tối
dày đặc bao phủ lạnh lẽo
?)
thực trạng xã hội lúc bấy giờ? Về cuộc đời của tác giả?
- Xã hội đen tối, bế tắc, đói khổ -> cuộc đời đen tối
?)
?)
từ ở cuối đoạn có ý nghĩa gì?
hạnh
- Câu hỏi tu từ:
+ Mong cho đêm chóng hết
+ Nỗi khổ của gia đình
+ Ngầm lên án giai cấp thống trị
+ Mong cho xã hội đổi thay
bị gió thu phá
- Gây nỗi xót xa cho những cảnh đời nghèo khó
* Cảnh đêm trong nhà đã
bị phá mái
Trang 4*GV: Khổ thơ là tiếng nói xót xa cho thân phận mình và
* Gọi HS đọc P4
?)
- Có ngôi nhà rộng, vững chắc để che chở cho kẻ sĩ
nghèo trong thiên hạ
- Vì ông là kẻ sĩ nghèo nên ông thấu hiểu
?)
trạng xã hội?
- JO có tài đức mà nghèo khổ
- Xã hội đói khổ, không có công bằng
?)
sao? Hãy phân tích?
- Dùng thán từ
- Dùng lời nói biểu cảm trực tiếp bộc bạch
?)
bằng lời than
=> Phê phán hiện thực xã hội bế tắc, bất công
và lãng mạn, tạo giá trị nhân bản sâu sắc cho bài thơ
b Ước vọng của nhà thơ
- Nhà thơ mong có ngôi nhà rộng, vững chắc cho kẻ sĩ nghèo trong thiên hạ
Hoạt động 3( 2 ’ )
?)
đạo cao cả, lòng vị tha, tinh thần lên nỗi khổ của
bản thân
- Kết hợp biểu cảm, miêu tả, tự sự
III Tổng kết
* Ghi nhớ: sgk(134)
Hoạt động 4( 3’) IV Luyện tập
Bài 2 (134) Bài thêm :Những bài thơ của VN cũng mang tình cảm nhân đạo và cách biểu cảm giống bài thơ của Đỗ Phủ:
4 Củng cố :
- Cảm nhận của em sau khi đọc xong bài thơ
5 Hướng dẫn về nhà
Trang 5- Häc thuéc lßng bµi th¬ Ph©n tÝch néi dung, nghÖ thuËt
- So¹n: C¶nh khuya, R»m th¸ng giªng
V Rót kinh nghiÖm
………
………
………
...
về nhà chủ nhân nó?
- Gió thét già -& gt; gió nhanh, mãnh liệt, dội
?) Chi tiết miêu tả cảnh nhà tranh bị phá? Nhận xét?
- Mảnh tranh lợp nhà bị gió đánh
+ Tranh. ..
bị gió thu phá
- Gây nỗi xót xa cho cảnh đời nghèo khó
* Cảnh đêm nhà
bị phá mái
Trang 4*GV:...
* Cảnh nhà bị gió thu phá
-& gt;là cảnh tan tác, tiêu điều
Trang 3truyền tiếng gió “từng