Bác để tình thương cho chúng con Một đời thanh bạch chẳng vàng son Mong manh áo vải hồn muôn trượng Hơn tượng đồng phơi những lới mòn" Trong thơ của mình, Bác cũng nhiều lần nói lên quan[r]
Trang 1TUẦN 24
Soạn 1/2 Dạy 5/2
ễN TẬP VĂN BẢN SỰ GIÀU ĐẸP CỦA TIẾNG VIỆT
VĂN NGHỊ LUẬN,TRẠNG NGỮ
A MỤC TIấU CẦN ĐẠT
Giỳp Hs :
- Khắc sõu kiến thức bài văn Sự giàu đẹp của tiếng Việt
Nắm vững hơn phương phỏp lập luận trong văn bản nghị luận, thành phần trạng ngữ ; Biết sử dụng trạng ngữ
- Tiếp tục rốn kĩ năng về văn nghị luận : tỡm hiểu đề , tỡm ý…
B CHUẨN BỊ
-G/v: Đỏp ỏn và những tỡnh huống
-H/s đọc kĩ cỏc bài tục ngữ
C.TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra chuẩn bị ở nhà của học sinh
3 Bài mới
Hoạt động của thầy và trũ Nội dung cần đạt
Em hãy nêu những nét chính
về tác giả và tác phẩm ?
Văn bản thuộc thể loại gì ?
Nêu bố cục của bài văn và ý
chính của mỗi đoạn ?
* Phần 1 : Củng cố kiến thức
A Văn bản Sự giàu đẹp của tiếng Việt 1.Tỏc giả
Đặng Thai Mai (19021984) Lương điền -Thanh Xuân Thanh Chương -Nghệ An Nhà văn nhà nghiên cứ văn học ,nhà hoạt động xã hội có uy tín
2 Tỏc phẩm
a Xuất xứ: Bài ''Sự giàu đẹp của Tiếng Việt ''là đoạn trích ở phần đầu của bài nghiên
cứ ''Tiếng Việt ,một biểu tượng hùng hồn của dân tộc ''
c Thể loại: Nghị luận chứng minh
d Bố cục + Mở đâu : thời kì lịch sử :Nêu luận đề và
luận điểm chủ đạo
Trang 2Nhận xột chung về bài
Nờu đặc điểm của trạng ngữ
? Cho VD
Klhi nào cần chứng minh?
Khi chứng minh em phải làm
gỡ?
Thế nào là văn chứng minh?
Cỏch chứng minh một vấn
đề?
+ Thân bài : Tiếng Việt trong cấu tạo của nó
khoa học ,kĩ thuật văn nghệ (chứng minh luận điểm )
+ Kết bài :Sơ bộ kết luận về sức sống của
Tiếng Việt
=> Bài văn nghị luận chứng minh rất chặt chẽ và có sức thuyết phục vì có những lí lẽ sắc bén ,chứng cứ cụ thể ,đầy đủ
B Đặc điểm của trạng ngữ
=>Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu ,cuối câu ,giữa câu và thường được nhận biết bằng một quảng ngắt hơi khi nói ,dấu phẩy khi viết
Chú ý : Về bản chất thêm trạng ngữ cho câu
tức là ta đã thực hiện một trong những cách
mở rộng câu VD: Buổi sỏng, chỳng tụi học ở trường
TN CN VN
C Mục đích và phương pháp chứng minh
=>Khi cần chứng tỏ cho người khách tin rằng lời nói của em là sự thật, em nói thật, không phải nói dối
=>Em phải đưa ra những bằng chứng để thuyết phục, bằng chứng ấy có thể là người (nhân chứng) , vật (vật chứng) sự việc, số liệu
-Chứng minh là đưa ra những bằng chứng để làm sáng tỏ, để chứng tỏ sự đúng đắn của vấn
đề
+ Muốn chứng minh một vấn đề cũng chỉ có cách dùng lời lẽ, lời văn trình bày, luận luận
để làm sáng tỏ vấn đề
Người viết phải sử dụng phép lập luận chứng minh bằng một loạt các sự thật có độ tin cậy
Trang 3và sức thuyết phục cao Nói cách khác, mục
đích của phép lập luận chứng minh là làm cho người đọc tin luận điểm mà mình sẽ nêu ra
* Phần 2 Bài tập bổ sung Trắc nghiệm
Chữa BT trắc nghiệm trong sỏch BT từ cõu đến cõu Bài 22
Tự luận
Bài tập 1: Viết đoạn văn cảm nhận về sự giàu đẹp của tiếng Việt
Gợi ý
- Tiếng Việt ra đời từ rất sớm, hỡnh thành và phỏt triển qua nhiều giai đoạn lịch sử
- Tiếng Việt cú nhiều thể loại và nhiều cỏch thể hiện khỏc nhau, từ hội họa,
ca nhạc, điờu khắc, đến thơ, văn chương truyền khẩu, lời ăn tiếng núi hằng ngày Văn học cũng là một khớa cạnh của Tiếng Việt Cũng như Tiếng Việt, văn học Việt Nam ra đời từ thời viễn cổ ((chỗ này hơi lủng củng)), phỏt triển qua cỏc giai đoạn lịch sử và phõn húa thành hai thể loại: Văn chương truyền khẩu và văn học viết ((bao gồm chữ Hỏn, chữ Nụm và chữ Quốc Ngữ)) Dự
ở giai đoạn nào ((vh vn phỏt triển qua 4 giai đoạn)), thể loại ((văn xuụi, hồi
kớ, tựy bỳt, tỏc phẩm tự sự,ca dao, tục ngữ )) hay hỡnh thức thể hiện ((văn xuụi hoặc thơ)) nào thỡ văn học Việt Nam vẫn mang đậm truyền thống yờu nước ((Nguyễn Trói, HCM,Huy Cận, Tố Hữu, )) và tinh thần tự hào dõn tộc ((HCM, Tế Hanh, )), tỡnh nhõn ỏi, tấm lũng nhõn đạo ((Nguyễn Du, Hồ Xuõn Hương, Bà Huyện Thanh Quan, )), yờu thương con người và bản sắc dõn tộc, yờu cảnh sắc non sụng đất nước ((nờn kể thờm cỏc tp và tg: Tản
Đà, Trần Huy Khải, Chế Lan Viờn, Xuõn Quỳnh, Xuõn Diệu, Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Tỳ Xương, Nguyễn Khuyến, Nguyễn Tuõn, )) Văn chương thể hiện số phận của con người, cuộc sống của người dõn qua cỏc giai đoạn lịch sử, con người trong cụng cuộc xõy dựng và đổi mới đất nước Văn học giỳp con người xớch lại gần nhau hơn, hiểu nhau hơn Văn chương thể hiện tỡnh cảm của tỏc giả, nhà văn, nhà thơ trước thực tế cuộc sống Vỡ vậy, cú thể núi văn học Việt Nam cũng thể hiện sự giàu đẹp của Tiếng Việt
Bài tập 2: Chứng minh đức tớnh giản dị thanh bạch của Bỏc Hồ qua bài
văn:Đức tớnh giản dị của Bỏc Hồ
Dàn bài
1.Mở bài
- Giới thiệu vấn đề: Lối sống vụ cựng giản dị, thanh bạch của Bỏc Hồ
- Hoàn cảnh: Thời chống Phỏp, Mỹ, trong thời kỳ xõy dựng chủ nghĩa xó hội
ở miền Bắc
2.Thõn bài
Trang 4+ Lí lẽ: Điều rất quan trọng cần phải làm nổi bật là sự nhất quán giữa đời
hoạt động chính trị lay trời chuyển đất với đời sống bình thừơng vô cùng giản dị và khiêm tốn của Hồ Chủ tịch
+ Dẫn chứng:
- Dẫn chứng 1: Con người của Bác, đời sống của Bác giản dị như thế
nào, mọi người chúng ta đều biết: bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối sống Bữa cơm chỉ có vài ba món rất đơn giản, lúc ăn Bác không để rơi vãi một hột cơm, ăn xong, cái bát bao giờ cũng sạch và thức ăn còn lại thì được sắp xếp
tươm tất Ở việc làm nhỏ đó, chúng ta càng thấy Bác quý trọng biết bao kết
quả sản xuất của con người và kính trọng như thế nào người phục vụ
- Dẫn chứng 2: Cái nhà sàn của Bác vẻn vẹn chỉ có vài ba phòng và
trong lúc tâm hồn của Bác lộng gío thời đại, thì cái nhà nhỏ đó luôn luôn lộng gió và ánh sáng, phảng phất hương thơm của hoa vườn, một đời sống như vậy thanh bạch và tao nhã biết bao!
- Dẫn chứng 3: Trong đời sống của mình, việc gì Bác tự làm được thì
không cần người giúp, cho nên bên cạnh Bác người giúp việ và phục vụ có thể đếm trên đầu ngón tay, và Bác đã đặt cho số đồng chí đ1o những cái tên
mà gộp lại là ý chí chiến đấu và chiến thắng: Trường, Kì, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi!
- Dẫn chứng 4: Những câu ca ngợi lối sống vô cùng giản dị của Bác
Hồ:
"Nhà Bác đơn sơ một góc vườn
Gỗ thường mộc mạc chẳng mùi sơn
Giường mây chiếu cói đơn chăn gối
Tủ nhỏ vừa treo mấy áo sờn
Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lới mòn"
Trong thơ của mình, Bác cũng nhiều lần nói lên quan niệm và cách sống giản dị như thế:
" Sống quen thanh đạm nhẹ người
Việc làm tháng ruộng ngày dài ung dung"
3.Kết bài
- Nêu nhận xét chung vấn đề: Lối sống vô cùng giản dị, thanh bạch của Bác Hồ
- Rút ra bài học (họăc mở rộng): Kính yêu và sống theo tấm gương của Bác
Bài tham khảo GV đọc cho HS
Trang 5Theo lời kể của những người từng được sống gần Bác hoặc qua những
tư liệu còn lưu trữ được, chúng ta thấy việc ăn, mặc, ở cũng như sinh hoạt, chi tiêu hàng ngày Bác đều hết sức tiết kiệm Mỗi bữa ăn, Bác quy định không quá 3 món và thường là các món dân tộc như: tương cà, dưa, cá kho Bác bảo ăn món gì phải hết món ấy, không được để lãng phí Có quả chuối hơi “nẫu”, nhiều người ngại không ăn, Bác bảo lấy dao gọt phần nẫu đi để
ăn Khi đi công tác các địa phương, Bác thường bảo các đồng chí phục vụ chuẩn bị cơm nắm, thức ăn từ nhà mang đi Chỉ khi nào công tác ở đâu lâu, Bác mới chịu ăn cơm, nhưng trước khi ăn, bao giờ Bác cũng dặn “chủ nhà” là: Đoàn đi có từng này người, nếu được, chỉ ăn từng này, từng này
Có thể dẫn ra nhiều câu chuyện về cách ăn uống chắt chiu, tiết kiệm của Bác Thậm chí liên hoan chào mừng Ngày thành lập Đảng cũng chỉ có bát cơm, món xào, tô canh và đĩa cá Khi tiếp đãi khách, Bác thường nói: “Chủ yếu là thật lòng với nhau” Chiêu đãi đồng chí Lý Bội Quần, người Trung Quốc đã giúp Bác mua chiếc máy chữ từ Hải Phòng mang về, Bác cũng chỉ
“khao” một món canh và hai đĩa thức ăn, có thêm chén rượu gạo, tổng cộng chưa hết một đồng bạc, thế mà vẫn đậm đà tình cảm giữa chủ và khách Bác nói: Ở đời ai chẳng thích ăn ngon, mặc đẹp, nhưng nếu miếng ngon
đó lại đánh đổi bằng sự mệt nhọc, phiền hà của người khác thì không nên Hơn nữa, Bác luôn nghĩ đến người khác, có món gì ngon không bao giờ Bác
ăn một mình Bác sẻ cho người này, sẻ cho người kia rồi sau cùng mới đến phần mình và phần Bác thường là ít nhất
Trong trang phục hàng ngày, Bác chỉ có bộ quần áo dạ màu đen mặc khi
đi ra nước ngoài; chiếc mũ cát Bác đội khi đi ra ngoài trời; chiếc áo bông, áo len Bác mặc trong mùa lạnh và một vài bộ quần áo gụ Bác mặc làm việc mùa hè Nói về sự giản dị trong cách ăn mặc của Bác, có lẽ ấn tượng nhất phải kể đến đôi dép cao su và bộ quần áo ka-ki Đôi dép cao su được Bác dùng hơn 20 năm đến khi mòn gót phải lấy một miếng cao su khác vá vào, các quai hay bị tuột phải đóng đinh giữ Còn bộ quần áo ka-ki Bác mặc đến khi bạc màu, sờn cổ áo Những người giúp việc xin Bác thay bộ quần áo mới thì Bác bảo: “Bác mặc như thế phù hợp với hoàn cảnh của dân, của nước, không cần phải thay”
Về chỗ ở, khi Bác mới về nước là một hang đá thuộc Pắc Pó, Cao Bằng Sau này vì bí mật nên Bác phải ở nhà riêng nhưng rất đơn giản Nhà làm nhỏ, bốn bề với tay được vì tiết kiệm nguyên vật liệu Đến năm 1954, Chính phủ chuyển về thủ đô Hà Nội, nhiều người đề nghị Bác ở Phủ Toàn quyền Đông Dương tráng lệ, nhưng Bác đã từ chối và chỉ chọn căn phòng nhỏ của người thợ điện đơn sơ bên ao cá để ở Mãi đến ngày 17-5-1958, Bác mới chuyển về ở căn nhà sàn chỉ vẻn vẹn có 23,14 m2 cho đến lúc qua đời
Nhận xét về nếp sống giản dị của Bác, một tờ báo nước Pháp đã viết:
Trang 6“Sự ăn ở giản dị đến cực độ, như một nhà ẩn sĩ, đó là một đức tính rõ rệt nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh Một tuần lễ ông nhịn ăn một bữa, không phải là để hạ mình cho khổ sở, mà là để nêu một tấm gương dè xẻn gạo cho đồng bào đặng làm giảm bớt nạn đói trong nước Hết thảy mọi người xung quanh đều bắt chước hành động đó của ông ”
4 Củng cố dặn dò
Học bài ,làm hoàn chỉnh bài TLV