+ Phương pháp kế thừa - Nhằm phát huy những mặt tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống ; đồng thời tiếp thu có chọn lọc những phương pháp dạy học mới , ứng dụng công nghệ thôn[r]
Trang 1ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ SƠ ĐỒ
TƯ DUY TRONG DẠY HỌC TOÁN 5 GIÚP HỌC SINH
KHÁM PHÁ KIẾN THỨC MỚI
A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Trong thư Bác Hồ gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Bác đã viết : “ Non sông Việt Nam có nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có sánh vai với được các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu” Đúng thật vậy muốn trẻ em trở thành chủ nhân tương lai của đất nước thì chúng ta phải đào tạo được những thế hệ tiếp nối có trình có trình độ khoa học kĩ thuật tiên tiến vì vậy người học sinh phải có cơ sở kiến thức khoa học Bởi khoa học
là chìa khóa mở đường cho con người đi vào tất cả các lĩnh vực khác
Trong tình hình hiện nay, nền kinh tế khoa học xã hội phát triển không ngừng Đòi hỏi ngành Giáo dục phải đầu tư hơn và luôn đổi mới phương pháp dạy học để đào tạo lực lượng kế thừa và có khả năng tiếp cận với sự phát triển đi lên của toàn xã hội Vì thế, trong mỗi năm học ngành giáo dục đều có từng chủ
đề riêng cho từng năm học cũng là nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng đổi thay của xã hội Muốn cho nền giáo dục của nước nhà theo kịp nền giáo dục của các nước tiên tiến trên thế giới thì ngành giáo dục cần đào tạo ra nhiều nhân tài nhân lực phục vụ chbo nước nhà sao cho phù hợp với sự phát triển xã hội Vậy muốn đào tạo tốt lực lượng kế thừa thì những người làm công tác giáo dục phải luôn biết đổi mới các phương pháp dạy học và ứng dụng những gì mới nhất phù hợp với việc dạy học nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội Vì vậy, người giáo viên phải biết vận dụng những cái mới cái hay vào dạy học trong đó ứng dụng Công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy vào giảng dạy
1 Cơ sở lý luận :
Như chúng đã biết, thế giới hôm nay đang chứng kiến những đổi thay có tính chất khuynh đảo trong mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhờ những thành tựu của công nghệ thông tin CNTT đã góp phần quan trọng cho việc tạo
ra những nhân tố năng động mới, cho quá trình hình thành nền kinh tế tri thức và
xã hội thông tin Từ Năm học 2008 - 2009, Bộ đã chọn là năm Công nghệ thông tin bao hàm: CNTT trong quản lý, điều hành tác nghiệp và trong giảng dạy, học tập Để chuẩn bị cho năm học này nhiều địa phương trong cả nước đang chứng kiến sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và truyền thông) Với sự
ra đời của Intemet đã thực sự mở ra một kỷ nguyên ứng dụng công nghệ thông
Trang 2tin và truyền thông trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, kinh tế, Trong khung cảnh đó đào tạo và giáo dục được coi là “mảnh đất mầu mỡ” để cho các ứng dụng của CNTT phát triển, điều đó sẽ tạo ra những thay đổi sâu sắc trong công nghệ đào tạo và giáo dục Những công nghệ tiên tiến như đa phương tiện, truyền thông băng rộng, CD - ROM, DVD và Intemet sẽ mang đến những biến đổi có tính cách mạng trên quy mô toàn cầu trong lĩnh vực đào tạo, giáo dục do
đó sẽ dẫn đến những thay đổi trong phương pháp dạy học Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành giáo dục đã được Đảng, Nhà nước và Bộ Giáo dục
và Đào tạo đặc biệt quan tâm
+ Chỉ thị số 58 của Bộ Chính trị, ký ngày 17/10/2000, về đẩy mạnh ứng dụng và
phát triển công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
nêu rõ: "Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo ở các cấp học, bậc học, ngành học Đặc biệt tập trung phát triển mạng máy tính phục vụ cho giáo dục và đào tạo, kết nối Intemet tới tất cả các cơ sở
giáo dục và đào tạo"
+Chỉ thị số 29 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký ngày 30/7/2001 về việc tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong
ngành giáo dục giai đoạn 2001-2005 nêu rõ: "Đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, làm thay đổi nội dung, phương pháp phương thức dạy và học CNTT là phương tiện để tiến tới một “xã hội học tập” Mặt khác giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng bậc nhất thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân làm cho CNTT”
+Chỉ thị số 40/CT-TW của Ban chấp hành TW Đảng ra ngày 15/6/2004 về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đã nêu rõ:
- Ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học toán nhằm "Tích cực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy và học.":
Chúng ta đã biết môn toán là một bộ môn vốn dĩ có mỗi liên hệ mật thiết với tin học Toán học chứa đựng nhiều yếu tố để phục vụ nhiệm vụ giáo dục tin học, ngược lại tin học sẽ là một công cụ đắc lực cho quá trình dạy học toán Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán có nhiều ứng dụng trong đời sống chúng rất cần thiết cho người lao động, rất cần thiết để học tốt các môn học khác ở Tiểu học và chuẩn bị cho việc học tốt môn toán ở bậc trung học Giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực Nhờ đó mà học sinh có được phương pháp nhận thức một số mặt của thế giới xưng quanh và biết cách hoạt động có hiệu quả trong học tập và trong đời sống Môn toán góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp giải quyết vấn đề ; góp phần phát triển trí thông minh , cách suy nghĩ dộp lập , linh hoạt; khả năng ứng xử và giải quyết những tình huống
Trang 3nảy sinh trong học tập và trong cuộc sống ; nhờ đó mà hình thành và phát triển cho HS các phẩm chất cần thiết và quan trọng của người lao động mới, tư duy cần thiết để nhận thức thế giới hiện thực như: trừu tượng hoá, khái quát hoá, khả năng phân tích tổng hợp, so sánh, dự đoán, chứng minh
- Môn Toán còn góp phần giáo dục lý trí và những đức tính tốt như: trung thực, cần cù, chịu khó, ý thức vượt khó khăn, tìm tòi sáng tạo và nhiều kỹ năng tính toán cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trong thời đại mới Vì thế với sự hỗ trợ các phần mềm dạy học cảu công nghệ thông tin vào quá trình dạy học toán sẽ có những nét mới chẳng hạn:
- Giáo viên không còn là kho kiến thức duy nhất Giáo viên phải thêm một chức năng là tư vấn cho học sinh khai thác một cách tối ưu các nguồn tài nguyên tri thức toán học qua các bài giảng ứng dụng công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy vào dạy toán học
- Tiến trình lên lớp không còn máy móc theo sách giáo khoa hay như nội dung các bài giảng truyền thống mà có thể tiến hành theo phương thức linh hoạt của công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy tổng hợp kiến thức ngắn gọn Từ đó phát triển cao các hình thức tương tác giao tiếp: học sinh - giáo viên, học sinh - học sinh, học sinh với máy tính , trong đó chú trọng đến quá trình tìm lời giải qua các slide trình chiếu của giáo viên, khuyến kích học sinh trao đổi, tranh luận,
từ đó phát triển các năng lực tư duy ở học sinh
Như vậy với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy thì một trong các biện pháp khả thi là biết kết hợp các phương pháp dạy học truyền thống và không truyền thống trong đó có sự dụng CNTT và sơ
đồ tư duy như một yếu tố không thể tách rời
2 Cơ sở thực tiễn:
Cùng với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và truyền thông, nhằm hỗ trợ quá trình dạy học toán được nhiều quốc gia và các nhà giáo dục quan tâm Vì ứng dụng CNTT tạo điều kiện cho người học toán, cụ thể:
* Học tập dựa trên thông tin ngược: Máy tính có khả năng cung cấp nhanh và
chính xác các thông tin phản hồi dưới góc độ khách quan Từ những thông tin phản hồi như vậy cho phép học sinh đưa ra sự ước đoán của mình và từ đó có thể thử nghiệm, thay đổi những ý tưởng của học sinh
* Khả năng quan sát các mô hình: Với khả năng và tốc độ xử lý của các phần
mền dạy học toán giúp học sinh đưa ra nhiều ví dụ khi khám phá các vấn đề trong toán học Máy tính sẽ trợ giúp người học quan sát, xử lý các mô hình, từ
đó đưa ra lời chứng minh trong trường hợp tổng quát
Trang 4* Phát hiện các mối quan hệ trong toán học: CNTT cho phép GV tính toán biểu
bảng, xử lý đồ hoạ một sát thực sự thay đổi trong cách chính xác và liên kết chúng với nhau Việc cho thay đổi một vài thành phần và qua các thành phần còn lại đã giúp học sinh phát hiện ra mối tương quan giữa các đại lượng
* Thao tác với các hình động: Giáo viên có thể sử dụng CNTT để biểu diễn các
biểu đồ một cách sinh động Việc đó đã giúp cho người học hình dung ra các hình hình học một cách tổng quát từ hình ảnh của máy tính
* Khai thác tìm kiếm thông tin: CNTT cho phép GV sử dụng làm việc trực tiếp
với các dữ liệu thực, từ đó hình dung ra sự đa dạng của nó và sử dụng để phân tích hay làm sáng tỏ một vấn đề toán học
* Dạy học với máy tính: Khi giáo viên thiết kế toán để giúp học sinh tìm ra kết
quả thì học sinh phải hoàn thành dãy các chỉ thị mệnh lệnh một cách rõ ràng, chính xác Vì họ đã sắp đặt các suy nghĩ của mình cũng như các ý tưởng một cách rõ ràng
* Sử dùng đồ hoạ với máy tính: Đồ thị trên máy tính là nét mới trong các lớp
dạy học toán
Đổi mới phương pháp dạy học toán phải đi đôi với đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp kiểm tra đánh giá, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học …
ở mỗi địa phương , mỗi trường , mỗi lớp học , tùy điều kiện và hoàn cảnh cụ thể
để xác định mức độ , cách thức đổi mới phương pháp dạy học toán theo khả năng và sự cố gắng của mình Tại trường Tiểu học Xuyên Mộc tôi đang dạy thì
cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học …tương đối đầy đủ thuận lợi cho chúng tôi áp dụng vào việc dạy học Hiện nay tại trường Tiểu học Xuyên Mộc của chúng tôi đã được trang bị phòng máy, phòng đa năng, nối mạng Internet và máy quét hình (Scanner), Tin học được giảng dạy chính thức, tạo cơ sở hạ tầng CNTT cho giáo viên sử dụng vào quá trình dạy học của mình Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học
Là một giáo viên dạy nhiều năm ở lớp 5, (18 năm liền) , tôi luôn băn khoăn suy nghĩ làm thế nào để chất lượng môn toán ngày càng cao Chính vì vậy tôi đã chọn vấn đế : “ ứng dụng công nghệ thông tin và sơ đồ tư trong dạy, học toán 5 để giúp học sinh tự tìm tòi khám phá kiến thức mới” góp phần nâng cao chất lượng trong các giờ học toán
III Mục đích và phương pháp nghiên cứu:
1 Mục đích:
Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, nếu chúng ta có sự cân nhắc và chọn lựa nội dung kiến thức cần truyền thụ cho học sinh hợp lý thì giáo án điện
tử là một trong những hình thức đổi mới hiệu quả Trước tình hình này, trong nhiều năm qua được sự chỉ đạo của Sở GD-ĐT Bà rịa – Vũng Tàu, Phòng giáo
Trang 5dục huyện Xuyên Mộc đưa CNTT vào quá trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục là một việc làm vô cùng cần thiết và hợp lý
- Nhằm thực hiện tinh thần văn bản 896/BGDĐT – GDTH ngày 13/02/2006 và hướng dẫn số 8232/BGDĐT – GDTH của BGD&ĐT : tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học bằng cách sử dụng CNTT trong quá trình giảng dạy, tập trung chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới cách soạn giáo
án, góp phần đem lại cho học sinh những giờ học thật sự bổ ích và sinh động
- Nhằm đem những hiệu quả đáng khích lệ của CNTT vào quá trình giảng dạy của tôi tại trường TH Xuyên Mộc trong những năm gần đây
- Nhằm đưa ra được nhiều chọn lọc ra được một lượng kiến thức tối thiểu, cập nhật mới nhất, tích hợp lại để nâng cao chất lượng của nội dung dạy học cho mọi học sinh lĩnh hội kiến thức mới một cách tích cực tự giác từ CNTT
- Nhằm giúp học sinh ghi nhớ một cách lôgich thì GV nên sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy toán 5
1 Phương pháp:
+ Phướng pháp lấy tư liệu :
- Tư liệu về CNTT tương đối rộng Tư liệu là những thông tin rút ra từ tài liệu in ấn, từ bạn bè, từ đồng nghiệp viết tay, sách, internet…
+ phương pháp thực nghiệm :
- Đây là phương pháp thực hành bắt tay vào soạn giảng bằng công nghệ thông tin Phải thực hành soạn thử dạy thử nhiều lần trước khi lên lớp từ thử nghiệm GV nắm bắt được các phương pháp cần đưa vào bài giảng giúp cho học sinh cách học, cách tự học và có nhu cầu tự học, trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác , tích cực và sáng tạo được thực hiện động lập hoặc trong giao lưu
+ Phương pháp kế thừa
- Nhằm phát huy những mặt tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống ; đồng thời tiếp thu có chọn lọc những phương pháp dạy học mới , ứng dụng công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy đối với các dạng toán trong đó tiêu biểu là dạng toán có yếu tố hình học thì CNTT sẽ giúp GV hướng dẫn nhận biết các yếu tố hình học một cách sinh động và hiệu quả Sau mỗi tiết dạy có ứng dụng CNTT tôi thấy học sinh như hiểu bài sâu hơn, nhớ bài chính xác đến từng chi tiết nhỏ mà các em đã quan sát được qua các slide mà cô đã trình chiếu trong tiết dạy
+ Phương pháp đàm thoại vấn đáp khi dùng sơ đồ tư duy để dạy toán sẽ giúp học sinh:
- Sáng tạo hơn
- Tiết kiệm thời gian
Trang 6- Ghi nhớ tốt hơn.
- Nhìn thấy kiến thức tổng thể
- Tổ chức và phân loại phương pháp giải tốt hơn
+ Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh
- Phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải chủ động lựa chọn nội dung theo từng đối tượng học sinh, tức là phải dạy học xuất phát từ trình độ, năng lực, điều kiện cụ thể của từng học sinh Điều đó có nghĩa là phải “cá thể hoá” dạy học, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn quá trình học tập Điều đó không
có nghĩa là làm giảm vai trò của người giáo viên mà chính là làm tăng vai trò chủ động, sáng tạo của họ Điều đó cũng kéo theo sự thay đổi hoạt động học tập của học sinh Mục đích của việc làm này là nhằm tạo điều kiện cho mọi học sinh có thể học tập tích cực, sáng tạo, chủ động theo khả năng của mình trong từng lĩnh vực
Tính tích cực là một phẩm chất vốn quý của con người trong đời sống xã hội; con người không chỉ tiếp thu những cái đã có mà luôn chủ động tìm tòi, khám phá, sáng tạo ra những cái mới phục vụ cho nhu cầu và cuộc sống của mình Tính tích cực trong học tập là tính tích cực trong hoạt động nhận thức, đặc trưng ở khát vọng hiểu biết, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm lĩnh kiến thức khoa học bằng hoạt động học
III Giới hạn của đề tài:
Như chúng ta đã biết, các phương pháp dạy học truyền thống thường gây nhàm chán cho học sinh nhất là học sinh ở bậc Tiểu học, lứa tuổi hiếu động thích tìm hiểu cáí hay, cái mới bằng hình ảnh thật, hình ảnh sinh động bằng sơ
đồ hình vẽ bắt mắt Vậy truyền trải những những hình ảnh sinh động, tư liệu có tính giáo dục vào bài dạy thì chỉ có công nghệ thông tin và dùng CNTT mới làm được điều đó Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, nếu chúng ta
có sự cần nhắc và chọn lựa nội dung kiến thức cần truyền thụ cho học sinh hợp
lý thì giáo án điện tử và sơ đồ tư duy là một trong những hình thức đổi mới hiệu quả đối với môn toán ở lớp 5 nhằm gây sự Tự tìm tòi, khám phá kiến thức trong học tập
1 Khách thể nghiên cứu bao gồm:
Lớp 5a5 trường TH Xuyên Mộc và bạn bè đồng nghiệp trong trường, trong huyện, ngoài huyện, bạn cùng học công nghệ…
Năm học : 2010 -2011 và năm học 2011- 2012
Đối tượng nghiên cứu:
- Tham khảo Các bài dạy bằng công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy trên mạng Intennet, của bạn bè đồng nghiệp, các bài dạy từ các hội thảo chuyên đề các cấp đã tổ chức
Trang 7- Tìm cách đưa các bài dạy có ứng dụng công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy vào dạy học toán Phải đưa vào bài dạy như thế nào cho phù hợp với nội dung bài dạy
- Khi soạn bài có ứng dụng CNTT và sơ đồ tư duy cần chú ý các đặc tính
cơ bản sau:
- Cần tạo ra một môi trường học tập hoàn toàn mới mà trong môi trường này tính chủ động, sáng tạo của học sinh được phát triển tốt nhất Học sinh có điều kiện phát huy khả năng phân tích, suy đoán và xử lý thông tin một cách có hiệu quả
- Cung cấp một môi trường cho phép đa dạng hoá mối quan hệ tương tác hai chiều giữa thầy và trò
- Tạo ra một môi trường dạy và học linh hoạt, có tính mở Trong các hình thức tổ chức dạy - học có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin thì vai trò của người thầy đặc biệt quan trọng Nó đòi hỏi cao hơn ở người thầy khả năng các hình thức tổ chức dạy học truyền thống Về một góc độ nào đó, năng lực của người thầy thể hiện qua hệ thống định hướng giúp học sinh phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua hệ thống các câu hỏi
- Hệ thống các câu hỏi của người thầy phải đáp ứng được các yêu cầu sau:
- Các câu hỏi phải mang tính gợi mở, định hướng giúp cho học sinh con đường xử lý thông tin để đi đến kiến thức mới
- Các câu hỏi phải trợ giúp học sinh củng cố kiến thức mới và tăng cường khả năng vận dụng kiến thức trong thực hành
- Các câu hỏi phải có tính mở để khuyến khích học sinh phát huy tính sáng tạo, khả năng phân tích tổng hợp, khái quát hoá các tri thức đã được trang
bị để giải quyết vấn đề Điều khác biệt so với các hình thức dạy học truyền thống là quá trình truyền đạt, phân tích, xử lý thông tin và kiểm tra đánh giá kết quả được giáo viên, học sinh thực hiện có sự trợ giúp của các phần mềm
IV Các giả thiết nghiên cứu :
Sách công nghệ thông tin dành cho giáo viên
Tự học thiết kế diễn hình với PowerPoint 2003
Tự học Excel 2002
Thiết kế diễn hình với PowerPoint 2007
Các phần mền dạy học toán
Hệ thống mạng Internet
Một vài nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu giáo viên có sử dụng CNTT và sơ đồ tư duy trong quá trình giảng bài thì họ có thể đưa ra các câu hỏi với yêu cầu cao hơn so với lớp không sử dụng Sử dụng CNTT cho phép ta phân tích các mối
Trang 8liên kết giữa các dạng toán có yếu tố hình học Ý tưởng trên về sử dụng CNTT thiết kế các bài dạy toán có yếu tố hình học lớp 5 giúp học sinh hiểu sâu nội dung bài hơn
Toán học là một môn khoa học trừu tượng, do đó khai thác sử dụng phần mềm và sử dụng Công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy trong dạy học toán 5 có những đặc thù riêng Ngoài mục tiêu trợ giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức thì vấn đề phát triển tư duy suy luận lôgic, óc tưởng tượng sáng tạo toán học và đặc biệt là khả năng tự tìm tòi chiếm lĩnh kiến thức là một mục tiêu đạt được nhờ công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy Sản phẩm của môi trường học tập với sự
hỗ trợ của công nghệ thông tin và sơ đồ tư duy là những học sinh có năng lực tư duy sáng tạo toán học, có năng lực giải quyết các vấn đề và năng lực tự học một cách sáng tạo
B NỘI DUNG
V Kế hoạch thực hiện :
- Thực kế hoạch bắt đầu từ năm học 2009 đến nay
- Hình thức này được áp dụng với quy mô số học sinh từ 25 đến 40 HS Ngoài các phương tiện dạy học thông thường của một lớp học truyền thống như bảng đen, phấn trắng, thước kẻ do tôi chủ nhiệm một số tiết dạy tôi đã đưa vào lớp học máy tính, máy chiếu Trong giờ học, cả lớp quan sát kết quả xử lý của máy tính trên màn hình lớn
- Kế hoạch soạn bài toán mà mình nuốn dạy bằng CNTT
- Nghiên cứu kỹ bài trước khi soạn
- Nghiên cứu các tình huống có thể xẩy ra khi dạy toán
- Tìm tài liệu minh họa cho bài dạy
- Định hình trước thiết kế các slide cho tiết học toán của lớp
- Sử dụng nhiều các phần mềm chuyên dụng làm các thí nghiệm ảo, lồng ghép phim ảnh minh họa
- Chịu khó thu thập tư liệu cho môn toán
- Vận hết thế mạnh của các loại hiệu ứng trong PowePoint
Có thể tóm tắt quá trình tìm tòi khám phá kiến thức trên CNTT bằng sơ
đồ sau:
Kiến thức Dự đoán Kiểm nghiệm Điều chỉnh Kiến thức mới
Ngoài ra chúng ta có thể vận dụng sơ đồ tu duy cuả thầy Nguyễn Chí Thanh vào đổi mới trong dạy học toán nhằm hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh phương pháp giải toán lôgich:
Trang 9Sử dụng Cơng nghệ thơng tin để tạo sơ đồ tư duy trong dạy học tốn đi tìm lời giải hoặc minh hoạ kết quả lời giải Hình thức này thường được sử dụng trong hình thức tổ chức lớp học với số đơng phù hợp các tiết học nội dung bài mới
1 Một số ví dụ: tơi đã ứng dụng CNTT thiết kế bài dạy mơn tốn lớp 5 :
- Ví dụ 1 : Tuần 4 - Bài: Ơn tập và bổ sung giải tốn (trang 18 SGK)
I/- Mục đích yêu cầu :
Giúp học sinh:
- Biết một dạng quan hệ tỷ lệ (đại lượng gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng tương ứng cũng gấp lên bấy nhiêu lần)
- Biết giải bài tốn liên quan đến quan hệ tỉ lệ này bằng một trong hai cách “Rút
về đơn vị” hoặc tìm tỉ số
II Các hoạt động dạy học chủ yếu
Hoạt động 1: Tổ chức cho học sinh :
Bước 1: Ơn tập tái hiện:
Giúp học sinh ơn lại những kiến thức đã học cĩ liên quan đến các kiến thức mới mà học sinh cần nắm được
* Tìm hiểu ví dụ về quan hệ tỉ lệ (thuận)
chẳng hạn: GV nêu bài tốn : Giáo viên treo bảng phụ viết sẵn nội dung của ví dụ, yêu cầu học sinh đọc
GV tổng hợp thay sửa bổ sung giả thiết kết luận, lập luận bài tốn mới
Các dạng bài tập Bài tập cơ bản
Học sinh phân tích đề, tự phát hiện phương pháp qui về các bài tốn đã biết cách giải
Trang 10Quảng đường đi 4km
Bước 2: Phát hiện, nêu vấn đề:
Cho học sinh phát hiện ra những vấn đề chưa rõ và xem đĩ là vấn đề cần được giải quyết trong tiết học đĩ
Sau đĩ GV dùng câu gợi mở hỏi học sinh:
+ 1 giờ người đo ùđi được bao nhiêu km?
(1 giờ người đó đi được 4km)
+ 2 giờ người đó đi được bao nhiêu km?
(2 giờ người đó đi được 8 km)
+ 2 giờ gấp mấy lần 1 giờ?
(2 giờ gấp 1 giờ 2 lần)
+ 8km gấp mấy lần 4 km?
(8km gấp 4 km 2 lần)
+ Như vậy thời gian đi gấp lên 2 lần thì quãng đường đi được gấp lên mấy lần? (Thời gian đi gấp lên 2 lần thì quãng đường đi được gấp lên 2 lần)
Hướng dẫn tương tự 3 giờ so với 1 giờ, 12km so với 4 km
+ Qua ví dụ trên, nêu quan hệ giữa thời gian đi và quãng đường đi được?
(Khi thời gian gấp lên bao nhiêu lần thì quãng đường cũng gấp lên bấy nhiêu lần)
Bước 3: Tổng hợp, so sánh và đề xuất ý tưởng:
Từ những vướng mắc cần giải quyết ở trên, cho học sinh độc lập suy nghĩ hoặc thảo luận nhĩm để đưa ra các ý tưởng giải quyết vấn đề Giáo viên nhận xét, bổ sung thêm để hình thành ý tưởng chung
Bài toán
-Yêu cầu học sinh đọc đề bài toán
+Bài toán cho em biết những gì?
(Bài toán cho em biết: 2 giờ ô tô đi được 90km)
+Bài toán hỏi gì?
(Bài toán hỏi 4 giờ ô tô đi được bao nhiêu km)
-Yêu cầu tóm tắt bài toán
-Học sinh tóm tắt: 2 giờ: 90km
4 giờ: ?km
Hướng dẫn học sinh giải theo trình như sau:
Bước 4: Dự đốn giả thuyết:
Cho học sinh suy nghĩ tiếp và dự đốn hay đề xuất giả thuyết về nội dung kiến thức, kĩ năng mới