Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Sự tác động ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến sự phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh diễn ra theo cả hai chiều hướng tích cực và tiêu cực. Mặt tích cực, học viên an tâm công tác xác định tốt mọi nhiệm vụ được giao, có ý chí quyết tâm cao, khắc phục mọi khó khăn gian khổ để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ học tập và rèn luyện, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và đường lối đổi mới toàn diện đất nước do Đảng ta khởi xướng ...

Chương 1 Thực chất ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội

chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo

1.1 Khái niệm ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thứcchính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở

1.2 Đặc điểm ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thứcchính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở

Chương 2 Thực trạng và một số giải pháp cơ bản phát huy ảnh hưởng tích

cực, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở

2.1 Thực trạng và nguyên nhân ảnh hưởng của kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nayđến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh 502.2 Một số giải pháp cơ bản phát huy ảnh hưởng tích cực, khắc

phục ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thứcchính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân độiTrường sĩ quan Pháo binh là một trong những nhân tố quan trọng hàng đầunhằm nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường góp phần hoànthiện nhân cách người sĩ quan pháo binh tương lai, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụcách mạng trong giai đoạn mới

Phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh là kết quả tác động tổng hợp của nhiều yếu tố Trong đó kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là mộtyếu tố có ảnh hưởng vô cùng quan trọng

Vấn đề này xuất phát từ vai trò quyết định của kinh tế đối với chính trịnói chung, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiệnnay đến phát triển ý thức chính trị của người học viên đào tạo sĩ quan cấpphân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh nói riêng

Mặc dù kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam mớiđược thực hiện chưa lâu nhưng nó đã phát huy tác dụng và tác động to lớnđến mọi mặt ý thức chính trị, hoạt động chính trị, hành vi chính trị của từng tổchức, từng con người Việt Nam Người học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội

ở Trường sĩ quan Pháo binh không nằm ngoài cái chung đó Sự tác động ảnhhưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiệnnay đến sự phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phânđội ở Trường sĩ quan Pháo binh diễn ra theo cả hai chiều hướng tích cực vàtiêu cực Mặt tích cực, học viên an tâm công tác xác định tốt mọi nhiệm vụđược giao, có ý chí quyết tâm cao, khắc phục mọi khó khăn gian khổ để hoànthành thắng lợi nhiệm vụ học tập và rèn luyện, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnhđạo của Đảng và đường lối đổi mới toàn diện đất nước do Đảng ta khởi xướng

và lãnh đạo chấp hành nghiêm đường lối chính sách của Đảng, pháp luật củaNhà nước, ra sức phấn đấu trở thành người học viên giỏi toàn diện, người sĩquan tương lai “vừa hồng, vừa chuyên” Bên cạnh những mặt tích cực đó,kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay cũng cótác động ảnh hưởng tiêu cực, kìm hãm sự phát triển ý thức chính trị của họcviên, biểu hiện một số học viên ý thức học tập, rèn luyện chưa cao, chất lượnghiệu quả học tập rèn luyện còn thấp, cá biệt có học viên còn vi phạm kỷ luật.

Để phát huy mặt ảnh hưởng tích cực, khắc phục mặt ảnh hưởng tiêucực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nayđến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh, ta cần có sự hiểu biết đầy đủ, toàn diện về nó Dovậy, đòi hỏi cấp thiết phải nghiên cứu, làm rõ những vấn đề có tính quy luậtcủa quá trình ảnh hưởng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam hiện nay đến việc phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh Từ đó, đề xuất một số giải pháp cơbản nhằm khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến việc phát triển ý thức chínhtrị của học viên, góp phần xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, đápứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới Đây là lý do để tác giả

chọn vấn đề: “Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh” làm đề tài nghiên

cứu

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Từ trước đến nay đã có những công trình nghiên cứu về vấn đề này tuy ở

các phạm vi, mức độ khác nhau Tiêu biểu có các công trình như: “Tác động của những biến đổi kinh tế – xã hội đến việc nhận thức chính trị tư tưởng của cán bộ

quân đội và một số vấn đề đổi mới công tác tư tưởng, công tác tổ chức trong quân đội ta hiện nay” Nxb QĐND Việt Nam, H 1996; “Một số vấn đề giáo dục xã hội chủ nghĩa trong quân đội nhân dân Việt Nam” Nxb QĐND Việt Nam, H.1998 Các đề tài, luận văn: “Ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa nguồn sức mạnh tinh thần của nhân dân ta” của Giáo sư Đỗ Tư, 1992; “Phát triển ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa trong xã hội và quân đội thời kỳ đổi mới” của Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Quang, 2001; “Phát triển ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa ở học viên Học viện Kỹ thuật quân sự hiện nay” – Luận văn

Thạc sĩ của Vũ Văn Lan - Học viện Chính trị Quân sự, H.2001; Các bài báo:

Nguyễn Đức Tiến: “Lý tưởng xã hội chủ nghĩa và vấn đề giáo dục lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho thanh niên quân đội ta hiện nay” Thông tin giáo dục lý luận chính trị quân sự số 4 (46)/1996 Nguyễn Mạnh Hưởng: “Khắc phục suy thoái tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên – Một nhiệm vụ cấp bách hiện nay”; Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị quân sự, số 4

(86)/2004 Những công trình nói trên từ nhiều góc độ khác nhau đã tập trunglàm rõ bản chất quá trình phát triển của ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa trongquan hệ với điều kiện kinh tế – xã hội mà trực tiếp là nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, ảnh hưởng của kinh tế thị trường ởViệt Nam đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phânđội ở Trường sĩ quan Pháo binh thì chưa có một công trình khoa học nào đề cập

nghiên cứu với tư cách là một đề tài độc lập dưới góc độ triết học: “Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội

ở Trường sĩ quan Pháo binh” Đề tài nghiên cứu có một ý nghĩa lý luận và

thực tiễn cấp bách và không có sự trùng lặp với các công trình nghiên cứutrước

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

a Mục đích:

Làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về sự ảnh hưởng của kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ýthức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quanPháo binh Từ đó, đề xuất một số giải pháp cơ bản khắc phục những ảnhhưởng tiêu cực, phát huy những ảnh hưởng tích cực của kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chínhtrị của học viên sĩ quan Pháo binh

b Nhiệm vụ:

- Làm rõ thực chất ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa ở Việt Nam đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩquan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

- Đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp cơ bản để khắc phụcảnh hưởng tiêu cực, phát huy những ảnh hưởng tích cực của kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chínhtrị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận văn.

a Cơ sở lý luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên những quan điểm của chủ nghĩaMác - lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng cộng sảnViệt Nam về chính trị, ý thức chính trị, về kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa; các chỉ thị, nghị quyết của ĐUQSTƯ, Tổng cục chính trị vềxây dựng quân đội nhân dân Việt Nam về chính trị hiện nay và một số côngtrình nghiên cứu có liên quan

b Cơ sở thực tiễn:

Luận văn dựa trên cơ sở các văn bản báo cáo tổng kết của Trường sĩquan Pháo binh và kết quả điều tra, khảo sát thực tế của tác giả ở một số đơn

vị học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh hiện nay.

c Phương pháp nghiên cứu:

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, luận văn sửdụng các phương pháp nghiên cứu của khoa học xã hội và nhân văn nóichung, khoa học xã hội và nhân văn quân sự nói riêng, trong đó tác giả đặcbiệt chú trọng các phương pháp cụ thể như: Phân tích và tổng hợp, lôgíc vàlịch sử, thống kê so sánh, tổng kết thực tiễn, điều tra xã hội học, khảo sát thựctiễn và phương pháp chuyên gia

5 Ý nghĩa của luận văn

+ Luận văn góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về ảnh hưởngcủa kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đếnphát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh

+ Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo trongnghiên cứu, giảng dạy các vấn đề có liên quan trong các Học viện, nhàtrường, quân đội hiện nay Đồng thời là cơ sở cho lãnh đạo, chỉ huy các cấp ởTrường sĩ quan Pháo binh tiếp tục giáo dục xây dựng, phát triển ý thức chínhtrị của học viên, góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan pháo binh tương lai có đủphẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn cách mạng mới

6 Kết cấu của luận văn

Phần mở đầu, 2 chương (4 tiết) Kết luận, danh mục tài liệu tham khảo

và phụ lục

Chương 1

THỰC CHẤT ẢNH HƯỞNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ĐẾN PHÁT TRIỂN Ý THỨC CHÍNH TRỊ CỦA HỌC VIÊN ĐÀO TẠO SĨ QUAN CẤP PHÂN ĐỘI

Ở TRƯỜNG SĨ QUAN PHÁO BINH

1.1 Khái niệm ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

1.1.1 Khái lược kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay và phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Khái lược kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức kinh tế phản ánh trình độ pháttriển nhất định của văn minh nhân loại

Các nhà lý luận cho rằng, kinh tế thị trường luôn gắn liền với nhữngphạm trù: Sản xuất hàng hoá, giá trị, tiền tệ Kinh tế thị trường đối lập vớikiểu kinh tế tự cung, tự cấp và chỉ ra đời, tồn tại, phát triển khi có đủ điềukiện kinh tế – xã hội: Phân công lao động xã hội và sự khác nhau của nhữnghình thức sở hữu về tư liệu sản xuất Vì vậy, kinh tế thị trường xuất hiện vàtồn tại cùng với sự ra đời và tồn tại của phương thức sản xuất tư bản chủnghĩa, phản ánh trình độ phát triển hơn hẳn kinh tế hàng hoá giản đơn ở các

xã hội trước đó Bản thân kinh tế thị trường cũng phát triển qua những giaiđoạn cao thấp khác nhau gắn liền với các giai đoạn phát triển của lực lượngsản xuất và các quan hệ sản xuất dưới chủ nghĩa tư bản Cho đến nay kinh tếthị trường đã phát triển qua các giai đoạn sau:

Giai đoạn 1: Kinh tế thị trường sơ khai Đây là bước chuyển biến từ

kinh tế hàng hoá giản đơn sang kinh tế thị trường Ở giai đoạn này kinh tế thị

trường phát triển chưa đúng nghĩa của nó Nó đang chuẩn bị tạo những tiền đềcần thiết cho kinh tế thị trường phát triển Quá trình này gắn liền với thời kỳtích luỹ nguyên thuỷ tư bản chủ nghĩa nên vai trò của Nhà nước hết sức quantrọng – là bà đỡ cho kinh tế thị trường ra đời.

Giai đoạn 2: Kinh tế thị trường tư do Đặc trưng cơ bản của giai đoạn

này là sự phát triển kinh tế diễn ra theo tinh thần tư do, nền kinh tế tự điều tiếtbởi “bàn tay vô hình” Nhà nước không can thiệp vào các hoạt động kinh tế.Giai đoạn này tương ứng với thời kỳ cách mạng công nghiệp hay công nghiệphoá tư bản chủ nghĩa Chính nhờ sự phát triển của công nghiệp đã tạo chỗdựa, cơ sở để kinh tế thị trường phát triển

Giai đoạn 3: Kinh tế thị trường hiện đại Đặc trưng cơ bản của kinh tế

thị trường hiện đại là Nhà nước đã can thiệp trực tiếp vào nền kinh tế hay còngọi là nền kinh tế được điều tiết bởi “bàn tay hữu hình” Sự điều tiết của Nhànước đối với nền kinh tế không chỉ bằng phát luật mà còn bằng cả lực lượngvật chất, tài chính, tiền tệ Giai đoạn này diễn ra bắt đầu từ thế kỷ XX, cùngvới quá trình chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh chuyển sang chủ nghĩa tư bảnđộc quyền; đặc biệt, phát triển rõ nét từ nửa sau thế kỷ XX cùng với nền vănminh hậu công nghiệp, sự thống trị của chủ nghĩa tư bản Nhà nước, sự toàncầu hoá mạnh mẽ về kinh tế

Như vậy, từ trước đến nay, quan niệm kinh tế thị trường chỉ tồn tại dướichủ nghĩa tư bản, nó trở thành nhân tố thúc đẩy chủ nghĩa tư bản phát triển.Đây là một quan niệm chưa hoàn toàn đúng theo Nghị quyết Đại hội Đảngtoàn quốc lần thứ X, nền kinh tế thị trường tồn tại trong nhiều chế độ xã hộikhác nhau và việc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở một nước trình độ kinh tế cònthấp kém như nước ta thì việc phát triển kinh tế thị trường là một yêu cầu tấtyếu khách quan Nhận thức đúng đắn về kinh tế thị trường sẽ có cơ sở nghiêncứu kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nói chung và kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam nói riêng.

Quan niệm về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đặc trưng cơ bản của nó.

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một khái niệm kép:Theo nghĩa danh từ kinh tế thị trường là nền kinh tế mà trong nó hàmchứa và bị chi phối bởi những tính chất xã hội chủ nghĩa

Theo nghĩa động từ: Kinh tế thị trường là tiến trình chế định nền kinh tếtheo những nguyên tắc xã hội chủ nghĩa nhằm phục vụ chủ nghĩa xã hội

Nửa đầu thế kỷ XX, khi hệ thống xã hội chủ nghĩa ra đời, mô hình xây dựngnền kinh tế theo cơ chế hành chính tập trung (quan liêu), trực tiếp (bao cấp) Với môhình đó, Nhà nước thống nhất quản lý nền kinh tế thông qua hàng loạt các chỉ tiêupháp luật mang tính áp đặt Các đơn vị kinh tế cơ sở không được quyền chủ độngsản xuất kinh doanh Điều đó do hạn chế về nhận thức, nhưng cũng đã đáp ứngđược yêu cầu đánh thắng kẻ thù xâm lược đối với các nước xã hội chủ nghĩa Tuynhiên do duy trì quá lâu nền kinh tế quan liêu bao cấp đã dẫn tới kết quả là nền kinh

tế ngày càng lâm vào tình trạng trì trệ, kém hiệu quả, hệ thống xã hội chủ nghĩa sụp

đổ Một số nước xã hội chủ nghĩa buộc phải chuyển sang con đường kinh tế thịtrường tư bản chủ nghĩa Một số nước còn lại vẫn kiên định con đường xã hội chủnghĩa nhưng đã biết tiếp thu có chọn lọc những thành tựu khoa học, tiếp tục pháttriển lý luận về kinh tế thị trường Tư tưởng xây dựng nền kinh tế hàng hoá theo cơchế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa (haynói cách khác tư tưởng về xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa) ra đời Theo đó, không phải chỉ trong chủ nghĩa tư bản mới có kinh tế thịtrường mà trong chủ nghĩa xã hội kinh tế thị trường cũng vẫn hoạt động, đặc biệt là

ở giai đoạn đầu của thời kỳ quá độ Tuy nhiên, kinh tế thị trường dưới xã hội chủnghĩa không dập khuôn, máy móc như trong chủ nghĩa tư bản

Sự khác biệt có tính nguyên tắc trong chế độ xã hội chủ nghĩa, kinh tế

thị trường mang định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm xây dựng thành công chủnghĩa xã hội.

Như vậy, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là nền kinh tếđược xây dựng ở một chế độ xã hội do nhân dân làm chủ, Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa quản lý, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, nhằmmục tiêu đi lên chủ nghĩa xã hội

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam và đặc trưng của nó

Sự phát triển của đất nước ta trong hơn nửa thập kỷ qua đã chứng kiếnnhiều mô hình kinh tế khác nhau, mỗi mô hình là sản phẩm của sự nhận thức,trình độ phát triển tư duy lý luận sáng tạo của Đảng và nhân dân ta trongnhững điều kiện lịch sử – xã hội nhất định Trước đây, mô hình kinh tế kếhoạch hoá, tập trung quan liêu bao cấp tuy phù hợp với điều kiện đất nướcđang có chiến tranh, nhưng đã bộc lộ những hạn chế nhất định trong quá trìnhxây dựng chủ nghĩa xã hội Đặc trưng cơ bản của mô hình này là các hìnhthức sở hữu nhà nước và sở hữu tập thể là phổ biến, cơ chế quản lý kế hoạchhoá tập trung cao độ Chính yếu tố kế hoạch hoá tập trung đã hoàn toàn loại

bỏ yếu tố thị trường và quan hệ hàng hoá - tiền tệ lúc này chỉ còn là hình thức,vai trò của người tiêu dùng ngày càng bị hạ thấp

Nghị quyết Trung ương lần thứ sáu (khoá IV) năm 1979 được xem như

là điểm khởi đầu của quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, làm cho sảnxuất bung ra, thừa nhận quan hệ hàng hoá, tiền tệ, cho tự do lưu thông Tiếpđến Chỉ thị 100 của Ban Bí thư cho phép khoán sản phẩm trong nông nghiệp;Quyết định 25/CP của Chính phủ cho phép thực hiện kế hoạch ba trong các xínghiệp công nghiệp Dù mới sơ khai nhưng thị trường đã là môi trường giảiphóng sức sản xuất với sự phát triển của các khu vực ngoài quốc doanh vàkinh tế đối ngoại

Trên cơ sở nhận thức đầy đủ hơn về chủ nghĩa xã hội và con đường đilên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, Đại hội VI của Đảng năm 1986 đã đề rađường lối đổi mới toàn diện đất nước, đưa ra những quan niệm mới về conđường đi lên chủ nghĩa xã hội, về cơ cấu kinh tế, cơ chế quản lý kinh tế;đồng thời, thừa nhận sự tồn tại khách quan của sản xuất hàng hoá Đạihội đã chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần nhằmgiải phóng sức sản xuất và chuyển sang thực hiện cơ chế hạch toán kinhdoanh Đại hội VII năm 1991 tiếp tục làm rõ hơn về mục tiêu, con đường

đi lên chủ nghĩa xã hội và lần đầu tiên trong văn kiện của Đảng có sử

dụng thuật ngữ “cơ chế thị trường” Cương lĩnh xây dựng đất nước trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã khẳng định: “Phát triển nền kinh

tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vậnhành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước” [6, tr.9 – 10].Đại hội VIII của Đảng năm 1996 tiếp tục khẳng định: “Sản xuất hànghoá không đối lập với chủ nghĩa xã hội, mà là thành tựu phát triển củanền văn minh nhân loại, tồn tại khách quan, cần thiết cho công cuộc xâydựng chủ nghĩa xã hội và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng” [8,tr.97] Tiếp tục kế thừa và phát triển những quan điểm về đổi mới, Đạihội IX của Đảng năm 2001 đã khẳng định: “Đảng và Nhà nước ta chủtrương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tếhàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản

lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đó chính là nền kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” [11, tr 86] Trên cơ sở nhữngquan điểm của Đại hội IX, Đại hội X của Đảng vẫn tiếp tục khẳng định:

“Để đi lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta phải phát triển nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa” [12, tr.69]

Từ sự phân tích trên ta có thể quan niệm: Kinh tế thị trường định

hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là phương thức phát triển sức sản xuất để

đi lên chủ nghĩa xã hội Một kiểu tổ chức nền kinh tế vừa dựa trên những nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên sự dẫn dắt chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội

Như vậy, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam làmột kiểu tổ chức kinh tế vừa tuân theo những quy luật của thị trường vừa cóđịnh hướng bởi các nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội Đây là nền kinh tế luônchịu sự tác động của các quy luật khách quan của kinh tế thị trường như quyluật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh Nhà nước một mặt tạo điềukiện cho các quy luật phát huy tác dụng, mặt khác bằng các biện pháp thíchhợp để hạn chế các mặt tiêu cực do cơ chế thị trường sản sinh ra

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay cómột số đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, về mục đích của kinh tế thị trường ở Việt Nam là nhằm phát

triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất – kỹthuật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân lao động, đồngthời, phát triển lực lượng sản xuất hiện đại gắn với xây dựng quan hệ sản xuấtmới tiên tiến mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển Cũng cần thấyrằng, nước ta đang ở chặng đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, lựclượng sản xuất còn yếu kém nên việc sử dụng cơ chế thị trường cùng với cáchình thức và phương pháp quản lý của kinh tế thị trường chủ yếu là để kíchthích sản xuất, khuyến khích tinh thần năng động, sáng tạo của người laođộng giải phóng sức sản xuất, thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá bảođảm từng bước xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Tuy nhiên, trong quátrình đó cần phải hết sức chú ý không để cho thị trường tự phát đi theo conđường tư bản chủ nghĩa

Thứ hai, về cơ sở kinh tế – xã hội của nền kinh tế thị trường định

hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là có nhiều hình thức sở hữu về tư liệusản xuất, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủđạo; kinh tế Nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảngvững chắc của nền kinh tế quốc dân Đây không chỉ là điểm khác biệt vớikinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa mà qua đó phản ánh tư duy mới của Đảng

ta về cơ sở kinh tế – xã hội của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội Từ chỗ quan niệm về kinh tế chỉ có hai thành phần (kinh tế quốcdoanh và kinh tế tập thể) đến nay đã đi tới quan niệm về nền kinh tế hàng hoánhiều thành phần, định hướng xã hội chủ nghĩa Những vấn đề cơ bản về cơcấu kinh tế nhiều thành phần ở nước ta hiện nay cần nhận thức và làm sáng tỏmỗi thành phần kinh tế đều là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế quốcdân; các thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật, cùng tồn tại vàphát triển, cùng hợp tác và cạnh tranh lành mạnh Trong nền kinh tế nhiềuthành phần, kinh tế Nhà nước đóng vai trò chủ đạo, kinh tế Nhà nước cùngvới kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tếquốc dân, là đòn bẩy tăng trưởng kinh tế và giải quyết những vấn đề xã hội;

mở đường, hướng dẫn, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển; làlực lượng vật chất để Nhà nước thực hiện chức năng điều tiết và quản lý vĩ

mô Các doanh nghiệp Nhà nước phải tập trung vào một số ngành và lĩnh vựcthen chốt, vừa chi phối được nền kinh tế, vừa bảo đảm an ninh, quốc phòng

và phục vụ lợi ích công cộng

Với nhận thức trên cho thấy quá trình phát triển kinh tế thị trường hiệnnay ở nước ta không chỉ đơn thuần là phát triển lực lượng sản xuất, mà còn làquá trình từng bước xây dựng quan hệ sản xuất mới theo hướng củng cố, pháthuy vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước, đổi mới và phát triển kinh tế tập thểtrong khi tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho tất cả các thành phần kinh

tế khác cùng phát triển mạnh mẽ

Thứ ba, về chế độ quản lý của kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa ở

Việt Nam hiện nay là sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước Sựlãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường làmột vấn đề có tính nguyên tắc nhằm định hướng cho sự phát triển Do đó,tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và vai trò quản lý của Nhà nước chính làtăng cường sự tác động của yếu tố chính trị xã hội chủ nghĩa đối với kinh tếthị trường để thúc đẩy kinh tế thị trường phát triển đúng định hướng xã hộichủ nghĩa; ngược lại, sự phát triển của kinh tế thị trường sẽ đòi hỏi Đảng vànhà nước phải tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nhất là đổi mới phương thức lãnhđạo, quản lý và phương thức hoạt động cho phù hợp với yêu cầu và quy luậtcủa kinh tế thị trường Đảng lãnh đạo bằng chủ trương, đường lối; Nhà nướcquản lý nền kinh tế bằng chiến lược, quy mô, kế hoạch, chính sách, pháp luật

và bằng cả sức mạnh vật chất, đồng thời, sử dụng cơ chế thị trường, áp dụngcác hình thức kinh tế và phương pháp quản lý của kinh tế thị trường để kíchthích sản xuất, giải phóng sức sản xuất, phát huy mặt tích cực, hạn chế vàkhắc phục mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo vệ lợi ích của người laođộng và toàn thể nhân dân Như vậy, sự quản lý của Nhà nước ta với nền kinh

tế thị trường là nhằm kết hợp tính định hướng và cân đối của kế hoạch vớitính năng động và nhạy cảm của thị trường; khắc phục dần tình trạng cạnhtranh vô chính phủ, độc quyền đã từng tồn tại trong nền kinh tế thị trường.Mặt khác, chúng ta sử dụng cơ chế thị trường không phải là để đoạn tuyệt với

kế hoạch mà để thực hiện kế hoạch một cách tổng thể và có hiệu quả hơn

Thứ tư, về chế độ phân phối trong nền kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở nước ta là thực hiện phân phối chủ yếu theo lao động và hiệuquả kinh tế; đồng thời, phân phối theo mức đóng góp quỹ vốn và các nguồnlực khác vào sản xuất, kinh doanh và thông qua phúc lợi xã hội Chế độ phânphối với sự đa dạng hoá các hình thức như trên là hoàn toàn phù hợp với nền

kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang tồntại và phát triển.

Thứ năm, việc giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với

công bằng xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ởnước ta luôn được quan niệm đúng và giải quyết hài hoà Xuất phát từ mụctiêu của chủ nghĩa xã hội và mối quan hệ biện chứng giữa hai vấn đề trên,Đảng và Nhà nước ta chủ trương: “Thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ, văn minh giải phóng mạnh mẽ và không ngừngphát triển sức sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân, đẩy mạnh xoá đói giảmnghèo, khuyến khích mọi người vươn lên làm giàu chính đáng, giúp đỡ ngườikhác thoát nghèo và từng bước khá giả hơn” [12, tr.77]

Hiện nay, mặc dù nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ởnước ta vẫn còn có nhiều yếu tố sơ khai, tự phát Song, chủ trương phát triển kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là hoàn toàn đúng đắn, sáng tạo Nóđánh dấu bước phát triển mới về tư duy lý luận của Đảng ta Chủ trương nàykhông những nhận được sự đồng thuận, nhất trí cao trong Đảng, trong xã hội màcòn tạo ra động lực mạnh mẽ đưa nền kinh tế đất nước tăng trưởng liên tục với tốc

độ cao so với các nước trong khu vực và thế giới Sự tăng trưởng liên tục của kinh

tế trong những năm qua đã đưa đất nước nhanh chóng thoát ra khỏi tình trạngkhủng hoảng kinh tế – xã hội Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngàycàng được cải thiện cơ bản, tình hình chính trị – xã hội luôn ổn định, niềm tin củanhân dân vào Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa vì thế mà ngày càng được củng

cố và tăng cường, vị thế của đất nước trên trường quốc tế ngày càng được nângcao Điều đó đã có tác động tích cực đến quá trình phát triển ý thức chính trị củahọc viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Trước hết chúng ta cần hiểu thực chất chính trị Theo Từ điểnTiếng Việt, chính trị là: “1 Những vấn đề về tổ chức và điều khiển bộmáy Nhà nước trong nội bộ một nước và về quan hệ mặt Nhà nước giữacác nước với nhau; 2 Những hoạt động của một giai cấp, một chínhĐảng, một tập đoàn xã hội nhằm giành hoặc duy trì quyền điều khiển bộmáy Nhà nước; 3 những hiểu biết về mục đích, đường lối, nhiệm vụ đấutranh của một giai cấp, một chính Đảng nhằm giành hoặc duy trì quyềnđiều khiển bộ máy Nhà nước; 4 Những hoạt động nhằm nâng cao giácngộ chính trị cho quần chúng, tổ chức quần chúng thực hiện mọi đườnglối, những nhiệm vụ chính trị nhất định” [45, tr.163].

Khi bàn về chính trị, V.I.Lênin cho rằng, chính trị là mối quan hệgiữa các giai cấp, các đảng phái, các dân tộc về mặt Nhà nước "Chính trị làbiểu hiện tập trung của kinh tế" [21, tr 349] Như vậy, chính trị trước hết làquan hệ đấu tranh giữa các giai cấp, các đảng phái để giành và giữ chínhquyền Chính trị của một giai cấp do địa vị kinh tế của giai cấp đó chi phối,quyết định Giai cấp nào chiếm địa vị thống trị về mặt kinh tế thì giai cấp

đó thống trị về mặt chính trị Ngược lại, sự thống trị về kinh tế của một giaicấp chỉ được bảo đảm đầy đủ bằng quyền lực chính trị, quyền lực của nhànước Nhà nước là công cụ chủ yếu để thực hiện và bảo đảm lợi ích củagiai cấp thống trị xã hội Do đó: “Chính trị không thể không chiếm vị trí

hàng đầu so với kinh tế” [21, tr.349] Chính trị là hiện tượng thuộc kiến

trúc thượng tầng của xã hội có giai cấp Cấu trúc của chính trị gồm ý thứcchính trị, tổ chức thể chế chính trị, quan hệ chính trị và hoạt động chính trị

Ý thức chính trị là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh tồn tại xã hội,được xuất hiện trong những xã hội có giai cấp

Ý thức chính trị là tâm trạng, tình cảm, cảm xúc và những tư tưởng, quan niệm, tri thức của con người về địa vị và quyền lợi của giai cấp, phản

ánh cơ sở kinh tế trong một giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử xã hội.

Xét về bản chất, ý thức chính trị là sự phản ánh các quan hệ chính trị,kinh tế, xã hội giữa các giai cấp, các dân tộc và các quốc gia, biểu hiện tậptrung ở thái độ của các giai cấp đối với quyền lực Nhà nước Do phản ánhtrực tiếp và tập trung cơ sở kinh tế nên ý thức chính trị có vai trò rất tolớn trong đời sống xã hội, tác động mạnh mẽ đối với cơ sở kinh tế và triphối các hình thái ý thức xã hội khác

Xét dưới cấp độ phản ánh, ý thức chính trị được phân chia thành haicấp độ khác nhau Cấp độ thấp là tâm lý chính trị, hay còn gọi là ý thức chínhtrị thông thường được biểu hiện ở những cảm xúc, tình cảm, kinh nghiệm củacon người về quyền lợi, địa vị của giai cấp, về lợi ích kinh tế cơ bản của giaicấp Tâm lý chính trị phản ánh trực tiếp, tự phát cuộc sống sinh hoạt thườngngày của xã hội, do đó, nó dễ biến động Tuy nhiên, cho dù là tự phát nhưngtâm lý chính trị vẫn mang tính giai cấp và bị chi phối bởi địa vị chính trị củagiai cấp Tâm lý chính trị là cầu nối, là điều kiện để hệ tư tưởng chính trị thâmnhập và phát huy vai trò trong đời sống xã hội

Cấp độ cao của ý thức chính trị là hệ tư tưởng chính trị Hệ tư tưởngchính trị là hệ thống các quan điểm, tư tưởng chính trị của một giai cấp nhấtđịnh, phản ánh trực tiếp, tập trung lợi ích của giai cấp ấy, được diễn tả mộtcách lôgíc và hệ thống dưới dạng các học thuyết chính trị – xã hội

Hệ tư tưởng chính trị được thể hiện trong cương lĩnh chính trị, đườnglối chiến lược, sách lược của chính đảng và chính sách, pháp luật của nhànước Khác với tâm lý chính trị, hệ tư tưởng chính trị không hình thành tựphát, mà được hình thành một cách tự giác trải qua quá trình đấu tranh giaicấp, cách mạng xã hội, do nhu cầu cải tạo xã hội Hệ tư tưởng chính trị đượccác nhà lý luận, các nhà tư tưởng các lãnh tụ vĩ đại của các giai cấp phản ánh

và khái quát thành học thuyết chính trị

Hệ tư tưởng chính trị thường gắn với các tổ chức chính trị, thông qua các tổchức chính trị mà các giai cấp tiến hành đấu tranh cho lợi ích của giai cấp mình.Tuy nhiên, chỉ giai cấp nào đại diện cho một phương thức sản xuất nhất định mới

có hệ tư tưởng chính trị độc lập Giai cấp nào đại diện cho một phương thức sảnxuất tiến bộ, cách mạng sẽ đề ra hệ tư tưởng chính trị tiến bộ và cách mạng, phùhợp với nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân lao động Khi giai cấpcòn đại diện cho một phương thức sản xuất tiến bộ, cách mạng thì hệ tư tưởngchính trị của nó có tác động tích cực đến sự phát triển xã hội Ngược lại, khi giaicấp ấy lỗi thời, lạc hậu, không còn đại diện cho một phương thức sản xuất mới thì

hệ tư tưởng chính trị của nó có tác động tiêu cực, kìm hãm sự phát triển xã hội

Ý thức chính trị, đặc biệt là hệ tư tưởng chính trị của giai cấp nắm quyềnthống trị có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển xã hội Đối với cơ sở kinh

tế, thông qua tổ chức Nhà nước nó tác động trở lại cơ sở kinh tế: “Nó có thể,trong những giới hạn nhất định làm thay đổi cả cơ sở kinh tế” [19, tr.101] Mặtkhác, hệ tư tưởng chính trị còn giữ vai trò chủ đạo, chi phối toàn bộ đời sốngtinh thần của xã hội Nó thâm nhập vào các hình thái ý thức xã hội khác vàđịnh hướng chính trị đối với các hình thái ý thức xã hội đó

Như vậy, hệ tư tưởng chính trị của giai cấp thống trị xã hội có vai trò tolớn đối với toàn bộ đời sống xã hội Mọi lĩnh vực, mọi tổ chức, mọi lựclượng, mọi thành viên trong xã hội đều chịu sự tác động, chi phối của hệ tưtưởng chính trị của giai cấp thống trị xã hội Đối với từng thành viên trong xãhội, hệ tư tưởng chính trị của giai cấp thống trị chi phối đến sự hình thành,phát triển phẩm chất và năng lực của họ thông qua sự định hướng về mô hìnhnhân cách và xác lập các hệ giá trị để giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng con người

Ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh.

Trường sĩ quan Pháo binh là một trung tâm đào tạo cán bộ chỉ huy pháo

binh cho toàn quân nói chung và binh chủng pháo binh nói riêng Nhà trường có

bề dày hơn 50 năm, đã đào tạo cung cấp cho toàn quân hàng vạn cán bộ, nhiềuđồng chí đã trở thành tướng lĩnh, những cán bộ chủ chốt của quân đội và binhchủng pháo binh Trong những năm gần đây, theo yêu cầu nhiệm vụ của quân đội

và binh chủng pháo binh, nhà trường mở thêm nhiều đối tượng đào tạo khác nhaunhư: Hoàn thiện đại học, chuyển loại cán bộ chính trị từ cán bộ chuyên môn kỹthuật, các lớp bổ túc cán bộ tiểu đoàn, trung đoàn và tương đương Nhưng đốitượng cơ bản vẫn là đào tạo sĩ quan chỉ huy pháo binh cấp phân đội Trong phạm

vi đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu đối tượng là học viên đào tạo sĩ quan chỉhuy pháo binh cấp phân đội Đó là những hạ sĩ quan, chiến sĩ đã qua thi tuyển vàđang học tập, rèn luyện để trở thành sĩ quan chỉ huy pháo binh cấp phân đội

Như vậy, học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là những thanh niên, hạ sĩ quan, chiến sĩ có đủ tiêu chuẩn qua thi tuyển

và đang học tập, rèn luyện để trở thành cán bộ chỉ huy pháo binh cấp phân đội có trình độ đại học.

Nét nổi bật của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quanPháo binh là những thanh niên, những hạ sĩ quan, chiến sĩ tự nguyện phục vụ lâudài trong quân đội, có trình độ học vấn cao, có sức khoẻ tốt, nhiệt tình hăng hái,sôi nổi trong học tập công tác, sống thẳng thắn, trung thực, giản dị, có niềm tin

và quyết tâm thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam Phầnđông xuất thân từ nông thôn, cho nên học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh rất cần cù, chịu khó, coi trọng tình nghĩa, có ý chíquyết tâm phấn đấu trong học tập, rèn luyện để trở thành cán bộ chỉ huy pháobinh, xứng đáng với lòng tin và niềm vinh dự đối với quê hương, gia đình, làngxóm, bạn bè Những đặc điểm ấy là điều kiện thuận lợi giúp cho học viên đàotạo sĩ quan cấp phân đội vượt qua mọi khó khăn, thiếu thốn, vất vả trong học tập,rèn luyện để hoàn thành mục tiêu yêu cầu đào tạo của nhà trường Tuy nhiên, do

môi trường hoàn cảnh sống chủ yếu là ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa, nhữngnơi còn khó khăn về kinh tế – xã hội cho nên trình độ nhận thức và hiểu biết cácvấn đề về chính trị – xã hội còn ở mức độ hạn chế, còn biểu hiện tác phong củangười sản xuất nhỏ, tuỳ tiện, dễ mắc phải khuyết điểm khi gặp khó khăn và thiếulinh hoạt trong xử lý công việc Chính đây là những khó khăn không nhỏ, là lựccản trong quá trình hình thành, phát triển ý thức chính trị của họ cũng như pháttriển phẩm chất, năng lực của người sĩ quan chỉ huy pháo binh.

Ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh là những quan điểm, tư tưởng, tâm lý, tình cảm phản ánh trình độ giác ngộ, thái độ, trách nhiệm chính trị của họ trước Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân được hình thành phát triển chủ yếu trong thời gian học tập, rèn luyện và công tác tại Trường sĩ quan Pháo binh

Cấu trúc ý thức chính trị của người học viên đào tạo sĩ quan cấpphân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh gồm: trình độ hiểu biết về lý luậnchủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm củaĐảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ của cách mạng vàquân đội, lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta; nhữngtình cảm tốt đẹp đối với Đảng, Bác Hồ và quê hương đất nước cũng nhưchế độ xã hội chủ nghĩa, niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng vàothắng lợi công cuộc đổi mới toàn diện mà Đảng và nhà nước ta đang thựchiện theo định hướng xã hội chủ nghĩa; động cơ, thái độ học tập, rènluyện và ý chí quyết tâm phấn đấu thực hiện thắng lợi mục tiêu lý tưởngcủa Đảng, nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội và nhiệm vụ của bảnthân Trong điều kiện hiện nay, với sự đòi hỏi cao của sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đang đặt ra những yêu cầumới về đào tạo đội ngũ cán bộ pháo binh vừa có phẩm chất chính trị vữngvàng vừa có năng lực chuyên môn cao Vì vậy, cùng tới việc nâng cao

năng lực chuyên môn cần phải quan tâm đến sự phát triển ý thức chính trịcủa học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh.

Quan niệm về phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh.

Phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội

ở Trường sĩ quan Pháo binh thực chất là quá trình phát triển ý thức chính trị

xã hội chủ nghĩa ở người học viên đó Cho nên, phát triển ý thức chính trị

xã hội chủ nghĩa của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩquan Pháo binh là quá trình phát triển nhận thức chính trị, lập trường tưtưởng, niềm tin và lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dâncũng như xây dựng động cơ học tập, rèn luyện đúng đắn quyết tâm hoànthành mọi nhiệm vụ được giao Đó là quá trình vận động từ thấp đến cao,

từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn về ý thứcchính trị xã hội chủ nghĩa của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh thông qua sự hình thành phát triển của các yếu

tố, các bộ phận cấu thành của nó Phát triển ý thức chính trị của học viênđào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh vừa tuân theo quyluật nhận thức, vừa chịu ảnh hưởng chi phối của quy luật đấu tranh giai cấptrên lĩnh vực tư tưởng, lý luận Phát triển ý thức chính trị của học viên đàotạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh không chỉ là nângcao, tiếp thu lĩnh hội tri thức về chủ nghĩa Mác - lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, đường lối quan điểm của Đảng mà còn là một quá trình đấu tranhgiai cấp trên lĩnh vực ý thức hệ để loại bỏ những tư tưởng lỗi thời, lạc hậu,phản động, không phù hợp với ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa Quá trìnhphát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh là quá trình đấu tranh giải quyết những mâuthuẫn nảy sinh trong nhận thức, tư tưởng, tâm lý, tình cảm chính trị xã hội

chủ nghĩa của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháobinh thông qua quá trình học tập, rèn luyện và công tác nhằm đáp ứng mụctiêu yêu cầu đào tạo của nhà trường.

Phát triển ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa của học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là quá trình tác động trực tiếp củacác chủ thể giáo dục trong nhà trường cùng với sự tự giáo dục, rèn luyện củahọc viên nhằm không ngừng nâng cao nhận thức, tư tưởng, tâm lý, tình cảmchính trị của họ Nội dung cốt lõi phát triển ý thức chính trị của học viên đàotạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là không ngừng củng cố

và nâng cao trình độ giác ngộ xã hội chủ nghĩa cho học viên trên cơ sở nắmvững nội dung cơ bản về chủ nghĩa Mác - lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quanđiểm đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Phát triển ýthức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quanPháo binh là quá trình diễn ra lâu dài, thông qua sự tác động biện chứng giữađiều kiện khách quan và tính tích cực, năng động sáng tạo của học viên đàotạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Những điều kiện khách quan đó là: Tình hình kinh tế – xã hội môitrường chính trị, chất lượng giáo dục đào tạo, mức độ tác động ảnh hưởng củakinh tế thị trường, sự chống phá của kẻ thù Tác động biện chứng giữa điềukiện khách quan và tính tích cực, năng động, sáng tạo của học viên chủ yếudiễn ra trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy - học, hoạt động giáo dục và

sự chỉ đạo, định hướng của các chủ thể nhằm biến quá trình giáo dục, đào tạothành quá trình tự giáo dục, tự đào tạo đối với mỗi học viên Các hoạt độnggiáo dục, đào tạo được tổ chức một cách công phu, chặt chẽ, bền bỉ, kiên trì,liên tục, thường xuyên trong suốt thời gian học tập, rèn luyện và công tác củahọc viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở

Trường sĩ quan Pháo binh là kết quả của sự kết hợp chặt chẽ giữa việc họctập, nâng cao trình độ lý luận chính trị với sự tu dưỡng, rèn luyện nâng caophẩm chất chính trị và đạo đức của chính bản thân học viên.

Phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh được thể hiện ở những vấn đề cơ bản sau:

Thứ nhất, đó là quá trình tác động toàn diện của các chủ thể giáo dục và sự

nỗ lực của chính bản thân mỗi học viên, làm cho trình độ hiểu biết về lý luận chủnghĩa Mác - lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chínhsách và pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ của cách mạng, nhiệm vụ quân đội,nhiệm vụ của Trường sĩ quan Pháo binh, nhiệm vụ của người học viên đào tạo sĩquan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh ngày càng đầy đủ và sâu sắc

Thứ hai, đó là quá trình làm cho tình cảm, niềm tin chính trị của học

viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh từ chỗ dựatrên cơ sở cảm tính, tự phát sang tình cảm cách mạng, niềm tin cộng sản dựatrên cơ sở lý luận cách mạng, khoa học và mang tính tự giác ngày càng cao.Chính quá trình này làm cho học viên ngày càng giác ngộ sâu sắc về mụctiêu lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, về con đường cách mạng mà Đảng, Bác

Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, làm cho tình cảm cách mạng, niềm tin cộngsản của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binhngày càng vững chắc hơn

Thứ ba, đó là quá trình tác động biện chứng giữa giáo dục nâng cao ý

thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quanPháo binh với tự giáo dục của nhằm xây dựng củng cố thái độ, động cơ phấnđấu học tập, rèn luyện đúng đắn, ý chí quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu

lý tưởng của Đảng, nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội và nhiệm vụ nhàtrường cũng như nhiệm vụ chính trị của người học viên

Như vậy, thực chất phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ

quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là quá trình tác động tổnghợp của nhiều yếu tố nhằm từng bước nâng cao tri thức chính trị, xây dựngtình cảm cách mạng, niềm tin cộng sản, động cơ phấn đấu học tập, rèn luyệnđúng đắn và ý chí quyết tâm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ chính trị củahọc viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh Hơn nữaquá trình phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phânđội ở Trường sĩ quan Pháo binh là nhằm xây dựng cho họ thế giới quan duyvật biện chứng, phương pháp luận cách mạng khoa học, phát triển tính tựchủ, tự lực, tự cường, tính năng động, nhạy bén, sáng tạo, khả năng phântích tổng hợp, đánh giá, xem xét và xử lý các tình huống chính trị phức tạpdiễn ra trong xã hội và quân đội.

Từ luận giải trên có thể quan niệm: Phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là quá trình tác động tổng hợp của chủ thể giáo dục làm thay đổi về chất trong nhận thức, tư tưởng, tâm lý, tình cảm chính trị, hình thành và hoàn thiện bản lĩnh chính trị, niềm tin lý tưởng cộng sản của họ nhằm đáp ứng mục tiêu yêu cầu đào tạo ngày càng cao.

Tiêu chí đánh giá sự phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Một là, Trình độ hiểu biết của học viên về lý luận chủ nghĩa Mác

-lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, chính sách phápluật của Nhà nước, nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội, nhiệm vụ nhàtrường, lịch sử truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc, của quân đội vàbinh chủng pháo binh ngày càng toàn diện và sâu sắc

Hai là, không ngừng củng cố và phát triển tình cảm tốt đẹp của người

học viên đối với Đảng, Bác Hồ, quê hương đất nước và chế độ xã hội chủnghĩa, có niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và thắng lợi của chủnghĩa xã hội mà trước tiên là thắng lợi của công cuộc đổi mới, có lòng tự hào

dân tộc và tinh thần trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy truyền thốngtốt đẹp của quân đội, binh chủng, đặc biệt là truyền thống tốt đẹp của quêhương mà mỗi học viên sinh ra và lớn lên.

Ba là, thường xuyên củng cố và xây dựng cho người học viên có thái độ,

động cơ phấn đấu học tập, rèn luyện đúng đắn, có ý chí quyết tâm cao trongthực hiện thắng lợi nhiệm vụ của từng năm học cũng như của cả khoá học

1.1.2 Khái niệm và tính tất yếu ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Khái niệm ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nayảnh hưởng đến toàn xã hội, quân đội nói chung đến học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh nói riêng, không loại trừ một ai

Khái niệm ảnh hưởng theo từ điển Tiếng Việt nghĩa là: “Tác động để gây nên tác dụng đối với người hoặc sự vật nào đó" [44, tr.37] Từ đó cho thấy ảnh

hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là sự tác động củakinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa gây nên những biến đổi nhấtđịnh về nhận thức, tình cảm chính trị, tư tưởng của các chủ thể (cá nhân,nhóm xã hội) trong quá trình hoạt động xã hội

Như vậy, ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là toàn bộ những tác động của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay tạo ra sự chuyển biến về nhận thức, tình cảm, tâm lý, niềm tin, lý tưởng của

mỗi học viên, góp phần thúc đẩy hoặc kìm hãm quá trình phát triển ý thức chính trị của họ.

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đã

có ảnh hưởng đến việc phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh Bên cạnh những yếu tố có tác độngthúc đẩy ý thức chính trị phát triển, vẫn còn những điều kiện khách quan choviệc hạn chế sự phát triển ý thức chính trị của học viên Cùng với những điềukiện khách quan trên, những hạn chế yếu kém về tu dưỡng, rèn luyện của mỗi

cá nhân học viên và vai trò quản lý giáo dục của lãnh đạo, chỉ huy các cấpquy định trạng thái, quy mô, mức độ ảnh hưởng của kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trịcủa học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đã gây nênnhững biến đổi về nhiều mặt đối với người học viên Trong đó luận văn quantâm nhất là những ảnh hưởng đến sự biến đổi về ý thức chính trị của họ Nhưvậy, nghiên cứu ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo

sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh đương nhiên chúng ta phải đềcập đến yếu tố tác động ảnh hưởng và yếu tố chịu sự tác động ảnh hưởng đó.Yếu tố gây ra sự tác động ảnh hưởng là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa, yếu tố chịu sự ảnh hưởng là ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh

Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấpphân đội ở Trường sĩ quan pháo binh bao gồm cả những tác động ảnh hưởngtích cực và những tác động ảnh hưởng tiêu cực đến việc nâng cao sự giác ngộchính trị, bản lĩnh kiên định vững vàng, lòng trung thành với Đảng, niềm tin lý

tưởng cộng sản, động cơ phấn đấu học tập, rèn luyện và ý chí quyết tâm thựchiện thắng lợi nhiệm vụ của người học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan pháo binh

Nếu kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có ảnh hưởng tích cựcđến việc nâng cao nhận thức chính trị, tình cảm, tâm lý niềm tin, lý tưởng cộngsản của người học viên thì sẽ có tác động thúc đẩy sự phát triển ý thức chính trịcủa học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh

Ngược lại kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có ảnh hưởngtiêu cực đến sự giác ngộ chính trị, niềm tin lý tưởng cộng sản, động cơ phấnđấu học tập, rèn luyện của người học viên thì sẽ có tác động kìm hãm sự pháttriển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩquan pháo binh

Tính tất yếu ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh.

Trong tác phẩm: Góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị C.Mác đã

khẳng định: “Không phải ý thức của con người quyết định sự tồn tại của họ;trái lại, chính sự tồn tại xã hội của họ quyết định ý thức của họ” [23, tr.15] Vậndụng tư tưởng đó của Mác trong nghiên cứu, xem xét, xây dựng ý thức chínhtrị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh chophép ta rút ra kết luận

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có ảnh hưởng to lớn đếnphát triển ý thức chính trị của họ Đây là một tất yếu khách quan

Thực tiễn cho thấy, những biến đổi kinh tế, chính trị xã hội và theo

đó là những biến đổi cơ cấu xã hội giai cấp ở nước ta hiện nay do nềnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tạo ra tất yếu sẽ tác độngmạnh mẽ và toàn diện đến sự phát triển của mỗi con người, trước hết là

đến sự phát triển ý thức chính trị của họ Đối với học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh do nhận thức còn mức độ, điểmxuất phát về chính trị chưa cao Bởi vậy, những ảnh hưởng của tình hìnhkinh tế, chính trị xã hội đã tác động hết sức mạnh mẽ đến nhận thức, tưtưởng, tâm lý, tình cảm của họ với cả những mặt tích cực và tiêu cực của

nó Hiện nay, nước ta đang thực hiện đường lối đổi mới toàn diện, với chủtrương xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơchế thị trường dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước nhằmthực hiện mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, vănminh Mặt tích cực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa là đã tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất, giảiphóng mọi tiềm năng của đất nước, tăng nhanh sản phẩm xã hội; góp phầnlàm thay đổi nhanh chóng bộ mặt kinh tế, xã hội của đất nước; cải thiện

và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; nâng cao vị thế và

uy tín của nước ta trên trường quốc tế Tất cả những thay đổi đó đã tạonên niềm tin vững chắc của người học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh vào sự lãnh đạo của Đảng, vào khả năng thắnglợi của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước; đồng thời, đã tác động tolớn đến nhận thức chính trị, trạng thái tư tưởng, tâm lý và thúc đẩy nhanhquá trình phát triển ý thức chính trị của họ

Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa ở Việt Nam hiện nay cũng đang tác động tiêu cực đến sự phát triển ýthức chính trị của họ Do phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, trong

xã hội đã và đang hình thành một cơ cấu xã hội – giai cấp đa dạng, phức tạpđan xen với nhau, vừa thống nhất, hợp tác cùng tồn tại và phát triển, vừa đấutranh với nhau rất gay gắt Sự phân hoá giai tầng trong xã hội là tất yếu vàkhoảng cách giàu nghèo giữa các giai tầng ngày càng lớn đã làm nảy sinh

nhiều khuynh hướng tư tưởng, quan điểm chính trị, nhiều định hướng giá trị

về đạo đức, lối sống, văn hoá trái ngược nhau Trong đó có những quan điểm,

tư tưởng và định hướng không phù hợp với mục tiêu xã hội chủ nghĩa, gây trởngại cho con đường phát triển của đất nước Các tệ nạn xã hội ngày một giatăng Đặc biệt, một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên có chức, có quyền

đã thoái hoá, biến chất về tư tưởng, đạo đức, lối sống, lợi dụng chức quyền đểtham nhũng, buôn lậu, lãng phí của công Văn kiện Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ IX của Đảng đã chỉ rõ: “Tình trạng tham nhũng và sự suy thoái

về chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ,đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách củaĐảng” [11, tr.15] Tất cả những hạn chế tiêu cực đó đã và đang tác động mạnh

mẽ, gây cản trở quá trình hình thành, phát triển ý thức chính trị của lớp trẻ,trong đó có học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan pháobinh

Hiện nay, chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là đế quốc Mỹ đang triển khaichiến lược “Diễn biến hoà bình” kết hợp với bạo loạn lật đổ, sử dụng nhiềuthủ đoạn và biện pháp vừa trắng trợn, vừa tinh vi, thâm hiểm trên tất cả nhữnglĩnh vực chính trị, kinh tế, tư tưởng, văn hoá, xã hội Chúng thường lợi dụngkết hợp với những hiện tượng, những phần tử tiêu cực trong xã hội để chốngphá Đảng nhân dân, quân đội ta Phạm vi, địa bàn mà kẻ thù tập trung thựchiện chiến lược của mình, thường là những trung tâm kinh tế, chính trị;những nơi rất nhạy cảm về chính trị hoặc là các khu vực địa bàn mà cơ sởchính trị của ta còn yếu kém như vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào tôngiáo, dân tộc ít người Khu vực đóng quân của Trường sĩ quan Pháo binh

là một trong những nơi nhạy cảm, địch thường lợi dụng để chống phá.Học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh mặc dùđược thi tuyển nghiêm túc, chặt chẽ, được giáo dục rèn luyện toàn diện,

song do tuổi đời còn trẻ, chưa có nhiều vốn sống và kinh nghiệm nên tâm

lý không ổn định, dễ mất bình tĩnh, tự tin trước những tình huống phứctạp của thực tiễn cuộc sống Đứng trước những luận điệu xuyên tạc, kíchđộng của các thế lực thù địch, học viên chưa có đủ khả năng đánh giá,phân tích chính xác nên dễ hoang mang dao động và tin theo Chính vìvậy, những hoạt động chống phá xuyên tạc của các thế lực thù địch đã vàđang tác động ảnh hưởng không tốt đến ý thức chính trị của học viên đàotạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh Việc xây dựng quânđội ta trong thời bình, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận hànhtheo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đang đặt ra cho cán

bộ, chiến sĩ quân đội ta trong đó có học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội

ở Trường sĩ quan Pháo binh những thử thách mới

Âm mưu thủ đoạn của kẻ thù là dùng kinh tế thị trường để mở rộngcánh cửa “Diễn biến hoà bình” Chúng hy vọng rằng khi đất nước ta mở cửa,chúng sẽ lợi dụng những tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường và sơ hởcủa ta để gieo rắc hệ tư tưởng, lối sống tư sản làm cản trở sự phát triển ý thứcchính trị xã hội chủ nghĩa của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường

sĩ quan Pháo binh Hiện nay, với một nguồn tài chính rất lớn và được sự hậuthuẫn đắc lực của các công cụ, phương tiện truyền thông cực mạnh, cựcnhanh, các thế lực thù địch đang tìm mọi cách để tuyên truyền những "giá trịmới” nhằm thay đổi định hướng giá trị trong nhận thức của xã hội

Thông qua con đường “mở cửa” giao lưu văn hoá làm cho những tiêucực nảy sinh từ kinh tế thị trường đã và đang luồn lách tác động đến đời sốngvăn hoá tinh thần của bộ đội, trong đó có cả học viên chúng ta Nếu bản lĩnhchính trị không vững vàng sẽ rất dễ bị mê hoặc, đề cao lối sống hưởng thụ,xem thường hạ thấp giá trị truyền thống, nhất là giá trị văn hoá Đúng nhưgiáo sư Trần Văn Giàu đã nói: Người Việt Nam cảnh giác đấu tranh chống các

họa xâm lăng Những kẻ xâm lược bằng văn hoá có thừa tiền tài để lung lạc,

có đủ kỹ thuật tinh vi để đem độc tố văn hoá vào mắt, vào tai của con ngườicho đến tận phòng ngủ Điều đó đương nhiên là không thể loại trừ học viênđào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh Chính từ đây mànhững nội dung xấu độc tác động đến học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh, gây nên tâm lý bi quan giảm sút niềm tin, lý tưởngcộng sản, quay lưng lại quá khứ, giảm sút ý chí quyết tâm học tập, rèn luyện,ảnh hưởng xấu đến phát triển ý thức chính trị của họ

1.1.3 Phương thức ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấpphân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là sự ảnh hưởng đến tất cả các chủ thểhọc viên, các yếu tố cấu thành ý thức chính trị của họ Sự ảnh hưởng đó hếtsức đa dạng, phong phú với nhiều hình thức và bằng nhiều con đường khácnhau nhưng chúng ta có thể khái quát sự ảnh hưởng đó với một số phươngthức chủ yếu sau:

Phương thức ảnh hưởng trực tiếp.

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đãtác động trực tiếp đến tư tưởng, tâm lý, tình cảm, niềm tin, đạo đức, lối sốngcủa mọi học viên Sự tác động, ảnh hưởng đó theo những chiều hướng khácnhau; hướng tích cực là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam hiện nay đã tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất, giảiphóng tiềm năng của đất nước, tăng nhanh khối lượng và chất lượng sản phẩm,làm thay đổi nhanh chóng bộ mặt kinh tế – xã hội của đất nước, góp phần cảithiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Những thành quả đó đã trực

tiếp xây dựng, củng cố lòng tin của người học viên vào sự nghiệp đổi mới,động viên khích lệ họ yên tâm công tác, học tập, rèn luyện đáp ứng mục tiêuyêu cầu đào tạo

Ngược lại, những ảnh hưởng tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay như: Tham nhũng, buôn lậu,suy đồi về đạo đức, lối sống đang gia tăng, đã tác động ảnh hưởng trực tiếpđến tâm tư, tình cảm người học viên, làm cho họ suy giảm lòng tin vào Đảng

và chế độ, hoang mang giao động về tư tưởng, tâm lý Những ảnh hưởng đó

đã làm cản trở đến sự phát triển ý thức chính trị của học viên

Phương thức tác động này tới tư tưởng, tình cảm, niềm tin, đạo đức, lốisống, nhân cách của học viên Nó có thể nhanh chóng tạo ra những yếu tốthúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển ý thức chính trị của học viên

Nhưng nếu mỗi học viên có ý thức và kỹ năng phòng ngừa, có ý thức tudưỡng, rèn luyện thường xuyên, ghép mình vào khuôn khổ tổ chức thì sự ảnhhưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam hiện nay sẽ rất khó khăn và hạn chế

Phương thức ảnh hưởng gián tiếp.

Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam hiện nay đến sự phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quancấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh chủ yếu bằng con đường gián tiếp.Bởi lẽ hoạt động của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quanPháo binh không trực tiếp vận hành theo cơ chế thị trường Ảnh hưởng củakinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến sự phát triển ý thức chínhtrị của học viên chủ yếu thông qua quan hệ xã hội và môi trường sống của họ

ở Trường sĩ quan pháo binh

Phương thức ảnh hưởng này được thể hiện qua kết quả của nền kinh tế,kinh tế đi lên, đời sống vật chất và tinh thần của xã hội không ngừng được cải

thiện và đáp ứng ngày càng tốt hơn; đời sống của cán bộ, chiến sĩ trong quânđội cũng như đời sống của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩquan Pháo binh được cải thiện và nâng cao Chính từ những thành tựu to lớncủa nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

đã tạo ra ở người học viên niềm tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tin tưởngvào sự nghiệp đổi mới dựa trên nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa ở Việt Nam hiện nay là hoàn toàn đúng đắn và nhất định thắng lợi Từ

đó, họ luôn nêu cao, tinh thần trách nhiệm chính trị, tích cực học tập, công tác

và rèn luyện mọi mặt để từng bước nâng cao kết quả nhận thức nói chung vànhận thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng Đồngthời, thông qua đây đã tạo ra những yếu tố tích cực thúc đẩy sự phát triển ýthức chính trị của họ

Mặt trái của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Namhiện nay còn thể hiện những tư tưởng tiêu cực, như chạy theo lợi nhuận, cạnhtranh bằng mọi giá, thương mại hoá các quan hệ xã hội trên cơ sở đồng tiền,

do đó phân hoá giàu nghèo ngày càng nới rộng, suy thoái về đạo đức, lối sống

có chiều hướng gia tăng cũng đang thẩm thấu vào đơn vị bằng những conđường khác nhau, các kênh khác nhau

Phương thức ảnh hưởng gián tiếp này, nó không đem lại kết quảnhanh chóng như phương thức trực tiếp, nhưng lại cực kỳ nguy hiểm Vì nóđược ngụy trang khéo léo và tinh vi, từ từ, từng bước thông qua môi trường

xã hội và các quan hệ xã hội mà người học viên sĩ quan pháo binh hoạtđộng gây biến động về chính trị – tư tưởng Những tác động xấu đó đã cảntrở sự phát triển ý thức chính trị của học viên

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ởViệt Nam hiện nay, thang giá trị, chuẩn giá trị của xã hội đang trong quá trìnhbiến động nhanh chóng Bên cạnh sự xuất hiện những quan niệm giá trị xã hội

mới tích cực, lại xuất hiện những biến động theo chiều hướng tiêu cực làm xóimòn một số giá trị xã hội truyền thống Tâm lý đầu cơ, tính thực dụng, tìnhtrạng buôn lậu, trốn thuế có nhiều cơ hội phát triển những hiệu quả xấu nàycủa nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã có ảnh hưởngkhông tốt đến môi trường xây dựng quân đội, đến tâm tư tình cảm của bộ đội,đến quá trình hình thành nhân cách và phẩm chất chính trị của người quânnhân cách mạng Hơn nữa chính sự biến động giá trị theo chiều hướng tíchcực này là nguyên nhân xuất hiện những quan niệm giá trị trái với phong tục,tập quán truyền thống tốt đẹp của cộng đồng xã hội Có thể xem đây là mộttrong những biểu hiện của phương thức ảnh hưởng gián tiếp của kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay có tác động tiêu cựckhông nhỏ đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấpphân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh.

Đồng thời, trong xu thế giao lưu và hội nhập quốc tế ngày càng sâurộng (đặc biệt Việt Nam hiện nay đã gia nhập WTO) ở các cấp độ khác nhautrong xã hội, trong quân đội, cũng như ở học viên đã và đang chịu sự tác độngbởi văn hoá, lối sống từ bên ngoài với những quan điểm tư tưởng sai trái, làmgiảm lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng, phai mờ bản sắc văn hoá dân tộc.Bởi vì, mở cửa và giao lưu, hợp tác quốc tế không tránh khỏi sự du nhập cácquan điểm chính trị tư sản, lối sống tư sản đã làm hạn chế phần nào tư tưởngchính trị xã hội chủ nghĩa, gây nên tâm trạng hoài nghi, tiêu cực đối với họcviên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh dotrải nghiệm cuộc sống còn ít, hiểu biết về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh còn mức độ, cho nên trước những tác động tiêu cực từ kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa đã phân tích ở trên sẽ kìm hãm việc pháttriển ý thức chính trị của họ

Như vậy, phương thức ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của ngườihọc viên vừa trực tiếp, vừa gián tiếp và luôn gắn bó với nhau Đó là quá trìnhđan xen phức tạp nhưng không làm mất đi tính độc lập tương đối và sự tácđộng lẫn nhau của mỗi phương thức ảnh hưởng.

1.2 Đặc điểm ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở trường Trường sĩ quan Pháo binh

Với tư cách là một phương thức hữu hiệu để phát triển kinh tế, độnglực thúc đẩy tiến bộ xã hội, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

ở Việt Nam hiện nay đã có ảnh hưởng tích cực đến phát triển ý thức chínhtrị của người học viên sĩ quan pháo binh Mặt khác, kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay còn có mặt trái, tác động tiêucực làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội phức tạp, gây ảnh hưởng xấu đến quátrình phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ởTrường sĩ quan Pháo binh

Xem xét đặc điểm ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viênđào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh chính là xem xét sựtác động qua lại mang tính quy luật giữa các quan hệ kinh tế ở Việt Nam hiệnnay với những yếu tố trong cấu trúc ý thức chính trị của người học viên

Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến pháttriển ý thức chính trị của học viên phụ thuộc vào tính định hướng xã hội chủnghĩa của nền kinh tế; phụ thuộc vào môi trường, chính trị xã hội và chấtlượng giáo dục của xã hội, nhà trường cũng như sự tự tu dưỡng rèn luyện củamỗi học viên Ngoài ra còn xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý, trình độ nhậnthức, học vấn của học viên Do đó, ảnh hưởng của kinh tế thị trường định

hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trịcủa học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh là mộtquá trình mang những sắc thái và đặc điểm riêng.

1.2.1 Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh vừa phụ thuộc vào thành tựu, vừa phụ thuộc vào mặt trái của nền kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiệnnay đã đưa lại những kết quả tích cực trong đời sống kinh tế – xã hội, đấtnước đã ra khỏi tình trạng khủng hoảng; lực lượng sản xuất bước đầuđược giải phóng làm khơi dậy các tiềm năng, nền kinh tế trở nên sốngđộng hơn, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ đã có sự tăngtrưởng, lạm phát từng bước được kiềm chế và đẩy lùi, đời sống của nhândân lao động ở nhiều vùng thành thị và nông thôn đã được cải thiện; cácvấn đề xã hội và thực hiện chính sách xã hội được quan tâm, hệ thốngchính trị đã từng bước đổi mới theo hướng ngày càng dân chủ, trật tự kỷcương được giữ vững; tình hình chính trị được ổn định và vai trò lãnh đạocủa Đảng được củng cố, hiệu lực quản lý của nhà nước được nâng caohơn, lòng tin của nhân dân, của quân đội đối với Đảng, Nhà nước và côngcuộc đổi mới được tăng thêm; uy tín và vị thế của nước ta trên trườngquốc tế được nâng lên một bước tạo môi trường quốc tế thuận lợi chocông cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thành công trong lĩnh vực kinh tế, chứng tỏ Đảng ta đã đủ năng lực, trítuệ để lãnh đạo đất nước xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa nhằm mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,văn minh Những chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội do kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa mang lại đã có tác động trực tiếp và

mạnh mẽ đến đời sống vật chất, tinh thần của học viên Điều đó có ảnh hưởng

to lớn đến nhận thức chính trị, trạng thái tư tưởng, tâm lý của họ

Nhà nước có đủ năng lực tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới,nhất là đổi mới về kinh tế Điều đó đã có sức thuyết phục, cổ vũ lớn đối vớimỗi học viên, làm tăng thêm lòng tin, sự gắn bó với Đảng, với chế độ, nhiệttình và trách nhiệm trong thực hiện chức trách nhiệm vụ, nâng cao kết quả họctập và rèn luyện Những thành quả của kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa đã mang lại sự ổn định chính trị cho đất nước, từ đó ảnh hưởng tíchcực đến nhận thức chính trị tư tưởng, ý thức trách nhiệm chính trị của ngườihọc viên đối với việc bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Tổ quốc và nhân dân

Sự ổn định tình hình kinh tế chính trị xã hội trong nước do kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa mang lại đã hạn chế sự phân tâm trongquá trình học tập của học viên, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinhthần của bản thân và gia đình họ, làm cho họ yên tâm học tập, phấn đấu trởthành người sĩ quan chỉ huy pháo binh ưu tú, phục vụ lâu dài trong quân đội.Tình hình chính trị ổn định, con đường xã hội chủ nghĩa được củng cố, đã làmtăng thêm sức mạnh chính trị tinh thần, thôi thúc học viên có thái độ, ý chíquyết tâm, niềm tin vào thắng lợi của đường lối đổi mới, nhất là đường lốixây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; tăng thêm sức

“đề kháng” cho học viên trước sự thâm nhập của tư tưởng tư sản, sự tấn côngphá hoại của kẻ thù trên mặt trận chính trị tư tưởng

Chính những thành quả mà kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa mang lại đã tác động tích cực đến việc xây dựng môi trường văn hoá xãhội Từ đó đã có tác động tích cực đến nhận thức chính trị tư tưởng, tình cảmniềm tin lý tưởng cách mạng của học viên, đồng thời là điều kiện thuận lợi để

họ tiếp thu tri thức, củng cố và phát triển thế giới quan khoa học cách mạngcủa chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Bên cạnh những thành tựu mà nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đạt được đã góp phần thúc đẩy ý thức chính trịcủa người học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binhphát triển cũng đã xuất hiện những hạn chế, tiêu cực do mặt trái của nền kinh

tế thị trường mang lại gây cản trở không nhỏ đến phát triển ý thức chính trịcủa học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan pháo binh Thựchiện cơ cấu kinh tế nhiều thành phần và cơ chế thị trường cũng có nghĩa làchúng ta phải thừa nhận sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa, thừa nhận cạnhtranh, sự phân hoá giàu nghèo, sự khác nhau trong mức sống và lối sống, chấpnhận còn tồn tại quan hệ bóc lột trong một phạm vi nhất định Cùng vớinhững vấn đề trên là sự yếu kém, bất cập trong lãnh đạo và quản lý kinh tếcủa Đảng và Nhà nước ta: Một mặt, chưa phát huy đầy đủ sức mạnh của cơchế thị trường; mặt khác, chưa hạn chế khắc phục được những tác động tiêucực của cơ chế đó; chế độ chính sách còn nhiều sơ hở, thiếu đồng bộ; trongquản lý vừa có hiện tượng tập trung quan liêu, vừa có hiện tượng buông lỏngtrên nhiều phương diện của đời sống xã hội Tất cả điều đó đã gây nên nhữngtác động xấu đến nhận thức chính trị tư tưởng, tình cảm của cán bộ, chiến sĩtrong quân đội; trong đó có học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩquan Pháo binh làm cản trở đến việc phát triển ý thức chính trị của họ

Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với chínhsách “mở cửa” đa dạng hoá và đa phương hoá trong quan hệ quốc tế, mở rộnghợp tác, liên doanh, tham gia hội nhập quốc tế với luật đầu tư thông thoáng,hấp dẫn chúng ta đã thu hút được nhiều vốn, vật tư, kỹ thuật “chất xám” phục vụ cho sự nghiệp xây dựng đất nước, khai thác được nhiều tiềm năng,tranh thủ được nhiều thời cơ thuận lợi để phát triển kinh tế đẩy mạnh sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Dòng người nước ngoài vàonước ta khai thác, kinh doanh sẽ mang theo vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm quản

lý tiên tiến góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển Đồng thời, một bộ phậnkhông ít trong dòng người đó cũng mang vào nước ta những quan điểm chínhtrị tư sản phản động, những lối sống tư sản, thực dụng, hưởng lạc, đồi trụy, họgieo vào thế hệ trẻ nói chung, học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường

sĩ quan Pháo binh nói riêng những tư tưởng tự do tư sản, những đòi hỏi dân chủcực đoan vô chính phủ, những quan điểm đa đảng, đa nguyên chính trị tạo nên

sự nhiễu loạn, mất định hướng xã hội chủ nghĩa về chính trị, tư tưởng, văn hoálàm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo

sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh

Cùng với sự phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

là sự xuất hiện các thành phần kinh tế khác nhau, sự ra đời những giai tầng,nhóm xã hội mới: những ông chủ tư bản trong nước và ngoài nước, nhữngngười công nhân làm thuê thực sự bán sức lao động và bị bóc lột giá trị thặng

dư, đội quân làm nghề dịch vụ ngày càng phát triển Môi trường kinh tế nêutrên như là mảnh đất màu mỡ cho những “nấm độc”, “cỏ dại” về xã hội, vềvăn hoá phát triển Nếu chúng ta không thường xuyên cảnh giác và có nhữngbiện pháp hữu hiệu kiên quyết để ngăn chặn, hạn chế tác hại hoặc làm vô hiệuhoá chúng thì “cái cây” xã hội chủ nghĩa mà chúng ta gieo trồng sẽ không thểphát triển xanh tốt được Sự chệch hướng sẽ không chỉ là nguy cơ mà sẽ trởthành hiện thực, lúc đó niềm tin vào lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh của toàn dân, toàn quân ta trong đó có học viênđào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh sẽ bị giảm sútnghiêm trọng, gây cản trở to lớn đến sự phát triển ý thức chính trị của họ

1.2.2 Mức độ, tính chất ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Pháo binh phụ thuộc vào chất lượng, hiệu quả giáo dục chính trị tư tưởng của