Giáo án Ngữ văn khối 8 - Trường THCS Hồng Lim

H trả lời, G nhận xét ---Caâu hoûi thaûo luaän : Từ hình ảnh mẹ ,ông đốc và thầy giáo , em có cảm nhận gì về thái độ, củ chỉ của những người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học?Qua[r]

Trang 1

Tiết 1 Văn bản TÔI ĐI HỌC

(Thanh Tịnh)

A/ Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức : cảm nhận được tân trạng hồi hộp, cảm giác bở ngỡ của nhân vật ‘’tôi’’ ở buổi tưụ trường đầu tiên

2 Kĩ năng: phân tích nhân vật

3 Thái độ yêu thích lối viết văn nhẹ nhàng của Thanh Tịnh

B/ Chuẩn bị:

-GV : Giáo án, bảng phụ, tranh ảnh minh hoạ

-HS: Vở soạn

C/Tiến trình lên lớp:

I/ Hoạt động 1: Khởi động

1.Ổn định lớp 2.kiểm tra bài cũ:GV kiểm tra vở soạn HS 3.giới thiệu bài mới:

II/Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

5 phút

10 phút

Tóm tắt vài nét về tác giả, tác phẩm?

( H trả lời, G nhận xét)

GV chốt: Tác giả Thanh Tịnh ( 1911-1988)

Tập truyện ngắn in trong tập “Quê mẹ”- XB

năm 1941

-Nêu nội dung chính của văn bản “ Tôi đi học”

?( H trả lời, G nhận xét)

Hướng dẫn đọc: GV đọc mẫu, học sinh đọc văn

bản

-xác định thể loại văn bản ?

-Câu chuyện có kết cấu như thế nào?

GV chốt: Truyện ngắn này có bố cục theo dòng

hồi tưởng của nhân vật tôi

-Theo em, truyện được chia làm mấy đoạn?

Nội dung của từng đoạn là gì?

Gv chốt: 3 đoạn:

 Đoạn 1: từ đầu-> trên ngọn núi

 Đoạn 2: tiếp đó-> chút nào hết

 Đoạn 3: còn lại -Nhân vật chính trong truyện là ai?

-Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

A/ Tìm hiểu bài

I/ Tác giả- tác phẩm : 1.tác giả:

- Tên thật: Trần Văn Ninh (1911-1988)

-Ơng làm nghề dạy học và sáng tác văn ở nhiều thể loại

- Tác phẩm : Ngậm Ngải Tìm Trầm, sức mồ hôi,quê me,… 2.tác phẩm: trich từ ‘quê mẹ’ II/ Kết cấu tác phẩm

1.Thể loại:truyện ngắn

2.Bố cục: 3 đoạn Thời

Trang 2

15 phút

5 phút

-Tác dụng của ngôi kể này là gì?

-Văn bản này thuộc kiểu vb nào?

GV chốt: Vb nhật dụng

-Cho HS đọc từ “những ý tưởng… lộ vẻ khó

khăn”

-Theo dõi những câu văn mở đầu văn bản, em

hãy cho biết những gì đã gợi lên trong lòng

nhân vật “tôi” kỷ niệm về buổi tựu trường đầu

tiên?

-Những chi tiết, hình ảnh nào diễn tả tâm trạng

và cảm xúc của nhân vật “tôi” trên đường cùng

mẹ tới trường?

-Tại sao cảnh vật mọi ngày thấy quen mà hôm

nay nhân vật lại thấy lạ?

-Vì sao khi cầm bút thước lại thấy nặng?

GV chốt: vì hồi hộp, vì lúng túng

-Nhân vật “tôi” muốn xin mẹ tự cầm bút thước

để làm gì?

GV chốt: Hồi hộp, náo nức

Giải thích từ “lưng lẻo”?

-Vì sao nhân vật “tôi” lại khóc?

Gv chốt : vì lo sợ

-Đối với em ,ngày đầu tiên đi học, em có giống

nhân vật “tôi” trong truyện không?

*Có một bài hát thiếu nhi kể về cảm xúc của

một bạn nhỏ lần đầu tiên đến trường- đó là bài

hát nào? ( Cho 1 học sinh hát )

HS thảo luận: theo em, việc đi học có gì mới

lạ?

Hoạt động 3:củng cố -dặên dò:

1.củng cố :nêu vài nét về tác giả,nhận xét tâm

trạng nhân vật Tôi?

2.Dặn dò:học vở ghi,soạn phần còn lại của văn

bản

III/ Phân tích:

1.Diễn biến tâm trạng và cảm xúc của nhân vật “tôi”:

a Trên đường cùng mẹ đến trường:

-Con đường…đã quen đi lại-> thấy lạ

-Trong chiếc áo đen dài-> thấy trang trọng

-Hai cuốn vở trên tay-> thấy nặng

=> Hồi hộp, náo nức

Lop7.net

Trang 3

Tiết 2 Văn bản TÔI ĐI HỌC

(Thanh Tịnh)

1.Kiến thức: cảm nhận được tân trạng hồi hộp, cảm giác bở ngỡ của nhân vật ‘’tôi’’ ở buổi tụ trường đầu tiên

2 Kĩ năng: phân tích nhân vật

3 Thái độ: yêu thích lối viết văn nhẹ nhàng của Thanh Tịnh

-GV : Giáo án, bảng phụ, tranh ảnh minh hoạ

-HS: Vở soạn

I/ Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)

1.Ổn định lớp 2.kiểm tra bài cũ:GV kiểm tra vở soạn HS 3.giới thiệu bài mới:

II/Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

10 phút

*Cho H đọc đoạn 2 ( đọc thầm)

-Trước ngày đi học, ngôi trường được miêu tả

như thế nào?

GV chốt: là nơi xa lạ, cao ráo và sạch sẽ hơn

trong làng

-Hôm nay ngôi trường có gì đổi khác trong mắt

nhân vật “tôi”?

-Theo em, điều gì khiến nhân vật “tôi” lo sợ

vẩn vơ?

GV chốt: Cảm thấy mình nhỏ bé so với ngôi

trường

*HS đọc “ông đốc trường -> vuốt nhẹ trước tôi”

-Những chi tiết hình ảnh nào diễn tả cảm xúc,

tâm trạng của nhân vật “tôi” lúc nghe gọi tên

và rời tay mẹ?

*Cho H đọc “Một mùi hương…”-> hết

-Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi ngồi trong

lớp học đón giờ học đầu tiên được thể hiện qua

hình ảnh, chi tiết nào?

-Tại sao nhân vật “tôi” lại lạm nhận bàn ghế là

vật riêng của mình?

-Người bạn chưa hề quen mà nhân vật “tôi” lại

b.Bước vào trường nghe gọi tên và rời tay mẹ:

-Sân trường … dày đặc cả người -Trường… xinh xắn … oai nghiêm

-Bỡ ngỡ đứng nép bên người thân

-Nghe gọi tên…giật mình, lúng túng…dúi đầu vào lòng mẹ…khóc

=> Bỡ ngỡ, rụt rè

c Đón nhận giờ học đầu tiên: -Nhìn bàn ghế…là vật riêng của mình

-Nhìn bạn… không thấy xa lạ

-Hình treo trên tường thấy lạ và hay

Thời

Trang 4

4 phút

3 phút

5 phút

3 phút

thấy không hề xa lạ?

GV chốt: Không còn sợ hãi, mọi vật, bạn bè trở

nên quen thuộc

-Nhận xét gì về tâm trạng nhân vật “tôi” khi

ngồi trong lớp đón giờ học đầu tiên?

-Câu hỏi thảo luận :

Từ hình ảnh mẹ ,ông đốc và thầy giáo , em có

cảm nhận gì về thái độ, củ chỉ của những người

lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học?Qua

đó, thể hiện mối quan hệ giữa nhà trường, gđ

và xh như thế nào?

GV chốt-bình: thấy được trách nhiệm của gđ,

nhà trường và xã hội đối với thế hệ trẻ

Theo em, nét đặc sắc của truyện ngắn này là

gì?

-Theo em, văn bản này được viết theo phương

thức biểu đạt nào?

GV chốt: Là vb tự sự kết hợp miêu tả và bộc lộ

cảm xúc

III/ Hoạt động 3:Tổng kết - ghi nhớ

Cảm nhận của em sao khi học xong vb “tôi đi

học”?

-Trong vb này, em thích nhất đoạn văn nào? Vì

sao?

-IV/Hoạt động 4: Luyện tập

BT 1: làm ở lớp

BT 2: Hướng dẫn HS về nhà

V/Hoạt động 5:củng cố –dặn dò

1.củng cố:nêu nội dung nghệ thuật của văn

bản?

2.Dặn dò: học bài,soạn bài”trong lòng mẹ”

=> vừa ngỡ ngàng, vừa tự tin

2) Nghệ thuật đặc sắc của truyện:

- Bố cục thep dòng hồi tưởng, trình tự thời gian của buổi tựu trường

-Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm

-Giàu chất thơ, chất trữ tình

V/ Tổng kết : ( Ghi nhớ Sgk Tr 9)

B/ Luyện tập.

Viết đoạn văn ngắn kể lại ấn tượng của bản thân về ngày đầu tiên đi học

Lop7.net

Trang 5

Tiết 3: CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

1.Kiến thức: hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nó

2.Kĩ năng: lập sơ đồ khái quát nghĩa của từ ngữ

3.Thái độ: có ý thức trong việc sử dụng từ ngữ

-GV : Giáo án, bảng phụ -HS: Bài soạn

I/ Hoạt động 1: Khởi động(5 phút)

1.Ổn định lớp 2.Kiểm tra bài cũ:GV kiểm tra vở soạn của HS 3.Giới thiệu bài mới

II/Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Thời

gian

Trang 6

15 phút * Hướng dẫn HS theo dõi sơ đồ / Sgk.10

-Theo em, nghĩa của từ “động vật” rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của các từ “thú, chim, cá”

Vì sao?

A/ Tìm hiểu bài:

I/Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:

Lop7.net

Trang 7

Tiết 4: TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

1.Kiến thức: nắm được khái niệm chủ đề,tính thống nhất về chủ đề của văn bản

2.Kĩ năng: xác định chủ đề văn bản

3.Thái độ: có ý thức trong việc tạo lập văn bản

1.Ổn định lớp 2.Kiểm tra bài cũ:không có 3.Giới thiệu bài mới

II/Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới.

5 phút

Bài 2:Hãy tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với các

từ đã cho?

HS:làm miệng

Bài 4:Chỉ ra các từ không thuộc phạm vi nghĩa

của nhóm?

HS:làm miệng

V/ Hoạt động 5: Củng cố- dặn dò

1.Củng cố:thế nào là từ có nghĩa rộng,nghĩa

hẹp

2.Dặn dò:Học bài, làm bài tập 3 va5 sgk/11

-Soạn “Trường từ vựng”

Quần Aùo (dài, đùi) (dài, sơ-mi) b/ Vũ khí

Súng Bom (Trường, ( Ba càng, đại bác) bom bi) BT2: Từ ngữ có nghĩa rộng:

a chất đốt b nghệ thuật c.thức ăn d nhìn đ Đánh

BT 4: Từ không thuộc phạm vi nghĩa :

a thuốc lào b thủ quỹ c bút điện

Trang 8

10 phút

7 phút

15 phút

Hướng dẫn HS theo dõi văn bản “ Tôi đi học”

-Nhân vật chính trong văn bản “tôi đi học” là

ai?

-Văn bản “tôi đi học” kể về sự việc gì?

( H trả lời, bổ sung, nhận xét)

GV chốt :

+ Đối tượng: nhân vật tôi

+Kể về sự việc: lần đầu tiên nhân vật tôi đi

học

-Qua văn bản “tôi đi học” nhân vật tôi ngày

đầu tiên đi học đã có tâm trạng, cảm xúc như

thế nào?

- Chủ đề văn bản “tôi đi học” là gì?

-Vậy chủ đề là gì?

GV chốt : Vấn đề chủ yếu được nêu cụ thể

trong văn bản được gọi là chủ đề văn bản

-Dựa vào yếu tố nào ta xác định được chủ đề?

-HS:Dựa vào hình thức và nôi dung

-Giữa chủ đề ,hình thức và nội dung có mối

quan hệ thế nào vơiù nhau?

GV chốt:tính thống nhất về chủ đề văn bản

-Tương tự: hãy xác định chủ đề của văn bản

ca dao “ Tử vi xem số cho người, số thầy thì để

cho ruồi nó bâu”?

-GV chốt:Vậy, chủ đề của văn bản là gì? Thế

nào là tính thống nhất về chủ đề?

III/ Hoạt động 3: Luyện tập:

Bài tập 1:Hãy Phân tích tính thống nhất về chủ

đề của văn bản?

HS:thảo luận nhóm,trình bày bằng bảng con

(mỗi tổ làm một câu )

A/ Tìm hiểu bài:

I/ Chủ đề của văn bản:

Ví dụ: văn bản “tôi đi học”

-Đối tượng:

+nhân vật : tôi +Sự việc lần đầu đi học -Vấn đề chính: tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên

=> Chủ đề II/Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:

Chủ đề

Hình thức Nội dung

=> thống nhất về chủ đề

III/Ghi nhớ : Sgk

B Luyện tập:

Bài tập 1: Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản: a.Đối tượng:rừng cọ,con người Vấn đề chính: sự gắn bó, tấm lòng của người dân sông Thao đối với rừng cọ

b Chủ đề văn bản: Rừng cọ và tình cảm của người dân sông Thao

c.Chứng minh chủ đề;

-Nội dung: Miêu tả rừng cọ Cuộc sống,tình cảmcủa người

Thời

Lop7.net

Trang 9

5 phút

Bài tập 2:Tìm ý khến văn bản lạc đề? Giải

thích?

HS:làm miệng

IV/Hoạt động 4: Củng cố- dặn dò

1.củng cố: Nhắc lại nội dung chính của bài

2.Dặn dò: Học bài, làm BT

-Soạn bài “Trong lòng mẹ”

dân sông Thao với rừng cọ -Hình thức:

+Nhan đề: Rừng cọ quê tôi +3đoạn đầu: Miêu tả rừng cọ +3 đoạn cuối:cuộc sống người dân gắn bó với rừng cọ

d.Các câu, từ ngữ thể hiện chủ đề: Chẳng có nơi nào…… rừng cọ trập trùng Cuộc sống quê tôi….cây cọ Người dân sông Thao…quê mình

BT2: Xác định các ý lạc đề: b.Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện biểu hiện

d.Văn chương giúp ta yêu cuộc sống, yêu cái đẹp

=> Ý lạc hoặc quá xa chủ đề làm cho văn bản không có tính thống nhất

Tiết 5: Văn bản : TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu”-Nguyên Hồng)

1.Kiến thức: hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật Hồng, cảm nhận được tình thương manh liệt của cậu với mẹ

2.Kĩ năng: phân tích nhân vật

3.Thái độ: rung động trước số phận nhân vật,yêu thích lối viết văn của Nguyên Hồng

-GV : Giáo án, tài liệu về nhà văn Nguyên Hồng

-HS: Bài soạn

I/ Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)

1.Ổn định lớp

Trang 10

2.Kiểm tra bài cũ: Nêu nội dung chính của VB “Tôi đi học”?

- Nêu phương thức biểu đạt chính của văn bản?

- Kiểm tra vở soanï

(HS dựa ghi nhớ sgk/8)

3.Giới thiệu bài mới:

5 phút

10 phút

15 phút

GV cho HS đọc chú thích sgk/18

-Tóm tắt vài nét về tác giả, tác phẩm?

GV chốt và cho HS ghi bảng

Gvcho HS đọc văn bản(GV đọc mẫu, hướng

dẫn, gọi HS đọc )

-Xác định thể loại văn bản ?

-Theo em, đoạn trích có thể chia làm mấy

phần? Nêu nội dung của từng phần?

GV chốt : hai phần ( 1: từ đầu->người ta hỏi

đến chứ; 2: còn lại)

-Nội dung chính của đoạn trích này là gì?

(Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng)

-Nhân vật chính là ai? Đoạn trích được kể theo

ngôi thứ mấy?

Tác dụng của ngôi kể này là gì?

-H đọc thầm đoạn “Tôi bỏ…sống đó”

-Em biết gì về tình cảnh của bé Hồng? Vì sao

mẹ Hồng phải bỏ đi? Hồng sống với ai?

Hãy tóm tắt cu trị chuyện giữa hai cô cháu

Hồng? Bà cô đã có những lời nói, cử chỉ như

thế nào đối với Hồng?

-Em hiểu nghĩa của cụm từ “cười rất kịch” ?

-Giải thích “ hoài nghi, ruồng rẫy” ?

-Em có nhận xét gì về vẻ mặt tươi cười, giọng

nói ngọt ngào của người cô?

GV chốt : Trong lời đối thoại của người cô có

sự mâu thuẫn rõ rệt “sao mày không vào?Mợ

mày phát tài…, mẹ tôi ăn vận rách rưới…” ->

Người cô cố tình che giấu sự giả dối

-Khi đối thoại, người cô nói “Mẹ mày phát tài”

A/Tìm hiểu bài : I/Tác giả, tác phẩm Û1.tác giả: Nguyên Hồng ( 1918-1982), tên khai sinh là Nguyễn Nguyên Hồng –TP Nam Định 2.Tác phẩm: trích trong hồi kí

“Những ngày thơ ấu”

II/Kết cấu tác phẩm:

1.thể loại: truyện ngắn 2.Bố cục: 2 phần

III/Phân tích:

1.Nhân vật người cô:

- ….cười hỏi

- …cười rất kịch -….giọng vẫn ngọt

Thời

Lop7.net

Trang 11

5 phút

và “có em bé” nhằm mục đích gì?

GV chốt : Người cô cố tình châm chọc, nhục

mạ mẹ của Hồng Cố tình khoét sâu thêm nỗi

đau của Hồng, muốn Hồng khinh ghét mẹ =>ác

độc

-Vì sao bà ta lại ghét mẹ của Hồng đến thế?

(mẹ Hồng goá chồng, bỏ nhà đi, có con với

người khác)

G chốt-bình: Trong xã hội phong kiến-một cổ

tục đè lên vai người phụ nữ Một định kiến độc

ác cần được loại bỏ

-Qua cuộc thoại, em thấy người cô bé Hồng là

một nhân vật như thế nào? ( H trả lời, bổ

sung, nhận xét)

GV chốtý cho HS ghi bảng.

V/Hoạt động 5: Củng cố- dặn dò:

1.Củng cố: nêu vài nét về nhà văn Nguyên

Hồng?cảm nhận của em về nhân vật người cô?

2.Dặn dò:Học bài, soạn phần còn lại của v

-… cứ tươi cười kể chuyện về mẹ Hồng

=> Lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm

Tiết 6: Văn bản : TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu”-Nguyên Hồng)

A/ Mục tiêu cần đạt: (Giống tiết 5)

1.Ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ: Nêu vài nét về nhà văn Nguyên Hồng?

Hãy nhận xét về nhân vật người cô?

3.Giới thiệu bài mới: trên cơ sở bài cũ Gv dẫn vào bài mới

Trang 12

10 phút

15 phút

5 phút

-Gvcho HS đọc lại văn bản

-Hình ảnh, chi tiết nào miêu tả tâm trạng đau

đớn, uất ức của Hồng dâng đến cực điểm khi

nghe người cô kể về tình cảnh tội nghiệp của

mẹ mình?

-Giải thích “ cổ tục” ?

-Nhận xét về cách dùng động từ “ vồ, cắn,

nhai, nghiến” ? ( thể hiện căm phận tột cùng)

-Em có nhận xét gì về tâm trạng của Hồng khi

nói với bà cô?

-Theo em, khát khao lớn nhất của bé Hồng lúc

này là gì?

(Được sống bên mẹ)

GV chốt: Trong cuộc đối thoại với bà cô, bé

Hồng càng đau khổ bao nhiêu thì càng muốn

gặp mẹ bấy nhiêu Nỗi mong ước đó có đền bù

xứng đáng cho Hồng hay không

*Cho HS đọc đoạn 2

-Khi được gặp mẹ, thái độ và hành động của

Hồng như thế nào?

-Vừa nhìn thấy mẹ, Hồng đã có hành động như

thế nào?

-Giải thích “ríu cả chân lại” ?

-Tại sao được gặp mẹ rồi Hồng lại khóc ?

GV chốt-bình : Nỗi mong ước gặp mẹ đã thành

sự thật, bé Hồng khóc vì sung sướng Vừa hờn

dỗi, tức tưởi nhưng lại hạnh phúc mãn nguyện

-Hồng nhận xét gì khi gặp lại mẹ (so với lời

của họ nội xưa kia)?

-Tìm những chi tiết chứng minh điều đó?

Tuổi thơ của Hồng đã gợi trong em cảm nhận

gì? (HS thảo luận)

GV bình- chốt : Vấn đề được đề cập trong đoạn

trích là tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp

Không một cản trở nào ngăn nổi tình thương

yêu, tình máu mủ

III/Hoạt động 3: Tổng kết

-Tại sao nói “Chất trữ tình” thấm đượm trong

đoạn trích này? ( HS thảo luận)

-Em hiểu như thế nào về nhận định “Nguyên

2.Tình thương yêu mãnh liệt của bé Hồng đối với mẹ:

a.Khi nói chuyện với cô:

-nhận ra ý nghĩ cay độc… không đáp

-cười dài trong tiếng khóc -cổ tục đày đoạ mẹ…

…vồ, cắn, nhai, nghiến…

=> Đau đớn, uất ức, xót xa

b.Khi gặp lại mẹ:

-Ríu cả chân lại….và khóc nức nở…áp vào đùi mẹ…ngả vào tay mẹ…

-Nhận ra vẻ mặt tươi sáng của mẹ…

-Hơi quần áo, hơi thở của mẹ…

=>Nhạy cảm, vui sướng, hạnh phúc

IV/Tổng kết:

Thời

Lop7.net

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	245,99 KB