Bài viết “Ý nghĩa văn chương” của Hoài Thanh, một nhà phê bình văn học có uy tín lớn, sẽ cung cấp cho chúng ta một cách hiểu,một cách quan niệm đúng đắn và cơ bản về những điều cần biết [r]
Trang 1Ngày dạy:27/ 02/ 2012
TUẦN 27
TIẾT 97–VĂN BẢN
Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG
( Hoaì Thanh )
A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức: Giúp HS hiểu được quan niệm của nhà văn Hoài Thanh về nguồn
gốc, công
dụng và ý nghĩa của văn chương trong lịch sử nhân loại
- HS thấy được luận điểm và cách trình bày luận điểm về một vấn đề văn học trong một bài
văn nghị luận của nhà văn Hoài Thanh từ đó rút ra nghệ thuật nghị luận đắc sắc, độc đáo của Hoài Thanh
2 Kĩ năng: Giúp HS rèn luyện kĩ năng đọc – hiểu văn bản nghị luận văn học;
- Xác định và phân tích luận điểm được triển khai trong văn bản nghị luận;
- Vận dụng kiến thức để trình bày luận điểm trong bài văn nghị luận
B CHUẨN BỊ
-GV nghiên cứu bài, soạn bài, chuẩn bị tranh ảnh minh họa về tác giả và bảng phụ
- HS học bài cũ, đọc trước văn bản đã học
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
*Câu hỏi: Em hãy nêu những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật nghị luận trong bài
“Đức tính giản dị của Bác Hồ”.
3 Bài mới:
*Vào bài: Đến với văn chương, trong đó có việc học văn chương, có nhiều ddiefu cần hiểu biết, nhưng có ba điều cần hiểu biết nhất là: Văn chương có nguồn gốc từ đâu, văn chương là gì và văn chương có công dụng gì trong cuộc sống Bài viết “Ý nghĩa văn chương” của Hoài Thanh, một nhà phê bình văn học có uy tín lớn, sẽ cung cấp cho chúng ta một cách hiểu,một cách quan niệm đúng đắn và cơ bản về những điều cần biết đó.
Hoạt động 1:
-GV hướng dẫn HS đọc với giọng rành
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Đọc, tìm hiểu từ khó
Trang 2mạch vừa xúc cảm, chậm và sâu lắng.
- Chú ý các chú thích (4),(5),(9),(11)
? Nêu tóm tắt những nét chính về tác giả
và tác phẩm?
? có thể chí bố cục của bài văn như thế
nào?
?Tương ứng với mỗi phần có nội dung
như thế nào?
? Bài văn thuộc kiểu nghị luận nào trong
hai loại sau? Giải thích vì sao?
a) Nghị luận chính trị – xã hội
b) Nghị luân văn chương
Hoạt động 2:
Bước 1:
- HS chú ý phần thứ nhất của văn
bản
? Theo Hoài Thanh, nguồn gốc cốt yếu yếu
của văn chương là gì?
-Cốt yếu là cái chính, cái quan trọng
nhất chứ chưa phải là nói tất cả
? Vậy, quan niệm như thế đã đúng
chưa?
? ngoài quan niệm của Hoài Thanh như
trên, em hãy nêu một số quan niệm về
văn chương mà em biết?
- “Văn chương bắt nguồn từ cuộc
sống lao
động của con người.”
? Hoài Thanh viết: “Văn chương sẽ là
hình dung của sự sống …….sáng tạo ra
sự sống…”
Em hãy giải thích và tìm dẫn chứng để
làm rõ các ý đó?
- Những câu hát về tình cảm gia
đình;
Những câu hát về tình yêu quê hương
đất nước; Những câu hát than thân
? Bên cạnh những bài xuất phát từ lòng
*Từ khó: Theo 12 chú thích SGK.
2 Tác giả, tác phẩm
SGK, tr 61- 62
3 Bố cục: 2 phần
- Từ đầu đến “gợi lòng vịt tha”=>
Nguồn gốc cốt yếu của văn chương.
- Phần còn lại => Công dụng của văn
chương.
4 Phương thức nghị luận:
Nghị luận văn chương => làm làm sáng tỏ một vấn đề của văn chương, đó là ý nghĩa văn chương
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
- “Là lòng thương người, và rộng ra là
thương cả muôn vật, muôn loài ”
+ “Văn chương sẽ là ….vạn trạng” => V/c phản ánh cuộc sống
+ “V/c còn sáng tạo ra sự sống” => V/c dựng ra những hình ảnh mới, đưa ra những ý tưởng hiện tại chưa có
Là quan niệm đúng, rất có lí nhưng
không không phải là duy nhất
Trang 3thương người thì văn chương cũng có
những bài nhằm mục đích châm biếm,
đả kích Vậy từ thực tế đó em co suy
nghĩ như gì về quan điểm văn chương
của Hoài Thanh?
Bước 2:
-HS đọc đoạn văn từ “ Vậy thì, hoặc
hình dung sự sống” đến hết văn bản và
trả lời câu hỏi
? Để nêu lên tác dụng của văn chương,
tác giả đã nhắc lại nguồn gốc của văn
chương: “ Nguồn gốc của văn chương
đều là tình cảm, là lòng vị tha” Từ đó,
tác giả chỉ ra công dụng lớn lao của văn
chương là gì?
- “ giúp cho tình cảm và gợi lòng vị
tha”
? Theo Hoài Thanh, công dụng của văn
chương đối với con người có biểu hiện
cụ thể như thế nào? thể hiện trong
những câu văn nào?
-Một người hằng ngày….hay sao?
- Văn chương gây cho ta…đến trăm
nghìn lần.
? Tiếp theo, Hoài Thanh dành hai câu
văn để nói về công dụng của văn
chương đối với đời sống xã hội Em hãy
cho biết đó là hai câu văn nào?
? Khi nói: “Có kẻ nói…tiếng suối nghe
mới hay ”, tác giả muốn khẳng định sức
mạnh nào của văn chương?
? KhiKhi nói: “ Nếu phopho lịch lịch sử…nghèo nàn
đến bậc nào ”, tác giả muốn nói lên sức
mạnh nào của văn chương?
? Qua đây em thấy, văn chương có tác
động mạnh mẽ đến cuộc sống xã hội
như thế nào?
2 Công dụng của văn chương
- Khơi dậy những trạng thái cảm xúc cao
thượng của con người
=> Văn chương có sức cảm hóa lạ lùng
- Rèn luyện, mở rộng thế giới tình cảm của
con người
Văn chương đã chăm lo, vun đắp, làm
giàu cho cho đời sống tâm hồn, tình cảm của con người Văn chương làm giàu tình cảm con người.
- Văn chương làm đẹp và hay những thứ
bình thường trong cuộc sống.
- Các thi nhân, văn nhân làm giàu thêm
cho lịch lịch sử nhân loại.
Văn chương làm đẹp, làm giàu cho cuộc
sống.
Trang 4? Như vậy, bằng 4 câu văn bàn về công
dụng của văn chương, Hoài Thanh đã
giúp ta hiểu thêm những ý nghĩa sâu sắc
nào của văn chương?
- Văn chương làm giàu tình cảm con
người
- Văn chương làm đẹp, làm làm giàu cho
cuộc
sống.
Hoạt động 3:
? Tác phẩm nghị luận văn chương của
Hoài Thanh mở ra cho em những hiểu
biết mới mẻ, sâu sắc nào về ý nghĩa của
văn chương?
? Bài văn nghị luận của Hoài Thanh có
gì đặc sắc? Hãy chọn một trong số các ý
sau để trả lời:
a) Lập luận chặt chẽ, sáng sủa;
b) L.L chặt chẽ, sáng sủa và giàu cảm
xúc;
c) Vừa có lí lẽ, vừa có cảm xúc, hình
ảnh.
? Hãy tìm một đoạn trong văn bản để
dẫn chứng và làmlàm rõ ý đã chọn?
? Qua văn bản này, em hiểu thêm điều
gì về tác giả Hoài Thanh?
- Am hiểu văn chương.
- Có quan điểm rõ ràng, xác đáng về
văn
chương.
- Trân trọng, đề cao văn chương.
III TỔNG KẾT
1 Nội dung: Nội
2 Nghệ thuật:
.
D CỦNG CỐ CỐ – DẶN DÒ
- Theo Hoài Thanh, nguồnnguồn gốc cốt yếu của văn chương là gì? Và văn chương
có công dụng như thế nào?
- HS học bài cũ, nắm nội dung và nghệ thuật của văn bản; chuẩn bị bài mới:
Tiết 98
Ghi nhớ ( sgk/tr.63 )