ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN THỊ THU HUYỀN QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC, THÀNH PHỐ VIỆT TR
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGUYỄN THỊ THU HUYỀN
QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC, THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ,
TỈNH PHÚ THỌ
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGUYỄN THỊ THU HUYỀN
QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC, THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ,
TỈNH PHÚ THỌ
Ngành: Quản lý Giáo dục
Mã ngành: 8140114
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Vũ Bích Hiền
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Luận văn “Quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ
của học sinh ở các trường Tiểu học thành phố Việt Trì - Tỉnh phú Thọ” được thực
hiện từ tháng 5 năm 2017 đến tháng 6 năm 2018
Tôi xin cam đoan:
Luận văn sử dụng những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các thông tin đã được chọn lọc, phân tích, tổng hợp, xử lý và đưa vào luận văn đúng quy định
Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào
Thái Nguyên, ngày tháng năm 2018
Tác giả
Nguyễn Thị Thu Huyền
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tác giả đã nhận được sự động viên, khuyến khích và tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnh đạo, của các thầy giáo, cô giáo, anh chị em, bạn bè đồng nghiệp và gia đình Tác giả bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các giảng viên Đại học Sư phạm Thái Nguyên, Đại học
Sư phạm Hà Nội đã giúp tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Vũ
Bích Hiền đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo, giúp đỡ tác giả tiến hành các hoạt
động nghiên cứu khoa học để hoàn thành luận văn này
Tác giả xin chân thành cảm ơn trường tiểu học Chính Nghĩa, trường tiểu học Tiên Dung, trường tiểu học Dữu Lâu - thành phố Việt Trì - tỉnh Phú Thọ, các đồng chí cán bộ quản lý, giáo viên và đồng nghiệp đã cung cấp tài liệu, số liệu, tham gia đóng góp nhiều ý kiến, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành bản luận văn
Với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, thực tiễn công tác lại vô cùng sinh động, luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được các ý kiến đóng góp chân thành từ các thầy giáo, cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2018
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Thu Huyền
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu 4
8 Cấu trúc của luận văn 5
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA NGƯỜI HỌC 6
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6
1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới 6
1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 8
1.2 Một số khái niệm cơ bản 9
1.2.1 Quản lý nhà trường 10
1.2.2 Đánhgiá thành tích học tập của học sinh 11
1.2.3 Quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập của học sinh 18
1.3 Đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học 19
1.3.1 Mục tiêu đánh giá thành tích học tập vì sự tiến bộ của học sinh 19
1.3.2 Nội dung đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh tiểu học 19
Trang 61.3.3 Phương pháp đánh giá thành tích học tập của học sinh tiểu học 20
1.3.4 Hình thức đánh giá thành tích học tập của học sinh tiểu học 21
1.3.5 Vai trò quản lý của từng cấp trong đánh giá học sinh 22
1.4 Quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học 24
1.4.1 Phổ biến các quy định mới về đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 24
1.4.2 Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên năng lực thực hiện đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 26
1.4.3 Kiểm tra, giám sát, thúc đẩy hoạt động đánh giá của giáo viên đối với thành tích học tập của học sinh theo định hướng vì sự tiến bộ của người học 27
1.4.4 Sử dụng kết quả đánh giá để động viên học sinh học tập và điều chỉnh hoạt động dạy học trong nhà trường 29
1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học 30
1.5.1 Yếu tố bên trong 30
1.5.2 Yếu tố bên ngoài 32
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÚ THỌ 35
2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 35
2.1.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 35
2.1.2 Khái quát về giáo dục tiểu học thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 36
2.2 Khái quát về hoạt động khảo sát 38
2.2.1 Mục đích khảo sát 39
2.2.2 Phạm vi và đối tượng khảo sát 39
2.2.3 Cách thức xử lý kết quả khảo sát 39
2.3 Thực trạng hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh tại các trường tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 40
2.3.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu đánh giá thành tích học tập vì sự tiến bộ của người học 40
2.3.2 Thực trạng thực hiện nội dung đánh giá học sinh 42
Trang 72.3.3 Thực trạng thực hiện phương pháp đánh giá học sinh 44
2.3.4 Thực trạng thực hiện hình thức đánh giá học sinh 46
2.4 Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 48
2.4.1 Thực trạng nhận thức của CBQL và đội ngũ giáo viên về quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 48
2.4.2 Thực trạng phổ biến các quy định mới về đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh trong nhà trường 49
2.4.3 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên năng lực thực hiện đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 51
2.4.4 Thực trạng kiểm tra, giám sát, thúc đẩy hoạt động đánh giá của giáo viên đối với thành tích học tập của học sinh theo định hướng vì sự tiến bộ của người học 52
2.4.5 Thực trạng sử dụng kết quả đánh giá để động viên học sinh học tập và điều chỉnh hoạt động dạy học trong nhà trường 53
2.5.Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh tại các trường tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 55
2.5.1 Ưu điểm 55
2.5.2 Mặt tồn tại, hạn chế 55
2.5.3 Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế 57
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC, THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÚ THỌ 59
3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 59
3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 59
3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi 60
3.1.3 Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 60
3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 60
Trang 83.2 Biện pháp quản lý hoạt động đánh giá theo định hướng vì sự tiến bộ của học
sinh ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ 61
3.2.1 Nâng cao nhận thức và năng lực cho CBQL, GV, cha mẹ học sinh về đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của người học 61
3.2.2 Chỉ đạo đa dạng hoá các phương pháp, hình thức đánh giá thành tích học tập đồng bộ với đổi mới nội dung, phương pháp dạy học theo định hướng vì sự tiến bộ của người học 63
3.2.3 Thúc đẩy sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc thực hiện đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 64
3.2.4 Hỗ trợ giáo viên thực hiện nâng cao năng lực tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau cho học sinh 66
3.2.5 Tăng cường dự giờ, kiểm tra hồ sơ liên quan tới hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 68
3.2.6 Sử dụng hiệu quả kết quả đánh giá thành tích học tập giúp học sinh học tập tiến bộ 70
3.3 Mối quan hệ của các biện pháp 71
3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đã đề xuất 74
3.4.1 Khái quát về khảo nghiệm 74
3.4.2 Phân tích kết quả khảo nghiệm 74
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO 84
PHỤ LỤC 87
Trang 10DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu đánh giá thành tích học tập theo
định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 41 Bảng 2.2 Thực trạng thực hiện nội dung đánh giá thành tích học tập theo
định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 43 Bảng 2.3 Thực trạng thực hiện phương pháp đánh giá thành tích học tập
theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 45 Bảng 2.4 Thực trạng thực hiện hình thức đánh giá thành tích học tập theo
định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 47 Bảng 2.5 Nhận thức của CBQL và GV về vai trò của quản lý hoạt động
đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 48 Bảng 2.6 Phổ biến các quy định mới về đánh giá thành tích học tập theo
định hướng vì sự tiến bộ của học sinh trong nhà trường 50 Bảng 2.7 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên năng lực thực hiện
đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 51 Bảng 2.8 Kết quả kiểm tra, giám sát thực hiện đánh giá thành tích học tập
theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh 53 Bảng 2.9 Thực trạng sử dụng kết quả đánh giá để động viên học sinh học
tập và điều chỉnh hoạt động dạy học trong nhà trường 54 Bảng 3.1 Đánh giá của CBQL, GV về tính cần thiết của các biện pháp đã
đề xuất 75 Bảng 3.2 Đánh giá của CBQL, GV về tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 77
Trang 11DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
Hình 1.1 Vị trí của đánh giá TTHT trong quá trình dạy - học 16
Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp 73
Biểu đồ 3.1 Mức độ cần thiết của các giải pháp 76
Biểu đồ 3.2 Mức độ khả thi của các giải pháp 78
Biểu đồ 3.3 Mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp 78
Trang 12MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Sự chuyển biến mạnh mẽ của nền KT - XH cùng với quá trình hội nhập sâu rộng vào quá trình toàn cầu hóa của nước ta đã đặt ra nhiệm vụ cho ngành giáo dục nước nhà phải đào tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao, có đầy đủ năng lực và phẩm chất phục vụ cho sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước
Nhận thức được tầm quan trọng của GD & ĐT, trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách ưu tiên nhằm phát triển hệ thống giáo dục quốc dân Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI,Nhà xuất bản Chính Trị
Quốc Gia tại trang số 130 -131 đã nêu rõ: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu
Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ GV và CBQL là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp” Quán triệt tinh thần đó, trong những năm gần đây Bộ
GD & ĐT đã chỉ đạo mạnh mẽ việc đổi mới nội dung và phương pháp dạy học ở tất cả các bậc học, trong đó tập trung nhiều vào giáo dục phổ thông, đặc biệt là giáo dục tiểu học [12]
Đối với giáo dục tiểu học, ngoài việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, Bộ
GD & ĐT chỉ đạo từ các Sở, Phòng GD & ĐT đến các trường phổ thông thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh tiểu học và ngày càng tiếp cận đến chuẩn đánh giá quốc tế
về kết quả của học sinh tiểu học Bộ GD & ĐT đã chủ trìnhiều hội thảo khoa học, đề tài và công trìnhnghiên cứu về đổi mới dạy học, nhất là đổi mới đánh giá thành tích học tập của học sinh tiểu học Tuy nhiên sự lan tỏa của chủ trương đổi mới đánh giá thành tích học tập tiểu học vẫn còn đôi phần hạn chế Một trong những nguyên nhân
cơ bản nhất của tình trạng nêu trên là công tác quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập ở các trường tiểu học còn chưa theo kịp yêu cầu đổi mới Hơn thế nữa, Bộ GD
& ĐT mới đưa ra “Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT, ban hành Quy định Đánh giá học
sinh Tiểu học" và thông tư số: 22/2016/TT-BGDĐT Sửa đổi, bổ sung một số điều của
Trang 13Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèm theo Thông tư số BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014.[7][8] Thực chất đó là đổi mới cách đánh giá thành tích học tập tiểu học theo định hướng vì sự tiến bộ của người học Những thực tế đó đòi hỏi chúng ta cần phải có những biện pháp thiết thực trong việc quản lý công tác đổi mới quản lý cả quá trình, từ phương pháp dạy học đến kiếm tra và đánh giá thành tích học tập tiểu học nói chung, đặc biệt là biện pháp quản lý ở các trường tiểu học với vấn
30/2014/TT-đề đánh giá thành tích học tập trong bối cảnh định hướng vì sự tiến bộ của học sinh nói riêng
Kể từ cuộc vận động đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới đánh giá thành tích học tập tiểu học do ngành giáo dục phát động thì các các nhà trường đã tiến hành quán triệt và nỗ lực đổi mới dạy và học, nhất là đổi mới việc đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của người học Song hiệu quả của hoạt động đánh giá thành tích học tập còn nhiều hạn chế, tồn tại, chất lượng học sinh còn chưa cao Giáo viên còn lúng túng trong việc nhận xét đánh giáo học sinh theo định hướng vì
sự tiến bộ của người học, còn cảm thấy công việc này chưa thể thay thế được việc chấm điểm hàng ngày, ngôn ngữ dùng để nhận xét học sinh chưa thực sự mang tính chất động viên, khích lệ và có thể giúp được học sinh phát huy được năng lực của mình Về phía phụ huynh còn chưa mặn mà trong việc thay lời nhận xét bằng điểm
số, có nhiều trường hợp phụ huynh còn tỏ ra bức xúc khi hàng ngày con không được
cô giáo cho điểm Tâm lý phần lớn các em học sinh đều vẫn muốn được cô giáo cho điểm và hứng khởi hơn khi được điểm cao do đó đánh giá vì sự tiến bộ của học sinhchưa thực sự mang tính hiệu quả Một trong những nguyên nhân là ban lãnh đạo các nhà trường còn chưa có những biện pháp quản lý chưa đồng bộ và hợp lý về hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của người học Điều
đó đòi hỏi sớm có những biện pháp quản lý được tổ chức một cách khoa học để khắc phục những tồn tại trên và giúp các nhà trường bắt nhịp với những quy định mới trong Thông tư số 30/TT-BGDĐT Quy định về đánh giá học sinhtiểu học và thông tư số: 22/2016/TT-BGDĐT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèm theo Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm
2014
Trang 14Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý đánh giá thành tích
học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì” để nghiên cứu với mong muốn nâng cao chất lượng đánh giá thành tích học
tập của học sinh trong bối cảnh mới, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác quản lý đánh giá thành tích học tập ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý đánh giá thành tích học tập theo hướng vì sự tiến bộ của học sinh góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục của nhà trường
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý đánh giá thành tích học tập theo định
hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học
3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý đánh giá thành tích học tập theo
định hướngvì sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
4 Giả thuyết khoa học
Việc đánh giá thành tích học tập ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì đã đổi mới theo chỉ đạo của Bộ giáo dục - đào tạo, song chưa đạt chất lượng như mong muốn, nguyên nhân do công tác quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến
bộ của học sinh chưa được hiểu đúng đắn và quan tâm chỉ đạo sát sao Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp dành cho Hiệu trưởng quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của người học ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì, thì sẽ nâng cao hiệu quả công tác quản lý đánh giá thành tích học tập của người học;
từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý đánh giá thành tích học tập theo định
hướng vì sự tiến bộ của học sinh trường tiểu học
5.2 Phân tích và đánh giá thực trạng biện pháp quản lý đánh giá thành tích học tập
theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì
5.3 Đề xuất biện pháp quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì
sự tiến bộ của học sinh ở các trường tiểu học thành phố Việt Trì
Trang 156 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
6.1 Địa bàn khảo sát
- Các trường tiểu học thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ (3 trường)
- Trường tiểu học Chính Nghĩa - Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
- Trường tiểu học Tiên Dung - Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
- Trường tiểu học Dữu Lâu - Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
6.2 Khách thể điều tra
- CBQL: 26 (Trưởng phòng GD; phó phòng GD; các Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng; tổ trưởng, tổ phó)
- GV: 97 GV giảng dạy trong 3 nhà trường
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận
Để xây dựng cơ sở lý luân của đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp các tài liệu, tư liệu sách báo, công trình khoa học, văn bản, chỉ thị thể hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về quản lý giáo dục, quản
lý đánh giá học sinh, đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh và quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng đó
7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Nhằm thu thập thông tin thực tiễn
từCBQL, GV và học sinh các trường tiểu học về quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của người học; trên cơ sở đó phân tích và đánh giá thực trạng vấn đề này
- Phương pháp phỏng vấn: Nhằm thu thập thông tin bổ sung sau khi điều tra
bằng bảng hỏi nhằm thu thập các ý kiến sâu hơn của GV và học sinh, để phục vụ hoạt động phân tích và đánh giá thực trạng
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Tiến hành phân tích các sản phẩm của
hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở
ba trường tiểu học, từ đó nắm bắt được các thông tin chung, phục vụ cho việc đánh giá chung về thực trạng quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng này
ởtrường Tiểu học
Trang 167.3 Phương pháp toán thống kê
Sử dụng phương pháp toán thống kê nhằm xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình điều tra, từ đó phục vụ cho hoạt động phân tích, đánh giá thực trạng và khảo nghiệm
8 Cấu trúc của luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận - khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng
vì sự tiến bộ của học sinh trong nhàtrường tiểu học
Chương 2: Thực trạng về quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng
vì sự tiến bộ của học sinh các trường tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
Chương 3: Biện pháp quản lý đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự
tiến bộ của học sinh ở các trường Tiểu học, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
Trang 17Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH
HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG
VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA NGƯỜI HỌC
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới
Có nhiều tác giả trên thế giới nghiên cứu sâu về vấn đề đánh giá học sinh theo định hướng phát triển năng lực trong các nhà trường hiện nay, cụ thể là:
Nghiên cứu lý thuyết chung về kiểm tra - đánh giá trong lớp học như công trình của D.S Frith và H.G Macintosh[33] Những tài liệu viết về lĩnh vực này được biết đến như:
cuốn “Measuring Educational Achievement” (Đo lường thành tích giáo dục) của Robert L
Ebel [36] mô tả rất chi tiết phương pháp đo lường đánh giá học sinh ở các trường phổ thông
ở Mỹ Qua công trình này cho thấy việc đánh giá học sinh cần tập trung vào đánh giá các năng lực được học sinh thể hiện trong quá trình kiểm tra và đánh giá
Trong cuốn “A learning integrated assessment system, Educational Research
Review, 2006 ” của Birenbaum và các cộng sự [32] cho rằng nếu năng lực được coi như là
khả năng sử dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ một cách kết hợp để giải quyết các vấn đề trong bối cảnh cụ thể thì các chương trình giảng dạy và các phương pháp đánh giá cũng phải kết hợp cả ba yếu tố này Ưu điểm của cách này là độ tin cậy kết quả đánh giá sẽ cao hơn và áp lực thi cử sẽ giảm bớt do bài thi nội dung, kiến thức không còn là kết quả duy nhất quyết định sự tiến bộ trong học tập của người học
Kết hợp với các bài kiểm tra, các công cụ khác như đánh giá hồ sơ, phỏng vấn
ý kiến bên thứ ba (thầy cô giáo, người quản lí, cán bộ tư vấn học đường ) cũng được các cơ sở giáo dục sử dụng rộng rãi để đánh giá toàn diện năng lực thí sinh
Cuốn “Measurement and Evaluation in Teaching” (Đo lường và đánh giá trong
dạy học) của Norman E Gronlund giới thiệu tới GV và những người đang theo học nghiệp vụ sư phạm về những nguyên tắc và quy trình đánh giá cần thiết cho việc dạy học hiệu quả [34] Trong tác phẩm này đã tiếp tục khẳng định rằng năng lực của người học là đối tượng của các đánh giá và đo lường sư phạm, nếu không thể đánh giá được các năng lực của người học thì việc đánh giá chỉ có tính hình thức và đã vi phạm các nguyên tắc trong đánh giá
Trang 18Trong cuốn “A Teacher's Guide to Assessment” (Hướng dẫn GV đánh giá) do
D.S Frith và H.G.Macintosh lại viết rất cụ thể, chuyên sâu về những lý luận cơ bản của đánh giá trong lớp học, cách lập kế hoạch đánh giá, cách đánh giá, cho điểm, và cả cách thức đánh giá bằng nhận xét của giáo viên đối với học sinh [33] Đây là cuốn sách gợi mở rất nhiều cho nhà quản lý trong công tác quản lý hoạt động đánh giá học sinh theo tiếp cận pháp triển năng lực
Nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật kiểm tra, đánh giá kết quả học tập được trình bày trong cuốn “Classroom Assessment - Techiniques” của Thomas A Agelo, K.Patricia Cross [38] giới thiệu cho giáo viên biết cần sử dụng các phương pháp cụ thể nào trong đánh giá trên lớp học và việc ra các quyết định khi sử dụng các kết quả đánh giá
Rick Stiggins (và các đồng nghiệp) [35] đã nghiên cứu về đánh giá trên lớp học với các phương pháp, kỹ thuật cụ thể và đã cho xuất bản 3 cuốn sách nghiên cứu về lĩnh vực này là: “Student- Centered Classrom Assessment” (1994), “Classroom Assessment for Student Learning” 2004 và cuốn “Student - Involved Assessment for Learning” (2008)
Ngoài ra với cuốn tài liệu thể hiện xu hướng đánh giá hiện đại đang thịnh hành
của Anthony J.Nitko, Đại học Arizôna (Mỹ) mang tên “Educational Assessment of
Students” (Đánh giá học sinh) một lần nữa đã đề cập đến rất nhiều nội dung của dánh
giá học sinh, bao gồm: Phát triển các kế hoạch giảng dạy kết hợp với đánh giá; các đánh giá về mục tiêu, hiệu quả; đánh giá học sinh [31] Không chỉ vậy, cuốn sách còn cho rằng: Đánh giá học sinh còn là trách nhiệm to lớn của người Hiệu trưởng trong nhà trường, hiệu quả của công tác đánh giá có tốt hay không là do năng lực quản lý của người Hiệu trưởng nhà trường Như vậy, tác phẩm này đã nêu lên vai trò, tầm quan trọng của công tác quản lý trong đánh giá học sinh nói chung
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu về đánh giá giáo dục các trường ĐH Utrecht, Open
và Maastricht ở Hà Lan đã xây dựng các tiêu chí đánh giá chất lượng của các công cụ đánh giá theo năng lực, theo các tiêu chí phù hợp giữa người học, người dạy và nhà tuyển dục, phù hợp với nhu cầu lao động của thị trường, nhu cầu của gia đình và xã hội
Bên cạnh đó có những nghiên cứu cụ thể về quản lý hoạt động đánh giá học sinh theo định hướng phát triển năng lực trong các nhà trường hiện nay, cụ thể là: Cuốn
“Monitoring Educational Achivement” của T.N.Postlethwaite (2004) [37]; cuốn
Trang 19“Monitering Evaluation: Some Tools, Methods and Approches” do Worbank phát hành (2004); cuốn “Managing Evaluation in Educational” của Kath Aspinwall, Tim Simkins, John F Wilkinson and M John Mc Auley (1992); cuốn “Mười bước tiến tới hệ
thống giám sát và đánh giá dựa trên kết quả” của Jody Zall Kusek, Ray C.Rist (2005),…
Trong các cuốn tài liệu này đã chỉ cho người đọc thấy các nghiệp vụ quản lý cần thực hiện để quản lý hoạt động đánh giá học sinh như thế nào cho hiệu quả, làm thế nào cần
đánh giá học sinh trong bối cảnh đổi mới giáo dục trên phạm vi toàn cầu
Đặc biệt, cuốn tài liệu của UNESCO [37] có bàn đến hoạt động đánh giá học sinh
tại Việt Nam “Monitoring Educational Achievement” (Giám sát thành tích giáo dục) đã
giải thích ý nghĩa của khái niệm "giám sát thành tích giáo dục", chỉ ra các nhóm tiêu chí được đánh giá và một số vấn đề đặt ra đối với các nhà quản lý giáo dục trong công tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động đánh giá học sinh nói riêng
1.1.2 Các nghiên cứu trong nước
Các nghiên cứu về đánh giá giáo dục nói chung và đánh giá thành tích học tập trong trường tiểu học nói riêng chỉ bắt đầu được nở rộ và phát triển từ những năm 1990 đến nay với nhiều tác giả và công trình nghiên cứu cụ thể là:
Các tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc là những tác giả nghiên cứu mở đầu tiên phong cho sự phát triển của lý luận đánh giá học sinh Hai ông đã thực hiện
công trình nghiên cứu khoa học công nghệ cấp nhà nước và cho ra đời cuốc sách “Cơ
sở lý luận của việc đánh giá chất lượng học tập của học sinh phổ thông” (3/1995) Tài liệu
làm nền tảng cho việc tiếp cận các khái niệm, các thuật ngữ về đánh giá giáo dục cũng như những yêu cầu về nội dung và kỹ thuật đánh giá [24]
Những nghiên cứu tiếp tục đề cập đến các thuật ngữ, khái niệm với các nguyên tắc đánh giá, kỹ thuật đánh giá có thể kể đến nghiên cứu của Trần Bá Hoành với cuốn sách
mang tên “Đánh giá trong giáo dục”dùng trong các trường đại học và cao đẳng sư phạm,
tài liệu này đã cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản làm nền tảng cho việc kiểm tra, đánh giá trong giáo dục [19]
Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh với "Đánh giá và đo lường kết quả học tập"đã
hệ thống rất đầy đủ các thuật ngữ và khái niệm, các nguyên tắc, phương pháp, kĩthuật, các nội dung ĐG trong giáo dục [25]
Trang 20Tác giả Lâm Quang Thiệp cũng cho ra đời cuốn sách “Lý thuyết và thực hành
về đo lường và đánh giá trong giáo dục”nghiên cứu về đo lường đánh giá trong giáo
dục bằng phương pháp định lượng được sử dụng trong giảng dạy và có tính thực tiễn cao [28]
Tác giả Nguyễn Công Khanh và các cộng sự đã nghiên cứu đánh giá học sinh theo định hướng phát triển năng lực theo tiếp cận năng lực và xuất bản cuốn “Kiểm tra, đánh giá trong giáo dục” Đây là cuốn sách có giá trị rất lớn trong bối cảnh đổi mới hoạt động, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực trong các nhà trường hiện nay trong giáo dục hiện nay [20]
Tác giả Phó Đức Hòa đề cập những vấn đề chung về đánh giá trong giáo dục; Một số quy định về đánh giá kết quả giáo dục tiểu học ở Việt Nam Quy trình đánh giá trong dạy học; Vấn đề đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan Được thể hiện trong cuốn “Đánh giá trong giáo dục tiểu học” [18]
Bên cạnh đó có những nghiên cứu về quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập được nghiên cứu rất nhiều trong một số luận văn, luận án nghiên cứu đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá trong giáo dục như luận án của Đặng Huỳnh Mai, Nguyễn Thị Hồng Vân…
Như vậy, qua nghiên cứu tôi nhận thấy vấn đề đánh giá và đổi mới hoạt động đánh giá thành tích học tập nói chung, đã được thể hiện rất rõ ràng và cụ thể trong các nghiên cứu đánh giá của các tác giả Tuy nhiên vẫn chưa có nghiên cứu cụ thể nào về quản lý và các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng
vì sự tiến bộ của học sinh trong các nhà trường Vì vậy, việc nghiên cứu về hoạt động này sẽ đóng góp vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện và áp dụng các nghiên cứu về
lý thuyết đánh giá trong thực tiễn quản lý quá trình dạy học và bối cảnh ra đời Thông
tư số 30/2014/TT-BGDĐT ban hành quy định đánh giá học sinh tiểu học của Bộ GD
& ĐT ra ngày 28/8/2014 và sau này là thông tư 22/2016/TT-BGDĐT sửa đổi quy định đánh giá học sinh tiểu học ra ngày 22/9/2016 Các nghiên cứu nêu trên là gợi mở quý giá, chỉ ra lý luận cũng như hướng vận dụng trong nghiên cứu đề tài về quản lý đánh giá thành tích học tập của học sinh tiểu học theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh trong các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
1.2 Một số khái niệm cơ bản
Trang 211.2.1 Quản lý nhà trường
1.2.1.1 Quản lý
Quản lý là một khái niệm rộng bao gồm nhiều lĩnh vực, các nhà kinh tế thiên về quản lý nền sản xuất xã hội, các nhà luật học thiên về quản lý nhà nước các nhà điều khiển học thiên về quan điểm hệ thống Nên nhiều khái niệm về quản lý được đưa ra:
Theo F.W Taylor: Quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm, sau đó
thấy họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất [14; tr.5]
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: Quản lý là tác động có mục đích có kế hoạch
của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến [26]
Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có
định hướng của chủ thể quản lý về các mặt văn hoá, chính trị, kinh tế, xã hội bằng một hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng”.[13; tr9]
Như vậy, khái niệm quản lý thường được hiểu: Quản lý là sự tác động có ý thức
thông qua kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra để chỉ huy, điều khiển các quá trình
xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt đến mục tiêu đúng ý chí của người quản lý và phù hợp với quy luật khách quan
1.2.1.2 Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục được hiểu theo nhiều góc độ, nhiều quan niệm khác nhau, ví
dụ như:
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo thì: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là
hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội”.[2; tr.25]
Thuật ngữ quản lý giáo dục được xem xét dưới 2 cấp độ chủ yếu: cấp vĩ mô
và cấp vi mô Quản lý giáo dục cấp vĩ mô là quản lý một nền hệ thống giáo dục Ở cấp độ này, quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống và hợp quy luật của chủ thể quản lý giáo dục đến tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả
Trang 22việc tổ chức, huy động, điều phối, giám sát và điều chỉnh các nguồn lực nhân lực, vật lực, tài lực và thông tin để hệ thống giáo dục vận hành đạt mục tiêu phát triển giáo dục
Quản lý giáo dục là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lý giáo dục trong việc vận hành nguyên lý, phương pháp chung nhất của kế hoạch nhằm đạt được những mục tiêu đề ra Những tác động đó thực chất là những tác động khoa học đến nhà trường, làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch quá trình dạy
và học theo mục tiêu đào tạo
Có thể hiểu chung nhất: Quản lý giáo dục là quá trình vận dụng nguyên lý, khái
niệm, phương pháp chung nhất của khoa học quản lý vào lĩnh vực quản lý giáo dục Quản lý giáo dục là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý giáo dục đến đối tượng
quản lý nhằm đạt mục tiêu xác định
Xuất phát từ khái niệm quản lý giáo dục, quản lý trường học (nhà trường) cũng được định nghĩa theo hai góc độ như sau:
Góc độ thứ nhất: Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động tự giác của các
cơ quan quản lý nhà nước như Bộ GD & ĐT, Sở GD & ĐT, Phòng GD & ĐT và các cấp chính quyền (đơn vị hành chính từ trung ương đến địa phương) đối với một cơ sở giáo dục (trường học) nào đó
Góc độ thứ hai: Quản lý trường học được hiểu theo nghĩa các hoạt động của chủ thể quản lý một cơ sở giáo dục (trường học) như Hiệu trưởng hoặc người có chức vụ quyền hạn tương đương Hiệu trưởng đối với các hoạt động giáo dục và dạy học của cơ
sở hay trường học mà họ được giao trách nhiệm quản lý
Trong đề tài này, quản lý trường học được tiếp cận chủ yếu ở góc độ thứ hai Cụ thể là:
Quản lý nhà trường là những tác động có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống
và phù hợp quy luật của chủ thể quản lý nhà trường (Hiệu trưởng) đến khách thể quản
lý nhà trường (GV, nhân viên, và người học ) nhằm đưa các hoạt động giáo dục và dạy học của nhà trường đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra
1.2.2 Đánhgiá thành tích học tập của học sinh
Trang 231.2.2.1 Đánh giá
Đánh giá (Evaluation) là vấn đề được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu và đưa
ra nhiều định nghĩa, quan niệm khác nhau, cụ thể là:
Theo tác giả Ralf Tyler, nhà giáo dục và tâm lí học nổi tiếng của Mĩ, được coi là một trong những người đầu tiên đưa ra khái niệm đánh giá, ông sử dụng thuật ngữ đánh giá để biểu thị quy trình đánh giá sự tiến bộ của người học theo các mục tiêu đạt được
Còn theo tác giả Trần Bá Hoành:“Đánh giá là quá trình hình thành những nhận
định, phán đoán về kết quả công việc, dựa vào sự phân tích các thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc”.[19; tr.1]
Tác giả Lưu Xuân Mới quan niệm: “Đánh giá trong giáo dục là một quá trình
hoạt động được tiến hành có hệ thống nhằm xác định mức độ đạt được của đối tượng giáo dục so với mục tiêu đã định Nó bao gồm sự mô tả định tính và định lượng kết quả đạt được thông qua những nhận xét, so sánh với những mục tiêu”.[23; tr.14]
Như vậy, mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau nhưngtựu chung, đánh giá là nguồn cung cấp thông tin phản hồi trong các quá trình điều khiển Một cách khái quát, đánh giá được coi là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả học tập dựa vào sự phân tích những thông tin thu hồi được đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc
Đánh giá không chỉ đơn thuần là nguồn thông tin phản hồi mà còn là một trong những cơ chế điều khiển hiệu quả quá trình giáo dục Nếu việc đánh giá không được tiến hành đúng theo các mục tiêu giáo dục thì cả quá trình giáo dục sẽ bị lệch lạc theo
Thông qua đánh giá, GV có thể thu thập được các thông tin phản hồi từ phái
HS, những thông tin này giúp GV khẳng định những kết quả đạt được, điều chỉnh,
bổ sung, uốn nắn những tồn tại trong hoạt động nhận thức của HS, tổ chức, hướng dẫn, điều khiển hoạt động nhận thức của HS theo đúng quỹ đạo, hướng tới mục đích
đã định Cũng qua đó, GV có thể kịp thời điều chỉnh hoạt động giảng dạy của mình
HS cũng thu thập được các thông tin phản hồi từ kết quả đánh giá, xử lý thông tin thu nhận được nhằm tự phát hiện, tự đánh giá, tự điều chỉnh hoạt động nhận thức
Trang 24Vì vậy, có thể nói bản chất của việc đánh giá là thực hiện các mối liên hệ ngược trong quá trình dạy học để từ đó người đánh giá (GV hoặc HS) và người được đánh giá (HS) điều chỉnh và tự điều chỉnh quá trình dạy học và học để đạt được mục đích
Trong luận văn, tác giả sử dụng ba chức năng rõ rệt của đánh giá: chức năng xã hội, chức năng giải trình và chức năng sư phạm Việc đánh giá người học có ý nghĩa nhiều mặt: để chứng nhận năng lực, hướng dẫn, điều chỉnh (nhận định thực trạng, định hướng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của học sinh); để thúc đẩy, kích thích (là cơ sở để các cấp quản lý hoạch định chính sách, chỉ đạo, ra quyết định quản lý ); đảm bảo đúng mục đích, yêu cầu của chương trình, đảm bảo tính chính xác, khách quan của các nhận xét Kết quả đánh giá cần được công bố công khai, nếu
có khiếu nại cần được xem xét nghiêm túc và xử lý hợp với qui định của Bộ GD & ĐT
Trang 251 Đó là mức độ thành tích mà một chủ thể học tập đã đạt, được xem xét trong mối quan hệ với công sức, thời gian đã bỏ ra, với mục tiêu xác định Theo quan niệm này, TTHT là mức thực hiện tiêu chí (criterion)
2 Đó còn là mức độ thành tích mà một chủ thể học tập đã đạt của một người học so với các bạn học khác Theo quan niệm này, TTHT là mức thực hiện chuẩn (norm)”
Theo Nguyễn Thanh Bình (2008) thì: “TTHT là mức độ đạt được kiến thức, kĩ năng hay nhận thức của người học trong một lĩnh vực nào đó (môn học)” [4]
Theo Trần Kiểm(2007) “Dù hiểu theo nghĩa nào thì TTHT cũng đều thể hiện ở mức độ đạt được các mục tiêu của dạy học, trong đó bao gồm 3 mục tiêu lớn là: nhận thức, hành động, xúc cảm Với từng môn học thì các mục tiêu trên được cụ thể hóa thành các mục tiêu về kiến thức, kĩ năng và thái độ” [21]
Như vậy, TTHT chính là thành công của người học thể hiện cụ thể những điều
HS biết và làm được so với mục tiêu học tập
Kết quả học tập của HS hay thành tích học tập của học sinh trong tiếng Anh thường sử dụng các từ như “Achievement; Result; Learning Outcome”
Theo Từ điển Anh Việt thì:
- “Achievement” có nghĩa là thành tích, thành tựu; sự đạt được, sự hoàn thành
- “Result” có nghĩa là kết quả
- “Learning Outcome” là kết quả học tập
Các từ này thường được dùng thay thế cho nhau, tuy nhiên, từ chúng ta thường gặp khi đọc tài liệu nói về kết quả học tập là “Learning Outcome”
Trong cuốn “Cơ sở lý luận của việc đánh giá chất lượng học tập của HS phổ thông”, tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc đã đưa ra cách hiểu về KQHT như sau:
“Kết quả học tập là một khái niệm thường được hiểu theo hai quan niệm khác nhau trong thực tế cũng như trong khoa học
(1).Đó là mức độ thành tích mà một chủ thể học tập đã đạt, được xem xét trong mối quan hệ với công sức, thời gian đã bỏ ra, với mục tiêu xác định
Trang 26(2) Đó còn là mức độ thành tích đã đạt của một học sinh so với các bạn học khác Theo quan niệm thứ nhất, kết quả học tập là mức thực hiện tiêu chí (criterion) Với quan niệm thứ hai, đó là mức thực hiện chuẩn (norm)
Theo Nguyễn Đức Chính thì: “Kết quả học tập là mức độ đạt được kiến thức, kĩ năng hay nhận thức của người học trong một lĩnh vực nào đó (môn học).Theo tác giả Trần Thị Tuyết Oanh: “Đánh giá TTHT là quá trình thu thập, xử lý thông tin về trình
độ, khả năng mà người học thực hiện các mục tiêu học tập đã được xác định, nhằm tạo
cơ sở cho những quyết định sư phạm của GV, của nhà trường và cho bản thân người học giúp họ tiến bộ hơn” [25] Đánh giá TTHT của HS là đánh giá mức độ hoàn thành các mục tiêu đề ra cho HS sau một giai đoạn học tập Các mục tiêu này thể hiện ở từng môn học cụ thể Thông qua đánh giá TTHT của HS sẽ thể hiện được kết quả của quá trình GD và ĐT
Theo tác giả Phó Đức Hòa, trong giáo trình “Đánh giá TTHT ở Tiểu học”, cho rằng: “Đánh giá TTHT là thuật ngữ chỉ quá trình hình thành những nhận định, rút ra những kết luận hoặc phán đoán về trình độ, phẩm chất của người học, hoặc đưa ra những quyết định về việc dạy học dựa trên cơ sở những thông tin đã thu thập được một cách hệ thống trong quá trình kiểm tra” [18, Tr15]
Theo tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc: “Đánh giá TTHT là quá trình thu thập và xử lý thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của HS,
về tác động và nguyên nhân của tình hình đó nhằmtạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của GV và nhà trường, cho bản thân HS để họ học tập ngày một tiến bộ hơn” [24]
Đánh giá TTHT đòi hỏi phải xác định mức độ nắm được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo của HS so với yêu cầu của chương trình đề ra Nội dung đánh giá là những TTHT hàng ngày, cũng như kết quả phản ánh trong các kì thi, kiểm tra
* Mục đích đánh giá thành tích học tập
Hoạt động đánh giá TTHT của HS là những hoạt động quan sát, đánh giá quá trình
và đánh giá tổng kết kết quả rèn luyện của HS để có những nhận định định tính và định lượng nhằm mục đích giúp: GV điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục ngay trong quá trình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học/giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng tiến bộ của HS để động viên, khích lệ và những khó khăn không
Trang 27thể tự vượt qua của HS để hướng dẫn, giúp đỡ; đưa ra nhận định đúng từng kết quả đạt được, những ưu điểm nổi bật và những hạn chế nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của HS; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục
HS có khả năng tham gia đánh giá, tự đánh giá, rút kinh nghiệm, tự điều chỉnh, bồi dưỡng hứng thú học tập và rèn luyện để tiến bộ hơn; Cha mẹ HS, cộng đồng quan tâm và biết tham gia đánh giá quá trình học tập, rèn luyện; quá trình hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của con em mình; tích cực hợp tác với nhà trường trong các hoạt động giáo dục; CBQL giáo dục các cấp kịp thời chỉ đạo các hoạt động giáo dục, phương pháp dạy học/giáo dục, phương pháp đánh giá nhằm đạt hiệu quả giáo dục cao nhất
* Vị trí, vai trò của hoạt động đánh giá thành tích học tập
Về vị trí: Theo quan điểm truyền thống, đánh giá TTHT là một quá trình tách rời quá trình dạy- học và được thực hiện sau khi kết thúc quá trình dạy- học
Quan điểm mới cho rằng đánh giá TTHT là một phần không thể tách rời quá trình dạy- học, được thực hiện liên tục, đan xen trong quá trình dạy- học, đánh giá cũng
là một hình thức dạy- học và các phương pháp đánh giá đã thay đổi trọng tâm từTTHT sang quá trình dạy- học Vị trí của đánh giá TTHT trong quá trình dạy- học được thể hiện trong hình 1.1
Hình 1.1 Vị trí của đánh giá TTHT trong quá trình dạy - học
Về vai trò: Đánh giá TTHT có vai trò rất quan trọng trong công tác giáo dục, đó là: xác nhận TTHT của HS; giúp GV điều chỉnh hoạt động dạy; thúc đẩy tính tích cực của HS; giúp người học điều chỉnh hoạt động học và giúp nhà trường đánh giá chất lượng giáo dục và điều chỉnh công tác quản lý đánh giá của mình
Mục tiêu
Nội dung chương trình
Kiểm tra đánh giá (Tổng kết)
Phương pháp dạy
Kiểm tra đánh giá (quá trình)
Phương pháp học
Trang 281.2.2.3 Phân biệt cách đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh và cách đánh giá truyền thống
Theo cách đánh giá truyền thống: nhấn mạnh vào mục tiêu giải trình, báo cáo thành tích (assessment of learning)
Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh: hướng nhiều tới việc giúp người học học tập tốt hơn hơn hay còn có thể hiểu là đánh giá vì sự tiến bộ của người học (assessment for learning) Mục tiêu đánh giá thành tích học tập vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học là giúp giáo viên điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình
và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của học sinh để động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp đỡ góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học
Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh: Không so sánh học sinh này với học sinh khác, không tạo áp lực cho học sinh, cho GV và cho cha mẹ học sinh
Khác nhau về nội dung đánh giá: đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh giúp học sinh học tập tốt hơn, muốn vậy phải đánh giá quá trình học tập, không chỉ phản ánh kết quả cuối cùng Đánh giá sự hình thành và phát triển một số năng lực và phẩm chất của học sinh giúp học sinh có năng lực để vận dụng vào thực tiễn
Khác nhau về cách đánh giá: từ đánh giá bằng định lượng (điểm số cuối cùng) chuyển sang đánh giá kết hợp định lượng và định tính, dùng lời nói để đánh giá trên tinh thần động viên, khich lệ học sinh
Từ đó mà cộng cụ đánh giá cũng thay đổi: qua quan sát thái độ, hành vi của người học trong và ngoài lớp học để thu thập thông tin chứ không phải chỉ làm bài thi căng thẳng Đánh giá quá trình và tự đánh giá được chú trọng
Trang 291.2.3 Quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập của học sinh
Trên cơ sở lý luận về quản lý kết hợp với lý luận về đánh giá TTHT, chúng ta
có thể hiểu khái niệm về quản lý đánh giá TTHT như sau: “Quản lý đánh giá TTHT là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra quá trình đánh giá TTHT nhằm thực hiện tốt nhất những mục tiêu đánh giá đề ra”
Quản lý hoạt động đánh giá TTHT của HS là lĩnh vực quản lý, điều phối việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy của GV và nhiệm vụ học tập rèn luyện của HS trên cơ
sở chấp hành các quy định, quy chế thi và kiểm tra, các điều lệ, các nội quy, các chế
độ của GV và HS
Quản lý hoạt động đánh giá TTHT của HS là lĩnh vực quản lý con người, là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đảm bảo tính pháp lý của nhà quản lý giáo dục (Hiệu trưởng) và GV, HS trong quá trình dạy học nhằm xác định tri thức của HS nắm được so với yêu cầu của chương trình, với yêu cầu của giáo dục đào tạo để hình thành
và phát triển nhân cách, thực hiện mục tiêu giáo dục, đánh giá đề ra, vừa là điều kiện
để thực hiện tốt quá trình dạy- học; vừa là tiền đề, vừa là điều kiện để thực hiện quá trình quản lý tiếp theo Vì vậy, quản lý đánh giá TTHT của HS là khâu không thể tách rời trong công tác quản lý của người Hiệu trưởng
Căn cứ vào nội dung của hoạt động đánh giá TTHT, quản lý hoạt động đánh giá TTHT của HS cũng bao gồm các nội dung như:
+ Định hướng, nâng cao nhận thức cho đội ngũ tham gia đánh giá thành tích học tập của học sinh trong nhà trường
+ Quản lý tiến trình thực hiện đánh giá: thiết kế công cụ, thực thi đánh giá, lưu trữ thông tin, báo cáo kết quả
+ Quản lý nguồn lực thực hiện đánh giá: bồi dưỡng năng lực đánh giá cho giáo viên, chuẩn bị nguồn lực cơ sở vật chất, tài chính phù hợp
Quản lý hoạt động đánh giá TTHT của HS của người hiệu trưởng không những tác động vào GV, HS, phụ huynh mà cả bản thân người quản lý
Trang 301.3 Đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học
1.3.1 Mục tiêu đánh giá thành tích học tập vì sự tiến bộ của học sinh
Xu hướng đánh giá thành tích học tập của người học hiện nay không nhấn mạnh mục tiêu giải trình, báo cáo thành tích (assessment of learning) mà hướng nhiều hơn tới việc giúp cho người học học tập tốt hơn hay còn có thể hiểu là đánh giá vì sự tiến bộ của người học (assessment for learning) Mục tiêu đánh giá thành tích học tập vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học là giúp giáo viên điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của học sinh để động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp đỡ góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học
Đánh giá thành tích học tập cũng giúp học sinh có khả năng tự đánh giá, tham gia đánh giá; tự học, tự điều chỉnh cách học; giao tiếp, hợp tác; có hứng thú học tập và rèn luyện để tiến bộ
Đánh giá thành tích học tập của học sinh giúp cán bộ quản lí giáo dục các cấp kịp thời chỉ đạo các hoạt động giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp đánh giá nhằm đạt hiệu quả giáo dục
Như vậy, đánh giá học sinh tiểu học không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và định hướng, điều chỉnh hoạt động của trò mà còn đồng thời tạo điều kiện nhận định ra thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy
1.3.2 Nội dung đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh tiểu học
Nội dung đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh
ở trường tiểu học được thể hiện cũng trên ba mặt đánh giá đó là:
- Đánh giá quá trình học tập, sự tiến bộ và kết quả học tập của học sinh theo chuẩn kiến thức, kĩ năng từng môn học và hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học
Trang 31- Đánh giá sự hình thành và phát triển một số năng lực của học sinh như: Tự phục vụ, tự quản; giao tiếp, hợp tác; tự học và giải quyết vấn đề
- Đánh giá sự hình thành và phát triển một số phẩm chất của học sinh như: Chăm học, chăm làm; tích cực tham gia hoạt động giáo dục; tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm; trung thực, kỉ luật, đoàn kết; Yêu gia đình, bạn và những người khác; yêu trường, lớp, quê hương, đất nước
1.3.3 Phương pháp đánh giá thành tích học tập của học sinh tiểu học
Phương pháp đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học được sử dụng với nhiều phương pháp phải kể tới như:
Phương pháp dùng lời (vấn đáp, kiểm tra miệng): Phương pháp dùng lời là
cách thức GV đưa ra cho học sinh lần lượt một số câu hỏi và học sinh trả lời trực tiếp với GV
Phương pháp dùng giấy bút (kiểm tra viết): Phương pháp dùng giấy bút là cách
thức học sinh làm những bài kiểm tra viết trong những khoảng thời gian khác nhau tùy theo yêu cầu của môn học
Phương pháp kiểm tra thực hành: Phương pháp kiểm tra thực hành là cách thức
học sinh làm những bài kiểm tra có tính chất thực hành như: đo đạc, làm thí nghiệm, chế tạo các mô hình …ở trên lớp, trong phòng thí nghiệm, xưởng trường trường và ngoài thiên nhiên
Những phương pháp đánh giá nêu trên là những phương pháp đánh giá truyền thống Tuy nhiên, theo định hướng đánh giá vì sự tiến bộ của người học thì những phương pháp đánh giá phi truyền thống cũng rất được quan tâm Có thể ví dụ như đánh giá qua quan sát thái độ, hành vi của người học trong và ngoài lớp học và sử dụng nhật
ký để ghi chép, dùng bảng kiểm và thang đo để phân loại; đánh giá bằng hồ sơ (forfolio), đánh giá qua dự án học tập …
Phương pháp quan sát, ghi nhật kí: quan sát học sinh và ghi nhận được rất
nhiều thông tin về hoạt động học tập của học sinh Ví dụ học sinh A phát âm sai một vài từ đơn giản, học sinh B luôn thiếu tập trung chú ý và nhìn ra cửa sổ Học sinh C luôn làm xong nhiệm vụ của mình sớm và giúp đỡ các bạn khác trong giờ thực hành
Trang 32Những sự kiện lặt vặt hàng ngày như vậy có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá Nó giúp cho giáo viên dự đoán khả năng và cách ứng xử của học sinh trong những tình huống khác nhau hoặc giải thích cho kết quả thu được từ những bài kiểm tra viết của học sinh.Tuy nhiên những ấn tượng mà giáo viên có được thông qua quan sát thường mang màu sắc chủ quan, vì vậy cần phải có một cách ghi chép khoa học (hệ thống, chính xác ) trong khi quan sát Cách tốt nhất là sử dụng sổ ghi chép những sự kiện thường nhật
Phương pháp dùng bảng điểm, thang đo:Khác với việc ghi chép không có cấu
trúc những sự kiện diễn ra hàng ngày, thì thang đo cho phép giáo viên đưa ra những nhận định của mình theo một trinh tự có cấu trúc Thông thường, một thang đo bao gồm một hệ thống các đặc điểm, phẩm chất cần đánh giá và một thước đo để đo mức
độ đạt được ở mỗi phẩm chất của học sinh
Thang đo lả một công cụ để thông báo kết quả đánh giá thông qua quan sát hoặc
tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng Giá trị của nó trong việc đánh giá hoạt động học tập của học sinh phụ thuộc vào việc nó có được xây dựng tốt hay không và có được sử dụng hợp lí hay không Cũng giống như mọi công cụ đo lường khác, thang đo cần phải được xây dựng dựa trên những mục tiêu giảng dạy Nó chỉ nên dùng khi người quan sát có điều kiện thu thập đầy đủ thông tin ghi trên thang đo Nếu hai điều kiện này được đáp ứng, thang đo sẽ có rất nhiều ích lợi trong đánh giá:
1.3.4 Hình thức đánh giá thành tích học tập của học sinh tiểu học
Có nhiều hình thức đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học cụ thể là:
Đánh giá kết quả và đánh giá quá trình: Đánh giá kết quả thường được sử dụng
khi kết thúc một chủ đề học tập hoặc cuối một học kỳ, một năm, một cấp học Đánh giá quá trình được sử dụng trong suốt thời gian học của môn học
Đánh giá theo chuẩn và đánh giá theo tiêu chí: Đánh giá theo tiêu chí, người học
được đánh giá dựa trên các tiêu chí đã định rõ về thành tích, thay vì được xếp hạng trên cơ
sở kết quả thu được Đánh giá theo chuẩn là hình thức đánh đưa ra những nhận xét về mức
độ cao thấp trong năng lực của cá nhân so với những người khác cùng làm bài thi
Trang 33Tự suy ngẫm và tự đánh giá: Tự suy ngẫm và tự đánh giá là việc học sinh tự đưa
ra các quyết định đánh giá về công việc và sự tiến bộ của bản thân Tự đánh giá rất hữu ích trong việc giúp học sinh nhận thức sâu sắc về bản thân, nhận ra được điểm mạnh
và điểm yếu của mình
Trong các hình thức đánh giá nêu trên, đánh giá quá trình và tự đánh giá đang
là những hình thức rất được chú trọng, đặc biệt ở tiểu học Đánh giá quá trình giúp nhận diện sự tiến bộ của người học Tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau chuyển hoạt động đánh giá áp đặt từ phía bên ngoài trở thành một phương pháp học tập, giúp cho người học học được nhiều hơn từ chính những điểm chưa hoàn thiện của mình và của những bạn bè xung quanh
1.3.5 Vai trò quản lý của từng cấp trong đánh giá học sinh
Giải trình, giải quyết thắc mắc, kiến nghị về đánh giá học sinh trong phạm vi và quyền hạn của hiệu trưởng
Tổ trưởng chuyên môn trước hết là một cán bộ quản lý trong nhà trường, nên điều kiện tiên quyết là phải có năng lực quản lý, tức là có khả năng hoạch định các mục tiêu, xây dựng kế hoạch cũng như tiên liệu tất cả những khó khăn có thể xảy ra để tìm
Trang 34ra phương án giải quyết Hơn nữa, vì đặc thù quản lý các công việc chuyên môn, nên tổ trưởng chuyên môn phải là người có năng lực chuyên môn vững vàng Điều này, thực sự quan trọng vì để có được năng lực đó đòi hỏi người tổ trưởng chuyên môn đó phải có quá trình tự học tập, rèn luyện và trau dồi, và thông qua quá trình này mới cho tổ trưởng chuyên môn kinh nghiệm, khả năng phán đoán năng lực chuyên môn của tổ viên một cách chính xác nhất Trong bối cảnh như vậy, tổ trưởng chuyên môn phải là người đi đầu tiên phong trong công tác đổi mới, tiếp cận với những văn bản mới (Thông tư 30, thông tư 22 và thông
tư 03) để tổ chức sinh hoạt chuyên môn và kiểm tra đánh giá việc thực hiện của giáo viên trong tổ về đánh giá học sinh, trao đổi kinh nghiệm nhằm đánh giá đúng theo định hướng
vì sự tiến bộ của học sinh tổ trưởng chuyên môn phải là người tìm hiểu đầy đủ về lý luận, cách thức thực hiện các phương pháp đổi mới giáo dục phổ biến lại cho tổ viên cùng thực hiện thậm chí phải trực tiếp giảng dạy các giờ dạy mẫu về chuyên đề đánh giá theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh để giáo viên tham khảo tổ trưởng chuyên môn phải là cầu nối thông tin hai chiều kết nối giáo viên, học sinh với lãnh đạo nhà trường, đề xuất những yêu cầu hợp lý, những điều chỉnh cần thiết nếu phương pháp giáo dục mới chưa thực sự phù hợp
Giáo viên chủ nhiệm:
Chịu trách nhiệm chính trong việc đánh giá học sinh, kết quả giáo dục học sinh trong lớp; hoàn thành hồ sơ đánh giá học sinh theo quy định; nghiệm thu, bàn giao chất lượng giáo dục học sinh;
Thông báo riêng cho cha mẹ học sinh về kết quả đánh giá quá trình học tập, rèn luyện của mỗi học sinh;
Hướng dẫn học sinh tự nhận xét và tham gia nhận xét bạn, nhóm bạn Tuyên truyền cho cha mẹ học sinh về nội dung và cách thức đánh giá theo quy định tại Thông
tư này; phối hợp và hướng dẫn cha mẹ học sinh tham gia vào quá trình đánh giá
Giáo viên không làm công tác chủ nhiệm:
Chịu trách nhiệm đánh giá quá trình học tập, rèn luyện và kết quả học tập của học sinh đối với môn học, hoạt động giáo dục theo quy định;
Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên cùng lớp, cha mẹ học sinh thực hiện việc đánh giá học sinh; hoàn thành hồ sơ đánh giá học sinh; nghiệm thu chất lượng giáo dục học sinh;
Trang 35Hướng dẫn học sinh tự nhận xét và tham gia nhận xét bạn, nhóm bạn
Giáo viên theo dõi sự tiến bộ của học sinh, ghi chép những lưu ý với học sinh
có nội dung chưa hoàn thành hoặc có khả năng vượt trội Trong trường hợp cần thiết, giáo viên thông báo riêng cho cha mẹ học sinh về kết quả đánh giá của mỗi học sinh.”
1.4 Quản lý hoạt động đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh ở trường tiểu học
Hiệu trưởng trường tiểu học quản lý mọi hoạt động diễn ra trong nhà trường, phối hợp các nguồn lực thực hiện mục tiêu giáo dục và chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục của nhà trường Căn cứ trên vai trò, chức năng của người Hiệu trưởng và yêu cầu đối với hoạt động đánh giá thành tích học tập của học sinh, có thể xác định các nội dung quản lý như sau:
1.4.1 Phổ biến các quy định mới về đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì
sự tiến bộ của học sinh
Để quản lí tốt công tác đổi mới đánh giá HS, người CBQL trong trường Tiểu học cần phải căn cứ trên các văn bản pháp lý, những quy định mới của ngành về đánh giá thành tích học tập của học sinh, hướng tới mục tiêu đổi mới giáo dục Đánh giá học sinh có quan hệ mật thiết với hoạt động dạy học, vì vậy để chỉ đạo đổi mới đánh giá học sinh trong mỗi nhà trường, người Hiệu trưởng cần đổi mới quản lý dạy học và tuân thủ theo một số văn bản quan trọng và phổ biến các quy định mới về đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh làm căn cứ sau đây:
- Chỉ thị, nhiệm vụ năm học
- Văn bản về chương trình các môn học
-Kế hoạch dạy học của nhà trường
Các văn bản, chỉ thị hướng dẫn về dạy học và kiểm tra, đánh giá xếp loại kết quả học tập của học sinh theo Thông tư số 30/TT-BGDĐT và mới đây là thông tư 22/2016/TT-BGD ĐT của Bộ giáo dục và đào tạo.Thông tư số 03/VBHN ngày 28/8/2016 hợp nhất thông tư 30 và thông tư 22 của Bộ giáo dục và đào tạo quy đinh về đánh giá học sinh Tiểu học
Trang 36Văn bản số 120/ CV- PGD&ĐT về việc chỉ đạo cụ thể hóa việc thực hiện thông tư 22/2016/TT-BGD ĐT của Bộ giáo dục và đào tạo của GD & ĐT cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai thực hiện quản lý dạy học nói chung và quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá thành tích học tập của học sinh nói riêng trong nhà trường
Căn cứ trên các văn bản có tính pháp quy, Hiệu trưởng chỉ đạo xây dựng kế hoạch đánh giá học sinh, đảm bảo các yêu cầu cơ bản như:
- Phù hợp với mục tiêu của giáo dục tiểu học
- Phù hợp với nhiệm vụ dạy học
- Phù hợp với kế hoạch dạy học của nhà trường
- Phù hợp với thực lực của đội ngũ GV và học sinh
- Phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị của nhà trường
- Phù hợp với kinh phí cho hoạt động kiểm tra, đánh giá
Kế hoạch đánh giá học sinh được xây dựng dựa trên việc phân tích bối cảnh hoạt động kiểm tra, đánh giá trong dạy học của nhà trường Phân tích bối cảnh thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá của nhà trường bao gồm việc phân tích định tính, định lượng hiện trạng của nhà trường về đội ngũ GV, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, hiện trạng học sinh, cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho công tác kiểm tra, đánh giá…nhằm xác định rõ mặt mạnh, yếu, thuận lợi, khó khăn cả chủ quan lẫn khách quan của nhà trường trong việc thực hiện nhiệm vụ dạy học nói chung và đánh giá học sinh nói riêng của nhà trường theo chỉ thị năm học của bộ GD & ĐT Phân tích các thực trạng trên còn để thấy rõ những nhiệm vụ nào nhà trường đã làm được, nhiệm vụ nào chưa làm được, nhiệm vụ nào đã làm nhưng chưa đạt hiệu quả, và những nhiệm vụ nào cần phải
bổ xung
Mục tiêu của hoạt động đánh giá học sinh trong nhà trường trả lời cho câu hỏi hoạt động này muốn đi đến đâu?Mục tiêu này được xác định dưới dạng các mục tiêu định lượng và định tính về đích đến của hoạt động kiểm tra, đánh giá bao gồm:
+ Mục tiêu phấn đấu chung của hoạt động đánh giá học sinh
+ Mục tiêu về kiểm tra, đánh giá chuyên môn của từng môn học
Các mục tiêu đề ra phải có tính khả thi dựa trên những luận cứ khoa học và thực tiễn xác đáng, tức là khẳng định một cách nghiêm túc hoạt động đánh giá học sinh muốn đi đến đâu Điều đó sẽ là cơ sở cho việc lựa chọn các biện pháp thực hiện phù hợp
Trang 37- Xác định các nội dung của hoạt động đánh giá học sinh
- Xác định nhiệm vụ phụ trách hoạt động đánh giá học sinh Ai là người trực tiếp thực hiện hoạt động? ai là người có trách nhiệm trợ giúp, liên quan đến hoạt động?
- Xác định thời gian tiến hành, địa điểm tiến hành, và trình tự thực hiện các hoạt động kiểm tra, đánh giá
1.4.2 Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên năng lực thực hiện đánh giá thành tích học tập theo định hướng vì sự tiến bộ của học sinh
Cán bộ quản lý trường Tiểu học cũng là người chuyển hóa những ý tưởng thành hiện thực Muốn vậy, CBQL cần có một đội ngũ nhân lực vững mạnh, trong đó quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận tạo nên sức mạnh tổng hợp để thực hiện thành công mục tiêu đề ra Nhờ đội ngũ giáo viên có đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ đổi mới, CBQL mới có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực để thực hiện kế hoạch đề
ra Thành công của hoạt động đổi mới đánh giá HS phụ thuộc rất nhiều vào khả năng tổ chức của CBQL trong việc sử dụng các nguồn lực này sao cho có hiệu quả cao Ngoài việc sử dụng tổ chức bộ máy theo quy chế, CBQL cần có năng lực tổ chức “mềm” bằng cách lập ra các tổ hay nhóm chuyên môn đặc thù theo hoàn cảnh thực tế của nhà trường Trong quản lý hoạt động đánh giá học sinh ở trường tiểu học, tổ chức thực hiện kế hoạch đánh giá là khâu tiếp nhận (nếu có), sắp xếp, phân bổ các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực), nhằm đạt tới mục tiêu của kiểm tra, đánh giá nói riêng và mục tiêu dạy học nói chung Cụ thể bao gồm các công việc sau:
Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong nhà trường về đổi mới kiểm tra, đánh giá thành tích học tập của học sinh Phương thức bồi dưỡng có thể được thực tiễn tại chỗ thông qua sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, nghiên cứu bài học Ngoài ra Hiệu trưởng có thể cử giáo viên cốt cán tham gia các lớp tập huấn do Phòng, Sở GD tổ chức, liên quan tới đổi mới kiểm tra đánh giá ở tiểu học
- Tiếp nhận các nguồn lực phục vụ hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học sinh như: Trang thiết bị phục vụ kiểm tra, đánh giá; kinh phí do ngân sách cấp để thực hiện kiểm tra, đánh giá…
Trang 38- Phổ biến kế hoạch đánh giá học sinh (kế hoạch kiểm tra định kì, kiểm tra cuối năm) đến toàn thể đội ngũ cán bộ, GV trong trường biết và thực hiện
- Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn các vấn đề mới, kỹ thuật nghiệp vụ về Đánh giá học sinh
Nội dung bồi dưỡng:
- Bồi dưỡng GV đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá học sinh với việc xây dựng
ở gia đình và ở cộng đồng Tham gia đánh giá thường xuyên đối với HS gồm: GV;
HS (tự đánh giá và đánh giá bạn qua hoạt động của tổ, nhóm, hội đồng tự quản…); cha mẹ và những người có trách nhiệm trong cộng đồng (gọi chung là phụ huynh) Đối với đánh giá thường xuyên theo tiến trình bài học và hoạt động giáo dục sẽ dựa vào đánh giá GV, HS tự đánh giá, HS đánh giá bạn và phụ huynh đánh giá Trong quá trình đánh giá thường xuyên, GV ghi vào Nhật kí đánh giá của mình những điều cần đặc biệt lưu ý, giúp ích cho quá trình theo dõi, giáo dục đối với cá nhân hoặc tập thể HS
- Định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinhchính là đánh
giá sự tiến bộ của người học để cải thiện việc học tập của bản thân Đánh giá theo mục đích này được hiểu là quá trình tương tác liên tục giữa hoạt động giảng dạy và hoạt động học tập Nó liên quan đến việc giáo viên kịp thời thu thập, phân tích, giải thích và sử dụng thông tin kiểm tra, đánh giá như là bằng chứng về sự tiến bộ của học sinh
1.4.3 Kiểm tra, giám sát, thúc đẩy hoạt động đánh giá của giáo viên đối với thành tích học tập của học sinh theo định hướng vì sự tiến bộ của người học
Sau khi đã lập kế hoạch, cơ cấu tổ chức bộ máy và nhân lực đã được lựa chọn, CBQL trong trường Tiểu học phải chỉ đạo, chỉ huy, dẫn dắt tổ chức thực hiện thành
Trang 39công kế hoạch đề ra Quá trình chỉ đạo thực hiện đòi hỏi người CBQL phải liên kết, liên hệ với các thành viên trong tổ chức để động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ được giao nhằm đạt được mục tiêu đổi mới Thực chất, quá trình chỉ đạo của CBQL không chỉ bắt đầu sau khi đã lập xong kế hoạch và thiết kế bộ máy mà phải thấm vào
và có ảnh hưởng quyết định đến quá trình lập kế hoạch và tổ chức phân công nhiệm vụ thực hiện kế hoạch đổi mới đánh giá HS
Chỉ đạo thực hiện kế hoạch kiểm tra, đánh giá trong nhà trường nói chung là một hoạt động được Hiệu trưởng thực hiện thường xuyên, liên tục và diễn ra trong suốt năm học Mọi hoạt động giáo dục của nhà trường đều nhằm mục đích giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản khác nhằm hình thành nhân cách con người của mỗi học sinh Chính vì vậy đối với Hiệu trưởng, hoạt động chỉ đạo đánh giá học sinh không tách rời với chỉ đạo các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường Chỉ đạo thực hiện hoạt động đánh giá học sinh bao gồm:
- Hướng dẫn GV thực hiện đánh giá học sinh theo quy định mới
- Chỉ huy, ra các quyết định làm cho hoạt động đánh giá học sinh trong nhà trường diễn ra theo đúng kế hoạch và đạt được mục tiêu mong muốn
- Đôn đốc, động viên, khích lệ các cán bộ, GV khi họ gặp khó khăn, hoặc khi cần thiết để hoạt động kiểm tra, đánh giá được diễn ra theo đúng tiến độ, nếu cần thì phải có
sự khen thưởng bằng vật chất để khuyến khích cán bộ, GV
- Theo dõi, giám sát; điều chỉnh sửa chữa với tư cách là người hướng dẫn, trợ giúp kỹ thuật cho GV trong quá trình thực hiện kế hoạch kiểm tra
- Chỉ đạo, giám sát khâu lập kế hoạch, soạn thảo nội dung, tiến hành, chấm thi
và trả bài kiểm tra của GV
- Chỉ đạo các tổ chuyên môn biên soạn đề kiểm tra theo ma trận đề của các chương, học kì và cuối năm đảm bảo yêu cầu quy định trong các văn bản quy định Đồng thời chỉ đạo GV tự xây dựng ma trận và biên soạn đề cho từng nội dung, từng môn học đáp ứng các yêu cầu
- Thường xuyên cập nhật các thông tin về tiến trình, tiến độ thực hiện các hoạt động kiểm tra, đánh giá của giáo lên các phương tiện truyền tin của nhà trường
Trang 40Kiểm tra, giám sát là một chức năng quản lí, thông qua đó CBQL trong trường Tiểu học theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết Một kết quả hoạt động đổi mới đánh giá học sinh phải phù hợp với sự đầu tư công sức và tài chính Nếu có sự không tương thích thì CBQL phải quyết định thực hiện việc điều chỉnh, uốn nắn kịp thời
Hiệu trưởng với tư cách là người chịu trách nhiệm cao nhất trong việc kiểm tra, giám sát các hoạt động dạy học và giáo dục trong nhà trường Tiểu học phải thường xuyên kiểm tra hoạt động tổ chức đánh giá học sinh để đánh giá việc thực hiện nhiệm
vụ dạy học nói chung của GV Trên cơ sở đối chiếu với những quy định, hướng dẫn của bộ GD & ĐT về mục tiêu, kế hoạch, nôi dung, phương pháp đánh giá học sinh Hoạt động kiểm tra của hiểu trưởng bao gồm các nội dung:
- Xác định các tiêu chuẩn để đánh giá GV trong việc đánh giá học sinh
- Kiểm tra việc lập kế hoạch kiểm tra chi tiết của GV
- Kiểm tra quy trình tổ chức đánh giá học sinh của GV
- Kiểm tra hoạt động chấm thi, trả bài và cho điểm của GV trong quá trình dạy học
- Kiểm tra hoạt động đánh giá học sinh bằng nhận xét của GV
- Kiểm tra chất lượng của hoạt động kiểm tra của GV
- Xem xét đối chiếu hoạt động của GV với tiêu chuẩn, mục tiêu chung của kiểm tra để có quyết định phù hợp trong quản lý
- Ra quyết định điều chỉnh, bổ xung các nội dung, quy định cần thiết cho phù hợp tình hình thực tiễn
Kiểm tra hoạt động đánh giá học sinh của GV là căn cứ để xây dựng kế hoạch dạy học nói chung và kế hoạch đánh giá học sinh trong một chu trình mới
1.4.4 Sử dụng kết quả đánh giá để động viên học sinh học tập và điều chỉnh hoạt động dạy học trong nhà trường
Căn cứ vào kết quả đánh giá thành tích học tập của học sinh, Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh hoạt động dạy học trong nhà trường Giáo viên có thể điều chỉnh giáo án, phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp hơn với đối tượng người học