Các em học sinh chưa ngoan thường là những em có mắc khuyếm khuyết về đạo đức nên ý thức của các em còn kém nên sự quan tâm đến người khác là không có tỷ lệ chiếm 46,7% , như trong lớp [r]
Trang 1Më ®Çu
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong công cuộc đổi mới nước ta hiện nay, chủ trương của nhà nước ta
“mở cửa” làm bạn với tất cả các nước trên thế giới Trong thời mở cửa này nước
ta đang có những biến đổi nhiều lĩnh vực và nhất là lĩnh vực đạo đức đã và đang
có những biểu hiện đa dạng và phức tạp; nó tác động mạnh mẽ tới xã hội cũng như sự hình thành và phát triển nhân cách cá nhân Điều đó đặt ra yêu cầu là phải xây dựng đạo đức cho phù hợp với hiện tại và tương lai
Như chúng ta đã thấy trong hội nghị lần thứ 5 của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam Khoá VIII khẳng định; “tư tưởng đạo đức, lối sống là lĩnh vực then chốt của văn hoá” qua đó ta thấy Đảng ta đã xác định rõ nhiệm vụ hàng đầu là xây dựng con người Việt Nam với những đức tính, phẩm chất tốt đẹp
Điều đó đặt ra những nhiệm vụ cấp thiết của giáo dục đào tạo và còn là một bộ phận quan trọng của công tác giáo dục đạo đức Nó góp phần vào sự hình thành và phát riển nhân cách con người mới Đối với bậc tiểu học nhà trường có nhiệm vụ bồi dưỡng cho các em những phẩm chất đạo đức, những nét tính cách
và hành vi thói quen cần thiết của con người mới
Do đó nên việc giáo dục đạo đức trong nhà trường tiểu học chiếm một vị trí quan trọng đối với việc hình thành nhân cách cho học sinh Trong giai đoạn này các em trên con đường hình thành và phát triển nhân cách, để trở thành con người phát triển toàn diện, cho nên chúng ta phải định hướng cho trẻ ngay từ đầu những tính cách, phẩm chất đạo đức để trở thành những con người có ích cho xã hội
Nếu không có định hướng đúng đắn cho trẻ ngay từ đầu thì trẻ dễ dàng bị phát triển lệch lạc về nhân cách, mà một khi các em đã bị thiếu những phẩm chất cần thiết, thì rất khó uốn nắn, giáo dục lại
Trang 2Giáo dục đạo đức ở tiểu học đặt cơ sở ban đầu hình thành và phát triển cho học sinh giúp các em nhận thức được ý thức những chuẩn mực đạo đức xã hội và các mỗi quan hệ xã hội như việc các em nhận biết và phân biệt được những hành
vi xấu, hành vi tốt, những cái đúng, cái sai
Bên cạnh đó ở các nhà trường hiện nay vẫn còn một số học sinh biểu hiện những hành vi chưa hợp với chuẩn mực như nghịch ngợm, vi phạm quy định của nhà trường, bỏ học, vô lễ với thầy(cô) giáo, lười học, đánh nhau, nói dối Những biểu hiện thiếu lành mạnh về đạo đức của học sinh này có thể là mở đầu hoặc tiền
đề dẫn đến những hành vi xấu nghiêm trọng hơn, trong thực tế những học sinh có những biểu hiện như trên thường dẫn đến các kết quả học tập cũng như các hoạt động khác của học sinh chưa đạt được kết quả cao
Để giáo dục những học sinh chưa ngoan này thành những học sinh tốt là một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất đối với công tác chủ nhiệm của giáo viên, nhưng lại có ý nghĩa hết sức to lớn đối với bản thân học sinh với tập thể lớp
và cả xã hội
Do những điều kiện như trên, nên công tác giáo dục vẫn còn gặp không ít những khó khăn Hơn nữa ta thấy yêu cầu của ngành giáo dục không cho phép có thứ phẩm mà chỉ có chính phẩm mà nhân cách phù hợp với xã hội
Vì vậy trong công tác giáo dục học sinh chúng ta cần chú ý tới tất cả các đối tượng học sinh, đặc biệt là học sinh chưa ngoan để các em trở thành con ngoan trò giỏi của gia đình, nhà trường cũng như xã hội
Việc nghiên cứu những biểu hiện và nguyên nhân của học sinh chưa ngoan, qua đó giúp cho các trường tiểu học đánh giá được đúng chất lượng của học sinh và hiệu quả của công tác giáo dục
Trên cơ sở đó giúp giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác giáo dục và còn giúp cho học sinh thích nghi hơn với xã hội Đối với những em có những ý thức đạo đức chưa tốt, giáo viên cần có những biện pháp giáo dục đứng đắn, giúp cho
Trang 3học sinh này xây dựng và hình thành những nhân cách, ý thức phẩm chất đạo đức tốt.Trong nhà trường xã hội chủ nghĩa hiện nay với mục đích giáo dục là đào tạo
ra những con người phát triển toàn diện cả về trí tuệ và đạo đức, cho nên việc giáo dục đạo đức cho học sinh chưa ngoan có ý nghĩa rất quan trọng Vì vậy nên việc nghiên cứu thực trạng biện pháp giáo dục cho học sinh chưa ngoan cũng đặt
ra những suy nghĩ định hướng cho người làm công tác giáo dục, để qua đó giúp
họ thấy được trách nhiệm và nhiệm vụ của mình trong việc giáo dục cho thế hệ trẻ
Ở nhà trường tiểu học chỉ có thể làm tốt công tác giáo dục trong nhà trường thì mới hoàn thành được nhiệm vụ của mình và phát triển những ảnh hưởng của mình đối với xã hội
Đối với lứa tuổi tiểu học học sinh dễ tiếp thu những yêu cầu giáo dục, như kinh nghiệm giáo dục đã đúc kết:
“Uốn cây từ thủa còn non Dạy con từ thủa còn thơ ngây”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
1 Nghiên cứu đề tài “ giáo dục đạo đức cho học sinh chưa ngoan” để đánh
giá thực trạng đạo đức cho học sinh nói chung và cụ thể học sinh Trường Tiểu học Cần Kiệm- Thạch Thất- Hà Nội
2.Trên cơ sở đó đề xuất biện pháp giáo dục học sinh ngoan nhằm nâng cao
hiệu quả giáo dục đạo đưc và giáo dục toàn diện
III KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Khách thể nghiên cứu: giáo dục đạo đức trong trường phổ thông
Đối tượng nghiên cứu: giáo dục đạo đức cho học sinh chưa ngoan
Phạm vi nghiên cứu: học sinh Trường Tiểu học Cần Kiệm- Thạch Thất- Hà Nội
Trang 4IV GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Do ảnh hưởng của giáo dục, học sinh tiểu học đã và đang có những biểu hiện đạo đức tốt đẹp, lành mạnh đáp ứng được yêu cầu xã hội Nhưng với nhiều nguyên nhân tác động nên hiện tượng học sinh chưa ngoan vẫn xuất hiện trong nhà trường tiểu học
Vì vậy cần phải xác định rõ các biểu hiện về mặt đạo đức ở đối tượng này
để có những biện pháp giáo dục tích cực góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục xã hội chủ nghĩa
V NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI
Nghiên cứu cơ sở lý luận về đạo đức
Nghiên cứu thực trạng giáo dục đạo đức của học sinh chưa ngoan đồng thời đánh giá nguyên nhân dấn đến thực trạng đó
Đề xuất phương hướng, biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh chưa ngoan
VI CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
- Đọc và thu thập tài liệu có liên quan đến đề tài
2 Phương pháp quan sát
- Quan sát và ghi nhận những biểu hiện của học sinh chưa ngoan hàng ngày trên lớp
3 Phương pháp trò chuyện
+ Trò chuyện với giáo viên chủ nhiệm
+ Trò chuyện với gia đình và nhà trường
+ Trò chuyện với những em học sinh ngoan và học sinh chưa ngoan
4 Phương pháp điều tra
Dùng câu hỏi thăm dò đánh giá của giáo viên về biểu hiện của học sinh chưa ngoan
Trang 5Sử dụng toỏn học để xử lý số liệu điều tra.
Nội dung
chương I: Cơ sở lý luận về đạo đức
I Đạo đức và vai trũ giỏo dục đạo đức
1 Đạo đức
Con người sống trong xó hội gắn bú với nhau bằng nhiều mối quan hệ phức tạp và tuõn thủ theo những nguyờn tắc, tiờu chuẩn nhấ định, trong đú cú quan hệ đạo đức
“ Đạo đức là quy tắc sinh hoạt trong xó hội và hành vi con người quy định nghĩa vụ của người này đối với người khỏc và đối với xó hội đạo đức là một trong những hỡnh thỏi ý thức xó hội” ( Từ điển Triết học – NXB Sự Thật Hà Nội năm 1976 trang 285)
Như vậy đạo đức thể hiện ở thỏi độ đỏnh giỏ giữa lợi ớch của cỏ nhõn này với lợi ớch cỏ nhõn khỏc và với xó hội được thể hiện trong mối quan hệ giữa người với người Hơn nữa đạo đức cũn là cụng cụ để điều chỉnh cỏc mối quan hệ trờn Sức mạnh của đạo đức chi phối hành vi ứng xử chớnh là dư luõn, là sức ộp tõm lý đối với việc tuõn theo cỏc quy tắc sinh hoạt của cộng đồng
Đạo đức là sự tổng hợp những tiờu chuẩn hành vi của con người và được hỡnh thành trong lịch sử được dư luận xó hội hay tập đoàn tự nguyện tuõn theo
“ Hệ thống quan niệm đạo đức hay ý thức đạo đức của một xó hội nhất định chỉ
cú thể tồn tại dưới những hành vi đạo đức sống động của nhõn cỏch cụ thể sự vận hành ý thức đạo đức ấy” (Tõm lý học tập 2, NXB Giỏo dục Hà Nội 1954 trang 114)
Như vậy cũng cú thể núi rằng, bộ mặt đạo đức của xó hội nào thỡ núi lờn trỡnh độ lối sống của xó hội đú Nú là yếu tố cấu thành lối sống xó hội và là nội dung của lối sống quan hệ đạo đức đan kết trong mối quan hệ xó hội nờn bất cứ
Trang 6hoạt động nào cũng đều có mặt đạo đức và bao gồm các quan hệ đạo đức, các động cơ đạo đức, các hành động đạo đức
2 Vai trò của giáo dục đạo đức
Giáo dục đạo đức cho học sinh nhằm phát triển mặt đạo đức nhân cách, là xây dựng các phẩm chất đạo đức nhân cách cho học sinh, và còn là hình thành ý thức đạo đức, tình cảm đạo đức hành vi thói quen đạo đức cho học sinh theo những nguyên tắc đạo đức cộng sản chủ nghĩa
Ở bậc tiểu học giáo dục đạo đức giữ một vị trí quan trọng vì học sinh tiểu học là nhân cách các em đang được hình thành nếu không có định hướng đúng đắn ngay từ đầu thì các em dễ bị cuốn theo chiều hướng tiêu cực, nhân cách bị méo mó biến dạng Khi đó rất khó uốn nắn, nếu có giáo dục lại chưa chắc đã thành công
Giáo dục đạo đức có quan hệ với giáo dục tư tưởng chính trị, giáo dục pháp luật, và tham gia tích cực vào việc củng cố phát triển quan hệ xã hội tốt đẹp
Giáo dục đạo đức là mặt quan trọng của giáo dục nhân cách góp phần phát triển toàn diện con người mới Hồ Chủ Tịch đã nói “ Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả đức lẫn tài Đức là đạo đức cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng” (Bài nói chuyện của Bác Hồ với cán bộ học sinh trường ĐHSP HN 1964)
Trong công tác giáo dục con người, đặc biệt ngay từ tuổi nhỏ đều cần quan tâm trước tiên là giáo dục đạo đức Nên đối với học sinh tiểu học, giáo dục đạo đức sẽ đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách của các em và yếu tố quyết định phẩm chất tính cách của các em sau này Do vậy giáo dục đạo đức càng có ý nghĩa to lớn hơn
II Hành vi đạo đức
Hành vi đạo đức là những hành động tự giác bởi động cơ có ý nghĩa về mặt đạo đức
Hành vi đạo đức có cấu trúc tâm lý gồm các mặt:
Trang 7+ Ý thức đạo đức
+ Động cơ, tình cảm đạo đức
+ Hành vi thói quen đạo đức
Việc giáo dục đạo đức xét đến cùng là hình thành những hành vi tương ứng trong cuộc sống, trong sinh hoạt và các mối quan hệ hành ngày Hành vi đó trở thành thói quen của trẻ được thể hiện như nét tính cách bền vững của trẻ
Mối cá nhân có ý thức đạo đức mới làm cho hành động trở thành hành vi đạo đức và động cơ của nó có ý nghĩa tích cực hay tiêu cực về mặt đạo đức theo những chuẩn mực của một nền đạo đức nhất định, đó là chuẩn mực xã hội chủ nghĩa
Hành vi và thói quen đạo đức chỉ có thể được hình thành những hành vi đạo đức thông qua luyện tập, rèm luyện trong giáo dục Nên cần hình thành hành
vi có văn hóa vừa hợp với chuẩn mực thể hiện nét đẹp của hành vi
Trong công tác giáo dục ở tiểu học nội dung năm điều dạy của Bác Hồ chính là nội dung phẩm chất đạo đức, quy định các mối quan hệ của con người với xã hội, lao động với người khác và bản thân mình
Đối với bậc tiểu học hành vi đạo đức của học sinh có tính đồng tâm do vậy nên chúng ta cần tận dụng những điều có liên quan mà học sinh đã được học
và thu lượm được ở các lớp dưới Vì vậy nên khi dạy học cần chuẩn bị cho học sinh khả năng tiếp thu loại chuẩn mực, để tránh tình trạng dạy học lớp nào biết lớp ấy
III Nhiệm vụ và yêu cầu của giáo dục đạo đức ở tiểu học
Ở bậc tiểu học giáo dục đạo đức giữ một vị trí quan trọng vì ở lứa tuổi này nhân cách các em đang được hình thành và phát triển, cần cung cấp cho các em những tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực đạo đức, biết phân biệt cái đúng, cái sai, ủng hộ cái đúng và đấu tranh với những cái sai trái
Trang 8Không những thế còn bồi dưỡng cho các em xúc cảm đạo đức biến những chuẩn mực đạo đức đơn giản thành động cơ thôi thúc các em hành động theo những chuẩn mực đạo đức đã học
Trong giáo dục bên cạnh những em có đạo đức tốt thì vẫn còn một số học sinh chưa ngoan, việc giáo dục lại cho những em này rất khó thành công như ngày xưa đã có câu: “Dạy con từ thủa còn thơ” nên dạy cho các em là phải để cho các em “ Học ăn học nói” ngay từ khi mới đến trường, để cho nhân cách của các
em phát triển một cách lành mạnh
Ngoài ra các em cần phải biết tôn trọng và thực hiện đúng quy định của nhà trường, địa phương, nơi ở của mình và nơi công cộng, luôn trung thực tự tin mạnh dạn trong cuộc sống
IV.học sinh chưa ngoan và việc giáo dục đạo đức cho học sinh chưa ngoan
1 Khái niệm về học sinh chưa ngoan
Nói chung có nhiều cách để định nghĩa học sinh chưa ngoan dưới đây là một cách định nghĩa:
Học sinh chưa ngoan là những học sinh chưa có những hành vi hợp chuẩn mực, tuy chưa ở mức độ trầm trọng, nhưng đã có những biểu hiện sai lệch về hành vi Hay nói cách khác, học sinh chưa ngoan là những học sinh có những nét tính cách, năng khiếu và sở thích khác với những học sinh khác trong lớp Do những khác biệt của những học sinh này nên việc giáo dục phải riêng biệt và khác với những biện pháp chung của lớp
Học sinh chưa ngoan chủ yếu là những học sinh có đạo đức thường là yếu kém
“Học sinh chưa ngoan” rất gần gũi với “ Học sinh cá biệt” hoặc “học sinh hư” và nó tuỳ theo từng trường, từng địa phương để có tên gọi khác nhau Những
Trang 9học sinh thuộc loại này đều có cái chung là các em có hành vi sai lệch chuẩn mực, sự sai lệch chuẩn mực hành vi của các em do nhiều nguyên nhân khác nhau
Biểu hiện hành vi của học sinh chưa ngoan rất đa dạng, với các mức độ khác nhau như: gây gổ, vô lễ, mất trật tự, vi phạm quy chế nhà trường, nói tục, chửi bậy, bỏ học, hay nói dối người lớn, nghiện, trộm cắp…
2 Việc giáo dục xuất phát từ mục tiêu nhiệm vụ giáo dục, để giáo dục cho học sinh những hệ thống chuẩn mực đạo đức đã quy định và buộc mọi học sinh phải tuân theo
Nhìn chung trong nhà trường phổ thông học sinh có phẩm chất đạo đức chiếm đa số, nhưng vẫn còn một số em học sinh có những biểu hiện chưa phù hợp với các chuẩn mực đạo đức và được nằm trong hầu như tất cả ở các trường phổ thông Nên việc giáo dục “học sinh chưa ngoan” “học sinh cá biệt” đang là vấn đề quan tâm của nhiều trường và phải có những biện pháp cụ thể tác động đến các em để biến đổi hành vi của các em theo sự mong muốn của xã hội
Việc giáo dục học sinh chưa ngoan ở các trường vẫn còn nhiều thiếu xót và còn cả về phía gia đình của các em Nên việc chỉ ra những thiếu xót về phía nhà trường và cần làm cho gia đình ý thức đầy đủ về vai trò của gia đình và sự gắn kết giữa gia đình và nhà trường là việc làm cần thiết để giáo dục các em trong công tác giáo dục
Cũng có nhiều bài viết, nhiều công trình nghiên cứu đã giúp chúng ta đánh giá đúng đắn thực trạng giáo dục học sinh chưa ngoan hiện nay Song trước sự biến động vận động không ngừng của xã hội và nền đạo đức xã hội, thì công tác giáo dục học sinh chưa ngoan luôn là vấn đề quan tâm của mọi giáo viên, gia đình và những người làm công tác giáo dục
Có như vậy chúng ta mới giải thích được nguyên nhân, nguồn gốc, các biểu hiện hành vi của đối tượng và thông qua đó thấy rõ được trách nhiệm của nhà trường và những người làm công tác giáo dục
Trang 10Có như vậy chúng ta mới giải thích được nguyên nhân, nguồn gốc các biểu hiện hành vi của đối tượng và thông qua đó thấy rõ được trách nhiệm của nhà trường, gia đình trong công tác giáo dục trẻ
Chương II Thùc tr¹ng §øc cña häc sinh cha ngoan
I Vài nét khái quát về trường tiểu học Cần Kiệm- Thạch Thất- Hà Nội
Xã Cần Kiệm là một xã có số dân khoảng 8700 người dân cư ở đây sống chủ yếu bằng nghề nông nghiệp kết hợp với làm các nghề khác như buôn bán, nghề thủ công…
Thu nhập bình quân toàn xã nhìn chung còn thấp, tuy nhiên sự nghiệp giáo dục của xã Cần Kiệm đang có những bước phát triển Trong xã có trường THCS và trường tiểu học khá khang trang, như : trường tiểu học có 632 học sinh chia làm 21 lớp và với tổng số giáo viên và nhân viên là 39 Các khối lớp được phân chia như sau:
Khối lớp 1: 162 học sinh
Khối lớp 2: 124 học sinh
Khối lớp 3: 123 học sinh
Khối lớp 4: 123 học sinh
Khối lớp 5: 112 học sinh
Trường có đội ngũ giáo viên có năng lực và kinh nghiệm công tác và có nhiều giáo viên giỏi cấp huyện
Trường tiểu học Cần Kiệm đã coi trọng việc giáo dục toàn diện cho học sinh và nhà trường không chỉ chú ý tới việc dạy chữ mà còn hết sức coi trọng việc giáo dục đạo đức rèn luyện nhân cách cho các em