Sự chuyển biến của làng yên phúc (biên giang hà đông hà nội) trong quá trình đô thị hóa hiện nay

nghĩa của ề tài nghĩa uận nói riêng, làng quê Vi t Nam nói chung nay... Tùy vào khu lý thì làng xã có ổ và khác nhau.. Làng xã Nam là hình công xã trong nông vai trò nên mang tính ổ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

======

ĐỖ THỊ MỸ LINH

SỰ CHUYỂN BIẾN CỦA LÀNG YÊN PHÚC (BIÊN GIANG – HÀ ĐÔNG – HÀ NỘI)

TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

HÀ NỘI - 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

======

ĐỖ THỊ MỸ LINH

SỰ CHUYỂN BIẾN CỦA LÀNG YÊN PHÚC (BIÊN GIANG – HÀ ĐÔNG – HÀ NỘI)

TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Người hướng dẫn khoa học:

TS LÊ THỊ MINH THẢO

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM N

Sinh vi n th c hi n

Đỗ Th M Linh

LỜI CAM ĐOAN

S chu ển i n của

ng Y n Ph c Bi n Giang – H Đ ng – H Nội) trong qu tr nh th

h a hi n na

Sinh vi n th c hi n

Đỗ Th M Linh

MỤC LỤC

MỞ ẦU 1

C ƯƠ 1 CƠ Ở ỔNG QUAN VỀ

C 8

1 1 C 8

1 13

Ti u k 1 16

C ƯƠ C C C Ư C C Ề 17

1 17

24

2.3 Nh ổi 29

2.4 Nh ng v t ra 34

Ti u k 37

C ƯƠ 3 ƯƠ Ư T SỐ GIẢ C

Ở C Ư NG PHÁT TRI N 39

BỀN V NG 39

3 1 39

3.2 M t s xu t gi i pháp 43

3 48

K T LU N 49

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn ề tài

ổ

ổ

ổ

i v C c tìm hi u, nghiên c u nh ng làng xã c th góp ph c nh ng ki n th c chính xác, chân th c v chuyên ngành mình theo h c K t qu c a nh ng nh ng tìm hi u và nghiên c u v ng làng xã c th sẽ c nh ng ki n th c, nh ng lu m không ch ph c v i làm khoa h c mà còn giúp cho n kinh t - xã h i t làng có l ch s hình thành và phát tri n lâu Tr i qua n t i và phát tri c c a m t làng quê B c B truy n th ng Bên c nh nh ng tính ch t và bi u hi n a nông thôn Vi t Nam, làng t làng tiêu bi u, c thù b i c c s c, b i s ng xã h i và nh ng giá tr ng mình s t hào v truy n th hào v b n s

ng thành Kinh t , xã h i phát tri ng tr c ti ng t i t ng h gia ng ngõ xóm và các quan h xã h i

ph i là m t ngo i l Kinh t - xã h i phát tri n mang l i s ổi tích c c i s ng c ù phát tri n này é ng h l y và b t c p C nh quan làng ổi v i nh ng tòa nhà cao t ng, s khang trang c õ

nh ng công trình, nh ng di s n c i s ng nhân dân không ng i s không ít nh ng t p t c, thói quen, phong t n bi n m t

Là m i con c , vi c sinh ra và l n lên gi a th c s chuy n mình m nh mẽ c a quê tôi tìm hi u v “ t r ” a mình

Là m t sinh viên h c t p, nghiên c u v C c

c t m quan tr ng v nghiên c u xã h i Vi riêng và l a ch ng nghiên c u lâu dài c a mình Trong su t b n

i h c các th y, cô giáo chia sẻ ki n th c, kinh nghi m

u này t u ki n cho tôi ti n hành và hoàn thành nghiên c u này Ch ng ki n s ổi thay t ng ngày c

c nh u m i mẻ c s mai m t c a nh ng di tích và truy n th ng tôi nh n th y vi c tìm hi u v nh ổi thay c a quê

m v thi t th c nên làm và có th c cho quê

c t p và nghiên c u trên gi i h a, v i

nh ng ki n th c h c t i, v i nh c th y cô trao truy n v tôi v n d ng vào nghiên c u th

xã, ph … n cổ nh t hi i tri u vua T ( 1868) Hay h th a b tri u Nguy n ghi chép l a

ru t r t c th các làng, xã H th a b c ghi chép liên t c

Các bài vi t c a các h c gi ù h c gi u

th k XX c p t i r t nhi u khía c nh c a làng xã Vi

xã h i làng quê, “chế đ ru đất ở Việt Nam thể kỉ XIX – XX”, u tổ

ch c làng truy n th …

Di n m o làng xã mi n B u th k XX c miêu t , kh c h a

qua nhi u nghiên c u, bút kí, n “Việt Nam phong tục” c a Phan K

Bính, các truy n ng n c a Nam Cao, Ngô T t T , Nguy C …

Sau k (1 )

h Ở “ thôn ệ ” (1 )

“Nông thôn ệ ” Nxb

1 1 8

Ở -

C ệ

(1967), đ đ (1 6 )

1 (1 - 1 8 ) 3

“ ế đ đấ ở ệ ” ( ) (1 8 - 1 83)

G “ ấ ệ ”

(1 8 ) ệ “ ” (1 8 )

ù X C

ổ

(1982), đấ

(1986) c nhu c u nghiên c u nông thôn m t cách toàn di n ph c v s phát tri n kinh t - - xã h i c c, các tìm hi u v

sâu vào quan h xã h i, truy n th ng v i v i nông thôn th i m i M t s nghiên c u có th k t : M t làng Việt c truy n ở đồng bằng B c B , Làng - đ n thống c a các hoạ đ ng khẩn hoang trong l ch s Việt Nam c a T.S Nguy n H i K , Nghiên c u làng Việt: Các vấ đ và triển vọng c ù …

X “ ệ

ế ” ( 1 3) “ ” ( 3

) “ ấ ệ ở đồ ằ ố ệ ”

ổ “ ố ấ đ

ệ ệ ” ( )

“ ệ ố ”

“ ố ệ ở ệ ”

“ ế ố ế ệ ọ ” (

1) 14 công tr

ẻ

…

M t s bài báo, bài vi t trên m

v các s ki ng hay t n n xã h i C – “ ệ

đồ ằ ồ ” (1 6-1 )

“ ở ồ ấ đ ”

(C )

C “ ệ

ồ ố ” ( )

“ ệ ố ệ

” ổ

8-2002 Là m ch s ng nghiên c u, ghi chép v u Ph n l n nh ng ghi chép, tìm hi u, bài vi t ch d ng l i các khía c nh v l ch s truy n th ng ho c các giai tho i v làng

C th th l ch s hi i c a làng là cu “L ch s cách mạng

c ng b ” ng b xu t b n

Tuy nhiên cu n sách này ch t p trung vào nghiên c u l ch s hình thành c a

é a làng

y, nh ng tìm hi u nghiên c u v i nhi u v i

ng ti p c n khác nhau tuy nhiên nh u tra v ng làng

c th u M t khác, nh ng tìm hi u, nghiên c u v

n ch Chính vì v S chu ển i n của ng Y n Ph c(Biên Giang - H Đông - Hà Nội) trong qu tr nh th h a hi n na tìm hi u và mô t c th c i s ng c thù và nh ng chuy n bi n trên nhi n c

3 M c ch v nhi v nghi n cứu * M c ch lý lu ổ

ng bi ổ n c ng c a hóa, t xu t nh n và gi i pháp ch y u ti t nh ng bi ổ theo ng

xây d Vi t Nam phát tri n toàn di n, b n v ng * Nhi m v c m p trung gi i quy t nh ng nhi m v sau:

õ ổng quan tình hình nghiên c

+ T

xu n và gi i pháp ch y u ti t bi n

ổi c hóa

4 Đ i tư ng v ph vi nghiên cứu

* Đ i tư ng

* Ph m vi nghiên cứu

Gi i h n v Giang,

V m t th i gian, chúng tôi tìm hi u làng truy n th ng và làng hi i

t 1 86 trên t t c các m t, kinh t i và không gian

s ng t õ ổi c ng c a công cu c

5 C sở uận v phư ng ph p nghi n cứu

* C sở uận

y u d duy v t bi n

ch ng và duy v t l ch s c th hi ng l i, ch chính sách, pháp lu t c c v … c ti hóa

* Phư ng ph p nghi n cứu

ổ p;

ù

6 nghĩa của ề tài

nghĩa uận

nói riêng, làng quê Vi t Nam nói chung nay

nghĩa th c ti n

- T nh ng thông tin tìm hi c v i s hóa và s ổ ng v p

ph i và nh xu t gi i pháp cho các v

-

7 K t cấu của kh a uận

3 8

Tùy vào khu lý thì làng xã có ổ và khác nhau Làng xã Nam là hình công xã trong nông vai trò nên mang tính ổ

thay ổ mô hình ổ lý làng xã ra liên

X XVIII Nông thôn Nam vào XVIII

ra tay các chính phong Lê và nhanh chóng thành cho các nông dân

là các chính ổ phong trào nông dân Tây

Gia Long khi nhà khôi ổ làng xã ông cho tra trên vi toàn

ổ lý cách và ẽ

xa các

Minh tình hình ổ máy làng xã không Trong ỳ nhà Nhà không hành hào

Sau khi dân Pháp xâm ta 1858 không không tiêu hình ổ làng xã ổ mà còn duy trì, dung thông qua máy cai phong và nó thành công cho chính sách cai và khai thác Pháp Làng xã không

mà ngày càng phát huy tính thành

Pháp không áp C 1

Vào n

nhân dân lâm

ỳ “

tháng 4-1 6

C

”…

Cù ù ổ

ỳ ỳ ổ ổ ỳ

(

) ẫ é

C quy mô

ổ ổ ch

ổ

ổ

XX XX

*

Hi n nay, vi c tìm hi u và nghiên c u nông thôn Vi t Nam, các khái

ni ẫn xu t hi C “ ” ẫ c các nhà nghiên c u th ng nh t m t cách hoàn toàn

Vào th i - Âu L “làng c g i là ch , kẻ, chi

nh ng t thu n Vi Hán - Vi t” Ở ù ng bào dân t c thi u s các t nh B c B và B c Trung B thì “ c g i là b ng”

T i Tây Nguyên, ng bào g i “làng là buôn, plây, t i Nam B n i ng

-me sinh s ng thì g i là phum, sóc” Tuy có nhi u cách g chúng ta t m th ng nh t cách hi u “Làng” là danh t ch m

Ti n khu v các t nh mi n núi, b n làng c a các dân

t c g i là “sách” hay “ ng” Ngoài ra còn th y có nhi u t “ ng, m , b n, ” ù ch xã thôn

y, “Làng” c hình thành, tổ ch c ch y u d a vào hai nguyên lý huy t th a v c Làng là tổ ch c qu n nhiên c i dân Vi cùng chung s t v i nhau, ch ng l ch

h ng s n xu t và tổ ch i s tinh th n M c dù có nh ng

bi ổ m trong l ch s , làng c i Vi t

ổ ch c xã h i c a nhân dân T m c i nông dân Vi t, làng tr thành m t th c th khá hoàn ch nh và uy n chuy n, là m t c ng kinh t t cung t c p có lãnh thổ ng, tâm lý, tính cách cùng v i tính bi t l

i v chính tr và xã h i Làng khác v t c n các m i quan h

Có th nh n th y, làng có s c s ng mãnh li t, m t khác, xét v

c u trúc, làng là m t c ng, không có làng b t bi n Làng Vi t là m t thi t ch ph c h p, v a ch a nh ng y u t kh i nguyên c a công xã, v a ch u

c a làng Vi t là “ý th c c ng ng, ý th c t qu n, quy n qu n lý làn c

th hi c c a làng ù t riêng c a m i làng trong t p quán, n p s ng, tín ng, tôn giáo, th m chí gi ng nói và c cách ng x ” Gi m i liên h h o cho làng m t

ng vai trò c a thành ph Quá trình này bao g m s ổi trên nhi n, khía c nh c v không gian và th i gian nâng cao t l dân thành th các qu c gia trên th gi i M c dù có nhi u quan ni m

hi u hóa là quá trình lâu dài, di n ra trong m t không gian, lãnh thổ r ng l n Tr hóa có s chuy n d

c u kinh t t d a vào nông nghi p là ch y u sang s n xu t công nghi

1 1% ( i 1,35 tri i)” [22] “M t

ph k th c hi n công cu ổi m c, h th Vi t Nam không ng ng phát tri n; t 6 ( 1 )

th ( 1 ) 11 13

lo c bi 1 lo 11 lo

lo 63 lo i IV, còn l lo i V” [22] “V c p qu n lý hành

31 1 13 tr c thu c ( 6%) 61 tr c thu c t nh (7,9%), 44 th xã (5,7%) và

c u kinh t cùng v i nh ng v v dân s i s

l i s … n ra khá ph c t p 1.2 L ng Y n Ph c

6

( )

8 ù

ẻ ( ) ( )

( ) ( )

, p

ù ù ổ

X

B C

-

C ù

ù

“ ” ẽ

C ù

ổ ù

“ ”

ổ

C

ù

ổ C

“ ”

“ ”

ổ

C C

C C ẫ

ù “ ”

C XX ẫ

ổ

ù ổ ù

ù

ù

ệ

n “ ấ

” 181 -181 ẫ

183 -183

12 1 ẻ

ù

ẻ ỳ ổ C ổ

ù ẻ

ù

ngh 12, tr.14] C ẻ ù

ù

ù ổ

“ ” õ

ù

8- 1

- 1 8

1 6

ổ

1-8- 8

-

ổ ổ

ổ ẫ

ù

Tiểu k t chư ng 1

-

ẫ ổ

ù ổ

a lý thu n ti n cho ho

u ki n t nhiên có nhi u thu n l i cho phát tri n nông nghi p và ti u th công nghi c bi

6

Biên n d

phát tri n các ngành ngh và ho ng s n xu t ù a gi i hành chính có nhi ổi tuy nhiên tên g c duy trì xuyên su t cùng v i quá trình phát tri n liên t c, li n m c u ki thành m t làng trù phú, tr t t xã h i ổ nh và có c u trúc không gian nổi b t

CHƯ NG 2 SỰ CHUYỂN BIẾN CỦA LÀNG YÊN PHÚC DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA VÀ NH NG VẤN ĐỀ Đ T RA 2.1 L ng Y n Ph c tru ền th ng

ờ

* Nông nghi p

Nông nghi p là n n móng kinh t n c % nghi p chính là tr ng tr t C u s n ph m nông nghi p bao g m lúa và hoa màu.Di n tích ru ng v i ngu i màu m

n Nhân dân canh tác hai v lúa m thu t canh tác thu n th c, s i cao

ng rau màu l n Các lo i cây màu

tr ng là các lo … …

(1961-1965),

12, tr.126]

C ổ cây i là cây ph c v l i ích kinh t , ph n l n ch

nh m gi i quy t nhu c u t i ch cho h C i ch

y u ch là chu i, nhãn, ổ …

C c thù c a mô hình kinh t nông nghi p

B c B c liên k i tr ng tr t trong khuôn khổ kinh t

h C i v t nuôi ch y u là l n, gà, v t, cá, trâu bò Các lo i v t nuôi này ngoài l n thì ch y u ch ph c v nhu c u th c ph

i nh

1 6 -1 63

ẫ

ổ ổ

ho 12, tr.132]

* ể thủ công nghi p

chính là nông nghi p, ngh ph c phát tri n nhi côngnghi p ph n l n ch ph c v nhu c u t i ch c a

t s ngh th công có th nói t vàng, a, làm bánh, m …

Trong s các ngh nói trên, ngày này vẫn còn m t s l i ngh truy n th ng t th l , làm các lo i bánh truy n th ng, các lo i th c ph u ph … m gi i quy t nguyên li u

Các s n ph m buôn bán u,

l c Hình th c g r ù i làm ngh ch y u là ph n , h

n c a các h i các th

Do nhanh nh y v i th ng có t r t s i dân buôn bán có khi

thành phong trào, nhi ng h i buôn t i các khu v c

2.1.2 ời s ng -

* o, í ưỡng

Ho ng, c ng

ù ng b ng B c B t n t ng th i

c a nhi ng, tôn giáo trong cùng m t c i dân mà không h

có s mâu thuẫn, phân tách quá riêng bi t

ng v i m i s ng tinh th n là s hòa quy n,

g n k t làng xã c ng th cúng tổ o Ph ng th

th Mẫu, th các v ù n t

ng g n bó m t thi t v ù

mi u…

ố ế ố

t công trình ki n trúc, tâm linh có giá tr cao v

ch s , m thu a l c phía b c c a làng, theo quay m ng c a làng “ ”

“ ” “C ” “ ”

V tổ ph s ,

p, có giá tr th

ù nhi i gió mùa c dù

ẫ

Cổ ổ

C

Cổ “ ” “ ” “ ” “trun ” ( ) ( )

Hàng h i vào ngày 13- 14-15 tháng 2âm l ch, trong l

h i có c ph n l và ph n h

c trang hoàng l ng lẫy L h i nhi c s c

bi t v i l c Thánh, màn ki …

ù o và nhà chùa Hàng ngày, chùa m c m i dân có th t i l Ph t, vãn c nh, ngh … C

v ng nói và ng khá l n t i m i th h C ù

ng xuyên m các khóa gi ng kinh, d y h i

v chùa, theo Ph t giáo không ch là vi c h c và hi u kinh

u quan tr c khuy n khích con

i b t làm vi c ác, làm thêm nhi u vi c thi c u xin s che ch , b o

h Chùa t qua vi c ch là m a ch tâm linh, chùa còn là n

bó c i dân Trong l ch s ù t v trí quan tr ng trong nh ng th i gian sóng gió c a làng, giúp m t ph n quan tr

n t i và phát tri n t i ngày hôm nay Ngày nay, chùa Yên Phúc

vẫ ù a nhi m t a tâm linh và là ni m t hào l n c a nhân dân Yên Phúc

ế

M t trong nh ng công trình có ng l n t i di n m i

s ng c

ù

ù

1 8

1 ù ổ

th ngh c t p c a dòng t

3

XX

C

12, tr.6]

ổ

c, “ ” “ ” ù kẻ

ù c ổ ẻ

ù

* V dò c

Có th kh t nhi u làng quê khác, dòng t c là m t y u t chi ph i m nh mẽ và quan tr ng nh t i v i cu c

s ng làng quê.Trong m i quan h c a m i cá nhân sinh s ng t i làng, dòng h

là y u t quan tr ng th hai ch

dòng h

M t gia t c n t i m t các r t quy c v i các chi

M i h , tùy theo s u có nhà th c a c gia t c; ngoài gia m i chi,

m i phái l i có nhà th u này cho th y m t tr t t

nghiêm ng t v th b c, quy mô c a dòng h trong làng và gi các nhân v i dòng t c Tuy nhiên các dòng h không h có s c nh tranh nhau Các dòng h trong u có quan h ch t chẽ nh hôn nhân, cu c

c a mình, m i h có h ng gia t i di n c a các ngành, các chi thu c dòng h ng gia t c duy trì các ho ng t p trung con cháu, cúng

l , s a sang nhà t u hành tài chính và h tr

Ở C p con cháu các dòng h

t p trung v nhà th tổ g p m n k t M i h u

có các ho i khuy n h c, khuy n ngh … i khuy n h c

nh ngh l n còn m nh ng l p h c thêm cho con em trong dòng h , bên

c ổ ch c các ngày báo công, trao ph ng cho nh i có thành tích h c t p, công tác H i khuy n ngh

v lẫ …

T m quan tr ng c a quan h dòng t i v i m

c th hi n thông qua các công vi c, s ki n l n nh c a m i i.M c h n lên h c t c h tr b i ho ng khuy n h c, ng thành, vi i xin

c h ng gia t c lo li c bi t là khi có tang ma, trách nhi m

c a gia t c là r t l n, m c phân công công vi c t i di n dòng h và thu x c nhà mình

gìn truy n th ng tr ng lão (coi tr ng

i cao tuổi).T i cao tuổi luôn là b ph n xã h i quan

tr ng, có ng l i v i t p th a, truy n th ng tr ng lão còn

c th hi n thông qua các ho ng c th m i dòng h u tổ ch c l m ng th cho các c trong h

r ng xuyên các c l n tuổ i v i nh i trong dòng h

còn ph i có trách nhi m chia Kh

m … u có ph n mang bi u các c cao tuổi trong c làng

2.1.3 Tính c k t làng xã và thi t ch dân chủ

c thù c a xã h i nông thôn Vi g n bó b n ch t c a các cá nhân bên trong c ng m

c thù nêu trên, không ch v y, tính c k t gi a m i trong c ng

c th t ch ù

n bó nhau b i nhi u l p quan h ch ng chéo trong làng Cùng trong xóm gi a hai cá nhân t n t i nhi u quan h anh em, hàng xóm, thông gia, cùng h , h ù ù … u trúc làng khuôn khổ khép kín Do v y

t t y i dân g p g ù ng, sinh ho “ i l a t ” Nh quan h g n bó trong xóm, làng mà trong su t quá trình t n t i

m luôn là m t c ng th ng nh t, v ng ch c trong quan h , phát tri n trong m n và hoàn c nh l ch s

i v i c c kia gi a nhà c h dân r ng ch ng cây c i, ao,

gi … c s ng l i càng thêm g i v i ho ng s n xu t:

i làm nông nghi p do cùng làng nên ru n k i dân

ng xuyên h tr , h p tác và giúp lẫn nhau chung v n, cùng tuy ng, cùng ch hình thành các nhóm buôn M t y u

t không th không nh c t i khi nói v cao trong

i s ng sinh ho t c a nhân dân

C é c l p yêu c u tinh th t cao, s ng lòng

c a t p th u t t, dân ch u t thi t y có

c m t c ng làng xã v ng m nh xuyên su t các th i kì

i s ki n quan tr ng c a làng (liên quan t h i…) i có ti ng nói và s nh

ng m nh mẽ không h n là nh ng v có ch c s c ti n c a giàu có mà là

nh c dân chúng c i di n theo khu v (

ng thôn bây gi ), nh ng b c cao niên, các v i ý ki c