Để giúp các em có thể mở rộng phạm vi và kỉ năng bieåu caûm, hoâm nay chuùng ta seõ tìm hieåu caùc daïng laäp yù cuûa baøi vaên bieåu caûm Hoạt động thầy Hoạt động trò Noäi dung HĐ 1: Tì[r]
Trang 1Tuần : 9
Tiết : 36.
CÁCH LẬP Ý CỦA BÀI VĂN
BIỂU CẢM
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
-Tìm hiểu những cách lập ý đa dạng của bài văn biểu cảm để có thể mở rộng phạm vi, kĩ năng làm văn biểu cảm
-Tiếp xúc với nhiều dạng văn biểu cảm, nhận ra cách viết của từng đoạn văn
B Chuẩn bị:
* Thầy: Bảng phụ.
* Trò: Đọc các văn bản và trả lời các câu hỏi SGK.
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
* Ổn định : Kiểm diện, trật tự.
* Kiểm tra : -Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
* Giới thiệu bài:
Qua bài viết số 2, các em đã trình bày khá tốt cảm nghĩ của mình dựa vào dàn ý khái quát hoặc dựa vào cảm xúc từ bài văn mẫu hoặc ham khảo thêm sách báo để làm phong phú thêmý tứ của mình Điều này chứng tỏ rằng, van7 biểu cảm có nhiều cách lập ý Để giúp các em có thể mở rộng phạm vi và kỉ năng
biểu cảm, hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu các dạng lập ý của bài văn biểu cảm
HĐ 1: Tìm hiểu những cách lập
ý thường gặp của bài văn biểu
cảm
HĐ 1.1: Liên hệ hiện tại với
tương lai
-Mời hs đọc đoạn văn 1 nói về
cây tre
(?) Cây tre đã gắn bó với đời
sống của người Việt Nam bởi
những công dụng của nó ntn?
(hiện tại)
(?) Tre luôn gắn bó và còn mãi
với người trong mọi hoàn cảnh
Hãy tìm chi tiết cho thấy rõ điều
đó?
(?) Viết về cây tre, người viết đã
có liên tưởng, tưởng tượng gì?
(?) Dựa vào những đặc điểm nào
của tre mà người viết liên tưởng,
tưởng tượng như thế?
-Đọc
-Cá nhân: Tre che bóng mát,
mang khúc nhạc, làm cổng chào,
đu, sáo diều…
-Tre , nứa chia ngọt, sẻ bùi… còn mãi… vui hạnh phúc, hoà bình……
- Con người nhũn nhặn, thuỷ chung, can đảm, con người hiền
tượng trưng cao quý của dân tộc VN…
- Dẻo dai, dễ uốn cong nhũn nhặn
- Mọc thẳng ngay thẳng
- Gắn bó với người thuỷ chung
I/ Những cách lập ý thường gặp của bài văn biểu cảm
1)Liên hệ hiện tại với tương lai
Trang 2(?) Ngoài ra, cây tre còn giúp ích
gì cho con người ngoài những
công dụng mà tác giả đã nói
trong bài?
* Đó là thời điểm 1955 mới chỉ
có xi măng, sắt thép, chưa nghĩ
đến đồ nhựa Cho dù như thế
công dụng của tre vẫn nhiều hơn
tác giả nghĩ: chiếu tre, tâm
tre,đũa, hàng mĩ nghệ bằng tre,
hàng mây tre đan có giá trị trên
thị trường quốc tế
Kết luận: Từ đó, ta thấy khi ta
gợi nhắc đến những quan hệ với
sự vật thì đó là cách ta bày tỏ đối
với sự vật
HĐ 1.2:Hồi tưởng quá khứ và
suy nghĩ về hiện tại
Gọi HS đọc mục 2, sgk
- Niềm say mê con gà đất của
tác giả bắt nguồn từ suy nghĩ
nào?
- Suy nghĩ ấy nói lên khát vọng
gì?
- Từ con gà đất,tác giả phát hiện
ra điều gì về đặc diểm của đồ
chơi?
- Việc hồi tưởng quá khứ đã gợi
lên cảm xúc gì cho tác giả?
HĐ 1.3: Tưởng tượng tình
huống, hứa hẹn, mong ước
-Cho hs đọc đoạn 3 (1) nói về cô
giáo
(?) Đoạn văn đã gợi lại những kỉ
niệm gì về cô giáo?
- Gậy, chông tre ra trận dũng cảm
Đức tính người hiền
+ Trong đời sống: đòn gánh, rỗ rế, đũa, cắm dàn trầu dưa, kê giường…
+ Trong vui chơi, giải trí: Che bóng mát, sáo, chõng, nôi, đu…
HS đọc
- Từ suy nghĩ được hóa thân thành con gà trống để dõng dạc cất lên điệu nhạc sớm mai
- Khát vọng muốn trở thành người nghệ sĩ thổi kèn đồng
- Đó là sự mỏng manh của đồ chơi, có thì vui mừng và nuối tiếc khi mất đi
- Những con gà đất lần lượt vỡ dọc theo tuổi thơ mãi để lại trong tôi một nỗi gì sầu , giống như một linh hồn
-Đọc
Cô giữa đàn em nhỏ, nghe cô giảng bài, cô theo dõi lớp học, cô thất vọng khi em cầm bút sai
cô lo cho hs, sung sướng khi hs có kết quả xuất sắc
2)Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại
3)Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn, mong ước
Trang 3(?) Qua đoạn văn, ta thấy tác giả
đã thể hiện tình cảm với cô giáo
như thế nào?
(?) Xuất phát từ tình cảm thân
yêu đối với cô giáo, tác giả đã
tưởng tượng những gì?
(?) Việc nhớ lại những kỉ niệm
có tác dụng gì đối với bài văn
biểu cảm?
HĐ 1.4: Quan sát, suy nghĩ:
-Cho hs đọc đoạn 4 nói về mẹ
“U tôi”
(?) Đoạn văn nhắc đến những
hình ảnh gì về “U tôi”? Đọc dẫn
chứng cụ thể
(?) Hình bóng, nét mặt U được
gợi tả ntn? ( Cảm xúc đối với U
được gợi tả ntn?)
(?) Như vậy, để thể hiện tình yêu
thương đối với mẹ, tác giả đã
làm gì?
(?) Từ những tìm hiểu trên, em
hãy nêu các cách tạo ý cho bài
văn biểu cảm?
HĐ 2: luyện tập:
- Phân công thảo luận:
+ Tổ 1,2 : Đề a
+ Tổ 3,4: Đề b
-Thảo luận theo 3 bước: Tìm
hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý (theo
gợi ý SGK)
-Đánh giá , bổ sung, treo bảng
phụ (dàn ý) để HS tham khảo
Do nhiều kỉ niệm nên hs không quên cô
+ Dùng từ ngữ biểu cảm:
Ô ! Cô giáo rất tốt của em…
Không bao giờ quen cô được, lớn lên vẫn nhớ cô Lúc nào
cô cũng dịu hiền như 1 người mẹ
Tìm gặp cô giữa đám trò nhỏ, Mỗi bận qua trường nghe cô giáo giảng bài tưởng như nghe tiếng cô,Em nhớ lại…
-Đọc
-Cá nhân: Gợi tả bóng dáng và
khuôn mặt U
- Già nua Lòng thương cảm và hối hận vì mình đã thờ ơ vô tình ( đọc dẫn chứng)
+ Khắc hoạ hình ảnh mẹ
+ Nêu nhận xét về mẹ
Cách bày tỏ tình cảm của mình
-Cá nhân : Ghi nhớ
-Thảo luận tổ
-Đại diện lên bảng trình bày dàn ý
-Nhận xét, bổ sung
-Nghe, quan sát
4)Quan sát, suy nghĩ:
-Miêu tả, khắc hoa ïhình ảnh và nêu nhận xét, suy nghĩ
II/luyện tập:
Dàn ý
a)Cảm xúc về vườn nhà:
MB: Giới thiệu vườn và tình cảm
đối với vườn
TB: Miêu tả vườn, lai lịch vườn.
+ Vườn và cuộc sống vui buồn của gia đình
+ Vườn và lao động của cha mẹ + Vườn qua 4 mùa…
KB: Cảm xúc về vườn nhà b)Cảm xúc về người thân: MB: Giới thiệu ngườithân, nêu
tình cảm, ấn tượng của em đối với người ấy
TB: - Miêu tả những nét tiêu
Trang 4biểu của người ấy và bộc lộ suy nghĩ của em
- Kể lại, nhắc lại vài nét về đặc điểm (thói quen), tính tình, phẩm chất của người ấy
- Gợi lại những kỉ niệm giữa em và người ấy
- Nêu lên những suy nghĩ và mong muốn của emvề mối quan hệ giữa em và người thân này…
KB: Aán tượng và cảm xúc của
em về người ấy
* Củng cố:
Hãy nêu các cách tạo ý cho bài văn biểu cảm?
* Dặn dò:
-Học bài ghi và ghi nhớ
-Xây dựng hoàn chỉnh 2 dàn ý a,c ( tập diễn đạt miệng)
-Soạn bài:Tĩnh dạ tứ- Lí Bạch.
+ Đọc văn bản, chú thích, trả lời các câu hỏi tìm hiểu văn bản
+ Suy nghĩ trước câu hỏi luyện tập