D0ể hiểu rõ về thành ngữ với những ñaëc ñieåm cuûa noù , chuùng ta cuøng ñi vaøo baøi hoïc hoâm nay Hoạt động của thầy HĐ 1:Tìm hiểu khái niệm thành ngữ GV treo baûng phuï : “Leân thaùc [r]
Trang 1Tuần :12 Ngày soạn : 22/10/2009
Tiết : 48 Ngày dạy : 26-31/10/2009
THÀNH NGỮ
A- Mục tiêu cần đạt :
Giúp học sinh :
- Hiểu được thành ngữ là gì Những ý nghĩa mà thành ngữ mang lại
- Nắm được cách sử dụng thành ngữ trong giao tiếp , hiểu tác dụng của thành ngữ
B-Chuẩn bị :
Giáo viên: Bảng phụ
Học sinh : Xem bài trước
C-Tiến trình dạy và học
*Ổn định :Kiểm diện , trật tự
*Kiểm tra việc chuẩn bị của HS
* Giới thiệu bài : Trong lời ăn tiếng nói hằng ngày , nhiều lúc ta sử dụng thành ngữ một cách tự nhiên
không cố ý nhưng ngược lại nó đã tạo nên một hiệu quả giao tiếp tốt D0ể hiểu rõ về thành ngữ với những
đặc điểm của nó , chúng ta cùng đi vào bài học hôm nay
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
HĐ 1:Tìm hiểu khái niệm thành ngữ
GV treo bảng phụ :
“Lên thác xuống ghềnh’’
(?) Em hiểu lên thác xuống ghềnh
nghĩa là gì?
(?) Có thể thay thế 1 vài từ trong cụm
này được không ? Chẳng hạn như: Lên
núi xuống ghềnh,Lên thác xuống
suối? Tại sao?
(?) Có thể thay đổi vị trí của các từ
trong cụm từ trên được không ? vì sao?
(?) Từ nhận xét trên , ta rút ra đặc
điểm gì về cấu tạo của thành ngữ ?
(?) Nghĩa cụm từ thể hiện ra sao?
(?) Cụm từ ấy gọi là thành ngữ Vậy
thành ngữ là gì ?
GV chốt ghi bảng
*Lưu ý:Tuy nhiên cũng có một số
trường hợptrong sử dụng người ta có
thể thay đổi chút ít về kết cấu của
thành ngữ
VD : Sống để dạ chết mang theo
- Hs đọc ví dụ 143
- Cá nhân : gian nan , vất vả , cực khổ
- không được Bởi nghĩa có thể thay đổi ( lỏng lẻo, nhạt nhẽo)
- Không oán đổi được vì đây là trật tự cố định
-Cấu tạo cố định chặt chẽ
-Cụm từ thể hiện một ý nghĩa trọn vẹn
- HS rút ra kết luận
Nghe Nghe
I- Thế nào là thành ngữ 1- Khái niệm:
Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo cố định biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
VD : Mưa to gió lớn
Trang 2 Sống để dạ chết chôn theo
HĐ 2:Tìm hiểu Nghĩa của thành ngữ
GV treo bảng phụ
* Nhóm 1:
+ Tham sống sợ chết
+ Bùn lầy nước động
+Mưa to gió lớn
+Mẹ góa con coi
+Năm châu bốn bể
* Nhóm 2
+ Lên thác xuống ghềnh ( ẩn dụ)
+ Lòng lang dạ thú (hoán dụ )
+Rán sành ra mở (nói quá )
+Nhanh như chớp (so sánh )
+Khẩu phật tâm xà (hoán dụ )
(?) Em hiểu gì vế ý nghĩa của thành
ngữ trong hai nhóm trên?
(?) Cách hiểu nghĩa của hai nhóm này
có giống hay khác nhau ?
Phần lớn thành ngữ manng nghĩa
hàm ẩn
(?) Em hãy nói theo hiểu biết của em
về nghĩa của thành ngữ ?
GV gọi hs đọc to ghi nhớ
HĐ 3:Tìm hiểu sử dụng thành ngữ
* GV gọihs đọc vd SGK
(?) Xác định vai trò ngữ pháp của hai
thành ngữ :
+ Bảy nổi ba chìm
+Tắt lửa tối đèn
(?) Hãy phân tích cái hay của những
thành ngữ trên?
Gv gợi ý
(?) Hãy thay thành ngữ bằng cụm từ
đồng nghĩa rồi so sánh ?
* Nhóm 1: Hiểu trực tiếp (nghĩa đen )
* Nhóm 2: Hiểu theo nghĩa hàm ngôn ( nghĩa bóng )
HS
HS đọc ghi nhớ
HS đọc
+ Bảy nổi ba chìm ->vị ngữ +Tắt lửa tối đèn -> phụ ngữ cho danh từ khi
* thay :+ Ba chìm bảy nổi->
long đong ,phiêu bạc + Tắt lửa tối đèn-> khó khăn , hoạn nạn
2- Nghĩa của thành ngữ :
- Nghĩa của thành ngữ bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen
- Nhưng thường thông qua phép chuyển nghĩa như : ẩn dụ , so sánh , ………
VD : Lòng lang dạ thú
II- Sử dụng thành ngữ
-Làm chủ ngữ ,vị ngữ trong câu
- Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc , có tính hình tượng , tính biểu càm cao
HĐ 4:Luyện tập
BaØi tập 1 GV hướng dẫn hs
cách làm
HS nghe gv hướng dẫn
III Luyện tập
+ Bài tập 1/145 Giải thích thành ngữ
a- sơn hào hải vị:thức ăn quí lấy ở núi , ở biển
b-khỏe như voi :rất khỏe c- Da mồi tóc sương : màu da đốm màn đồi mồi,tóc bạc-> chỉ người
Trang 3 Bài tập 2: GV hướng dẫn
Bài tập 3 : gọi HS đọc Hs đọc
già d-tứ cố vô thân : không có họ hàng gần gũi
+ Bài tập 2/145 HS tự làm
-Lời ăn tiếng nói -Một nắng hai sương -Ngày lành tháng tốt -No cơm ấm áo -Bách chiến bách thắng -Sinh cơ lập nghiệp
*Củng cố:
(?) Thành ngữ và tục ngữ khác nhau ntn?
*Dặn dò :
Soạn bài : Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học
+ Đọc văn bản SGK
+Trả lời câu a,b trang 147
+ Nghiên cứu và chọn văn bản thực hiện theo luyện tập 1,2SGK