TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VAØ HỌC HOẠT ĐỘNG THẦY HOẠT ĐỘNG TRÒ NOÄI DUNG HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động -Lớp trưởng báo cáo Ổn định lớp Kiểm tra bài cũ : kiểm tra sự chuẩn bị cuûa HS Lắng n[r]
Trang 1TUẦN : 11- TIẾT : 41 Ngày soạn : 13/10/2009
Văn bản Ngày dạy : 19 -24 /10/2009
BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ
( Mao ốc vị phu phong sở phá ca – Đỗ Phủ)
****************
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
Giúp học sinh cảm nhận :
- Tinh thần nhân đạo , lòng vị tha cao cả của nhà thơ
- Thấy được vị trí và ý nghĩa của yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình
- Bước đầu thấy được bút pháp của Đỗ Phủ
B CHUẨN BỊ :
+ Giáo viên : Nghiên cứu bài , tranh
+ Học sinh : Soạn bài
C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
Ổn định
Kiểm tra bài củ :
Hỏi : Đọc thuộc bài thơ “ Hồi hương
ngẫu thư’’ ? Qua bài thơ nói lên điều gì?
Giới thiệu bài :Thơ ca giai đoạn
thịnh Đường để lại nhiều tác phẩm
trữ tình đặc biệt thời kỳ sau đó rất
rối ren các nhà thơ không còn
ngắm hoa thưởng nguyệt mà dùng
ngòi bút hướng thẳng đến thực tế
đời sống và Đỗ phủ đã thể hiện
điều đó qua tác phẩm “ Bài ca nhà
tranh bị gió thu phá ‘’
GV ghi tựa bài
-Lớp trưởng báo cáo
- HS
Lắng nghe - ghi tựa bài
* HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hểu văn bản
Gv gọi HS đọc phần chú thích
(?) Nêu đôi nét về tác giả ?
GV bổ sung thêm
(?) XH TQ thời ông đang sống có biến cố
gì ?
2 HS đọc
HS trả lời dựa vào chú thích Lắng nghe
- Loạn An Lộc Sơn , tình hình XH rối loạn , đời sống
I – Tìm hiểu chung 1- Tác giả :
Đỗ Phủ – nhà thơ
nổi tiếng đời Đường (TQ) , cuộc đời của ông nghèo túng bệnh
Trang 2(?) Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
(?) Đặc điểm bài thơ ?
(?) Vai trò vị trí của nhà thơ cũng như tác
phẩm ?
* Giảng : Sự ảnh hưởng này còn lan rộng
đến các nhà thơ VN trong đó có nhà thơ
Nguyễn Du ( Sở kiến hành )
* GV hướng dẫn cách đọc
+Đọc chậm 3 phần đầu giọng đau khổ ,
ấm ức ,
+ Phần cuối đọc lời cao thể hiện ước mơ
GV đọc mẫu – gọi HS đọc
* (?) Bài thơ được chia làm mấy phần ?
Nêu ý chính của từng phần ?
GV : Ở đoạn 1 các em sẽ tìm hiểu theo 3 ý
(?) 5 câu đầu tg dùng phương thức biểu
đạt nào ?
(?) Tg kể và tả việc gì ?
(?) 5 câu tiếp theo hành động của bọn trẻ
ntn ?
(?)Vì đâu mà bọn trẻ lại có hành động
như thế ?
GV gợi ý chú ý đến tình XH lúc bấy giờ
GV bổ sung
(?) Trước tình như thế thái độ của tg ntn ?
(?) Ông ấm ức vì những lí do gì ?
* GV bình giảng : Sự ấm ức đó không
phải vì mất của mà là vì nổi đau đời Thời
loạn người ta sẵn sàng bỏ cả nhân cách và
cuộc sống
(?) Sau trận gió dữ dội ấy điều gì xảy ra ?
nd lầm than cơ cực Dựa vào chú thích SGK -Bút pháp hiện thực tinh thần nhân đạo
- Aûnh hưởng đến thơ ca TQ đời sau
Lắng nghe
Lắng nghe
Đọc
Hai phần + 18 câu đầu : Hoàn cảnh của tg?
+5 câu cuối : Ước mơ , khác vọng của ông
HS
- HS thảo luận nhóm + Chiến tranh loạn lạc , đs nghèo đói nên trẻ con cũng thay đổi ca tính cách
- lòng ấm ức
- Vì mất của , đau đớn vì trẻ thơ cũng biến chất
Lắng nghe
- Gió ngừng , mây đen kéo đến , mưa to dột nát cả mái
tật
2- Tác phẩm :
Đỗ Phủ được bạn bè dựng ngôi nhà tranh nhưng được vài tháng thì bị gió thu phá Bài thơ ra đời lúc đó
II/ Phân tích 1- Hoàn cảnh của nhà thơ :
- Tháng tám gió thổi mạnh phá nát mái nhà tranh
- Trẻ con cướp mất tranh -> ấm ức vì sự mất của và sự đau xót
vì sự đời
- Nổi khổ đêm mưa nhàrách ước lạnh -> không ngũ được vì loạn lạc
Trang 3(?) Ông dùng bút pháp gì để tái hiện cảnh
ấy ?
(?) Tại sau ông lại ích ngủ?
(?) XH rối loạn có liên quan gì khiến ông
mất ngũ ?
(?) Từ cách miêu tả em thấy mưa thu có
đặc điểm ra sau ?
(?) Nếu mưa ban ngày thì sau ?
Giảng : Bao nhiêu nổi khổ dồn dập đến
ông là hình ảnh cho người dân ở đây
GV chuyển ý
GV gọi hs đọc 5 câu cuối
(?)Ông ước mơ điều gì ?
(?) Để được ước mơ ấy ông nhận điều
kiện ra sao?
(?) Em có nhận xét gì về tg ?
(?) Đoạn này tg dùng biện pháp biểu đạt
gì ? Em có nhận xét gì về số câu , số chữ
giữa các đoạn ?
(?) Nếu không có 5 dòng cuối bài thơ này
sẽ ra sau ?
(?) Vậy tinh thần ấy là gì ?
(?) Em nhận xét ntn về kết cấu của bài
thơ?
nhà
- Miêu tả kết hợp biểu cảm
Vì sự biến loạn của An Lộc Sơn Sử Tử Minh làm tình hình
XH rối ren
- Vì loạn lạc thì cuộc sống của nd nghèo đói sing bệnh mà cái to hơn là gì ông lo lắng cho vận nước , cs của nd
- Mưa đến rất nhanh , gió tới mang theo mưa lạnh
_ Thì không đến nổi khổ như vậy
Lắng nghe
HS Có nhà rộng muôn ngàn gian che ch khắp dân nghèo
- Riêng ông liều nát , chịu chết rét cũng được
- Lòng nhân đạo vị tha cao cả
- Biểu cảm trực tiếp
- Không thể hiện hết tinh thần nhân đạo của tg
+ lòng vị tha + Yêu mọi người
- Chặt chẽ , hoàn chỉnh
2- Ước mơ khác vọng của nhà thơ
- Ước mơ có nhà cửa vững chắc cho tất cả người nghèo
- Đổi lại ông chết rét cũng được
-> Vượt lên nỗi đau cá nhân hi sinh mình cho hạnh phúc muôn người Một con người có lòng vị tha bác ái
3 Nghệ thuật :
-Kể thực , tả thực gián tiếp
- Đoạn cuối là trực tiếp bài tỏ khát vọng -Thể hiện sinh động nổi khổ của bản thân
- Bộc lộ khát vọng cao
Trang 4GV gọi hs đọc ghi nhớ SGK HS – Ghi tổng kết
- Tính hiện thực trong thơ sâu sắc
III /TỔNG KẾT :
ước mơ có nhà rộng vững chắc cho mọi người nghèo
* HOẠT ĐỘNG 3 :Củng cố + Dặn dò
+ Gọi HS đọc diễn cảm lại bài thơ
-Học thuộc bài thơ và ghi nhớ
- Học các bài văn bản tiết sau kiểm tra 1
tiết
HS Nghe ghi nhận
Trang 5TUẦN 11 – TIẾT 12 Ngày soạn : 13/10/2009
Ngày dạy : 19 - 24/10/2009
KIỂM TRA VĂN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
Giúp học sinh nắm vững kiến thức về các văn bản : từ đầu năn đến nay ( nội dung ,nghệ thuật Giá trị của tưnng2 tác phẩm vận dụng vào bài kiểm tra , cách lập luận
B CHUẨN BỊ
+ THẦY : Đề kiểm tra
+ Trò : Học bài , giấy , viết
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
*HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
Ổn định
Thu nộp tài liệu
- lớp trưởng báo cáo
- -Nộp tài liệu Kiểm tra 1tiết
*HOẠT ĐỘNG 2: Phát đề và coi kiểm tra
* Phát đề cho HS
Theo dõi học sinh làm bài
*Thu bài
- Nhận đề
- Nghiêm túc làm bài
- Nộp bài
Đề
*HOẠT ĐỘNG 3: Dặn dò
- Soạn bài từ đồng âm
+Nghiên cú cau hỏi SGK
- Nghe ghi nhận
ĐỀ KIỂM TRA
I – PHẦN TRẮC NGHIỆM: (4điểm)
Khoanh tròn câu trả lờ đúng Mỗi câu 0,5 điểm
Câu 1: Điền từ đúng vào câu ca dao sau.
“ Đường vô xứ Huế ………
Non xanh nước biết như tranh họa đồ’’
a) Quanh quanh b) Loanh quanh
c )Quanh co d) Xanh xanh
Câu 2: Bài thơ “ Bạn đến chơi nhà ‘’ø được viết
theo thể thơ
a) Song thất lục bát
Câu 5: Bài thơ : “ Phò giá về kinh ‘’của Trần
Quang Khải được viết theo thể a) Song thất lục bát
c) Thất ngôn bát cú Đường luật c) Ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật d) Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
Câu 6 : Bài thơ “ Bánh trôi nước ‘’ được viết theo
thể thơ
Trang 6b) Thất ngôn bát cú Đường luật
c) Thất ngôn tứ tuỵêt Đường luật
d) Ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật
Câu 3: Câu “ Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy
nhiêu’’ đã sử dụng nghệ thuật
a) Hoán dụ b) Aån dụ
c) Nhân hóa d) So sánh
Câu 4: “Thân em như hạt mưa sa.
Hạt vào đài các , hạt ra ruộng cày ’’
a) Câu hát than thân
b) Câu hát châm biếm
c) Câu hát về tình yêu quê hương đất nước con
người
d) Câu hát về tình cảm gia đình
a) Song thất lục bát c) Thất ngôn bát cú Đường luật c) Ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật d) Thất ngôn tứ tuyệt Đường luậta) Song thất lục bát
Câu 7: Nhà thơ nào được gọi là : “Tam Nguyên
Yên Đỗ’’
a) Nguyễn Khuyến b) Lí Bạch c) Nguyễn Trãi d) Đỗ Phủ
Câu 8: Trong đoạn thơ “ Sau phút chia li ‘’ của
Đoàn Thị Điểm có sử dụng nghệ thuật đặc sắc là a) Aån dụ b) Điệp ngữ
c) So sánh d) Chơi chữ
II- PHẦN TỰ LUẬN : (6điểm)
Câu 1 : Chép phần dịch thơ , bài thơ Hồi hương ngẫu thư của Hạ Tri Chương
Phân tích hai câu cuối (4điểm)
Câu 2: Có bạn cho rằng : ngữ Ta với ta trong bài thơ : Qua Đèo ngang và Bạn đến chơi nhà bạn đến
chơi nhà hoàn toàn chẳng có gì khác nhau Em có tán thành ý kiến đó không ? vì sao ? (2điểm)
ĐÁP ÁN
I- PHẦN TRẮC NGHIỆM (4điểm )
II PHẦN TỰ LUẬN (6điểm )
Câu 1: Chép như phần dịch thơ SGK ( Bài 1 hoặc 2) Phân tích được tâm trạng của nhà thơ.
Câu 2: Không Vì Ta với ta trong bài qua đèo ngang là chỉ có tác giả đối diện với chính mình
Còn trong bài : Bạn đến chơi nhà là tác giả và bạn
Trang 7
TUẦN 11 – TIẾT 43 Ngày soạn :14/10/2009
Tiếng Việt Ngày dạy: 19-24/10/2009
TỪ ĐỒNG ÂM
*****
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
Giúp học sinh :
+ Hiểu được thế nào là từ đồng âm
+ Biết cách xác định nghĩa của từ đồng âm
+ Cẩn thận khi sử dụng từ đồng âm
B CHUẨN BỊ
+ Thầy : Bảng phụ
+ Trò : soạn bài
C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
Ổn định :
Kiểm tra bài cũ :
Hỏi : Thế nào là từ trái nghĩa ? Cho ví dụ
Hỏi : Dùng từ trái nghĩa ra sao ? Tìm vài
câu có từ trái nghĩa
* GV giới thiệu bài : Trong cuộc sống có
nhiều từ giống nhau về âm nhưng lại
khác nhau về nghĩa Người ta gọi đó là từ
đồng âm
-> GV ghi tựa bài
-Lớp trưởng báo cáo
HS HS
-Lắng nghe - ghi tựa bài
HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu từ đồng
âm
* GV treo bảng phụ
Giải thích nghĩa của mỗi từ lồng trong
ccá câu sau :
-Con ngựa đang đứng bỗng lồng lên.
- Mua được con chim , bạn tôi nhốt ngay
nò vào lồng
- lồng (1): chỉ hđ đang đứng nhảy dựng lên của con ngựa
- lồng (2) :chuồng nhốt
I- Thế nào là từ đồng âm
Từ đồng âm là từ giống nhau về âm nhưng khác xa nhau về nghĩa , không liên quan gì nhau
Ví dụ :
Tôi vừa đi câu cá vừa ngâm một câu thơ
Trang 8(?) Nghĩa của chúng ntn?
(?) Aâm đọc ntn?
*GV chốt : Trường hợp ấy gọi là từ đồng âm
(?) Vậy từ đồng âm là gì ?
Hãy cho vd
GV Chốt lại – gọi Hs đọc ghi nhớ
chim
- khác nhau hoàn toàn -âm đọc giống nhau
HS lắng nghe
HS dựa vào thb trả lời
Hs
Hs đọc ghi nhớ
*HỌAT ĐỘNG 3 : Tìm hiểu cách dùng từ
đồng âm
(?) Nhờ đâu mà em phân biệt nghĩa của từ
đồng âm trên ?
* GV treo bảng phụ
Câu : “ Đem cá về kho ’’ có mấy nghĩa ?
(?) Làm sao cho người ta phân biệt được
nghĩa của nó ?
Gv chốt
(?) Để tránh hiểu lầm ta cần chú ý điều gì?
_ Dựa vào ngữ cảnh
- có 2 nghĩa
- Phải viết câu cho rõ ràng
- Chú ý đến ngữ cảnh
II- Sử dụng từ đồng âm
Trong giao tiếp cần chú ý đầy đủ ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ , tránh dùng từ với nghĩa nước đôi (do đồng âm)
HOẠT ĐỘNG 4 : LUYỆN TẬP
GV gọi hs đọc bài tập 1 trang 136
GV nhận xét khi các nhóm hoàn thành
GV gọi hs đọc bài tập 2 trang 136
GV gọi hs đọc bài tập 3 trang 136
Thực hiện 4 nhóm
Thực hiện hội ý trong bàn
HS làm cá nhân
III LUYỆN TẬP
1/136 Tìm từ đồng âm + cao (chiều cao- thạch cao) +ba (ba trăm – ba má ) +tranh (vẽø tranh – tranh chấp) +sang (sang đò–sang hèn) +nam (phía nam – nam giới ) +sức (sức lực – sức học ) +nhè (nhè cơm –khóc nhè) +tuốt (tuốt lúa –mất tuốt)
2/136 Giải thích nghĩa
*cổ :phần nối đầu với thân
* cổ : xưa cũ
* cổ : tục lệ
* cổ(phần) : góp vốn k doanh
=> Từ đồng âm với từ cổ : cổ vũ , cổ điển , cổ động
3/136 Đặt câu
-Năm nay cháu được năm
Trang 9-Ruộng sâu tốt lúa thường có
sâu
*HOẠT ĐỘNG 5 : DẶN DÒ
- Thực hiện bài tập 4 còn lại
- Học bài
- Soạn bài : “ Cảnh khuya ” , “ Rằm
tháng giêng ‘’
+ Đọc văn bản tìm hiểu chú thích
+ Trả lời câu hỏi SGK
Nghe ghi nhận
Trang 10
TUẦN : 11–TẾT : 44 Ngày soạn :14/10/2009
TẬP LÀM VĂN Ngày dạy: 19-24/10/2009
CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ , MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
Giúp học sinh :
+ Hiểu được vai trò của các yếu tố tự sự ,miêu tả trong văn biểu cảm và có ý thức vận dụng vào viết văn
+ Rèn luyện thông qua các bài tập
B CHUẨN BỊ :
* THẦY: Nghiên cứu bài
* TRÒ : Soạn bài trước
C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
Ổn định lớp
Kiểm tra bài cũ : kiểm tra sự chuẩn bị
của HS
GV giới thiệu bài
Em đã biết các phương thức tự sự , miêu tả
, biểu cảm Ta vận dụng 2 yếu tố đầu để
biểu cảm cho tốt hơn trong văn biểu cảm -
GV ghi tựa bài
-Lớp trưởng báo cáo
Lắng nghe – ghi tựa bài
* Hoạt Động 2 : Hình thành kh ai ùniệm
GV treo bảng phụ
Gọi Hs đọc
(?) Tìm các yếu tố kể và tả trong đoạn 1?
(?) Nêu vai trò của chúng ?
(?) Ở đoạn 2 có mấy yếu tố ?
HS đọc bài thơ của Đỗ Phủ
+ tự sự : 2 câu đầu +miêu tả : 3 câu sau
=> Tạo bối cảnh cho toàn bài thơ
+yếu tố tự sự +yếu tố biểu cảm
=> uất ức đau khổ
I- Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
1- Vai trò : Tự sự và miêu tả dùng trong văn biểu cảm để gợi ra đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc
Trang 11(?) Tác giả bộc lộ cảm xúc gỉ?
(?) Ở đoạn 3 có sự tham gia của các yếu tố
nào ?
(?) Đoạn 4 dùng phương thức biểu đạt nào ?
GV chốt : Vậy yếu tố tự sự và miêu tả
có vai trò gì trong bài thơ ?
* Gv gọi hs đọc ghi nhớ
* GV gọi hs đọc đoạn văn số 2 SGK
(?) Đoạn văn miêu tả cái gì ?
(?) Tg kể những gì?
(?) Kể và tả như thế để làm chi ?
Chốt :
Cái gì chi phối kể và tả ?
(?) Đoạn văn viết ra nhằm mục đích gì ?
-Tự sự , miêu tả , biểu cảm
- Biểu cảm trực tiếp - >
tình cảm cao thượng vị tha
- HS kết luận từ lập luận trên
HS –ghi bài
HS đọc
- Mt ả bàn chân bố
- Kể chuyện bố ngâm nước muối , bố đi làm lụng vất vả sớm khuya
- Bày tỏ cảm xúc thướng bố ở cuối bài
- Tình cảm , cảm xúc người viết
HS rút ra kết luận
2- Tác dụng ;
Tự sự và miêu tả nhằm khêu gợi cảm xúc , do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể , tả đầy đủ sự việc , phong cảnh
HOẠT ĐỘNG 3 : LUYỆN TẬP
Bài 1 trang 138
GV gọi hs đọc bài tập 1
Gv tổ chức nhận xét , đánh giá , cho điểm
HS thảo luận nhóm
Hs góp ý
II- LUYỆN TẬP
+ Bài tập : 1/138
HS kể lại bài thơ “ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá ’’
Bằng văn xuôi biểu cảm
HOẠT ĐỘNG4: Củng cố + dặn dò
- Gọi hs đọc lại ghi nhớ
- Thực hiện bài tâp’
- Soạn bài : Chuẩn bị kiểm tra
Tiếng Việt
+ Tất cả những bài vừa học qua
HS Nghe ghi nhận